en-gb	A range of evidence, statistics and supporting information has been considered from a number of sources such as the Well-being of Wales 201819 Report , the  Future Trends report and the Is Wales Fairer? 
cy-gb	Ystyriwyd amrywiaeth o dystiolaeth, ystadegau a gwybodaeth ategol o nifer o ffynonellau, fel Adroddiad Llesiant Cymru 2018-19 , yr Adroddiad Tueddiadau'r Dyfodol 9 ac Adroddiad A yw Cymru’n Decach? 

en-gb	2018 report . 
cy-gb	2018 . 

en-gb	https://gov.wales/statistics-and-research/well-being-wales/?lang=enhttps://gov.wales/future-trends-2017
cy-gb	https://llyw.cymru/llesiant-cymru?_ga=2.241557185.239853787.1575891922-1552809866.1563181093 9 https://llyw.cymru/tueddiadaur-dyfodol-2017?_ga=2.241557185.239853787.1575891922 1552809866.1563181093

en-gb	https://www.equalityhumanrights.com/sites/default/files/is-britain-fairer-2018-is-wales-fairer.pdf
cy-gb	https://www.equalityhumanrights.com/sites/default/files/is-britain-fairer-2018-is-wales-fairer-welsh.pdf

en-gb	It remains the case that one of the key drivers over the long term is the projected change in Wales’ population; 
cy-gb	Mae’n dal yn wir mai’r newid a ddisgwylir ym mhoblogaeth Cymru yw un o’r ffactorau allweddol dros y tymor hir; 

en-gb	and the projections for different age groups, with health, social services and education, and to a lesser extent housing, most impacted. 
cy-gb	a’r amcanestyniadau ar gyfer gwahanol grwpiau oedran, gyda’r effaith fwyaf ar iechyd, gwasanaethau cymdeithasol ac addysg ac, i raddau llai, tai. 

en-gb	However, other important social, economic and environmental trends such as climate change will also shape future public services.  
cy-gb	Fodd bynnag, bydd tueddiadau cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol pwysig eraill fel y newid yn yr hinsawdd hefyd yn siapio gwasanaethau cyhoeddus yn y dyfodol.  

en-gb	While the population of Wales is projected to decrease by 0.9 per cent by 2043, the number of people aged 65 and over is projected to increase by 20.8 per cent between 2018 and 2043, of which the number of people aged 75 and over is projected to increase by 56.1 per cent. 
cy-gb	Er bod disgwyl i boblogaeth Cymru ddisgyn 0.9 y cant erbyn 2043, mae disgwyl i nifer y bobl 65 oed a hŷn gynyddu 20.8 y cant rhwng 2018 a 2043. Disgwylir i nifer y bobl 75 oed a hŷn gynyddu 56.1 y cant. 

en-gb	However, the number of people aged 16-64 is projected to decrease by 5.7 per cent during the same period. 
cy-gb	Fodd bynnag, mae disgwyl i nifer y bobl rhwng 16-64 oed ddisgyn 5.7 y cant dros yr un cyfnod. 

en-gb	After many years of continued increases, we have seen very little change in life expectancy in the last few years. 
cy-gb	Ar ôl blynyddoedd lawer o gynnydd parhaus, ychydig iawn o newid ydym wedi’i weld mewn disgwyliad oes yn ystod y blynyddoedd diwethaf. 

en-gb	Most of our lives are spent in good health, but that time is less for those living in more deprived areas.  
cy-gb	Rydym yn treulio’r rhan fwyaf o’n bywydau mewn iechyd da, ond mae’r cyfnod hwnnw’n llai i’r rheini sy’n byw mewn ardaloedd lle mae mwy o amddifadedd.  

en-gb	Our priority of social care reflects that compassionate, dignified social care plays a critical part in strong communities, helping people to stay healthy and independent for longer - and it is a significant economic sector in its own right. 
cy-gb	Mae'r flaenoriaeth a roddwn i ofal cymdeithasol yn adlewyrchu'r ffaith bod gofal cymdeithasol tosturiol ac urddasol yn chwarae rhan allweddol mewn cymunedau cryf, gan helpu pobl i aros yn iach ac yn annibynnol yn hirach ac mae’n sector economaidd sylweddol ynddo’i hun. 

en-gb	To deliver our ambitions for a more equal Wales we recognise the strong link between poor health and deprivation. 
cy-gb	Er mwyn cyflawni ein huchelgais i sicrhau Cymru sy'n fwy cyfartal, rydym yn cydnabod bod cysylltiad cryf rhwng iechyd gwael ac amddifadedd. 

en-gb	While there has been good medium term progress in areas such as dental health and breastfeeding there has been little change in the latest year in healthy lifestyle behaviours. 
cy-gb	Er y bu cynnydd da dros y tymor canolig mewn meysydd fel iechyd deintyddol a bwydo ar y fron, ni fu llawer o newid yn ystod y flwyddyn ddiwethaf mewn ymddygiadau ffordd iach o fyw. 

en-gb	One in four people will experience mental ill-health at some point in their lives. 
cy-gb	Bydd un unigolyn o bob pedwar yn cael anhwylder iechyd meddwl rywbryd yn ystod eu hoes. 

en-gb	Getting the right treatment at an early stage, together with greater awareness of mental health can, in many cases, prevent longer-term adverse effects.  
cy-gb	Mewn nifer o achosion mae cael y driniaeth iawn yn gynnar, ynghyd â gwell ymwybyddiaeth o iechyd meddwl, yn gallu atal effaith niweidiol yn y tymor hwy.  

en-gb	Getting the early years right, offers us the best chance of preventing the cycle of poverty. 
cy-gb	Sicrhau bod y blynyddoedd cynnar yn iawn sy’n rhoi’r cyfle gorau i ni atal y cylch tlodi. 

en-gb	In this context, it is concerning that the percentage of babies born with a low birth weight has increased a little over the past few years, after a gradual decline over the previous 7 years. 
cy-gb	Yn y cyd-destun hwn, mae’n bryder bod canran y babis a gaiff eu geni gyda phwysau geni isel wedi cynyddu ychydig yn ystod y blynyddoedd diwethaf, ar ôl gostyngiad graddol dros y 7 mlynedd diwethaf. 

en-gb	Good-quality homes are the bedrock of good communities and form the basis for individuals and families to flourish in all aspects of their lives. 
cy-gb	Mae cartrefi o ansawdd da yn sylfaen i gymunedau da ac yn sail i unigolion ac i deuluoedd allu ffynnu ym mhob agwedd ar eu bywyd. 

en-gb	Housing conditions have improved for many over the last 10 years meaning there are fewer people living in houses that have hazards and are not energy efficient. 
cy-gb	Mae amodau tai wedi gwella dros nifer o’r 10 mlynedd diwethaf, sy’n golygu bod llai o bobl yn byw mewn tai sydd â pheryglon ac nad ydynt yn defnyddio ynni'n effeithlon. 

en-gb	This also impacts positively on mental health. 
cy-gb	Mae hyn yn cael effaith gadarnhaol ar iechyd meddwl hefyd. 

en-gb	The labour market in Wales continues to be strong in historical terms. 
cy-gb	Mae’r farchnad lafur yng Nghymru yn dal yn gryf mewn termau hanesyddol. 

en-gb	However, in line with our ambition for a more prosperous Wales we recognise this does not necessarily equate to good quality work for everyone.  
cy-gb	Fodd bynnag, yn unol â’n huchelgais i gael Cymru sy’n fwy ffyniannus, rydym yn cydnabod nad ydy hyn o reidrwydd yn golygu gwaith o ansawdd da i bawb.  

en-gb	The gender pay gap is at the joint lowest level on record, though the narrowing of the gap has not been a consistent trend. 
cy-gb	Mae’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau ar y lefel isaf erioed unwaith eto, er nad yw cau’r bwlch wedi bod yn dueddiad cyson. 

en-gb	New data on the ethnicity pay gap also shows that on average employees from ethnic minority groups earn less per hour than white British employees. 
cy-gb	Mae data newydd ar y bwlch cyflog ethnigrwydd hefyd yn dangos bod gweithwyr o grwpiau lleiafrifoedd ethnig yn ennill llai yr awr na gweithwyr gwyn Prydeinig ar gyfartaledd. 

en-gb	There remains a disability pay gap and a significant gap in employment outcomes for disabled people, though the employment gap has narrowed slightly in recent years. 
cy-gb	Mae bwlch o hyd o ran cyflogau pobl anabl ac mae bwlch sylweddol mewn canlyniadau cyflogaeth i bobl anabl, er bod hwn wedi lleihau ychydig yn ystod y blynyddoedd diwethaf. 

en-gb	We know secure employment has a positive impact on a person’s health and their economic well-being. 
cy-gb	Rydym yn gwybod bod cyflogaeth ddiogel yn cael effaith gadarnhaol ar iechyd ac ar lesiant economaidd pobl. 

en-gb	One of the main barriers to employment is skills. 
cy-gb	Sgiliau ydy un o’r prif rwystrau at waith. 

en-gb	Qualification levels in Wales continue to increase, but we know that there remain differences in attainment at school for different population groups.  
cy-gb	Mae lefelau cymwysterau yng Nghymru yn dal i godi, ond rydym yn gwybod bod gwahaniaethau o hyd mewn cyrhaeddiad yn yr ysgol ar gyfer grwpiau gwahanol o’r boblogaeth.  

en-gb	Participation of young people in education, employment or training has generally been increasing since the recession for both 16 to 18 year olds and 19 to 24 year olds.  
cy-gb	At ei gilydd, mae nifer y bobl ifanc sy’n cymryd rhan mewn addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant wedi bod yn codi ers y dirwasgiad ar gyfer pobl ifanc rhwng 16 a 18 oed ac ar gyfer pobl ifanc rhwng 19 a 24 oed.  

en-gb	Tackling poverty remains a key priority for this Government. 
cy-gb	Mae mynd i’r afael â thlodi yn dal yn flaenoriaeth allweddol i’r Llywodraeth hon. 

en-gb	In the context of austerity and welfare reform there has been little change in relative income poverty levels for a number of years, though changes have been seen for some groups such as families with children, especially single parent households. 
cy-gb	Yng nghyd-destun cyni a diwygio lles, ychydig iawn o newid a fu mewn lefelau tlodi incwm cymharol ers nifer o flynyddoedd, er bod rhai grwpiau wedi gweld newid er enghraifft teuluoedd gyda phlant, yn enwedig aelwydydd ag un rhiant. 

en-gb	Relative income poverty remains highest amongst children at 29 per cent. 
cy-gb	Mae tlodi incwm cymharol yn dal ar ei uchaf ymysg plant, sef 29 y cant. 

en-gb	However, fewer households are living in fuel poverty compared with 10 years ago as Welsh Government has made significant investments to ensure that Welsh homes become more energy efficient. 
cy-gb	Fodd bynnag, mae llai o aelwydydd yn byw mewn tlodi tanwydd o’i gymharu â 10 mlynedd yn ôl gan fod Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi’n sylweddol i sicrhau bod cartrefi Cymru yn defnyddio ynni’n fwy effeithlon. 

en-gb	We know that changes to the welfare system have strong links to poverty, especially growing levels of in-work poverty. 
cy-gb	Rydym yn gwybod bod gan newidiadau i’r system les gysylltiadau cryf â thlodi, yn enwedig lefelau cynyddol o dlodi mewn gwaith. 

en-gb	The Equality and Human Rights Commission published their 2018 report, Is Wales Fairer? , which suggests that Wales is more reliant on welfare than the other nations. 
cy-gb	Cyhoeddodd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol ei adroddiad 2018, A yw Cymru’n Decach? A oedd yn awgrymu bod Cymru yn fwy dibynnol ar les na’r gwledydd eraill. 

en-gb	This mean that reductions made to in-work and out-of-work benefits have a greater impact.  
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod lleihau budd-daliadau'r rheini sydd mewn gwaith a’r rheini sydd heb waith yn cael mwy o effaith.  

en-gb	There are also wider important societal and cultural trends. 
cy-gb	Mae tueddiadau cymdeithasol a diwylliannol pwysig ehangach hefyd. 

en-gb	Over the last two years there has been a slight increase in community cohesion and feelings of safety remain at a similar level. 
cy-gb	Dros y ddwy flynedd ddiwethaf, cafwyd cynnydd bach mewn cydlyniant cymunedol ac mae’r ymdeimlad o ddiogelwch yn parhau ar lefel debyg. 

en-gb	At the same time, recorded race hate crime incidents have also been increasing. 
cy-gb	Ar yr un pryd, mae’r digwyddiadau troseddau casineb hiliol sydd wedi cael eu cofnodi wedi bod ar gynnydd. 

en-gb	Latest survey data suggests that there are increases in the percentage of people who say they speak Welsh, but not fluently, with use of the language remaining steady. 
cy-gb	Mae’r data arolwg diweddaraf yn awgrymu bod cynnydd yng nghanran y bobl sy’n dweud eu bod yn siarad Cymraeg, ond nid yn rhugl, ac mae defnydd o’r iaith wedi aros yn sefydlog. 

en-gb	The actions we are taking under our ambition for a greener Wales reflects the need to respond to the climate emergency and protect our wonderful environment as an important next step on our journey. 
cy-gb	Mae’r camau yr ydym yn eu cymryd yn sgil ein huchelgais i gael Cymru fwy gwyrdd yn adlewyrchu’r angen i ymateb i’r argyfwng hinsawdd ac i warchod ein hamgylchedd gwych fel cam nesaf pwysig ar ein taith. 

en-gb	There has been a large fall in greenhouse gas emissions in the latest year, and over the longer term emissions have fallen by over a quarter since the 1990s. 
cy-gb	Bu gostyngiad mawr mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr dros y flwyddyn ddiwethaf, a dros y tymor hwy mae allyriadau wedi disgyn dros chwarter ers y 1990au. 

en-gb	Air pollution continues to be a significant health issue, although there have been improvements in the levels of three of the main air pollutants in the last year. 
cy-gb	Mae llygredd aer yn dal yn broblem iechyd fawr, er bod lefelau’r tri phrif lygrydd aer wedi gwella dros y flwyddyn ddiwethaf. 

en-gb	The capacity of renewable energy generation installations has risen in the last decade and almost half of electricity consumed comes from renewable sources. 
cy-gb	Mae’r capasiti sydd gan osodiadau cynhyrchu ynni adnewyddadwy wedi codi dros y degawd diwethaf, ac mae bron i hanner y trydan a ddefnyddir yn dod o ffynonellau adnewyddadwy. 

en-gb	The UK Committee on Climate Change (UKCCC) has indicated that the decarbonisation of road transport is essential to delivering a net zero target. 
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi datgan bod rhaid datgarboneiddio trafnidiaeth ffyrdd er mwyn cyrraedd targed sero net. 

en-gb	Informing our approach, current trends suggest that despite growth in rail use, private vehicles are set to remain the dominant mode of transport in Wales in the short to medium term at least. 
cy-gb	Mae'r tueddiadau cyfredol yn dangos bod mwy o bobl yn defnyddio trenau ond cerbydau preifat fydd y prif ddull o deithio yng Nghymru yn y tymor byr i ganolig o leiaf, ac mae hynny’n llywio ein dull gweithredu. 

en-gb	Our priority of biodiversity reflects that while there have been improvements in the population of some species, overall, biological diversity is declining. 
cy-gb	Mae’r flaenoriaeth a roddwn i fioamrywiaeth yn adlewyrchu bod gwelliannau wedi bod ym mhoblogaeth rhai rhywogaethau ond yn gyffredinol mae amrywiaeth biolegol yn lleihau. 

en-gb	Although a few years old, our ecological footprint suggests that our key natural resources are being depleted faster than they can be replenished. 
cy-gb	Er ei fod yn hen, mae ein hôl troed ecolegol yn awgrymu bod ein hadnoddau naturiol allweddol yn lleihau’n gyflymach nag y mae modd eu hadnewyddu. 

en-gb	A more equal Wales  
cy-gb	Cymru sy'n fwy cyfartal  

en-gb	In line with this Government’s core values of fairness and equality, this Budget puts these values into action. 
cy-gb	Yn unol â’r ffaith bod tegwch a chydraddoldeb yn werthoedd craidd i’r Llywodraeth hon, mae’r Gyllideb hon yn rhoi’r gwerthoedd hyn ar waith. 

en-gb	This section provides an overview of how our spending plans for the next year have considered the impact on protected groups in Wales. 
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi golwg gyffredinol ar sut mae ein cynlluniau gwario ar gyfer y flwyddyn nesaf wedi ystyried yr effaith ar grwpiau a warchodir yng Nghymru. 

en-gb	Age 
cy-gb	Oedran 

en-gb	We are ensuring that vital public services upon which people rely, including our NHS, schools and Local Government all get funding increases to recognise the vital role public services play at key stages throughout people’s lives. 
cy-gb	Rydym yn sicrhau bod gwasanaethau cyhoeddus hanfodol y mae pobl yn dibynnu arnynt, gan gynnwys ein GIG, ysgolion a Llywodraeth Leol, i gyd yn cael rhagor o gyllid i gydnabod y rhan hollbwysig mae gwasanaethau cyhoeddus yn ei chwarae mewn camau allweddol drwy gydol bywydau pobl. 

en-gb	Local authorities are also a key deliverer of preventative services, including through schools education, giving children and young people the opportunity to thrive and meet their potential; 
cy-gb	Mae awdurdodau lleol hefyd yn allweddol o ran cyflenwi gwasanaethau ataliol, gan gynnwys drwy addysg ysgolion, gan roi’r cyfle i blant a phobl ifanc ffynnu a chyflawni eu potensial; 

en-gb	and through social and other services that ensure that people are able to be part of their communities, which can reduce the call on other public services such as the NHS. 
cy-gb	a drwy wasanaethau cymdeithasol a gwasanaethau eraill sy’n sicrhau bod pobl yn gallu bod yn rhan o’u cymunedau, sy’n gallu lleihau’r galw ar wasanaethau cyhoeddus fel y GIG. 

en-gb	Contained within this Budget are investments that support people from birth into education, support our communities and the people who work in our economy and the taxes they pay, through to supporting people to age well into later life. 
cy-gb	Mae’r Gyllideb hon yn cynnwys buddsoddiadau sy’n cefnogi pobl o'r adeg pan gânt eu geni ac ymlaen i’w haddysg, yn cefnogi ein cymunedau a’r bobl sy’n gweithio yn ein heconomi a’r trethi maent yn eu talu, ac yn cefnogi pobl i heneiddio’n dda. 

en-gb	Disability  
cy-gb	Anabledd  

en-gb	One of the key considerations to deliver our priority of employability and skills has been the knowledge that secure employment has a positive impact on a person’s health and their economic well-being. 
cy-gb	Mae gwybod bod cyflogaeth sicr yn cael effaith gadarnhaol ar iechyd a llesiant economaidd rhywun wedi bod yn un o’r prif ystyriaethau er mwyn cyflawni ein blaenoriaeth cyflogaeth a sgiliau. 

en-gb	The employment levels of disabled people need to be increased to close the disability employment gap and improve the well-being of disabled people.  
cy-gb	Mae angen codi lefelau cyflogaeth pobl anabl er mwyn cau’r bwlch swyddi anabledd a gwella llesiant pobl anabl.  

en-gb	In 2020-21 we are providing additional funding of £275k for Disabled People Employment Champions and £225k to develop a Welsh disability award scheme for employers to take action to change employer attitudes, reduce the stigma and better support employers to recruit and retain disabled people. 
cy-gb	Yn 2020-21, rydym yn darparu £275k o gyllid ychwanegol ar gyfer Pencampwyr Cyflogaeth Pobl Anabl a £225k i ddatblygu cynllun gwobrau anabledd yng Nghymru ar gyfer cyflogwyr er mwyn newid agweddau cyflogwyr, lleihau stigma a chefnogi cyflogwyr i recriwtio ac i gadw pobl anabl. 

en-gb	Funding for the Disabled People Employment Champions and a potential new Welsh disability award scheme will have a positive impact. 
cy-gb	Bydd cyllid ar gyfer Pencampwyr Cyflogaeth Pobl Anabl a chynllun gwobrau anabledd newydd posibl yng Nghymru yn cael effaith gadarnhaol. 

en-gb	A number of barriers currently prevent disabled people from entering, staying and progressing in work. 
cy-gb	Ar hyn o bryd mae nifer o rwystrau’n atal pobl anabl rhag dechrau mewn gwaith, aros mewn gwaith a symud ymlaen mewn gwaith. 

en-gb	Both the Champions and the potential award scheme will help employers recruit and retain disabled people. 
cy-gb	Bydd y Pencampwyr a'r cynllun gwobrau posibl yn helpu cyflogwyr i recriwtio ac i gadw pobl anabl. 

en-gb	Gender reassignment and Sexual orientation  
cy-gb	Ailbennu rhywedd a chyfeiriadedd rhywiol 

en-gb	Alongside the increases we have made to public services which disproportionately benefits protected groups, we are also maintaining our existing investment in the Welsh Gender service launched in July 2019 consisting of a multi-disciplinary Welsh Gender Team, Local Gender Teams in 
cy-gb	Ochr yn ochr â’r cynnydd rydym wedi’i wneud i wasanaethau cyhoeddus sydd o fudd anghymesur i grwpiau gwarchodedig, rydym hefyd yn cynnal ein buddsoddiad cyfredol yng ngwasanaeth Rhywedd Cymru a gafodd ei lansio ym mis Gorffennaf 2019. 

en-gb	each health board and Directed Enhanced Service to improve support in primary care. 
cy-gb	Mae’r gwasanaeth yn cynnwys Tîm Rhywedd Cymru, sy’n amlddisgyblaethol, Timau Rhywedd Lleol ym mhob bwrdd iechyd, a Gwasanaethau Ychwanegol dan Gyfarwyddyd er mwyn gwella’r gefnogaeth mewn gofal sylfaenol. 

en-gb	Sex  
cy-gb	Rhyw  

en-gb	Among the decisions we are taking, we are allocating an additional £1.2m capital in 2020-21 to provide safe accommodation for families fleeing domestic abuse. 
cy-gb	Ymysg y penderfyniadau rydym yn eu gwneud, rydym yn dyrannu £1.2m o gyfalaf ychwanegol yn 2020-21 i ddarparu llety diogel i deuluoedd sy’n dianc o gam-drin domestig. 

en-gb	Welsh Women’s Aid’s State of the Sector  report 2017-18 found that 431 survivors referred to refuge were unable to be supported by the service due to resources and capacity. 
cy-gb	Canfu adroddiad 2017-18 Cyflwr y Sector  Cymorth i Ferched Cymru nad oedd y gwasanaeth yn gallu cefnogi 431 o’r goroeswyr a atgyfeiriwyd at loches oherwydd adnoddau a chapasiti. 

en-gb	This investment also recognises women are more likely to be affected by domestic abuse than men and more likely to flee their homes with children. 
cy-gb	Mae’r buddsoddiad hwn yn cydnabod hefyd bod cam-drin domestig yn fwy tebygol o effeithio ar fenywod na dynion a bod menywod yn fwy tebygol o ddianc o’u cartrefi gyda’u plant. 

en-gb	To recognise reports of a considerable shortage of provision for men fleeing domestic abuse, and that men are less likely to seek or accept refuge accommodation, dispersed units may also offer more acceptable safe accommodation.
cy-gb	Er mwyn cydnabod adroddiadau am brinder darpariaeth dybryd ar gyfer dynion sy’n dianc rhag cam-drin domestig, a bod dynion yn llai tebygol o chwilio am lety lloches neu ei dderbyn, gallai unedau ar wasgar hefyd gynnig llety diogel sy’n fwy derbyniol. 

en-gb	We are allocating £220k in 2020-21 to maintain funding for local authorities to provide sanitary products free of charge to members of the public in need through foodbanks and other organisations. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £220k yn 2020-21 i gynnal y cyllid i awdurdodau lleol ddarparu nwyddau mislif yn rhad ac am ddim i aelodau’r cyhoedd sydd mewn angen, drwy fanciau bwyd a mudiadau eraill. 

en-gb	This funding will help local authorities to address the negative impact of period poverty in communities by providing sanitary products to those who may not otherwise be able to afford them. 
cy-gb	Bydd y cyllid hwn yn helpu awdurdodau lleol i roi sylw i effaith negyddol tlodi mislif mewn cymunedau drwy ddarparu nwyddau mislif i’r rheini na fyddent fel arall yn gallu eu fforddio. 

en-gb	The funding we provided in 2019-20 to supply free sanitary products for all learners, supported more than 140,000 pupils in schools and nearly 53,000 students in Further Education institutions. 
cy-gb	Roedd y cyllid roeddem wedi’i ddarparu yn 2019-20 i gyflenwi nwyddau mislif i bob dysgwr wedi cefnogi dros 140,000 o ddisgyblion mewn ysgolion a bron i 53,000 o fyfyrwyr mewn sefydliadau Addysg Bellach. 

en-gb	We are sustaining funding of £3.1m in 2020-21 for local authorities to supply sanitary products free of charge for all learners to promote period dignity, to help ensure that girls’ education is not hindered by an inability to access sanitary products.  
cy-gb	Rydym yn cynnal £3.1m o gyllid yn 2020-21 i awdurdodau lleol er mwyn iddynt gyflenwi nwyddau mislif yn rhad ac am ddim i bob dysgwr er mwyn hyrwyddo urddas yn ystod y mislif, i helpu i sicrhau nad yw addysg y merched yn cael ei llesteirio oherwydd diffyg nwyddau mislif.  

en-gb	Pregnancy and maternity  
cy-gb	Beichiogrwydd a mamolaeth  

en-gb	Among the additional investments we are making as part of the £421m increase to health and social services in 2020-21 is a further £3.5m to support the Flying Start approach. 
cy-gb	Ymysg y buddsoddiadau ychwanegol rydym yn eu gwneud fel rhan o’r cynnydd o £421m i iechyd a gwasanaethau cymdeithasol yn 2020-21, rydym yn buddsoddi £3.5m arall i gefnogi’r dull gweithredu Dechrau’n Deg. 

en-gb	This will extend the reach of health visiting, parenting and speech and language development to around an additional 3,500 children. 
cy-gb	Bydd hyn yn golygu bod oddeutu 3,500 o blant ychwanegol yn cael gwasanaethau ymweliadau iechyd, magu plant a datblygu iaith a lleferydd. 

en-gb	We are also investing an additional £4m of capital funding to ensure the current Flying Start estate is maintained and able to continue delivering the highest standards of care.  
cy-gb	Rydym hefyd yn buddsoddi £4m o gyllid cyfalaf yn ychwanegol i sicrhau bod yr ystad Dechrau’n Deg bresennol yn cael ei chynnal a’i bod yn parhau i allu darparu gofal o’r safon uchaf.  

en-gb	We are also investing £150k to pilot Baby Bundles in 2020-21, to support new parents in the first weeks and months with their new babies, providing useful information and direct support including around healthy eating, safe-sleeping, breastfeeding and post-natal mental health. 
cy-gb	Rydym hefyd yn buddsoddi £150k i dreialu Bwndeli Babi yn 2020-21 i gefnogi rhieni newydd yn ystod yr wythnosau a’r misoedd cyntaf gyda’u babi newydd. Bydd y bwndel yn darparu gwybodaeth ddefnyddiol a chefnogaeth uniongyrchol a fydd yn cynnwys bwyta’n iach, cysgu’n ddiogel, bwydo ar y fron ac iechyd meddwl ar ôl geni. 

en-gb	Other protected characteristics 
cy-gb	Nodweddion gwarchodedig eraill 

en-gb	In the 2020-21 Budget we have been able, for the first time, to provide realterms increases to all portfolios. 
cy-gb	Yng Nghyllideb 2020-21 rydym wedi gallu rhoi cynnydd termau real i bob portffolio. Dyma’r tro cyntaf erioed i ni allu gwneud hyn. 

en-gb	This means that alongside the targeted investments we are making in line with the cross-cutting priorities, we are able to sustain the majority of budgets at 2019-20 levels in areas which impact different protected characteristics. 
cy-gb	Felly, ochr yn ochr â thargedu buddsoddiadau yn unol â’r blaenoriaethau trawsbynciol, rydym yn gallu cynnal y rhan fwyaf o gyllidebau ar lefelau 2019-20 mewn meysydd sy’n effeithio ar nodweddion gwarchodedig gwahanol. 

en-gb	This includes maintaining funding in the Integrated Care Fund of more than £130m in 2020-21 to assist Regional Partnership Boards in developing and testing new integrated models for delivering health and social care to those who most need it.  
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cynnal cyllid yn y Gronfa Gofal Integredig o fwy na £130m yn 2020-21 i helpu Byrddau Partneriaethau Rhanbarthol i ddatblygu ac i brofi modelau integredig newydd ar gyfer darparu iechyd a gofal cymdeithasol i’r rheini sydd fwyaf ei angen.  

en-gb	It is deeply concerning that we have seen increases in hate crime. 
cy-gb	Mae’n destun pryder mawr ein bod wedi gweld cynnydd mewn troseddau casineb. 

en-gb	We are continuing support the Tackling Hate Crime and Community Cohesion Action with an additional £600k. 
cy-gb	Rydym yn dal i gefnogi'r Gweithredu i Fynd i’r Afael â Throseddau Casineb a Chydlyniant Cymunedol gyda £600k ychwanegol. 

en-gb	This funding will have a positive impact by helping tackle hate crime and support hate crime victims across Wales, including those from ethnic and religious minority communities. 
cy-gb	Bydd y cyllid hwn yn cael effaith gadarnhaol drwy helpu i fynd i’r afael â throseddau casineb a drwy gefnogi dioddefwyr troseddau casineb ledled Cymru, gan gynnwys y rheini o gymunedau lleiafrifoedd ethnig a chrefyddol. 

en-gb	We are also providing an additional £500k to the EU Citizens Rights project. 
cy-gb	Rydym hefyd yn rhoi £500k ychwanegol i brosiect Hawliau Dinasyddion yr UE. 

en-gb	This will positively impact on EU Citizens living in Wales by supporting them to address their concerns about their status within the UK and assisting those who may be experiencing barriers to equality of opportunity.  
cy-gb	Bydd hyn yn cael effaith gadarnhaol ar Ddinasyddion yr UE sy'n byw yng Nghymru drwy eu cefnogi i fynd i'r afael â'u pryderon am eu statws yn y DU a helpu'r rheini a allai fod yn wynebu rhwystrau i gyfle cyfartal.  

en-gb	We are sustaining more than £7m of funding for the Equality and Inclusion Grant which supports a number of organisations such as the Women’s Equality Network, Stonewall Cymru, Ethnic Minorities & Youth Support Team Wales, Wales Refugee Council, TGP (supporting Gypsy, Roma and Travellers), Victim Support (tackling hate crime) and Disability Wales. 
cy-gb	Rydym yn cynnal mwy na £7m o gyllid ar gyfer y Grant Cydraddoldeb a Chynhwysiant sy’n cefnogi nifer o sefydliadau megis y Rhwydwaith Cydraddoldeb Menywod, Stonewall Cymru, Tîm Cymorth Lleiafrifoedd Ethnig ac Ieuenctid Cymru, Cyngor Ffoaduriaid Cymru, TGP (sy’n cefnogi Sipsiwn, Roma a Theithwyr), Cymorth i Ddioddefwyr (sy’n mynd i’r afael â throseddau casineb) ac Anabledd Cymru. 

en-gb	Sustaining this budget will have a positive impact on communities across Wales, specifically those with protected characteristics, as this funding will be used to provide a strategic and coordinated approach to deliver advice and support to citizens and community organisations across a range of key equality and inclusion issues. 
cy-gb	Bydd cynnal y gyllideb hon yn cael effaith gadarnhaol ar gymunedau ledled Cymru, yn enwedig y rheini sydd â nodweddion gwarchodedig, oherwydd bydd y cyllid hwn yn cael ei ddefnyddio i ddarparu dull strategol a chydlynus i ddarparu cyngor a chefnogaeth i ddinasyddion a mudiadau cymunedol ar draws ystod o faterion allweddol ym maes cydraddoldeb a chynhwysiant. 

en-gb	We are providing additional funding of £1.3m for the Minority Ethnic and Gypsy Roma and Traveller grant. 
cy-gb	Rydym yn rhoi £1.3m o gyllid ychwanegol ar gyfer grant Lleiafrifoedd Ethnig a Sipsiwn Roma a Theithwyr. 

en-gb	This will improve the educational outcomes of a wide group of vulnerable learners from minority ethnic and Gypsy, Roma and Traveller communities. 
cy-gb	Bydd hyn yn gwella canlyniadau addysgol grŵp mawr o ddysgwyr sy’n agored i niwed o gymunedau lleiafrifoedd ethnig a Sipsiwn, Roma a Theithwyr. 

en-gb	It is intended to overcome the additional barriers that prevent learners from ethnic minority and Gypsy, Roma and Traveller backgrounds achieving their full potential. 
cy-gb	Y bwriad ydy goresgyn y rhwystrau ychwanegol sy’n atal dysgwyr o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig a Sipsiwn, Roma a Theithwyr rhag cyflawni eu potensial llawn. 

en-gb	Investing in health and well-being  
cy-gb	Buddsoddi mewn iechyd a llesiant  

en-gb	At the heart of our ambitions for Wales is the health and well-being of the nation. 
cy-gb	Mae iechyd a llesiant y genedl yn ganolog i’n dyheadau ar gyfer Cymru. 

en-gb	We are investing an additional £421m in health and social care in 2020-21 bringing our total investment next year to more than £8.7bn.  
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £421m ychwanegol mewn iechyd a gofal cymdeithasol yn 2020-21 sy’n golygu y bydd cyfanswm ein buddsoddiad y flwyddyn nesaf i dros £8.7bn.  

en-gb	Social care and healthcare play a significant role in supporting the most disadvantaged, whether through old age, disability or the need to safeguard children. 
cy-gb	Mae gofal cymdeithasol a gofal iechyd yn hynod bwysig o ran cefnogi’r rheini sy’n fwyaf difreintiedig, boed hynny oherwydd oed, anabledd neu’r angen i ddiogelu plant. 

en-gb	In 2020-21 we will invest a further £342m in our NHS.  
cy-gb	Yn 2020-21, byddwn yn buddsoddi £342m arall yn ein GIG.  

en-gb	At the same time both the NHS and social care services also face increasing demands from an ageing and changing population. 
cy-gb	Ar yr un pryd mae’r GIG a gwasanaethau gofal cymdeithasol hefyd yn wynebu mwy a mwy o alw gan boblogaeth sy’n newid ac yn heneiddio. 

en-gb	The cost of care increases significantly with age, with short-term costs likely to arise from new treatments and the labour intensive nature of health and social care services. 
cy-gb	Mae cost gofal yn cynyddu’n sylweddol gydag oed, ac mae’n debyg y bydd costau tymor byr yn codi oherwydd triniaethau newydd a natur lafurddwys gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol. 

en-gb	To ensure our health and social care services are sustainable we are providing funding which supports interventions that can help prevent problems occurring in the future. 
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod ein gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol yn gynaliadwy, rydym yn darparu cyllid sy’n cefnogi ymyriadau a all helpu i atal problemau rhag digwydd yn y dyfodol. 

en-gb	We are increasing funding for Public Health Wales by £6.8m in 2020-21. 
cy-gb	Rydym yn cynyddu cyllid Iechyd Cyhoeddus Cymru £6.8m yn 2020-21. 

en-gb	This means we are investing nearly £103m in 2020-21 to support a range of preventative health protection functions that will help prevent infection, identify and mitigate against infectious risks to individuals and the wider population, and enhance the early detection and management of infections when they arise. 
cy-gb	Mae hyn yn golygu ein bod yn buddsoddi bron i £103m yn 2020-21 i gefnogi amrywiaeth o swyddogaethau diogelu iechyd ataliol a fydd yn helpu i atal heintiau, yn canfod ac yn lliniaru yn erbyn risgiau heintus i unigolion a’r boblogaeth ehangach, ac yn gwella’r gwaith o ganfod a rheoli heintiau’n gynnar pan fyddant yn digwydd. 

en-gb	This includes extra funding of £4.9m to support development of a National Health Protection Service to help fight against AntiMicrobial Resistance, and £1.9m in Improvement Cymru, our national improvement resource for health and social care. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys £4.9m o gyllid ychwanegol i gefnogi’r gwaith o ddatblygu Gwasanaeth Diogelu Iechyd Cenedlaethol er mwyn helpu i frwydro yn erbyn Ymwrthedd Gwrth-Ficrobaidd, a £1.9m yn Gwelliant Cymru, sef ein hadnodd cenedlaethol i wella iechyd a gofal cymdeithasol. 

en-gb	We are investing £5.5m in 2020-21 to support the Healthy Weight: 
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £5.5m yn 2020-21 i gefnogi’r strategaeth Pwysau Iach: 

en-gb	Health Wales  strategy to reduce obesity. 
cy-gb	Cymru Iach  i leihau gordewdra. 

en-gb	Evidence shows having a healthy weight is one of the most effective ways to reduce the risk of long-term health conditions such as diabetes, heart disease and cancers. 
cy-gb	Mae tystiolaeth yn dangos bod cael pwysau iach yn un o’r ffyrdd mwyaf effeithiol o leihau’r risg o gyflyrau iechyd hirdymor fel diabetes, clefyd y galon a chanser. 

en-gb	There is also significant financial cost, with illnesses associated with obesity estimated to cost the Welsh NHS more than £465m per year by 2050, with a cost to society and the economy of £2.4bn. 
cy-gb	Mae cost ariannol sylweddol hefyd, gydag afiechydon sy’n gysylltiedig â gordewdra yn costio dros £465m y flwyddyn i GIG Cymru erbyn 2050, gyda’r gost i gymdeithas ac i’r economi yn £2.4bn. 

en-gb	We will maintain investment of almost £29m in 2020-21 on the substance misuse agenda through our Substance Misuse Action Plan to help address the priorities outlined in our Substance Misuse Delivery Plan 2019-22. 
cy-gb	Byddwn yn cynnal buddsoddiad o bron i £29m yn 2020-21 ar yr agenda camddefnyddio sylweddau drwy ein Cynllun Gweithredu ar Gamddefnyddio Sylweddau er mwyn helpu i roi sylw i’r blaenoriaethau a amlinellwyd yn ein Cynllun Cyflawni ar gyfer Camddefnyddio Sylweddau 2019-22. 

en-gb	Drug related deaths continue to rise in Wales (along with the rest of the UK), up to 327 in 2018-19, of which 208 were drug misuse deaths. 
cy-gb	Mae marwolaethau sy’n gysylltiedig â chyffuriau yn parhau i gynyddu yng Nghymru (ynghyd â gweddill y DU), hyd at 327 yn 2018-19, gyda 208 o’r rheini’n farwolaethau o ganlyniad i gamddefnyddio cyffuriau. 

en-gb	In 2020-21, funding will be focussed on reducing waiting times, making interventions earlier and using the right interventions.  
cy-gb	Yn 2020-21, bydd y cyllid yn canolbwyntio ar leihau amseroedd aros, ymyrryd yn gynharach a defnyddio’r ymyriadau iawn.  

en-gb	The funding we are providing to tackle substance misuse includes maintaining nearly £2m in 2020-21 for the All-Wales Schools Liaison Programme, educating children across Wales on substance misuse and personal safety issues at all key stages of the curriculum. 
cy-gb	Mae’r cyllid yr ydym yn ei ddarparu i fynd i’r afael â chamddefnyddio sylweddau yn cynnwys cynnal bron i £2m yn 2020-21 ar gyfer Rhaglen Gyswllt Ysgolion Cymru Gyfan. Mae’r rhaglen hon yn addysgu plant ar draws Cymru ar gamddefnyddio sylweddau a materion sy’n ymwneud â diogelwch personol ym mhob cyfnod allweddol yn y cwricwlwm. 

en-gb	This funding will raise awareness of the dangers and the impact of substance misuse and also the help and support available. 
cy-gb	Bydd y cyllid yma’n codi ymwybyddiaeth o beryglon ac effeithiau camddefnyddio sylweddau ac o’r help a’r gefnogaeth sydd ar gael. 

en-gb	We have maintained funding for sports and physical activity at 2019-20 levels, meaning we will invest a further £25.7m in 2020-21, highlighting our commitment to increasing physical activity levels and the importance of preventing ill-health. 
cy-gb	Rydym wedi cynnal y cyllid ar gyfer chwaraeon a gweithgarwch corfforol ar yr un lefelau â 2019-20, felly byddwn yn buddsoddi £25.7m arall yn 2020-21. Mae hyn yn amlygu ein hymrwymiad i gynyddu lefelau gweithgarwch corfforol a phwysigrwydd atal iechyd gwael. 

en-gb	This includes additional capital investment of £3m in 2020-21 in local sporting facilities which are vital to increase participation in sport and outdoor activity. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys buddsoddiad cyfalaf ychwanegol o £3m yn 2020-21 mewn cyfleusterau chwaraeon lleol sy’n hollbwysig er mwyn cynyddu’r nifer sy’n cymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgareddau awyr agored. 

en-gb	Research has shown that as well as benefitting physical health, being regularly active in sport can reduce the risk of dementia by 30 per cent, the risk of clinical depression by 21 per cent and increased self-reported good health, leading to reduced use of mental health services. 
cy-gb	Mae ymchwil wedi dangos bod cymryd rhan mewn chwaraeon yn rheolaidd o fudd i iechyd corfforol a'i fod hefyd yn gallu lleihau’r risg o ddementia 30 y cant a’r risg o iselder clinigol 21 y cant. Mae pobl sy’n cymryd rhan mewn chwaraeon yn rheolaidd yn dweud eu bod yn iach, sy’n golygu nad ydynt yn defnyddio cymaint o wasanaethau iechyd meddwl. 

en-gb	Investing in local government  
cy-gb	Buddsoddi mewn llywodraeth leol  

en-gb	Providing local government with the best possible settlement has been central to our Budget preparations. 
cy-gb	Mae rhoi’r setliad gorau posibl i lywodraeth leol wedi bod yn ganolog i’n gwaith yn paratoi’r Gyllideb. 

en-gb	Local government provides essential services to everyone including some of the most vulnerable in our communities, helping 
cy-gb	Mae llywodraeth leol yn darparu gwasanaethau hanfodol i bawb gan gynnwys rhai o’r bobl sydd fwyaf agored i niwed yn ein cymunedau. 

en-gb	to improve education, provide the social care services our communities need, combat poverty and deliver a step-change in social housing. 
cy-gb	Mae’n helpu i wella addysg, darparu’r gwasanaethau gofal cymdeithasol sydd eu hangen ar ein cymunedau, mynd i’r afael â thlodi a chyflawni newid mawr mewn tai cymdeithasol. 

en-gb	The revenue and capital funding to local government through the unhypothecated local government settlement for 2020-21 is significant - almost £4.5bn revenue funding as well as capital and additional specific grants to local authorities. 
cy-gb	Mae’r cyllid refeniw a chyfalaf i lywodraeth leol drwy’r setliad llywodraeth leol heb ei neilltuo ar gyfer 2020-21 yn sylweddol - bron i £4.5bn o gyllid refeniw yn ogystal â chyfalaf a grantiau penodol ychwanegol i awdurdodau lleol. 

en-gb	Building on the measures we took in last year’s Budget round, providing local government with the best possible settlement has been a priority throughout our preparations. 
cy-gb	Mae adeiladu ar y mesurau roeddem wedi’u cymryd yn rownd Gyllideb y llynedd, gan roi’r setliad gorau posibl i lywodraeth leol, wedi bod yn flaenoriaeth drwy gydol ein paratoadau. 

en-gb	In this Budget, against the continuing public spending uncertainty and following almost a decade of austerity, we have increased revenue funding, alongside increased nondomestic rates revenue, to provide additional funding available to local authorities of £194m in 2020-21.  
cy-gb	Yn y Gyllideb hon, mewn cyd-destun o ansicrwydd parhaus gyda gwariant cyhoeddus ac ar ôl bron i ddegawd o gyni, rydym wedi cynyddu’r cyllid refeniw, ac wedi cynyddu refeniw ardrethi annomestig, i ddarparu £194m o gyllid ychwanegol i awdurdodau lleol yn 2020-21.  

en-gb	We are also providing an additional £15m in unhypothecated capital funding to local authorities and are maintaining our overall investment in specific grants across our Budget of nearly £1bn in 2020-21. 
cy-gb	Rydym hefyd yn darparu £15m ychwanegol mewn cyllid cyfalaf heb ei neilltuo i awdurdodau lleol ac rydym yn cynnal ein buddsoddiad cyffredinol mewn grantiau penodol ar draws ein Cyllideb o bron i £1bn yn 2020-21. 

en-gb	Local authorities are responsible for carrying out their own impact assessments as part of their decisions on local budgets. 
cy-gb	Mae awdurdodau lleol yn gyfrifol am gyflawni eu hasesiadau effaith eu hunain fel rhan o'u penderfyniadau ynghylch cyllidebau lleol. 

en-gb	However, we know that they face significant pressures in education and social care as the largest areas of their expenditure, alongside their other services such as youth and community services.  
cy-gb	Fodd bynnag, rydym yn gwybod eu bod yn wynebu pwysau sylweddol mewn addysg a gofal cymdeithasol, ac mai dyma eu meysydd gwariant mwyaf, ochr yn ochr â gwasanaethau eraill fel gwasanaethau cymunedol ac ieuenctid.  

en-gb	It is expected that the biggest positive impact from funding being directed to education could fall on those children and young people who have the lowest educational outcomes, including those from lower income families and certain ethnic minorities. 
cy-gb	Disgwylir gweld yr effaith gadarnhaol fwyaf o ganlyniad i’r cyllid sy’n cael ei roi i addysg ymysg y plant a'r bobl ifanc hynny sydd â’r canlyniadau addysgol isaf, gan gynnwys y rheini o deuluoedd incwm is a rhai lleiafrifoedd ethnig. 

en-gb	Skills and qualifications are the biggest single influence on people’s chance of being in employment and on their incomes. 
cy-gb	Sgiliau a chymwysterau yw’r un prif ddylanwad mwyaf ar gyfle pobl o fod mewn cyflogaeth ac ar eu hincwm. 

en-gb	Children from deprived backgrounds continue to have poorer outcomes than other groups with, on average, the equivalent to almost two fewer GCSEs at grade C.  
cy-gb	Mae plant o gefndiroedd difreintiedig yn parhau i gael canlyniadau gwaeth na grwpiau eraill, gyda’r hyn sy’n cyfateb i bron i ddau TGAU gradd C yn llai ar gyfartaledd.  

en-gb	Funding is also expected to support social care services, where demand is increasing and local authorities are seeking to modernise and transform services. 
cy-gb	Disgwylir hefyd i’r cyllid gefnogi gwasanaethau gofal cymdeithasol, lle mae’r galw ar gynnydd ac mae awdurdodau lleol yn ceisio moderneiddio a thrawsnewid gwasanaethau. 

en-gb	Local authorities have cited in particular the increased demands in children’s services. 
cy-gb	Mae awdurdodau lleol wedi cyfeirio’n benodol at y galw cynyddol ym maes gwasanaethau plant. 

en-gb	Increased funding will support disabled children and young people recognising their diversity, supporting their independence and choices, providing empowerment and respecting their rights. 
cy-gb	Bydd mwy o gyllid yn cefnogi plant a phobl ifanc anabl i gydnabod eu hamrywiaeth, yn cefnogi eu hannibyniaeth a’u dewisiadau, yn eu grymuso ac yn parchu eu hawliau. 

en-gb	Expenditure on local authority services has been shown to be particularly important in supporting women. 
cy-gb	Dangoswyd bod gwariant ar wasanaethau awdurdodau lleol yn arbennig o bwysig o ran cefnogi menywod. 

en-gb	Women are more likely than men to need public services, more likely to work in the public sector and more likely to have to increase their unpaid work when services are cut. 
cy-gb	Mae menywod yn fwy tebygol na dynion o fod angen gwasanaethau cyhoeddus, yn fwy tebygol o weithio yn y sector cyhoeddus ac yn fwy tebygol o orfod cynyddu eu gwaith di-dâl pan fydd gwasanaethau’n cael eu cwtogi. 

en-gb	Many of the services provided by local government are disproportionately provided by women and to women and children, including social care, transport and housing, directly for themselves or indirectly for others for whom they care.  
cy-gb	Mae cyfran anghymesur o’r gwasanaethau a ddarperir gan lywodraeth leol yn cael eu darparu gan fenywod ac i fenywod a phlant, gan gynnwys gofal cymdeithasol, cludiant a thai, yn uniongyrchol iddynt eu hunain neu'n anuniongyrchol i bobl eraill maent yn gofalu amdanynt.  

en-gb	Mental Health 
cy-gb	Iechyd meddwl 

en-gb	Getting the right treatment at an early stage, together with greater awareness of mental health can, in many cases, prevent longer-term adverse effects. 
cy-gb	Mewn nifer o achosion mae cael y driniaeth iawn yn gynnar, ynghyd â gwell ymwybyddiaeth o iechyd meddwl, yn gallu atal effeithiau niweidiol yn y tymor hwy. 

en-gb	Mental ill-health also has a significant impact on life expectancy.  
cy-gb	Mae anhwylderau meddwl hefyd yn effeithio’n sylweddol ar ddisgwyliad oes.  

en-gb	We also know the impacts of poor mental health are not felt equally. 
cy-gb	Rydym hefyd yn gwybod nad yw pawb yn teimlo effeithiau iechyd meddwl gwael i’r un graddau. 

en-gb	Women and girls are more likely to suffer from mental health conditions and suicide rates for men are consistently higher across all age groups. 
cy-gb	Mae menywod a merched yn fwy tebygol o ddioddef o gyflyrau iechyd meddwl ac mae'r cyfraddau hunanladdiad ymysg dynion yn gyson uwch ar draws pob grŵp oed. 

en-gb	Wales’ most deprived communities have the poorest mental health and well-being. 
cy-gb	Cymunedau mwyaf difreintiedig Cymru sydd â’r iechyd a llesiant meddwl salaf. 

en-gb	Remaining mentally and physically active into old age is critical to reducing the risk of developing dementia, other health conditions, and depression as a result of loneliness and isolation. 
cy-gb	Mae parhau i fod yn feddyliol ac yn gorfforol egnïol yn ystod henaint yn allweddol ar gyfer lleihau’r risg o ddatblygu dementia, cyflyrau iechyd eraill, ac iselder o ganlyniad i unigrwydd a theimlo’n ynysig. 

en-gb	We will continue to ring-fence mental health funding within the NHS budget and we are investing a further £13m in mental health services to support delivery of A Healthier Wales , bringing the total ring-fenced allocation to over £700m in 2020-21. 
cy-gb	Byddwn yn parhau i glustnodi cyllid iechyd meddwl o fewn cyllideb y GIG ac rydym yn buddsoddi £13m arall mewn gwasanaethau iechyd meddwl i gefnogi darparu Cymru Iachach , gan ddod â chyfanswm y dyraniad sydd wedi’i glustnodi i dros £700m yn 2020-21. 

en-gb	Referrals to child mental health services have almost doubled over recent years, reflecting greater awareness and greater prevalence. 
cy-gb	Dros y blynyddoedd diwethaf mae nifer yr atgyfeiriadau i wasanaethau iechyd meddwl plant bron wedi dyblu, sy’n dangos cynnydd mewn ymwybyddiaeth ac yn nifer yr achosion. 

en-gb	This has placed a strain on services. 
cy-gb	Mae hyn wedi rhoi straen ar wasanaethau. 

en-gb	Of the extra £13m funding in mental health services, £500k is targeted support for the Whole School Programme to provide counselling and emotional support for school children. 
cy-gb	O’r £13m o gyllid ychwanegol mewn gwasanaethau iechyd meddwl, mae £500k wedi cael ei dargedu ar gyfer y Rhaglen Ysgol Gyfan i ddarparu cwnsela a chefnogaeth emosiynol i blant ysgol. 

en-gb	This, together with an additional £2m from the education budget, brings our total funding to support the whole school approach to £5m in 2020-21.  
cy-gb	Mae hyn, ynghyd â £2m ychwanegol o'r gyllideb addysg, yn golygu bod cyfanswm ein cyllid i gefnogi'r dull ysgol gyfan yn £5m yn 2020-21.  

en-gb	For these reasons, we will also provide £2m to Higher Education and £2m to Further Education to build on their support services for students, staff training and innovative approaches in supporting mental health, well-being and additional learning needs.  
cy-gb	Oherwydd hyn, byddwn hefyd yn rhoi £2m i Addysg Uwch a £2m i Addysg Bellach er mwyn adeiladu ar eu gwasanaethau cefnogi i fyfyrwyr, hyfforddiant staff a dulliau arloesol o gefnogi iechyd meddwl, llesiant ac anghenion dysgu ychwanegol.  

en-gb	The OECD estimates that poor mental health costs the UK economy 4.5 per cent of GDP every year, and the UK Centre for Mental Health estimates the total annual cost to UK employers of mental ill-health is nearly £26bn. 
cy-gb	Mae’r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd yn amcangyfrif bod iechyd meddwl gwael yn costio 4.5 y cant o gynnyrch domestig gros economi’r DU bob blwyddyn. Mae Canolfan Iechyd Meddwl y DU yn amcangyfrif bod cyfanswm blynyddol cost anhwylderau iechyd meddwl i gyflogwyr y DU bron yn £26bn. 

en-gb	Employment is vital to good mental health whilst unemployment leads to a deterioration in health and well-being. 
cy-gb	Mae cyflogaeth yn hanfodol i iechyd meddwl da ac mae diweithdra yn arwain at ddirywiad mewn iechyd a llesiant. 

en-gb	We are allocating more than £830k in 2020-21 to Healthy Working Wales  to support a collaborative programme which aims to improve health at work.  
cy-gb	Yn 2020-21 rydym yn dyrannu dros £830k i Cymru Iach ar Waith  i gefnogi rhaglen ar y cyd sy’n ceisio gwella iechyd yn y gwaith.  

en-gb	Social Care 
cy-gb	Gofal cymdeithasol 

en-gb	Social care services face increasing demands from a growing and ageing population, with the number of people aged 65 and over projected to increase significantly by 2043. 
cy-gb	Mae gwasanaethau gofal cymdeithasol yn wynebu mwy o bwysau o ganlyniad i boblogaeth sy’n tyfu ac yn heneiddio, gyda disgwyl i nifer y bobl sy’n 65 oed neu’n hŷn gynyddu’n sylweddol erbyn 2043. 

en-gb	Importantly, future demand will depend on the changing care needs of the population. 
cy-gb	Yn bwysig, bydd y galw yn y dyfodol yn dibynnu ar newidiadau yn anghenion gofal y boblogaeth. 

en-gb	By the very nature of the services they provide, investment in social care services will impact on the most disadvantaged, whether through old age, disability or the need to safeguard children.  
cy-gb	Oherwydd natur y gwasanaethau maent yn eu darparu, budd buddsoddiad mewn gwasanaethau gofal cymdeithasol yn effeithio ar y rheini sydd dan yr anfantais fwyaf, boed hynny oherwydd oed, anabledd neu’r angen i ddiogelu plant.  

en-gb	This includes support provided to children and young people who are physically and mentally disabled, through to older people’s social care supporting those on lower incomes, and those coping with physical and mental difficulties as they age. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cefnogi plant a phobl ifanc sydd ag anabledd corfforol a meddyliol a chefnogi gofal cymdeithasol pobl hŷn a’r rheini sydd ar incwm is a'r rheini sy’n ymdopi ag anawsterau corfforol a meddyliol wrth iddynt heneiddio. 

en-gb	Building on the extra £30m allocated to local authorities this year via a special grant to address pressures in social care, we are increasing the grant to £40m in 2020-21.  
cy-gb	Gan adeiladu ar yr £30m ychwanegol a ddyrannwyd eleni i awdurdodau lleol drwy grant arbennig i roi sylw i bwysau ym maes gofal cymdeithasol, rydym yn cynyddu’r grant i £40m yn 2020-21.  

en-gb	Children placed for adoption are children who have the highest risk of remaining ‘looked after’ for their entire childhoods if they are not adopted. 
cy-gb	Plant sy’n cael eu rhoi i’w mabwysiadu ydy’r plant sydd â’r risg mwyaf o barhau i ‘dderbyn gofal’ am eu holl blentyndod os nad ydynt yn cael eu mabwysiadu. 

en-gb	During 2018-2019 more than 310 children were placed in their new adoptive home. 
cy-gb	Cafodd dros 310 o blant eu rhoi yn eu cartref mabwysiadu newydd yn ystod 2018-2019. 

en-gb	We are allocating £2.3m (from the extra £421m health funding) to the adoption service. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £2.3m (o’r £421m o gyllid iechyd ychwanegol) i’r gwasanaeth mabwysiadu. 

en-gb	This will strengthen and enhance existing services for adopters, children and young people, helping local authorities improve outcomes for children and build resilient adoptive families.  
cy-gb	Bydd hyn yn cryfhau ac yn gwella'r gwasanaethau presennol, ar gyfer mabwysiadwyr, plant a phobl ifanc, gan helpu awdurdodau lleol i wella canlyniadau i blant a chreu teuluoedd mabwysiadu cadarn.  

en-gb	Social care needs are developing with the changing nature of illnesses, with a need for a greater focus on prevention and access to a wider range of services. 
cy-gb	Mae anghenion gofal cymdeithasol yn datblygu wrth i natur afiechydon newid, ac mae angen mwy o ffocws ar atal a mynediad at ystod ehangach o wasanaethau. 

en-gb	We are continuing our investment in the Integrated Care Fund (ICF) with a budget of more than £130m (£89m revenue and £42m capital) in 202021 to assist Regional Partnership Boards in developing and testing integrated, preventative service models for older people with care and support needs, people with learning disabilities, children with complex needs, children in care or at risk of going into care, and carers. 
cy-gb	Rydym yn parhau i fuddsoddi yn y Gronfa Gofal Integredig gyda chyllideb sydd dros £130m (£89m refeniw a £42m cyfalaf) yn 2020-21 i helpu Byrddau Partneriaeth Rhanbarthol i ddatblygu ac i brofi modelau gwasanaeth ataliol integredig ar gyfer pobl hŷn sydd ag anghenion gofal a chymorth, pobl sydd ag anableddau dysgu, plant sydd ag anghenion cymhleth, plant mewn gofal neu sydd mewn perygl o fynd i ofal, a gofalwyr. 

en-gb	The ICF capital programme is also investing in purpose built accommodation and intermediate care facilities to help older people, people with dementia, and adults and children with physical or learning disabilities continue to live independently in the community, as well as investing in infrastructure to support the delivery of integrated health and care services in the community. 
cy-gb	Mae rhaglen gyfalaf y Gronfa Gofal Integredig hefyd yn buddsoddi mewn llety pwrpasol a chyfleusterau gofal canolraddol i helpu pobl hŷn, pobl â dementia, ac oedolion a phlant sydd ag anableddau corfforol neu anableddau dysgu i barhau i fyw’n annibynnol yn y gymuned, yn ogystal â buddsoddi mewn seilwaith i gefnogi darparu gwasanaethau iechyd a gofal integredig yn y gymuned. 

en-gb	We are also allocating financial transactions capital funding of £2m in 2020-21 for the Cylch Caron Integrated Resource Centre in Tregaron to provide integrated community health and care services, an additional 34 extra care housing and step up/step down units in a remote rural location. 
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £2m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 2020-21 ar gyfer Canolfan Adnoddau Integredig Cylch Caron yn Nhregaron. Bydd y ganolfan yn darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymunedol integredig, 34 o unedau tai gofal ychwanegol ac unedau camu i fyny/lawr mewn lleoliad gwledig. 

en-gb	We are allocating £900k in 2020-21 to take forward exploratory work on an integrated approach to supporting looked after children in education. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £900k yn 2020-21 i fwrw ymlaen â gwaith archwiliadol ar ddull gweithredu integredig i gefnogi plant sy'n derbyn gofal mewn addysg. 

en-gb	As part of this we will commission a scoping exercise to further explore integrated models, Virtual Schools, and whole system approaches, as a basis for a Welsh approach.  
cy-gb	Fel rhan o hyn byddwn yn comisiynu ymarfer cwmpasu i ymchwilio ymhellach i fodelau integredig, Rhith Ysgolion, a dulliau gweithredu system gyfan, fel sylfaen ar gyfer dull gweithredu yng Nghymru.  

en-gb	In 2020-21 we are adding an additional £1.2m to the Sustainable Social Services Third Sector Grant. 
cy-gb	Yn 2020-21, rydym yn ychwanegu £1.2m ychwanegol i’r Grant i’r Trydydd Sector ar gyfer Gwasanaethau Cymdeithasol Cynaliadwy. 

en-gb	Over the next three years we will be increasing the total commitment on this grant by £4.9m, bringing the total investment up to £25.9m. 
cy-gb	Dros y tair blynedd nesaf, byddwn yn gwneud £4.9m o gynnydd yng nghyfanswm ymrwymiad y grant hwn, felly bydd cyfanswm y buddsoddiad yn werth hyd at £25.9m. 

en-gb	The funded schemes will support carers, children and young people, physical or sensory disabilities, learning disabilities and older people. 
cy-gb	Bydd y cynlluniau sy’n cael eu hariannu yn cefnogi gofalwyr, plant a phobl ifanc, anableddau corfforol neu synhwyraidd, anableddau dysgu a phobl hŷn. 

en-gb	Early Years 
cy-gb	Y blynyddoedd cynnar 

en-gb	Delivering the right early years support for all children, particularly those from deprived backgrounds, provides the foundation for lifelong well-being and is the best means of breaking the poverty cycle. 
cy-gb	Drwy ddarparu’r gefnogaeth iawn yn ystod y blynyddoedd cynnar i bob plentyn, yn enwedig y rheini o gefndiroedd difreintiedig, gellir rhoi’r sylfaen ar gyfer llesiant drwy gydol eu bywyd a dyma'r ffordd orau o dorri'r cylch tlodi. 

en-gb	Our approach is focused on early intervention and prevention and is designed to reduce the number of families developing more complex needs which require more intensive and costly interventions at a later date. 
cy-gb	Mae ein dull gweithredu yn canolbwyntio ar atal ac ymyrryd yn gynnar ac mae wedi cael ei ddylunio i leihau nifer y teuluoedd sy’n datblygu anghenion mwy cymhleth sy’n galw am ymyriadau sy’n fwy dwys ac yn ddrutach yn nes ymlaen. 

en-gb	By tackling problems early, we are far more likely to stop children encountering difficulties at a later stage, when the difficulties can be much harder to solve. 
cy-gb	Drwy fynd i’r afael â phroblemau’n gynnar, rydym yn llawer mwy tebygol o atal plant rhag wynebu anawsterau’n ddiweddarach, pan fydd yr anawsterau’n gallu bod yn anoddach o lawer eu datrys. 

en-gb	Flying Start, our flagship early years programme, reaches 36,000 children and their families each year. 
cy-gb	Mae ein rhaglen blynyddoedd cynnar arloesol, Dechrau'n Deg, yn cyrraedd 36,000 o blant a’u teuluoedd bob blwyddyn. 

en-gb	It provides access to funded, quality, part time childcare provision for 2-3 year olds, parenting support, intensive health visitor support, and support for speech, language and communication. 
cy-gb	Mae’n rhoi mynediad at ddarpariaeth gofal plant rhan amser o ansawdd sydd wedi cael ei gyllido ar gyfer plant 2-3 oed, cefnogaeth magu plant, cefnogaeth ymwelwyr iechyd dwys, a chefnogaeth ar gyfer iaith, lleferydd a chyfathrebu. 

en-gb	We are investing a further £3.5m in the Flying Start approach in 2020-21, building on the work of the Early Years Transformation programme, enabling us to reach more children and families who need support in the early years. 
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £3.5m arall yn y dull gweithredu Dechrau’n Deg yn 2020-21. Bydd hyn yn adeiladu ar waith y rhaglen Trawsnewid y Blynyddoedd Cynnar, gan ein galluogi i gyrraedd rhagor o blant a theuluoedd y mae angen cymorth arnynt yn y blynyddoedd cynnar. 

en-gb	This increase will extend the reach of the health visiting, parenting and speech and language development components of the scheme to around an additional 3,500 children across Wales. 
cy-gb	Bydd y cynnydd hwn yn ymestyn cyrhaeddiad cydrannau ymwelwyr iechyd, magu plant a datblygu iaith a lleferydd y cynllun i oddeutu 3,500 o blant ychwanegol ar draws Cymru. 

en-gb	We are also investing an additional £4m of capital funding to ensure the current Flying Start estate is maintained and able to continue delivering the highest standards of care. 
cy-gb	Rydym hefyd yn buddsoddi £4m o gyllid cyfalaf yn ychwanegol i sicrhau bod yr ystad Dechrau’n Deg bresennol yn cael ei chynnal a’i bod yn parhau i allu darparu gofal o’r safon uchaf. 

en-gb	Evidence has shown that the provision of affordable, accessible, quality early years provision, available at the times parents need it, plays an important role in the expansion of the economy, helping parents, especially mothers, to return to work. 
cy-gb	Mae tystiolaeth wedi dangos bod darpariaeth blynyddoedd cynnar, fforddiadwy, hygyrch ac o ansawdd, sydd ar gael ar yr adegau pan fydd angen hynny ar rieni, yn chwarae rhan bwysig yn y gwaith o ehangu’r economi, gan helpu rhieni, yn enwedig mamau, i ddychwelyd i waith. 

en-gb	High-quality early education and childcare also produces greater long-term benefits for our children and strongly influences their life chances in the future. 
cy-gb	Mae gofal plant ac addysg gynnar o ansawdd uchel hefyd yn arwain at fanteision tymor hir i’n plant ac mae’n dylanwadu’n gryf ar eu cyfleoedd mewn bywyd yn y dyfodol. 

en-gb	For 2020-21, we are allocating £20m from the £421m health uplift to increase funding for the Childcare Offer from £40m to £60m. 
cy-gb	Ar gyfer 2020-21, rydym yn dyrannu £20m o’r £421m o ymgodiad iechyd er mwyn cynyddu cyllid ar gyfer y Cynnig Gofal Plant o £40m i £60m. 

en-gb	Our Evaluation of the Early Implementation of the Offer  indicates that it is having a positive impact, helping 88 per cent of parents financially, providing 67 per cent parents with more employment opportunities, and allowing 76 per cent of settings to become more sustainable. 
cy-gb	Mae ein Gwerthusiad o Weithrediad Cynnar y Cynnig yn awgrymu ei fod yn cael effaith gadarnhaol, gan helpu 88 y cant o rieni yn ariannol, darparu mwy o gyfleoedd cyflogaeth i 67 y cant o rieni, a chaniatáu i 76 y cant o’r sefydliadau fod yn fwy cynaliadwy. 

en-gb	At the end of July 2019, almost 16,000 three and four year old children were accessing government funded childcare. 
cy-gb	Ddiwedd mis Gorffennaf 2019, roedd bron i 16,000 o blant tair a phedair oed yn manteisio ar ofal plant sy’n cael ei gyllido gan y llywodraeth. 

en-gb	A typical parent whose child is benefitting from 20 hours of childcare per week is getting the equivalent of an extra £90 per week in their pockets.  
cy-gb	Mae rhiant nodweddiadol sy’n elwa o 20 awr o ofal plant yr wythnos yn cael yr hyn sy’n cyfateb i £90 ychwanegol yn eu poced bob wythnos.  

en-gb	We are also investing additional £6m capital funding in 2020-21 to support our Childcare Offer bringing the total capital investment to £70m over three years. 
cy-gb	Rydym hefyd yn buddsoddi £6m o gyllid cyfalaf ychwanegol yn 2020-21 i gefnogi ein Cynnig Gofal Plant gan ddod â chyfanswm y buddsoddiad cyfalaf i £70m dros dair blynedd. 

en-gb	This will support the co-location of services, with the Childcare Offer aiming to provide Early Childhood Education and Care facilities on one site and supporting Flying Start’s co-locating, multi-agency teams approach.  
cy-gb	Bydd hyn yn cefnogi cydleoli gwasanaethau, gyda’r Cynnig Gofal Plant yn ceisio darparu cyfleusterau Gofal ac Addysg Plant yn y Blynyddoedd Cynnar ar un safle a chefnogi dull gweithredu Dechrau’n Deg o gyd-leoli timau amlasiantaeth.  

en-gb	Since April of this year, all childcare premises in Wales are receiving 100 per cent relief from their non-domestic rates in a package of support worth £7.5m over three years (2019-20 to 2021-22).  
cy-gb	Ers mis Ebrill eleni, mae pob adeilad gofal plant yng Nghymru yn cael gostyngiad o 100 y cant ar eu hardrethi annomestig mewn pecyn o gefnogaeth sy’n werth £7.5m dros dair blynedd (2019-20 i 2021-22).  

en-gb	We are introducing a new scheme to pilot Baby Bundles in 2020-21. 
cy-gb	Rydym yn cyflwyno cynllun newydd i dreialu Bwndeli Babis yn 2020-21. 

en-gb	The bundles will contain a selection of practical items to help care for a new baby as well as useful information. 
cy-gb	Bydd y bwndeli’n cynnwys amrywiaeth o eitemau ymarferol i helpu i ofalu am fabi newydd, ynghyd â gwybodaeth ddefnyddiol. 

en-gb	The scheme will also provide health professionals with an opportunity to engage families with support services where necessary, and initiate conversations around healthy eating, safesleeping, breastfeeding and post-natal mental health. 
cy-gb	Bydd y cynllun hefyd yn rhoi cyfle i weithwyr iechyd proffesiynol ymgysylltu teuluoedd â gwasanaethau cefnogi pan fydd angen, a dechrau sgyrsiau am fwyta’n iach, cysgu’n iach, bwydo ar y fron ac iechyd meddwl ar ôl geni. 

en-gb	As a government, we have a long-standing commitment to children’s rights, based on the United Nations Convention on the Rights of the Child (UNCRC). 
cy-gb	Fel llywodraeth, mae gennym ymrwymiad hirsefydlog i hawliau plant, ar sail Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn. 

en-gb	We are investing a further £500k in 2020-21 in the Adverse Child Experiences Support Hub for Wales and £600k to develop and support the awareness raising campaign to contribute towards a number of measures provided for in the Children (Abolition of the Defence of Reasonable Punishment) (Wales) Bill to achieve Royal Assent. 
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £500k arall yn 2020-21 yn Hyb Cefnogaeth Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod Cymru a £600k i ddatblygu ac i gefnogi’r ymgyrch codi ymwybyddiaeth i gyfrannu at nifer o fesurau y darperir ar eu cyfer ym Mil Plant (Diddymu Amddiffyniad Cosb Resymol) (Cymru) i gael Cydsyniad Brenhinol. 

en-gb	The UNCRC, together with other international human rights, recognises that children have the right to have their dignity and physical integrity respected under the law. 
cy-gb	Mae Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn, ynghyd â hawliau dynol rhyngwladol eraill, yn cydnabod bod gan blant hawl gyfreithiol i gael eu parchu o ran eu corff a’u hurddas. 

en-gb	Through this Bill children in Wales will be offered the same legal protection from physical punishment as adults. 
cy-gb	Drwy’r Bil yma bydd plant yng Nghymru’n cael cynnig yr un amddiffyniad cyfreithiol rhag cosb gorfforol ag oedolion. 

en-gb	We are allocating £1.2m in 2020-21 to provide safe accommodation for families fleeing domestic abuse, supporting third sector providers to acquire dispersed community-based units with flexibility to meet the needs of families which cannot be met by refuges. 
cy-gb	Yn 2020-21 rydym yn dyrannu £1.2m i ddarparu llety diogel i deuluoedd sy’n dianc o drais domestig, cefnogi darparwyr trydydd sector i gaffael unedau cymunedol ar wasgar sydd â’r hyblygrwydd i ddiwallu anghenion teuluoedd nad oes modd eu diwallu drwy lochesau. 

en-gb	As women are predominately the care-givers in our society, they are more likely to flee with children. 
cy-gb	Gan mai menywod sy’n gofalu am blant yn ein cymdeithas gan fwyaf, nhw sy'n fwyaf tebygol o ddianc gyda phlant. 

en-gb	In 2017-18 the Welsh Government’s Live Fear Free helpline supported nearly 2,000 survivors who said they had children who were also impacted by the abuse. 
cy-gb	Yn ystod 2017-18, roedd llinell gymorth Byw Heb Ofn Llywodraeth Cymru wedi cefnogi bron i 2,000 o oroeswyr a ddywedodd fod ganddynt blant yr oedd y cam-drin wedi effeithio arnynt. 

en-gb	During the year, the Helpline supported parents of over 3,500 children. 
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn, roedd y Llinell Gymorth wedi cefnogi rhieni dros 3,500 o blant. 

en-gb	We also recognise that men fleeing domestic abuse are less likely to seek or accept refuge accommodation and in these cases dispersed units may offer more acceptable safe accommodation. 
cy-gb	Rydym hefyd yn cydnabod bod dynion sy’n dianc rhag cam-drin domestig yn llai tebygol o chwilio am lety lloches neu ei dderbyn, ac yn yr achosion hyn gallai unedau ar wasgar gynnig llety diogel sy’n fwy derbyniol. 

en-gb	Investing in education  
cy-gb	Buddsoddi mewn addysg  

en-gb	Education is one of the most important investments we can make to improve the life chances of children, particularly those from deprived communities and those with protected characteristics. 
cy-gb	Addysg ydy un o’r buddsoddiadau pwysicaf y gallwn ni eu gwneud i wella cyfleoedd bywyd plant, yn enwedig y rheini a ddaw o gymunedau difreintiedig a'r rheini sydd â nodweddion gwarchodedig. 

en-gb	We are investing more than £2.5bn in education in 2020-21. 
cy-gb	Rydym yn buddsoddi dros £2.5bn mewn addysg yn 2020-21. 

en-gb	Delivering on Our National Mission  action plan we are raising standards, tackling the attainment gap, and ensuring that we have an education system that is a source of national pride and public confidence.  
cy-gb	Drwy gyflawni cynllun gweithredu Ein Cenhadaeth Genedlaethol  rydym yn codi safonau, yn mynd i’r afael â'r bwlch cyrhaeddiad ac yn sicrhau bod gennym system addysg sy’n ffynhonnell o falchder cenedlaethol a hyder cyhoeddus.  

en-gb	In line with our commitment to invest £100m over the course of this Assembly term to raise school standards, we are investing a further £25.5m in 2020-21 alongside the funding we are providing through the local government settlement. 
cy-gb	Yn unol â’n hymrwymiad i fuddsoddi £100m dros dymor y Cynulliad hwn i godi safonau ysgol, rydym yn buddsoddi £25.5m arall yn 2020-21 ynghyd â’r cyllid rydym yn ei ddarparu drwy’r setliad llywodraeth leol. 

en-gb	At the heart of our action plan is the delivery of the new Curriculum for Wales, which will be backed by £10m in 2020-21, with an additional £3m funding for the development of National Networks to provide support and resources for school-level curriculum design and professional learning. 
cy-gb	Rhan ganolog o’n cynllun gweithredu yw darparu Cwricwlwm newydd i Gymru, a fydd yn cael ei gefnogi gan £10m yn 2020-21, a £3m o gyllid ychwanegol er mwyn datblygu Rhwydweithiau Cenedlaethol i ddarparu cymorth ac adnoddau ar gyfer dylunio cwricwlwm ar lefel yr ysgol a dysgu proffesiynol. 

en-gb	Our national approach to Professional Learning has been informed by a range of evidence, including the 2018 independent review Teaching A Valued Profession . 
cy-gb	Mae ein dull gweithredu cenedlaethol mewn perthynas â Dysgu Proffesiynol yn seiliedig ar amrywiaeth o dystiolaeth, gan gynnwys adolygiad annibynnol o'r enw Addysgu Proffesiwn Gwerthfawr  yn 2018. 

en-gb	For 2020-21, we are providing a further £15m to ensure that our teaching profession receives the support it needs to raise standards and deliver our new transformational curriculum.  
cy-gb	Ar gyfer 2020-21, rydym yn darparu £15m arall i sicrhau bod ein proffesiwn addysgu yn derbyn y gefnogaeth y mae ei hangen arno i godi safonau a darparu ein cwricwlwm trawsnewidiol newydd.  

en-gb	Despite improvements in some areas, there continue to be gaps in educational attainment between different groups. 
cy-gb	Er bod gwelliannau wedi digwydd mewn rhai meysydd, mae bylchau’n dal i fodoli mewn cyrhaeddiad addysgol rhwng gwahanol grwpiau. 

en-gb	For example, a higher proportion of children from Asian, Chinese and mixed ethnicities reach expected levels of attainment than those from a White ethnic background . 
cy-gb	Er enghraifft, mae cyfran uwch o blant Asiaidd, Tsieineaidd ac ethnigrwydd cymysg yn cyrraedd lefelau cyrhaeddiad disgwyliedig na’r rheini o gefndir ethnig Gwyn. 

en-gb	Educational attainment levels remains lower than the average for all pupils for Gypsy, Roma and Traveller learners and for children receiving care and support. 
cy-gb	Mae lefelau cyrhaeddiad addysgol dysgwyr Sipsiwn, Roma a Theithwyr a phlant sy’n derbyn gofal a chefnogaeth yn dal yn is na’r cyfartaledd ar gyfer yr holl ddisgyblion. 

en-gb	The educational outcomes of pupils with special educational needs has improved in recent years. 
cy-gb	Mae canlyniadau addysgol disgyblion ag anghenion addysgol arbennig wedi gwella dros y blynyddoedd diwethaf. 

en-gb	We have made £36m available over the course of this Assembly term to reduce infant class sizes, targeted at those most adversely affected by deprivation. 
cy-gb	Rydym wedi darparu £36m dros dymor y Cynulliad hwn i leihau dosbarthiadau babanod, gan dargedu’r arian hwnnw at y rheini y mae amddifadedd yn effeithio arnynt fwyaf. 

en-gb	For 2020-21, we have set aside £11m in continued support of this commitment. 
cy-gb	Ar gyfer 2020-21, rydym wedi neilltuo £11m i barhau i gefnogi’r ymrwymiad hwn. 

en-gb	115 schools across Wales are benefitting from this funding through the appointment of 110 additional teachers, 42 additional teaching assistants, the creation of 52 new classrooms and remodelling and upgrading of existing classrooms in 7 schools. 
cy-gb	Mae 115 o ysgolion ledled Cymru yn elwa o’r cyllid hwn drwy benodi 110 o athrawon ychwanegol, 42 o gynorthwywyr addysgu ychwanegol, creu 52 ystafell ddosbarth newydd ac ailfodelu ac uwchraddio ystafelloedd dosbarth mewn 7 ysgol. 

en-gb	This Budget provides an additional £8m in 2020-21 to support children and young people with Special Educational Needs (SEN) to receive a high-quality education and reach their potential. 
cy-gb	Mae'r Gyllideb hon yn rhoi £8m ychwanegol yn 2020-21 i gefnogi plant a phobl ifanc sydd ag Anghenion Addysgol Ychwanegol i gael addysg o ansawdd uchel a chyrraedd eu potensial. 

en-gb	The funding will support local authorities and further education in meeting the additional costs associated with learners with the most complex needs to overcome the barriers for them to succeed. 
cy-gb	Bydd y cyllid yn cefnogi awdurdodau lleol ac addysg bellach i dalu am y costau ychwanegol sy’n gysylltiedig â dysgwyr sydd â’r anghenion mwyaf cymhleth er mwyn goresgyn y rhwystrau iddynt lwyddo. 

en-gb	This will support an estimated 115,000 learners. 
cy-gb	Amcangyfrifir y bydd hyn yn cefnogi 115,000 o ddysgwyr. 

en-gb	This funding is in addition to the £20m package of funding over this Assembly term to support preparation for the implementation of the new Additional Learning Needs (ALN) system.  
cy-gb	Mae’r cyllid hwn ar ben y pecyn cyllido gwerth £20m dros dymor y Cynulliad hwn i helpu i baratoi i weithredu’r system newydd ar gyfer Anghenion Dysgu Ychwanegol.  

en-gb	We are maintaining our previous investments and investing an additional £1.3m for services to support minority ethnic and Gypsy, Roma and Traveller learners, providing a total of £10m to support improved outcomes for this group of learners for 2020-21.  
cy-gb	Rydym yn cynnal ein buddsoddiadau blaenorol ac yn buddsoddi £1.3m ychwanegol ar gyfer gwasanaethau i gefnogi dysgwyr o leiafrifoedd ethnig a dysgwyr Sipsiwn, Roma a Theithwyr, gan roi cyfanswm o £10m i gefnogi canlyniadau gwell i’r grŵp yma o ddysgwyr ar gyfer 2020-21.  

en-gb	Further Education colleges disproportionately benefit protected groups because of the type of learning they provide; 
cy-gb	Mae colegau Addysg Bellach o fudd anghymesur i grwpiau gwarchodedig oherwydd y math o ddysgu maent yn ei ddarparu; 

en-gb	and part-time provision mainly provided through Further Education has particularly positive impacts for women. 
cy-gb	ac mae’r ddarpariaeth ran amser sy’n cael ei darparu gan fwyaf drwy Addysg Bellach yn effeithio’n gadarnhaol ar fenywod. 

en-gb	We are also increasing our funding to support our Further Education colleges by £14m in 2020-21 to raise standards and support students.  
cy-gb	Rydym hefyd yn gwneud £14m o gynnydd yn ein cyllid i gefnogi ein colegau Addysg Bellach yn 2020-21 i godi safonau ac i gefnogi myfyrwyr.  

en-gb	We are allocating an additional £10m to bolster the 21 st  Schools and Colleges Programme taking our total investment over this Administration to more than £650m. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £10m ychwanegol i gryfhau Rhaglen Ysgolion a Cholegau’r 21ain Ganrif, sy’n golygu bod cyfanswm ein buddsoddiad dros y Weinyddiaeth hon dros £650m. 

en-gb	This will assist delivery partners in transforming the education infrastructure to provide inspiring environments for learners, and transition towards a greener educational estate. 
cy-gb	Bydd hyn yn helpu partneriaid cyflenwi i drawsnewid y seilwaith addysg i ddarparu amgylcheddau sy’n ysbrydoli dysgwyr, a newid tuag at fod yn ystad addysg sy’n fwy gwyrdd. 

en-gb	Housing 
cy-gb	Tai 

en-gb	We want everyone to live in a home that meets their needs and supports a healthy, successful and prosperous life. 
cy-gb	Mae arnom eisiau i bawb fyw mewn cartref sy’n diwallu eu hanghenion ac sy’n cefnogi bywyd iach, llwyddiannus a ffyniannus. 

en-gb	Good quality homes are the bedrock of good communities and form the basis for individuals and families to flourish in all aspects of their lives. 
cy-gb	Mae cartrefi o ansawdd da yn sylfaen i gymunedau da ac yn sail i unigolion ac i deuluoedd allu ffynnu ym mhob agwedd ar eu bywyd. 

en-gb	Over this Assembly term we will have invested £2bn, recognising the importance of good quality housing to support thriving communities. 
cy-gb	Dros dymor y Cynulliad hwn byddwn wedi buddsoddi £2bn i gydnabod pwysigrwydd tai da o ansawdd i gefnogi cymunedau sy’n ffynnu. 

en-gb	In 202021 we are allocating an additional £175m capital, taking our total investment next year to more than £400m.  
cy-gb	Yn 2020-21 rydym yn dyrannu £175m o gyfalaf ychwanegol sy’n golygu bod cyfanswm ein buddsoddiad y flwyddyn nesaf dros £400m.  

en-gb	We are committed to, and are on track to meet, our ambitious target of delivering 20,000 affordable homes during this Assembly term. 
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gyrraedd ein targed uchelgeisiol o gyflenwi 20,000 o dai fforddiadwy yn ystod tymor y Cynulliad hwn ac rydym ar y trywydd iawn i gyrraedd y targed hwnnw. 

en-gb	During 201819, 2,592 additional affordable housing units had been delivered for the people who need it across Wales, including families with children. 
cy-gb	Yn ystod 2018-19, roedd 2,592 o unedau tai fforddiadwy ychwanegol wedi cael eu cyflenwi ar gyfer y bobl roedd angen hynny arnynt ar draws Cymru, gan gynnwys teuluoedd â phlant. 

en-gb	To continue this momentum, we are providing an additional £48m of capital funding in 2020-21 to support the Social Housing Grant. 
cy-gb	Er mwyn parhau â’r momentwm hwn, rydym yn darparu £48m o gyllid cyfalaf ychwanegol yn 2020-21 i gefnogi’r Grant Tai Cymdeithasol. 

en-gb	Wales’ 225,000 social homes need to be of a decent standard, recognising that quality housing has a demonstrable impact on health and well-being. 
cy-gb	Mae angen i 225,000 o dai cymdeithasol Cymru fod o safon deilwng, gan gydnabod bod tai o ansawdd yn cael effaith amlwg ar iechyd a llesiant. 

en-gb	This includes the links between cold, damp homes and respiratory disease and asthma. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y cysylltiadau rhwng cartrefi oer a thamp a chlefydau anadlol ac asthma. 

en-gb	These health problems can contribute to adverse childhood experiences as well as having a negative impact on children’s ability to learn and have a significant impact on the ability of older people to continue to live independently in their own homes. 
cy-gb	Gall y problemau iechyd hyn gyfrannu at brofiadau niweidiol yn ystod plentyndod yn ogystal â chael effaith negyddol ar allu plant i ddysgu a chael effaith sylweddol ar allu pobl hŷn i barhau i fyw’n annibynnol yn eu cartrefi eu hunain. 

en-gb	For example 25 per cent of children in bad housing gain no GCSEs compared with around 10 per cent not living in bad housing. 
cy-gb	Er enghraifft, nid yw 25 y cant o blant mewn tai gwael yn ennill unrhyw gymwysterau TGAU o’i gymharu â thua 10 y cant nad ydynt yn byw mewn tai gwael. 

en-gb	In addition, children living in acutely bad housing are 20 per cent more likely to attend hospital A&E departments than other children. 
cy-gb	Ar ben hynny, mae plant sy’n byw mewn tai gwael iawn 20 y cant yn fwy tebygol o fynd i adrannau Damweiniau ac Achosion Brys ysbytai na phlant eraill. 

en-gb	Investment in good quality homes therefore has a direct impact on the health of those living in them. 
cy-gb	Mae buddsoddi mewn cartrefi o ansawdd da felly’n effeithio’n uniongyrchol ar y rheini sy’n byw ynddynt. 

en-gb	Housing conditions have improved over the last 10 years, meaning there are fewer people living in houses that have hazards and are not energy efficient. 
cy-gb	Mae amodau tai wedi gwella dros y 10 mlynedd diwethaf, sy’n golygu bod llai o bobl yn byw mewn tai sydd â pheryglon ac nad ydyn nhw’n defnyddio ynni'n effeithlon. 

en-gb	We are maintaining our support for social landlords with £108m per year to ensure the Welsh Housing Quality Standard is achieved and maintained.  
cy-gb	Rydym yn cynnal ein cefnogaeth ar gyfer landlordiaid cymdeithasol gyda £108m y flwyddyn er mwyn sicrhau bod Safon Ansawdd Tai Cymru yn cael ei chyflawni a'i chadw.  

en-gb	Our investments in housing also ensure that existing and new housing improves energy efficiency, help reduce fuel poverty and improve physical and mental health outcomes. 
cy-gb	Mae ein buddsoddiadau mewn tai hefyd yn sicrhau bod tai sydd eisoes ar gael a thai newydd yn defnyddio ynni’n fwy effeithlon, yn helpu i leihau tlodi tanwydd ac yn gwella canlyniadau iechyd corfforol a meddyliol. 

en-gb	The UKCCC has identified housing and domestic heat as important areas in which governments must deliver firm plans in order to meet decarbonisation targets.  
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi datgan bod tai a gwres domestig yn feysydd pwysig lle mae’n rhaid i lywodraethau gyflawni cynlluniau cadarn er mwyn cyrraedd targedau datgarboneiddio.  

en-gb	Alongside the investments we are making under our Decarbonisation priority area, our Housing Loans programme will be allocated financial transactions capital funding of £50m in 2020-21 to assist Registered Social Landlords with development plans for new social housing and to help start to decarbonise existing homes. 
cy-gb	Ochr yn ochr â’r buddsoddiadau rydym yn eu gwneud o dan ein maes blaenoriaeth Datgarboneiddio, bydd ein rhaglen Benthyciadau Tai yn cael cyllid cyfalaf trafodiadau ariannol gwerth £50m yn 2020-21 i helpu Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig gyda chynlluniau datblygu ar gyfer tai cymdeithasol newydd ac i helpu i ddechrau datgarboneiddio tai. 

en-gb	We are also investing £10m in 2020-21 to speed up the delivery of additional modular social homes that can eliminate fuel poverty for tenants and be built to zero or near-zero carbon standards, as well as providing jobs, training and apprenticeships. 
cy-gb	Rydym hefyd yn buddsoddi £10m yn 2020-21 i gyflymu’r gwaith o ddarparu tai cymdeithasol modiwlaidd ychwanegol a fydd yn gallu cael gwared ar dlodi tanwydd i denantiaid ac yn cael eu hadeiladu i safonau di-garbon neu bron â bod yn ddigarbon, yn ogystal â darparu swyddi, hyfforddiant a phrentisiaethau. 

en-gb	Providing secure, affordable housing plays an important role in supporting vulnerable individuals to overcome mental health and substance misuse issues. 
cy-gb	Mae darparu tai diogel a fforddiadwy yn chwarae rhan bwysig i gefnogi unigolion agored i niwed i oresgyn problemau iechyd meddwl a chamddefnyddio sylweddau. 

en-gb	Enabling people to stay in their homes for longer also brings significant health and social benefits. 
cy-gb	Mae galluogi pobl i aros yn eu cartrefi’n hirach hefyd yn arwain at fanteision iechyd a chymdeithasol sylweddol. 

en-gb	Investment in housing also provides support to the Welsh economy in terms of maintaining and supporting jobs in the construction industry and the supply chain.  
cy-gb	Mae buddsoddi mewn tai hefyd yn cefnogi economi Cymru o ran cynnal a chefnogi swyddi yn y diwydiant adeiladu ac yn y gadwyn gyflenwi.  

en-gb	In 2020-21 we are allocating £5m in a Land Release Fund to accelerate the development of social housing, with the aim of unlocking the potential for developing public land for public good, particularly to meet the demands for social and affordable housing. 
cy-gb	Yn 2020-21, rydym yn dyrannu £5m mewn Cronfa Rhyddhau Tir er mwyn datblygu tai cymdeithasol yn gyflymach, gyda’r nod o ddatgloi’r potensial i ddatblygu tir cyhoeddus er lles y cyhoedd, yn enwedig i ddiwallu’r galw am dai fforddiadwy a chymdeithasol. 

en-gb	Financial transactions capital funding of £18.4m in 2020-21 will help to complete the delivery of three Tirion Homes residential developments in Tonyrefail, Cardiff and Newport to enable the delivery of more than 1,500 new homes, half of which will be affordable, without the need for any social housing grant. 
cy-gb	Bydd cyllid trafodiadau ariannol o £18.4m yn 2020-21 yn helpu i gwblhau tri datblygiad preswyl gan Tirion Homes yn Nhonyrefail, Caerdydd a Chasnewydd i scirhau bod mwy na 1,500 o dai newydd ar gael, a hanner y rheini’n dai fforddiadwy, heb fod angen grant tai cymdeithasol o gwbl. 

en-gb	We are allocating £35m to the Help to Buy - Wales scheme, as part of our ongoing commitment to help people access home ownership. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £35m i gynllun Cymorth i Brynu - Cymru, fel rhan o'n hymrwymiad parhaus i helpu pobl i fod yn berchen ar eu cartref eu hunain. 

en-gb	This additional funding will ensure that first time buyers, in particular, are supported by the Welsh Government to own their homes, as 76 per cent of all purchases through the scheme are first-time buyers.  
cy-gb	Bydd y cyllid ychwanegol hwn yn sicrhau bod prynwyr am y tro cyntaf, yn benodol, yn cael eu cefnogi gan Lywodraeth Cymru i fod yn berchen ar eu cartrefi eu hunain, gan fod 76 y cant o bob pryniant drwy’r cynllun yn brynwyr am y tro cyntaf.  

en-gb	To support our wider regeneration activities, we are also providing £10m for Town Centre Loans to support regionally prioritised projects, promoting economic regeneration and well-being of our towns and communities. 
cy-gb	I gefnogi ein gweithgareddau adfywio ehangach, rydym hefyd yn darparu £10m ar gyfer Benthyciadau Canol Tref i gefnogi prosiectau sy’n cael blaenoriaeth ranbarthol, gan hyrwyddo adfywio economaidd a llesiant ein trefi a’n cymunedau. 

en-gb	This scheme now supports 32 towns across Wales. 
cy-gb	Mae’r cynllun erbyn hyn yn cefnogi 32 o drefi ar draws Cymru. 

en-gb	The recognised benefits and gains include supporting job creation and economic growth through the provision of modern business space, and allowing local and new business to grow and develop in our town centres. 
cy-gb	Mae’r manteision a’r enillion amlwg yn cynnwys cefnogi creu swyddi a thwf economaidd drwy ddarparu gofod busnes modern a chaniatáu i fusnesau lleol a newydd dyfu a datblygu yng nghanol ein trefi. 

en-gb	This includes supporting Green Infrastructure in town centres. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cefnogi Seilwaith Gwyrdd mewn canol trefi. 

en-gb	It is unacceptable that people are made homeless or forced to sleep on the streets in a prosperous society. 
cy-gb	Mae’n annerbyniol bod pobl yn cael eu gwneud yn ddigartref neu’n cael eu gorfodi i gysgu ar y stryd mewn cymdeithas ffyniannus. 

en-gb	It remains the case that more men are likely to be homeless than women, but those approaching local authorities and who are successfully prevented from becoming homeless are more likely to be women. 
cy-gb	Mae’n dal yn wir bod dynion yn fwy tebygol na menywod o fod yn ddigartref, ond mae’r rheini sy’n cysylltu ag awdurdodau lleol ac mae modd eu hatal rhag bod yn ddigartref yn fwy tebygol o fod yn fenywod. 

en-gb	Nearly half of households threatened with homelessness had dependent children. 
cy-gb	Roedd plant dibynnol mewn bron i hanner yr aelwydydd a oedd yn cael eu bygwth â digartrefedd. 

en-gb	The latest data shows that the successful homelessness prevention rate improved to 68 per cent in 2018-19, despite an increase in the number of households threatened with homelessness. 
cy-gb	Mae’r data diweddaraf yn dangos bod y gyfradd o atal digartrefedd yn llwyddiannus wedi gwella i 68 y cant yn 2018-19, er gwaethaf cynnydd yn nifer yr aelwydydd a oedd mewn perygl o fod yn ddigartref. 

en-gb	We are maintaining our Homelessness Prevention Grant investment of £17.9m in 2020-21 to ensure we go further. 
cy-gb	Rydym yn cynnal ein buddsoddiad o £17.9m yn y Grant Atal Digartrefedd yn 2020-21 i sicrhau ein bod yn mynd ymhellach. 

en-gb	This funding will help people who are chronically affected by homelessness, such as rough sleepers, by funding night shelters, hostels, outreach work, meditation, and bond schemes, and provides a substantial network of advice services. 
cy-gb	Bydd y cyllid hwn yn helpu pobl y mae digartrefedd yn effeithio arnynt yn aml, megis pobl sy’n cysgu ar y stryd, drwy gyllido llochesau nos, hostelau, gwaith allgymorth, cynlluniau myfyrio a chynlluniau bond, ac mae’n darparu rhwydwaith sylweddol o wasanaethau cynghori. 

en-gb	The will also help support our continued investment in the seven Housing First projects across Wales which will provide intensive support to over 100 people with a history of repeat rough sleeping, and assist them into long term accommodation. 
cy-gb	Bydd hyn hefyd yn helpu i gefnogi ein buddsoddiad parhaus yn y saith prosiect Tai yn Gyntaf ar hyd a lled Cymru. Bydd hyn yn rhoi cymorth dwys i dros 100 o bobl sydd â hanes o gysgu allan yn aml, a’u helpu i lety tymor hir. 

en-gb	Equality and inclusion 
cy-gb	Cydraddoldeb a chynhwysiant 

en-gb	In 2020-21 equality budgets will increase by over £700k bringing our equality and inclusion budget to more than £7m. 
cy-gb	Yn 2020-21, bydd cyllidebau cydraddoldeb yn cynyddu dros £700k sy’n golygu y bydd ein cyllideb cydraddoldeb a chynhwysiant dros £7m. 

en-gb	This will enable us to strengthen our work to promote equality of outcomes for people with protected characteristics. 
cy-gb	Bydd hyn yn golygu ein bod yn gallu cryfhau ein gwaith i hyrwyddo cydraddoldeb canlyniadau i bobl sydd â nodweddion gwarchodedig. 

en-gb	This funding will progress action on the Gender Equality Review, support the commencement of the socio-economic duty and provide support to equality, race and disability organisations in Wales.  
cy-gb	Bydd y cyllid hwn yn arwain at weithredu ar yr Adolygiad o Gydraddoldeb Rhywiol, yn cefnogi dechrau’r ddyletswydd economaidd-gymdeithasol ac yn darparu cefnogaeth i fudiadau cydraddoldeb, hil ac anabledd yng Nghymru.  

en-gb	An additional £250k will be allocated in 2020-21 to address violence against women, domestic abuse and sexual violence bringing our total investment to more than £5m. 
cy-gb	Bydd £250k ychwanegol yn cael ei neilltuo yn 2020-21 i fynd i’r afael â thrais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol, sy’n golygu y bydd cyfanswm ein buddsoddiad dros £5m. 

en-gb	As a Government, we have committed to making Wales the safest place in Europe for women, and significant work has been undertaken since the introduction of the Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015.  
cy-gb	Mae’r Llywodraeth wedi ymrwymo i wneud Cymru'r lle mwyaf diogel yn Ewrop ar gyfer menywod, ac mae llawer iawn o waith wedi cael ei wneud ers cyflwyno Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015.  

en-gb	In 2020-21 over £400k will be allocated to the Women’s Pathfinder project and the Youth and Female Offending blueprints, both of which have a focus on prevention. 
cy-gb	Yn 2020-21 bydd dros £400k yn cael ei ddarparu i brosiect Braenaru Merched a'r glasbrintiau Troseddwyr Ifanc ac sy’n Fenywod, a bydd y naill a’r llall yn canolbwyntio ar atal. 

en-gb	While the numbers of young Welsh people in custody has reduced significantly, many are in custody away from their homes, family and communities. 
cy-gb	Er bod nifer y bobl ifanc o Gymru sydd mewn caethiwed wedi disgyn yn sylweddol, mae nifer ohonynt mewn caethiwed i ffwrdd o’u cartrefi, eu teulu a’u cymunedau. 

en-gb	The Youth Justice Blueprint sets out a commitment for realising how devolved and non-devolved services can work together to realise children’s rights and develop a youth justice system in Wales which is based on rights-based principles.  
cy-gb	Mae’r Glasbrint Cyfiawnder Ieuenctid yn nodi ymrwymiad i ddeall sut gall gwasanaethau sydd wedi’u datganoli a heb eu datganoli gydweithio er mwyn gwireddu hawliau plant a datblygu system cyfiawnder ieuenctid yng Nghymru ar sail egwyddorion sy’n seiliedig ar hawliau.  

en-gb	We also need an urgent solution for female offending in Wales. 
cy-gb	Mae hefyd angen ateb brys arnom ar gyfer menywod sy’n troseddu yng Nghymru. 

en-gb	Women are often sent to prison for low-level summary offences, and the use of short-term prison for those who have not committed serious offences, can have a catastrophic impact on them and their families. 
cy-gb	Mae menywod yn aml yn cael eu hanfon i’r carchar am droseddau diannod lefel isel. Mae anfon menywod nad ydynt wedi cyflawni troseddau difrifol i’r carchar am gyfnod byr yn gallu cael effaith drychinebus arnyn nhw ac ar eu teuluoedd. 

en-gb	There are around 250 Welsh women currently held in prison in England. 
cy-gb	Ar hyn o bryd mae tua 250 o fenywod o Gymru mewn carchardai yn Lloegr. 

en-gb	The issues associated with being a long way from home facing Welsh women offenders and their families are considerable and a very real concern in respect of the impact on children in particular, but also the rehabilitation of the woman.   
cy-gb	Mae’r problemau sydd ynghlwm wrth fod ymhell o gartref sy’n wynebu menywod o Gymru sydd wedi troseddu a'u teuluoedd yn sylweddol ac mae’n bryder go iawn o ran yr effaith ar eu plant yn benodol, ond hefyd o ran adsefydlu’r menywod.   

en-gb	Our equality budgets are focused on preventative activity. 
cy-gb	Mae ein cyllidebau cydraddoldeb yn canolbwyntio ar weithgareddau ataliol. 

en-gb	During 2020-21, with the support of the European Transition Fund, we will be able to offer continued support to the Strengthening Community Cohesion project, the Tackling Hate Crime and Community Cohesion Action, and the EU Citizens Rights project. 
cy-gb	Yn ystod 2020-21, gyda chefnogaeth y Gronfa Bontio Ewropeaidd, byddwn yn gallu parhau i gynnig cefnogaeth i’r prosiect Cryfhau Cydlyniant Cymunedol, Gweithredu i Fynd i’r Afael â Throseddau Casineb a Chydlyniant Cymunedol, a phrosiect Hawliau Dinasyddion yr UE. 

en-gb	These projects embed the five ways of working, with a strong emphasis on the involvement of groups with protected characteristics under the Equality Act 2010 and providing interventions which seek to prevent harmful impacts and promote integration. 
cy-gb	Mae’r prosiectau hyn yn gwreiddio’r pum ffordd o weithio, gyda phwyslais cryf ar gynnwys grwpiau sydd â nodweddion gwarchodedig o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 a darparu ymyriadau sy’n ceisio atal effeithiau niweidiol a hybu integreiddio. 

en-gb	Investing in evidence and improvement 
cy-gb	Buddsoddi mewn tystiolaeth a gwelliant 

en-gb	112. 
cy-gb	112. 

en-gb	We will invest a further £1m in improving evidence gathering and data in the public sector in 2020-21. 
cy-gb	Byddwn yn buddsoddi £1m arall i wella’r gwaith o gasglu tystiolaeth a data yn y sector cyhoeddus yn 2020-21. 

en-gb	The investment will focus on £500k for data science capability, £250k for digital and data projects, and £250k for the public sector geospatial agreement.  
cy-gb	Bydd y buddsoddiad yn canolbwyntio ar £500k ar gyfer gallu gwyddor data, £250k ar gyfer prosiectau digidol a data, a £250k ar gyfer cytundeb geo-ofodol y sector cyhoeddus.  

en-gb	A more prosperous Wales  
cy-gb	Cymru sy’n fwy ffyniannus  

en-gb	113. 
cy-gb	113. 

en-gb	We want an economy founded on high-quality skills, giving businesses the resources to grow and innovate and people the ability to prosper in a Fair Work Nation. 
cy-gb	Mae arnom eisiau economi sy'n seiliedig ar sgiliau o ansawdd uchel, gan roi'r adnoddau i fusnesau dyfu ac arloesi a rhoi’r gallu i bobl i ffynnu mewn Gwlad o Waith Teg. 

en-gb	Every person should be equipped with the skills they need to get a job and the opportunity to develop new skills through their working life. 
cy-gb	Dylai pawb gael y sgiliau angenrheidiol i gael swydd a chyfle i ddatblygu sgiliau newydd drwy eu bywyd gwaith. 

en-gb	Poverty 
cy-gb	Tlodi 

en-gb	It is a stark reality that people born into deprived families are expected to do less well at school, are more likely to be NEET as a young person; 
cy-gb	Mae’n realiti anffodus bod disgwyl i bobl sy’n cael eu geni i deuluoedd difreintiedig wneud yn waeth yn yr ysgol, eu bod yn fwy tebygol o fod yn NEET pan fyddant yn oedolyn ifanc; 

en-gb	unemployed as an adult and have a shorter healthy life expectancy. 
cy-gb	yn ddi-waith pan fyddant yn oedolyn a bod eu disgwyliad oes iach yn llai. 

en-gb	In the context of austerity there has been little change in relative income poverty levels for a number of years, though changes have been seen for some groups.  
cy-gb	Yng nghyd-destun cyni, ychydig iawn o newid a fu mewn lefelau tlodi incwm cymharol ers nifer o flynyddoedd, er bod rhai grwpiau wedi gweld newid.  

en-gb	We are investing nearly £1bn in a wide range of measures which contribute to tackling poverty including ongoing support for children and families in the early years through aspects of the Children and Communities Grant which includes funding for Families First and Flying Start.  
cy-gb	Rydym yn buddsoddi bron i £1bn mewn ystod eang o fesurau sy’n cyfrannu at drechu tlodi, gan gynnwys cefnogaeth barhaus i blant a theuluoedd yn y blynyddoedd cynnar drwy agweddau o’r Grant Plant a Chymunedau sy’n cynnwys cyllid ar gyfer Teuluoedd yn Gyntaf a Dechrau’n Deg.  

en-gb	Aligned to our ambition of a more prosperous Wales, we are also allocating more than £19m in 2020-21 in a package of measures specifically targeted to help some of the most vulnerable people in our communities, including those living in poverty. 
cy-gb	Ochr yn ochr â’n huchelgais o gael Cymru fwy ffyniannus, rydym hefyd yn dyrannu dros £19m yn 2020-21 mewn pecyn o fesurau a dargedwyd yn benodol i helpu rhai o’r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymunedau, gan gynnwys y rheini sy’n byw mewn tlodi. 

en-gb	We are funding targeted initiatives that keep money in people's pockets, and are funding services supporting disadvantaged individuals and families.  
cy-gb	Rydym yn cyllido cynlluniau sydd wedi’u targedu ac yn cadw arian ym mhocedi pobl ac rydym yn cyllido gwasanaethau sy’n rhoi cymorth i unigolion a theuluoedd difreintiedig.  

en-gb	We continue to maintain our investment of £244m each year in the Council Tax Reduction Scheme, with one in five households benefitting from a reduction in council tax. 
cy-gb	Rydym yn parhau i gynnal ein buddsoddiad o £244m bob blwyddyn yng Nghynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor, gydag un aelwyd o bob pump yn elwa o gael gostyngiad yn y dreth gyngor. 

en-gb	In 2018-19, almost 280,000 vulnerable and lowincome households in Wales continued to be protected from any increase in their Council Tax liability, of which 220,000 continued to pay no council tax at all. 
cy-gb	Yn 2018-19, roedd bron i 280,000 o aelwydydd agored i niwed ac incwm-isel yng Nghymru yn dal i gael eu diogelu rhag unrhyw gynnydd yn eu hatebolrwydd i dalu’r Dreth Gyngor, ac roedd 220,000 yn parhau i beidio â gorfod talu unrhyw dreth gyngor o gwbl. 

en-gb	The average support provided to households under the scheme in 201819 was approximately £940 per year. 
cy-gb	Ar gyfartaledd roedd y cymorth a roddwyd dan y cynllun i aelwydydd oddeutu £940 y flwyddyn yn 2018-19. 

en-gb	Alongside the reduction scheme, over half a million households receive discounts and exemptions on their council tax bills each year. 
cy-gb	Ochr yn ochr â'r cynllun hwn, mae dros hanner miliwn o gartrefi'n cael disgownt ac eithriadau ar eu biliau treth gyngor bob blwyddyn. 

en-gb	Many of these discounts support households which are at greater risk of poverty.  
cy-gb	Mae nifer o’r disgowntiau hyn yn cefnogi aelwydydd sydd â mwy o risg o dlodi.  

en-gb	We are sustaining funding of £220k for local authorities to provide sanitary products free of charge to members of the public in need through foodbanks and other organisations, to address the negative impact of period poverty in communities. 
cy-gb	Rydym yn cynnal £220k o gyllid i awdurdodau lleol ddarparu nwyddau mislif yn rhad ac am ddim i aelodau’r cyhoedd sydd mewn angen drwy fanciau bwyd a mudiadau eraill, er mwyn mynd i’r afael ag effaith negyddol tlodi mislif mewn cymunedau. 

en-gb	In 2019-20, we provided funding to supply sanitary products free of charge for all learners, which impacted more than 140,000 pupils in schools and nearly 53,000 students in FE institutions. 
cy-gb	Yn 2019-20, roeddem wedi darparu cyllid i gyflenwi nwyddau mislif yn rhad ac am ddim i bob dysgwr. Roedd hyn wedi effeithio ar dros 140,000 o ddisgyblion mewn ysgolion a bron i 53,000 o fyfyrwyr mewn sefydliadau Addysg Bellach. 

en-gb	We are therefore continuing to fund local authorities with £3.1m in 2020-21 to supply sanitary products free of charge for all learners to promote period dignity and help ensure that girls’ attendance in education is not hindered by an inability to access sanitary products.  
cy-gb	Rydym felly’n parhau i roi £3.1m i awdurdodau lleol yn 2020-21 i gyflenwi nwyddau mislif yn rhad ac am ddim i bob dysgwr er mwyn hyrwyddo urddas yn ystod y mislif a helpu i sicrhau nad yw presenoldeb merched mewn addysg yn cael ei lesteirio oherwydd diffyg nwyddau mislif.  

en-gb	The Discretionary Assistance Fund offers payments, or in-kind support, to provide urgent assistance to people where there is an identified need to safeguard health and well-being. 
cy-gb	Mae’r Gronfa Cymorth Dewisol yn cynnig taliadau, neu gefnogaeth mewn nwyddau, er mwyn rhoi cymorth ar frys i bobl lle ceir anghenion dynodedig er mwyn diogelu iechyd a llesiant. 

en-gb	Since April 2013, this fund has given almost 260,000 awards to the most vulnerable people, with £52.4m provided in grants. 
cy-gb	Ers mis Ebrill 2013 mae’r gronfa hon wedi rhoi bron i 260,000 o ddyfarniadau i’r bobl fwyaf agored i niwed, gyda £52.4m wedi cael ei roi mewn grantiau. 

en-gb	We will provide an additional £1m in 2020-21 to meet the increasing demand on the fund. 
cy-gb	Byddwn yn darparu £1m ychwanegol yn 2020-21 i ddiwallu’r galw cynyddol am y gronfa. 

en-gb	This helps people in need with essential costs after an emergency, and helps meet the immediate cost of living - covering the cost of food and fuel for those who are facing severe financial hardship or to enable vulnerable people to either establish themselves in the community or to remain living independently in the community, preventing the need for institutional care.  
cy-gb	Mae hyn yn helpu pobl mewn angen gyda chostau hanfodol ar ôl argyfwng, ac mae’n helpu i dalu am y costau byw y mae’n rhaid eu talu ar unwaith - gan dalu am gost bwyd a thanwydd y rheini sy'n wynebu caledi ariannol difrifol neu er mwyn galluogi pobl agored i niwed i naill ai sefydlu eu hunain yn y gymuned neu i barhau i fyw'n annibynnol yn y gymuned, gan osgoi'r angen am ofal sefydliadol.  

en-gb	We are allocating £500k in 2020-21 to develop a national Time Credits programme aiming to increase community cohesion through increased volunteering opportunities and providing opportunities for people in poverty. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £500k yn 2020-21 i ddatblygu rhaglen Credydau Amser genedlaethol sy’n ceisio cynyddu cydlyniant cymunedol drwy ragor o gyfleoedd gwirfoddoli a chyfleoedd i bobl sydd mewn tlodi. 

en-gb	As well as relative income poverty remaining highest amongst children there also remains a link between deprivation and attainment levels at school, showing poorer performance at every key stage and on all performance measures. 
cy-gb	Ar ben y ffaith bod tlodi incwm cymharol yn dal ar ei uchaf ymysg plant, mae cysylltiad hefyd rhwng lefelau amddifadedd a chyrhaeddiad yn yr ysgol, gan ddangos perfformiad salach ar bob cyfnod allweddol ac ar bob mesur perfformiad. 

en-gb	In January 2019, 78,902 pupils were known to be eligible for free school meals in Wales. 
cy-gb	Ym mis Ionawr 2019, roedd 78,902 o ddisgyblion yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim yng Nghymru. 

en-gb	We are maintaining our investment for free schools meals in 2020-21, building on the additional £7m available through the local government settlement in 2019-20. 
cy-gb	Rydym yn cynnal ein buddsoddiad ar gyfer prydau ysgol am ddim yn 2020-21, gan adeiladu ar y £7m ychwanegol sydd ar gael drwy'r setliad llywodraeth leol yn 2019-20. 

en-gb	The Pupil Development Grant (PDG) plays an essential role in supporting those pupils eligible for Free Schools Meals, through building greater equity within our education system to ensure that each and every learner has the opportunity to achieve their full potential. 
cy-gb	Mae’r Grant Datblygu Disgyblion yn chwarae rhan hanfodol drwy gefnogi’r disgyblion hynny sy’n gymwys i gael Prydau Ysgol am Ddim. Mae’n adeiladu mwy o degwch yn ein system addysg i sicrhau bod gan bob dysgwr y cyfle i gyrraedd ei lawn botensial. 

en-gb	Since its introduction in 2012, we have made available more than £475m through the PDG, which has supported the equivalent of over 530,000 children and young people to reach their potential. 
cy-gb	Ers ei gyflwyno yn 2012, rydym wedi darparu mwy na £475m drwy’r Grant Datblygu Disgyblion, sydd wedi cefnogi’r hyn sy’n cyfateb i dros 530,000 o blant a phobl ifanc er mwyn iddynt gyrraedd eu potensial. 

en-gb	To extend the impact of this grant, we are providing an additional £9.4m in 2020-21, providing a record level of investment of £101m.  
cy-gb	Er mwyn ymestyn effaith y grant hwn, rydym yn darparu £9.4m ychwanegol yn 2020-21 gan roi £101m, sy’n fwy o fuddsoddiad nag erioed o’r blaen.  

en-gb	We are allocating an additional £3.2m in 2020-21 for the PDG Access fund. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £3.2m ychwanegol yn 2020-21 ar gyfer cronfa’r Grant Datblygu Disgyblion - Mynediad. 

en-gb	This scheme helps families of disadvantaged learners meet the everyday costs associated with school. 
cy-gb	Mae’r cynllun hwn yn helpu teuluoedd dysgwyr sydd dan anfantais i dalu’r costau bob dydd sy’n gysylltiedig â’r ysgol. 

en-gb	As well as being used for school uniform, this fund can be used for equipment, sports kit and kit for activities outside school. 
cy-gb	Mae modd defnyddio’r gronfa hon ar gyfer gwisg ysgol, offer, cit chwaraeon a chit ar gyfer gweithgareddau y tu allan i'r ysgol. 

en-gb	In 2019-20 we increased funding by £5m to support eligible learners in Reception, Years 3, 7 and 10. 
cy-gb	Yn 2019-20, fe wnaethom roi £5m o gyllid ychwanegol i gefnogi dysgwyr cymwys mewn Dosbarthiadau Derbyn, Blynyddoedd 3, 7 a 10. 

en-gb	In addition, all children who are looked after in these year groups were also supported for the first time. 
cy-gb	Ar ben hynny, roedd yr holl blant a oedd yn derbyn gofal yn y grwpiau blwyddyn hyn wedi cael eu cefnogi am y tro cyntaf. 

en-gb	The additional funding in 2020-21 allows us to extend the scheme to more year groups.  
cy-gb	Mae’r cyllid ychwanegol yn 2020-21 yn caniatáu i ni ymestyn y cynllun i ragor o grwpiau blwyddyn.  

en-gb	Children who have the opportunity to eat a healthy and nutritious breakfast prior to the start of the school day are more likely to achieve their full educational potential. 
cy-gb	Mae plant sy’n cael y cyfle i fwyta brecwast iach a maethlon cyn dechrau’r diwrnod ysgol yn fwy tebygol o gyflawni eu potensial addysgol llawn. 

en-gb	In January 2019, 61,487 children of primary school age benefited from the Free Breakfast in Primary Schools Scheme. 
cy-gb	Ym mis Ionawr 2019, roedd 61,487 o blant oed ysgol gynradd wedi elwa ar y Cynllun Brecwast am Ddim mewn Ysgolion Cynradd. 

en-gb	We are investing an extra £450k for a breakfast club pilot to also develop a model which enables provision of a healthy and nutritious breakfast, free of charge, for secondary school pupils entitled to Free School Meals, before they commence their school day or during the morning break. 
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £450k ychwanegol ar gyfer cynllun peilot clwb brecwast i ddatblygu model a fydd yn golygu bod modd darparu brecwast iach a maethlon, yn rhad ac am ddim, i ddisgyblion ysgolion uwchradd sydd â hawl i gael prydau ysgol am ddim, cyn dechrau ar eu diwrnod ysgol neu yn ystod egwyl y bore. 

en-gb	We are allocating additional funding of £1.8m in 2020-21 to the School Holiday Enrichment Programme, which provides opportunities for children aged 7-11 years to be more active, eat healthily and develop friendships whilst also making the most of local school facilities in disadvantaged areas during the summer holidays. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £1.8m o gyllid ychwanegol yn 2020-21 i’r Rhaglen Cyfoethogi Gwyliau’r Ysgol, sy’n darparu cyfleoedd i blant 7-11 oed fod yn fwy egnïol, bwyta’n iach a gwneud ffrindiau, ar yr un pryd â manteisio i’r eithaf ar gyfleusterau ysgolion lleol mewn ardaloedd difreintiedig yn ystod gwyliau’r haf. 

en-gb	This summer, over 3,700 places were offered to pupils in 77 schemes across 21 local authorities in Wales. 
cy-gb	Yn ystod yr haf eleni, cafodd dros 3,700 o lefydd eu cynnig i ddisgyblion mewn 77 o gynlluniau ar draws 21 awdurdod lleol yng Nghymru. 

en-gb	Increasing our total investment for 2020-21 to £2.7m will enable us to extend the programme to up to a further 7,600 children across all local authorities.  
cy-gb	Bydd cynyddu cyfanswm ein buddsoddiad ar gyfer 2020-21 i £2.7m yn golygu ein bod yn gallu ymestyn y rhaglen i hyd at 7,600 o blant eraill ar draws pob awdurdod lleol.  

en-gb	We are increasing funding from £100k in 2019-20 to £1m in 2020-21 to extend the Holiday Hunger Playworks Pilot, which enables existing community and play settings to extend or improve the provision of food or places for children and young people. 
cy-gb	Rydym yn cynyddu’r cyllid o £100k yn 2019-20 i £1m yn 2020-21 i ehangu’r Cynllun Peilot Llwgu dros y Gwyliau, sy’n galluogi lleoliadau chwarae a chymunedol i ehangu neu i wella’r ddarpariaeth o fwyd neu lefydd i blant a phobl ifanc. 

en-gb	Targeting areas where there are high levels of deprivation and risk of holiday hunger, this funding aims to support the programme to reach 10,000 children across 200 play schemes. 
cy-gb	Gan dargedu’r ardaloedd lle ceir lefelau uchel o amddifadedd a’r risg o lwgu dros y gwyliau, nod y cyllid hwn yw cefnogi’r rhaglen i gyrraedd 10,000 o blant ar draws 200 o gynlluniau chwarae. 

en-gb	Poverty has long-term implications on children’s life chances and health in adulthood. 
cy-gb	Mae gan dlodi oblygiadau tymor hir ar gyfleoedd plant mewn bywyd a’u hiechyd pan fyddant yn oedolion. 

en-gb	Over this Assembly term, we have more than doubled the Early Years PDG. 
cy-gb	Dros dymor y Cynulliad hwn, rydym wedi mwy na dyblu Grant Datblygu Disgyblion y Blynyddoedd Cynnar. 

en-gb	We will build on this funding with an additional investment of £6.6m in 2020-21, increasing the grant by a further £450 to bring all learners up to a per pupil grant level of £1,150. 
cy-gb	Byddwn yn cynyddu’r cyllid hwn gan fuddsoddi £6.6m ychwanegol yn 2020-21, a chodi’r grant £450 er mwyn i’r holl ddysgwyr ddod i lefel grant fesul disgybl o £1,150. 

en-gb	Fewer households are living in fuel poverty compared with 10 years ago as our homes become more energy efficient. 
cy-gb	Mae llai o gartrefi yn byw mewn tlodi tanwydd o’i gymharu â 10 mlynedd yn ôl wrth i’n cartrefi ddefnyddio ynni’n fwy effeithlon. 

en-gb	We are also responding to the risk that the impacts of climate change will not be felt equally, including home energy costs. 
cy-gb	Rydym hefyd yn ymateb i’r risg na fydd effeithiau newid yn yr hinsawdd yn cael eu teimlo i’r un graddau, gan gynnwys costau ynni cartref. 

en-gb	In this Budget we are committing £36m, including £8m of European Union funding, to fund energy efficiency measures for 25,000 households through Nest and Arbed schemes. 
cy-gb	Yn y Gyllideb hon, rydym yn ymrwymo £36m, gan gynnwys £8m o gyllid gan yr Undeb Ewropeaidd, i gyllido mesurau defnyddio ynni'n effeithlon ar gyfer 25,000 o aelwydydd drwy gynlluniau Nyth ac Arbed. 

en-gb	Since 2010, we have invested more than £240m through this programme, which has improved the energy efficiency of more than 55,000 homes in Wales, saving bill payers an estimated average of £400 a year on their domestic fuel bills. 
cy-gb	Ers 2010, rydym wedi buddsoddi dros £240m drwy’r rhaglen hon, sydd wedi gwella effeithlonrwydd ynni dros 55,000 o gartrefi yng Nghymru. Amcangyfrifir bod hyn wedi arbed £400 y flwyddyn ar gyfartaledd i bobl ar eu biliau tanwydd domestig. 

en-gb	Building on current investment, we have allocated funding of £400k in 2020-21 to provide advice on home energy and advice on tackling fuel poverty to low income homes. 
cy-gb	Er mwyn cynyddu’r buddsoddiad cyfredol, rydym wedi dyrannu £400k yn 2020-21 i ddarparu cyngor ar ynni yn y cartref a chyngor ar fynd i’r afael â thlodi tanwydd i gartrefi sydd ag incwm isel. 

en-gb	We are providing an additional £1m in financial transactions capital in 2020-21 to the Wales Council for Voluntary Action’s Community Asset Loan Fund. 
cy-gb	Rydym yn darparu £1m ychwanegol mewn cyfalaf trafodiadau ariannol yn 2020-21 i Gronfa Benthyciadau Asedau Cymunedol Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru. 

en-gb	Community owned buildings provide opportunities to socialise and volunteer, helping to tackle loneliness and isolation. 
cy-gb	Mae adeiladau sy’n eiddo i’r gymuned yn rhoi cyfleoedd i gymdeithasu ac i wirfoddoli, sy’n helpu i fynd i’r afael ag unigrwydd a theimlo’n ynysig. 

en-gb	They help to build resilience within communities through providing access to public services and education. 
cy-gb	Maent yn helpu i feithrin cadernid mewn cymunedau drwy ddarparu mynediad at wasanaethau cyhoeddus ac addysg. 

en-gb	They also provide specific support ranging from foodbanks and debt and benefit advice, to exercise classes and weight loss groups.  
cy-gb	Maent hefyd yn darparu cefnogaeth benodol sy’n amrywio o fanciau bwyd a chyngor ar ddyledion a budd-daliadau i ddosbarthiadau ymarfer corff a grwpiau colli pwysau.  

en-gb	Employability and Skills 
cy-gb	Cyflogadwyedd a sgiliau 

en-gb	There is a clear relationship between economic growth, jobs and tackling poverty. 
cy-gb	Mae perthynas amlwg rhwng twf economaidd, swyddi a mynd i’r afael â thlodi. 

en-gb	Secure, well-paid and sustainable employment offers both a route out of poverty and protection against it, not just for the individual, but also for their dependents and indeed their wider community. 
cy-gb	Mae cyflogaeth ddiogel a chynaliadwy sy’n talu’n dda yn rhoi llwybr allan o dlodi a diogelwch yn erbyn tlodi, nid yn unig i’r unigolyn, ond i’w dibynyddion ac i’r gymuned drwyddi draw. 

en-gb	We are committed to investing £175m in Employability and Skills for the remainder of this Assembly term. 
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i fuddsoddi £175m mewn Cyflogadwyedd a Sgiliau ar gyfer gweddill tymor y Cynulliad hwn. 

en-gb	Our Employability Plan is supporting people into work, whilst supporting employers to create fairer and healthier workplaces that upskill and plan for the future. 
cy-gb	Mae ein Cynllun Cyflogadwyedd yn helpu pobl i gael gwaith, ar yr un pryd â chefnogi cyflogwyr i greu gweithleoedd tecach ac iachach sy’n gwella sgiliau a chynllunio ar gyfer y dyfodol. 

en-gb	Our ongoing investment will support the In Work Support Service that has helped 4,200 people stay in, or return to work, providing help with musculoskeletal and/or mental health conditions. 
cy-gb	Bydd ein buddsoddiad parhaus yn cefnogi’r Gwasanaeth Cymorth yn y Gwaith sydd wedi helpu 4,200 o bobl i aros mewn gwaith, neu ddychwelyd i waith, drwy gynnig cymorth gyda chyflyrau cyhyrysgerbydol a/neu iechyd meddwl. 

en-gb	Providing people with the skills they need to secure and remain in employment is key to reducing poverty levels as well as meeting the changing needs of our economy. 
cy-gb	Mae arfogi pobl â’r sgiliau sydd eu hangen arnynt i aros mewn cyflogaeth yn allweddol i leihau lefelau tlodi ac i ddiwallu newidiadau yn anghenion ein heconomi. 

en-gb	We will continue our investment in our flagship apprenticeship programme to deliver a minimum of 100,000 high quality allage apprenticeships over this Assembly term. 
cy-gb	Byddwn yn parhau i fuddsoddi yn ein rhaglen prentisiaethau flaengar er mwyn darparu o leiaf 100,000 o brentisiaethau o ansawdd uchel ar gyfer pobl o bob oed dros dymor y Cynulliad hwn. 

en-gb	We are allocating £9m in 202021 to maintain the profile of spend between EU funding and our own funding to deliver our commitment. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £9m yn  2020-21 i gynnal proffil y gwariant rhwng cyllid yr UE a’n cyllid ni er mwyn cyflawni ein hymrwymiad. 

en-gb	This brings our total investment this year to more than £97m. 
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod cyfanswm ein buddsoddiad eleni dros £97m. 

en-gb	In 2019-20 an additional £3.2m was allocated to support the skills development of key automotive and aerospace manufacturers. 
cy-gb	Yn 2019-20, dyrannwyd £3.2m ychwanegol i gefnogi datblygu sgiliau gweithgynhyrchwyr modurol ac awyrofod allweddol. 

en-gb	We are providing further funding of £1.6m in 2020-21 to continue our commitment to support these manufacturers to respond to the uncertainties posed by Brexit, by developing the skill-sets of their Wales-based staff in sectors that deliver more secure, well paid jobs.  
cy-gb	Rydym yn darparu £1.6m ychwanegol yn 2020-21 i barhau â’n hymrwymiad i gefnogi’r gweithgynhyrchwyr hyn er mwyn ymateb i ansicrwydd Brexit, drwy ddatblygu sgiliau eu staff yng Nghymru mewn sectorau sy’n cynnig swyddi sy’n fwy sicr ac sy’n talu’n dda.  

en-gb	We are allocating over £40m to Job Support Wales in 2020-21 that will deliver a new approach to delivering employability and skills support from April 2020, to support around 16,000 people per year to meet what individuals need to gain employment whatever their barriers. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu dros £40m i’r cynllun Cefnogaeth Swyddi Cymru yn 202021, a fydd yn darparu ffordd newydd o ddarparu cefnogaeth cyflogadwyedd a sgiliau o fis Ebrill 2020 ymlaen, i gefnogi oddeutu 16,000 o bobl y flwyddyn er mwyn diwallu’r hyn sydd ei angen ar unigolion i gael cyflogaeth beth bynnag fo’u rhwystrau. 

en-gb	Of these, over 9,000 participants are expected to achieve positive outcomes, with around 80 per cent of participants entering employment after completion of the programme. 
cy-gb	O’r rhain, mae disgwyl i dros 9,000 o gyfranogwyr gyflawni canlyniadau cadarnhaol, gydag oddeutu 80 y cant yn cael gwaith ar ôl cwblhau’r rhaglen. 

en-gb	We are also allocating £9.1m in 2020-21 for Working Wales which provides one national access point, independent to the delivery of support, with qualified Careers advisors to ensure that individuals are directed to the right place at the right time depending on their needs and barriers to employment. 
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £9.1m yn 2020-21 i Cymru’n Gweithio sy’n rhoi un pwynt mynediad cenedlaethol, sy’n annibynnol ar ddarparu’r gefnogaeth, gyda chynghorwyr gyrfa cymwysedig i sicrhau bod unigolion yn cael eu cyfeirio i’r lle iawn ar yr adeg iawn, yn ôl eu hanghenion a’u rhwystrau i gyflogaeth. 

en-gb	This will support an estimated 42,000 individuals per annum and as at the end of October 2019, in excess of 20,000 unique clients had been seen by Careers Wales with over 17,000 of these referred to further support. 
cy-gb	Amcangyfrifir y bydd hyn yn cefnogi 42,000 o unigolion y flwyddyn. Ddiwedd mis Hydref 2019, roedd Gyrfa Cymru wedi gweld dros 20,000 o gleientiaid unigryw ac roedd dros 17,000 o’r rheini wedi cael eu hatgyfeirio at ragor o gefnogaeth. 

en-gb	The employment levels of disabled people need to be increased to tackle the disability employment gap, with poverty levels for disabled people in Wales still too high. 
cy-gb	Mae angen cynyddu lefelau cyflogaeth pobl anabl er mwyn mynd i’r afael â’r bwlch swyddi anabledd gan fod lefelau tlodi pobl anabl yng Nghymru yn dal yn rhy uchel. 

en-gb	Funding of £275k in 2020-21 for Disabled People Employment Champions will allow us to take action to change employer attitudes, reduce the stigma and better support employers to recruit and retain disabled people.  
cy-gb	Bydd £275k o gyllid yn 2020-21 ar gyfer Pencampwyr Cyflogaeth Pobl Anabl yn ein galluogi i weithredu i newid agweddau cyflogwyr, lleihau’r stigma a chefnogi cyflogwyr yn well i recriwtio ac i gadw pobl anabl.  

en-gb	The Welsh Government’s new framework Action on Disability: 
cy-gb	Cafodd fframwaith newydd Llywodraeth Cymru Gweithredu ar Anabledd: 

en-gb	The Right to Independent Living  was launched in September 2019. 
cy-gb	Hawl i Fyw’n Annibynnol ei lansio ym mis Medi 2019. 

en-gb	We are providing £225k in 2020-21 to take forward the action under this framework to ensure that we have a disability award scheme in Wales that is tailored to the employer landscape in Wales and fulfils our ambition to increase the number of disabled people in employment. 
cy-gb	Rydym yn darparu £225k yn 2020-21 i fwrw ymlaen â’r gweithredu dan y fframwaith hwn i sicrhau bod gennym gynllun gwobrau anabledd yng Nghymru sydd wedi’i deilwra ar gyfer y dirwedd cyflogwyr yng Nghymru a’i fod yn gwireddu ein huchelgais i gynyddu nifer y bobl anabl mewn gwaith. 

en-gb	More than £1.6m will be invested in the Wales Union Learning Fund (WULF) in 2020-21 to encourage and support learning in the workplace. 
cy-gb	Bydd dros £1.6m yn cael ei fuddsoddi yng Nghronfa Ddysgu Undebau Cymru yn 2020-21 i hyrwyddo ac i gefnogi dysgu yn y gweithle. 

en-gb	This will directly contribute to the skills and poverty agenda by supporting and encouraging skills progression as a route to in-work advancement and helping to overcome barriers to learning. 
cy-gb	Bydd hyn yn cyfrannu’n uniongyrchol at yr agenda sgiliau a thlodi drwy gefnogi a hybu datblygu sgiliau fel llwybr i symud ymlaen mewn gwaith a helpu i oresgyn rhwystrau i ddysgu. 

en-gb	In 2018-19 alone Trade Union Learning Representatives helped provide access to learning to 7,088 people. 
cy-gb	Yn ystod 2018-19 yn unig, roedd Cynrychiolwyr Dysgu’r Undebau Llafur wedi helpu 7,088 o bobl i ddysgu. 

en-gb	Earlier this year we launched a pilot of our Personal Learning Account (PLA) programme, backed by investment of £2m per year over two years. 
cy-gb	Yn gynharach eleni, roeddem wedi lansio cynllun peilot ein rhaglen Cyfrif Dysgu Personol a gefnogir gan £2m o fuddsoddiad y flwyddyn dros ddwy flynedd. 

en-gb	The pilot will offer vocational retraining for employed people to support them to move into industry sectors where there is a demonstrable skills shortage. 
cy-gb	Bydd y cynllun peilot yn cynnig hyfforddiant galwedigaethol i bobl sydd wedi’u cyflogi i’w cefnogi i symud i sectorau lle ceir prinder amlwg o sgiliau. 

en-gb	There are known gender effects within the pilot’s priority sectors, therefore as part of this work we are assessing how a gender budget approach might help identify and understand potential different impacts, including unintended impacts, to improve how we prioritise and allocate resources. 
cy-gb	Rydym yn gwybod am effeithiau rhywedd yn sectorau blaenoriaeth y cynllun peilot, felly fel rhan o'r gwaith hwn rydym yn asesu sut gallai dull cyllidebu ar sail rhyw helpu i adnabod ac i ddeall effeithiau gwahanol posibl, gan gynnwys effeithiau anfwriadol, er mwyn gwella sut rydym yn blaenoriaethu ac yn dyrannu adnoddau. 

en-gb	Investing in a sustainable economy  
cy-gb	Buddsoddi mewn economi gynaliadwy  

en-gb	The Economic Action Plan is the guiding policy and strategy document for all of our activities across the economy. 
cy-gb	Y Cynllun Gweithredu ar yr Economi ydy’r polisi arweiniol a’r ddogfen strategaeth ar gyfer ein holl weithgareddau ar draws yr economi. 

en-gb	At the heart of the Plan are the twin aims of reducing inequality and spreading prosperity, embodied by the economic contract and a place-based approach to economic development. 
cy-gb	Wrth galon y Cynllun ceir dau nod sef lleihau anghydraddoldeb a lledaenu ffyniant. Mae’r rhain yn cael eu hymgorffori yn y contract economaidd a ffordd o ddatblygu’r economi sy’n seiliedig ar lefydd. 

en-gb	It recognises regional variations in wealth and well-being, and recognises that different parts of Wales have different opportunities and challenges. 
cy-gb	Mae’n cydnabod amrywiadau rhanbarthol mewn llesiant a chyfoeth ac yn cydnabod bod gan wahanol rannau o Gymru gyfleoedd a heriau gwahanol. 

en-gb	Since the launch of the Economy Futures Fund in May 2018 155 projects have accepted offers. 
cy-gb	Ers lansio Cronfa Dyfodol yr Economi ym mis Mai 2018 mae 155 o brosiectau wedi derbyn cynigion. 

en-gb	In 2020-21 we are providing additional capital funding of £20.8m for the Economy Futures Fund. 
cy-gb	Yn 2020-21, rydym yn darparu £20.8m o gyllid cyfalaf ychwanegol ar gyfer Cronfa Dyfodol yr Economi. 

en-gb	This takes our total investment to £45m in order to provide finance support to businesses across Wales, in alignment with our aims of delivering fairer and more equitable outcomes, and providing support for existing businesses affected by Brexit. 
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod cyfanswm ein buddsoddiad yn £45m er mwyn darparu cymorth ariannol i fusnesau ledled Cymru, yn unol â’n nodau o sicrhau canlyniadau sy’n fwy teg a chyfartal, a darparu cymorth i fusnesau sydd eisoes ar waith y mae Brexit yn effeithio arnynt. 

en-gb	This funding will include a focus on support for areas with high deprivation, areas where significant high skilled jobs have been recently lost in rural areas, and areas where social and cultural impacts are a case for intervention. 
cy-gb	Bydd y cyllid hwn yn cynnwys ffocws ar gefnogi ardaloedd sydd â llawer o amddifadedd, ardaloedd lle mae llawer o swyddi crefftus iawn wedi cael eu colli’n ddiweddar mewn ardaloedd gwledig ac ardaloedd lle mae effeithiau cymdeithasol a diwylliannol yn achos dros ymyrryd. 

en-gb	We are investing financial transaction capital funding of £5m in 2020-21 for the Repayable Fund for SMEs, aiming to increase and safeguard employment in the Welsh economy, particularly in the assisted areas where there are recognised areas of high unemployment and associated deprivation. 
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £5m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 2020-21 ar gyfer y Gronfa Ad-daladwy ar gyfer Busnesau Bach a Chanolig, gyda’r nod o gynyddu a diogelu cyflogaeth yn economi Cymru, yn enwedig yr ardaloedd a gynorthwyir lle ceir ardaloedd sydd â llawer o ddiweithdra ac amddifadedd cysylltiedig. 

en-gb	We are also allocating financial transactions capital funding of £20m in 2020-21 to support SME development to help create and to encourage businesses to stay and grow in Wales.  
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £20m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 2020-21 i gefnogi datblygiad BBaCh i helpu i greu ac i annog busnesau i aros ac i dyfu yng Nghymru.  

en-gb	The lack of investment ready sites and premises has been raised as a key issue across Wales. 
cy-gb	Mae'r prinder safleoedd ac eiddo sy’n barod am fuddsoddiad wedi cael ei godi fel mater allweddol ledled Cymru. 

en-gb	We are allocating additional financial transactions capital funding of £14m in 2020-21 for a Commercial Property Development Fund which will support the creation of local employment opportunities to help to tackle poverty and disadvantage.  
cy-gb	Rydym yn dyrannu £14m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol ychwanegol yn 2020-21 ar gyfer Cronfa Datblygu Eiddo Masnachol a fydd yn cefnogi’r gwaith o greu cyfleoedd cyflogaeth leol i helpu i drechu tlodi ac amddifadedd.  

en-gb	Supported by a budget of £11m Business Wales continues to play a vital role in supporting businesses and entrepreneurs, including supporting Brexit activity across Wales. 
cy-gb	Gyda chefnogaeth cyllideb o £11m mae Busnes Cymru yn parhau i chwarae rhan hollbwysig yn y gwaith o gefnogi busnesau ac entrepreneuriaid, gan gynnwys cefnogi gweithgareddau Brexit ledled Cymru. 

en-gb	Business Wales has advised over 30,000 individual entrepreneurs and businesses, helped establish over 4,000 new enterprises and supported businesses to create more than 18,000 new jobs. 
cy-gb	Mae Busnes Cymru wedi cynghori dros 30,000 o entrepreneuriaid a busnesau unigol, wedi helpu i sefydlu dros 4,000 o fentrau newydd ac wedi cefnogi busnesau i greu dros 18,000 o swyddi newydd. 

en-gb	In 2020-21 we are maintaining provision of £125m to support small and medium-sized business with their non-domestic rates bills, through our permanent Small Business Rates Relief scheme and High Street and Retail Rates Relief Scheme. 
cy-gb	Yn 2020-21 rydym yn parhau i ddarparu £125m i gefnogi busnesau bach a chanolig eu maint gyda’u biliau ardrethi annomestig, drwy ein cynllun parhaol Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach a’r Cynllun Rhyddhad Ardrethi’r Stryd Fawr ac Adwerthu. 

en-gb	More than 70,000 ratepayers receive non-domestic rates relief and half of all businesses pay no rates at all.  
cy-gb	Mae dros 70,000 o drethdalwyr yn derbyn rhyddhad ardrethi annomestig ac nid ydy hanner yr holl fusnesau’n talu unrhyw ardrethi o gwbl.  

en-gb	Modern and connected infrastructure  
cy-gb	Seilwaith modern a chysylltiedig  

en-gb	Transport and digital infrastructure is critical to linking people and communities as well as providing access to employment, making business-tobusiness contact easier, and supporting productivity and growth. 
cy-gb	Mae seilwaith trafnidiaeth a digidol yn hollbwysig er mwyn cysylltu pobl a chymunedau ac er mwyn rhoi mynediad at gyflogaeth, ei gwneud hi’n haws i fusnesau gysylltu â’i gilydd a chefnogi cynhyrchiant a thwf. 

en-gb	We also recognise the important link between infrastructure and the impact on our environment. 
cy-gb	Rydym hefyd yn cydnabod y cyswllt pwysig rhwng seilwaith a’r effaith ar ein hamgylchedd. 

en-gb	Alongside our investment in sustainable travel, our investments total more than £700m in digital, road, rail, air and sea infrastructure in 202021. 
cy-gb	Ochr yn ochr yn ochr â’n buddsoddiad mewn teithio cynaliadwy, mae cyfanswm ein buddsoddiadau mewn seilwaith digidol, ffyrdd, rheilffyrdd, hedfan a môr dros £700m yn 2020-21. 

en-gb	It is widely accepted that some groups with protected characteristics are more likely to rely on public transport and active travel to access jobs and services because of age, poverty, health or because they are disabled. 
cy-gb	Derbynnir yn gyffredinol bod rhai grwpiau sydd â nodweddion gwarchodedig yn fwy tebygol o ddibynnu ar drafnidiaeth gyhoeddus a theithio llesol i gael gafael ar swyddi a gwasanaethau oherwydd oed, tlodi, iechyd neu oherwydd eu bod yn anabl. 

en-gb	Improvements in the access to, availability of, safety, and cost of public transport should play a key role in the long-term in reducing disadvantage to protected groups. 
cy-gb	Dylai gwella argaeledd, diogelwch a chost trafnidiaeth gyhoeddus a mynediad iddi chwarae rhan allweddol yn y tymor hir o ran lleihau anfanteision i grwpiau gwarchodedig. 

en-gb	Our aim is to increase the number of people using public transport by encouraging travellers to switch from private car use, thereby reducing congestion, carbon emissions and improving air quality and economic performance. 
cy-gb	Ein nod yw cynyddu nifer y bobl sy'n defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus drwy annog teithwyr i newid o ddefnyddio ceir preifat, gan leihau tagfeydd, allyriadau carbon a gwella ansawdd yr aer a pherfformiad economaidd. 

en-gb	Our rail commitments are supported by capital investment of £206m in 2020-21. 
cy-gb	Mae ein hymrwymiadau rheilffyrdd yn cael eu cefnogi gan £206m o fuddsoddiad cyfalaf yn 2020-21. 

en-gb	We are allocating an additional £20m for the North Wales Metro to take forward our vision for integrated travel. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £20m yn ychwanegol ar gyfer Metro Gogledd Cymru er mwyn datblygu ein gweledigaeth ar gyfer teithio integredig. 

en-gb	We are also providing an additional allocation of £15m taking total revenue funding to £185m in 202021 to support the delivery of the rail franchise. 
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £15m ychwanegol a fydd yn golygu bod cyfanswm y cyllid refeniw yn £185m yn 2020-21 er mwyn cefnogi cyflawni’r fasnachfraint rheilffyrdd. 

en-gb	Improved services with more capacity will build on the increased numbers of rail journeys reported in 201718 which reached the highest level on record. 
cy-gb	Bydd gwasanaethau gwell gyda mwy o gapasiti yn adeiladu ar y niferoedd cynyddol o siwrneiau rheilffyrdd a gofnodwyd yn 2017-18 a oedd wedi cyrraedd y lefel uchaf erioed. 

en-gb	As well as investing in new forms of transport we also need to meet our statutory obligations to maintain our existing road assets to allow people and goods to move safely, prevent the risk of accidents, improve connectivity and access to education, skills, training and employment. 
cy-gb	Yn ogystal â buddsoddi mewn mathau newydd o drafnidiaeth, mae hefyd angen i ni fodloni ein rhwymedigaethau statudol i gynnal ein hasedau ffyrdd presennol er mwyn i bobl a nwyddau allu symud yn ddiogel, atal y risg o ddamweiniau, gwella cysylltedd a mynediad at addysg, sgiliau, hyfforddiant a chyflogaeth. 

en-gb	The maintenance budget of more than £150m includes an additional £15m in 2020-21. 
cy-gb	Mae'r gyllideb cynnal a chadw o dros £150m yn cynnwys £15m ychwanegol yn 2020-21. 

en-gb	While road infrastructure is essential, we recognise the environmental impacts it can have. 
cy-gb	Er bod seilwaith ffyrdd yn hanfodol, rydym yn cydnabod effeithiau amgylcheddol hynny. 

en-gb	We are actively working to reduce emissions at key locations across the trunk road network as well as applying these fundamentals across the network. 
cy-gb	Rydym yn gweithio ar leihau allyriadau mewn lleoliadau allweddol ar draws y rhwydwaith cefnffyrdd yn ogystal â chyflwyno’r hanfodion hyn ar draws y rhwydwaith. 

en-gb	We also ensure that our interventions are designed to minimise construction carbon and vehicle emissions.  
cy-gb	Rydym hefyd yn sicrhau bod ein hymyriadau wedi cael eu dylunio i leihau allyriadau carbon a cherbydau.  

en-gb	We are also providing financial transaction capital funding of £4.8m in 202021 for Cardiff Airport as an international gateway fostering both tourism and commercial business opportunities with the world. 
cy-gb	Rydym hefyd yn darparu £4.8m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 202021 ar gyfer Maes Awyr Caerdydd fel porth rhyngwladol. Bydd hyn yn meithrin cyfleoedd busnes masnachol a thwristiaeth gyda’r byd. 

en-gb	We will continue to work with Cardiff Airport to support its mission to reduce its carbon emissions which have fallen by 53 per cent since 2015/16. 
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio gyda Maes Awyr Caerdydd i gefnogi ei genhadaeth i leihau ei allyriadau carbon 53 y cant ers 2015/16. 

en-gb	Existing evidence suggests that superfast connectivity has positive social impacts on well-being, benefitting those isolated in rural communities, and young people who need access for education and maintaining their social networks. 
cy-gb	Mae tystiolaeth sydd ar gael yn awgrymu bod gan gysylltedd cyflym iawn effeithiau cymdeithasol cadarnhaol ar lesiant, ei fod o fudd i'r rheini sydd wedi'u hynysu mewn cymunedau gwledig, a phobl ifanc sydd ag angen mynediad ar gyfer addysg ac i gynnal eu rhwydweithiau cymdeithasol. 

en-gb	Alongside positive environmental impacts linked to reduced carbon emissions from increased teleworking and reduced commuting. 
cy-gb	Ochr yn ochr â’r effeithiau amgylcheddol cadarnhaol sy’n gysylltiedig â llai o allyriadau carbon oherwydd mwy o deleweithio a llai o gymudo. 

en-gb	We are maintaining our planned investment of £43.5m over two years (£17.5m in 2019-20 and £26m in 2020-21) to extend the Superfast Cymru programme to deliver fast reliable broadband to those parts of the country not currently served by the market. 
cy-gb	Rydym yn cynnal ein buddsoddiad arfaethedig o £43.5m dros ddwy flynedd (£17.5m yn 2019-20 a £26m yn 2020-21) i ymestyn y rhaglen Cyflymu Cymru i sicrhau band eang dibynadwy a chyflym i’r rhannau hynny o’r wlad nad ydynt yn cael eu gwasanaethu gan y farchnad ar hyn o bryd. 

en-gb	The successor project will connect a further 26,000 premises which will include both business and residential properties.  
cy-gb	Bydd y prosiect olynol yn cysylltu 26,000 eiddo arall a fydd yn cynnwys eiddo busnes a phreswyl.  

en-gb	Promoting our place in the world 
cy-gb	Hyrwyddo ein lle yn y byd 

en-gb	Tourism, culture, sport and language contribute to wider economic, social and environmental outcomes for people in Wales, including mental and physical health and community cohesion. 
cy-gb	Mae twristiaeth, diwylliant, chwaraeon ac iaith yn cyfrannu at ganlyniadau economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol ehangach i bobl yng Nghymru, gan gynnwys iechyd meddwl a chorfforol a chydlyniant cymunedol. 

en-gb	Over 11,500 businesses help bring nearly 11 million overnight visitors to Wales and £6.3bn each year. 
cy-gb	Mae dros 11,500 o fusnesau’n helpu i ddod â bron i 11 miliwn o ymwelwyr dros nos i Gymru a £6.3bn bob blwyddyn. 

en-gb	The visitor economy is a key driver of wealth and opportunity in Wales, the sector employs around 9 per cent of employment in Wales with a particular impact on rural areas and the sector is one of the biggest employers of people with disabilities.  
cy-gb	Mae’r economi ymwelwyr yn ffactor allweddol i ysgogi cyfoeth a chyfleoedd yng Nghymru. Mae’r sector yn cyflogi tua 9 y cant o gyflogaeth yng Nghymru gydag effaith benodol ar ardaloedd gwledig ac mae’r sector yn un o gyflogwyr mwyaf pobl ag anableddau.  

en-gb	During 2018 there were 941,000 trips taken in Wales by international visitors and expenditure of £405m. 
cy-gb	Yn ystod 2018 roedd 941,000 o dripiau yng Nghymru gan ymwelwyr rhyngwladol a gwariant o £405m. 

en-gb	To deliver our ambitions for Wales in the world we are providing additional funding of £7.3m to a total budget of nearly £15m in 2020-21 to support development of our new International Strategy which aims to raise our international profile; 
cy-gb	Er mwyn cyflawni ein huchelgais ar gyfer Cymru yn y byd rydym yn darparu £7.3m o gyllid ychwanegol at gyllideb sydd bron yn £15m yn 2020-21 i gefnogi datblygu ein Strategaeth Ryngwladol newydd sy’n ceisio codi ein proffil yn rhyngwladol; 

en-gb	grow the economy through exports and inward investment; and showcase Wales as a globally responsible nation. 
cy-gb	tyfu'r economi drwy allforio a mewnfuddsoddi, ac arddangos Cymru fel gwlad sy'n gyfrifol ar lefel fydeang. 

en-gb	We are also allocating an additional £1.2m of EU Transition Funding in 2020-21 to support export, trade and inward investment.  
cy-gb	Rydym yn dyrannu £1.2m ychwanegol o Gyllid Pontio'r UE yn 2020-21 i gefnogi allforio, masnach a mewnfuddsoddi.  

en-gb	Our own study on arts and health in Wales identified more than 200 projects that are proving effective in preventing illness, helping maintain good mental and physical health and aiding recovery. 
cy-gb	Roedd ein hastudiaeth ein hunain ar gelfyddydau ac iechyd yng Nghymru wedi dod o hyd i dros 200 o brosiectau sy’n effeithiol o ran atal salwch, helpu i gadw iechyd meddwl a chorfforol da a helpu pobl i wella. 

en-gb	Free access to cultural activity has seen visit figures at the National Museums reach nearly 1.9 million in 2018-19, together with over 208,000 young people provided with opportunities to learn outside the classroom.  
cy-gb	Mae mynediad am ddim i weithgareddau diwylliannol wedi golygu bod ffigyrau ymweliadau’r Amgueddfeydd Cenedlaethol wedi cyrraedd bron i 1.9 miliwn yn 2018-19, ac roedd dros 208,000 o bobl ifanc wedi cael cyfleoedd i ddysgu y tu allan i’r ystafell ddosbarth.  

en-gb	To support the important role cultural activities in Wales, we are allocating funding of more than £70m in 2020-21 to support the Arts Council of Wales, the National Museums of Wales and the National Library of Wales. 
cy-gb	Er mwyn cefnogi rôl bwysig gweithgareddau diwylliannol yng Nghymru, rydym yn dyrannu dros £70m yn 2020-21 i gefnogi Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfeydd Cenedlaethol Cymru a Llyfrgell Genedlaethol Cymru. 

en-gb	We are maintaining the budget for Cadw of £16.6m in 2020-21 to protect and care for our historic environment and to promote and develop the skills that are needed to do this effectively. 
cy-gb	Rydym yn cynnal cyllideb Cadw sef £16.6m yn 2020-21 i ddiogelu ac i ofalu am ein hamgylchedd hanesyddol ac i hyrwyddo ac i ddatblygu’r sgiliau sydd eu hangen i wneud hyn yn effeithiol. 

en-gb	We are also allocating capital funding of £5m in 2020-21 to support the establishment of Creative Wales.  
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £5m o gyllid cyfalaf yn 2020-21 i gefnogi sefydlu Cymru Greadigol.  

en-gb	We are allocating an additional £16m of financial transaction capital funding of in 2020-21 to support the delivery of strategic tourism projects. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £16m ychwanegol o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 2020-21 i gefnogi cyflawni prosiectau twristiaeth strategol. 

en-gb	We are also maintaining Visit Wales’ revenue budget at £13.2m to lead investment in tourism infrastructure and events to support the visitor economy and marketing Wales in the UK and internationally as a place to visit, work and invest.  
cy-gb	Rydym hefyd yn cynnal cyllideb refeniw Croeso Cymru sef £13.2m i arwain y buddsoddiad mewn seilwaith a digwyddiadau twristiaeth i gefnogi’r economi ymwelwyr a marchnata Cymru yn y DU ac yn rhyngwladol fel lle i ymweld, gweithio a buddsoddi.  

en-gb	Survey data since the Census has suggested an increase in non-fluent Welsh speakers, although the percentage speaking Welsh on a daily basis has not increased, with children reported to be the most likely to speak Welsh. 
cy-gb	Mae data arolwg ers y Cyfrifiad wedi awgrymu cynnydd yn nifer y siaradwyr Cymraeg nad ydynt yn rhugl, er nad yw’r ganran sy’n siarad Cymraeg bob dydd wedi cynyddu, a dywedir mai plant yw’r mwyaf tebygol o siarad Cymraeg. 

en-gb	In support of our ambitions in Cymraeg 2050: 
cy-gb	I gefnogi ein huchelgais yn Cymraeg 2050: 

en-gb	a million Welsh speakers  we are maintaining the Welsh language budget at £20.9m in 2020-21. 
cy-gb	miliwn o siaradwyr Cymraeg  rydym yn cynnal cyllideb yr iaith Gymraeg, sef £20.9m yn 2020-21. 

en-gb	There is also an increased allocation of £50k for the Welsh Language Commissioner providing a total budget of £3.2m in 2020-21. 
cy-gb	Mae’r dyraniad i Gomisiynydd y Gymraeg £50k yn uwch hefyd, sy’n golygu bod cyfanswm y gyllideb yn £3.2m yn 2020-21. 

en-gb	A greener Wales 
cy-gb	Cymru sy’n fwy gwyrdd 

en-gb	In May of this year the Welsh Government declared a climate emergency to drive urgent action by the public sector, businesses and communities in Wales. 
cy-gb	Ym mis Mai eleni fe wnaeth Llywodraeth Cymru ddatgan argyfwng hinsawdd er mwyn ysgogi gweithredu ar frys gan y sector cyhoeddus, busnesau a chymunedau yng Nghymru. 

en-gb	This call was later backed by the National Assembly for Wales, making ours the first parliament in the world to make such a declaration. 
cy-gb	Cafodd yr alwad hon ei chefnogi’n ddiweddarach gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru, sy’n golygu mai ein senedd ni oedd y gyntaf yn y byd i wneud datganiad o’r fath. 

en-gb	We subsequently received advice from the UK Committee on Climate Change (UKCCC) our statutory advisor on climate change, who have advised that emissions in Wales must be reduced by 95 per cent by 2050 compared to 1990 levels in order for the UK to reach net zero emissions. 
cy-gb	Yn dilyn hynny, cawsom gyngor gan Bwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd, ein cynghorydd statudol ar newid yn yr hinsawdd, sydd wedi rhoi gwybod y bydd yn rhaid i allyriadau yng Nghymru gael eu lleihau 95 y cant erbyn 2050 o’u cymharu â lefelau 1990 er mwyn i’r DU gyrraedd lefel sero net ar gyfer allyriadau. 

en-gb	Whilst we have accepted their recommendation and agreed to put higher targets into law, we have asked them to provide further detail on how Wales can deliver more rapid and complete emissions reductions so that we can minimise the social and environmental damage from climate change. 
cy-gb	Er ein bod wedi derbyn eu hargymhelliad ac wedi cytuno i gynnwys targedau uwch yn y gyfraith, rydym wedi gofyn iddynt ddarparu rhagor o fanylion ynghylch sut y gall Cymru sicrhau gostyngiadau cyflymach a mwy cyflawn mewn allyriadau er mwyn inni allu lleihau’r niwed cymdeithasol ac amgylcheddol sy’n digwydd yn sgil y newid yn yr hinsawdd.   

en-gb	This Budget is the first that we have published since the declaration of the climate emergency, building on the commitment of the Minister for Finance and Trefnydd to maximise the use of our Budget levers to support a greener Wales. 
cy-gb	Y Gyllideb hon yw'r gyntaf i ni ei chyhoeddi ers y datganiad argyfwng hinsawdd, gan adeiladu ar ymrwymiad y Gweinidog Cyllid a’r Trefnydd i wneud y mwyaf o’n dulliau cyllidebu i gefnogi Cymru sy’n fwy gwyrdd. 

en-gb	It includes an additional £95.6m for decarbonisation measures in 2020-21 as part of a wider additional green investment of over £140m, including measures to also address the decline in biodiversity. 
cy-gb	Mae’n cynnwys £95.6m ychwanegol ar gyfer mesurau datgarboneiddio yn 2020-21 fel rhan o fuddsoddiad gwyrdd ehangach ychwanegol o dros £140m, gan gynnwys mesurau i fynd i’r afael â’r dirywiad mewn bioamrywiaeth. 

en-gb	This significant new investment sits alongside our wider investments which are already delivering against our Low Carbon Delivery Plan , including our continued investments responding to the risk that the impacts of climate change will not be felt equally, including home energy costs, with our Warm Homes programme having invested more than £240m since 2010. 
cy-gb	Mae’r buddsoddiad sylweddol newydd hwn yn mynd law yn llaw â’n buddsoddiadau ehangach sydd eisoes yn cyflawni yn unol â’n Cynllun Cyflawni Carbon Isel , gan gynnwys ein buddsoddiadau parhaus i ymateb i’r risg na fydd pawb yn teimlo effeithiau newid yn yr hinsawdd i’r un graddau, gan gynnwys costau ynni cartref, gyda’n rhaglen Cartrefi Clyd wedi buddsoddi dros £240m ers 2010. 

en-gb	To deliver on our ambitions we are increasing the funding available to Natural Resources Wales to a total of more than £60m in 2020-21. 
cy-gb	Er mwyn cyflawni ein huchelgais rydym yn cynyddu’r cyllid sydd ar gael i Gyfoeth Naturiol Cymru gan roi cyfanswm sydd dros £60m yn 2020-21. 

en-gb	The greatest physical risk to our communities from climate change is through the increasingly intense storms, flooding and coastal erosion which we are already witnessing. 
cy-gb	Daw’r risg ffisegol fwyaf o’n cymunedau o ganlyniad i newid yn yr hinsawdd drwy fwy o stormydd dwys, llifogydd ac erydu arfordirol, sef pethau rydym eisoes yn eu gweld. 

en-gb	In this Budget we are committing £64m in 2020-21 to defend our communities from the most severe and immediate impacts of climate change.  
cy-gb	Yn y Gyllideb hon rydym yn ymrwymo £64m yn 2020-21 i amddiffyn ein cymunedau o effeithiau mwyaf difrifol ac uniongyrchol newid yn yr hinsawdd.  

en-gb	Approach to supporting decarbonisation 
cy-gb	Dull o gefnogi datgarboneiddio 

en-gb	The package of measures within this Budget are investments which current evidence supports as being the areas where Welsh Government can have the greatest impact to deliver our first carbon budget and to develop actions for our second carbon budget, taking into account the financial resources available. 
cy-gb	Mae’r pecyn o fesurau yn y Gyllideb hon yn fuddsoddiadau ac mae tystiolaeth gyfredol yn cefnogi mai dyma’r meysydd lle gall Llywodraeth Cymru gael yr effaith fwyaf er mwyn cyflawni ein cyllideb garbon gyntaf; ac i ddatblygu camau gweithredu ar gyfer ein hail gyllideb garbon, gan ystyried yr adnoddau ariannol sydd ar gael. 

en-gb	This includes reducing the carbon footprint of the Welsh Government as well as facilitating wider decarbonisation focusing on the economy.  
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys lleihau ôl troed carbon Llywodraeth Cymru yn ogystal â hwyluso datgarboneiddio ehangach gan ganolbwyntio ar yr economi.  

en-gb	It is also important to consider the scale of Welsh Government expenditure on decarbonisation, and its contribution to delivering net zero in the broader context. 
cy-gb	Mae hi hefyd yn bwysig ystyried maint gwariant Llywodraeth Cymru ar ddatgarboneiddio, a’i chyfraniad tuag at gyflawni sero net yn y cyd-destun ehangach. 

en-gb	The decarbonisation of our economy is not only about Welsh Government investment. 
cy-gb	Mae datgarboneiddio ein heconomi yn golygu mwy na dim ond buddsoddiad gan Lywodraeth Cymru. 

en-gb	Our independent advisory body the UKCCC recognises that the main drivers to achieve a low carbon economy will be an effective system of carbon pricing and complementary regulatory changes (for example the restriction on the sale of fossil fuel road vehicles), large elements of which are within the competence of the UK Government and not devolved to Wales. 
cy-gb	Mae ein corff cynghori annibynnol, Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd, yn cydnabod mai’r prif sbardunwyr i gyflawni economi rhad-ar-garbon fydd system effeithiol o brisio carbon a newidiadau rheoleiddio ategol (er enghraifft y cyfyngiad ar werthu cerbydau ffordd sy’n defnyddio tanwydd ffosil), mae elfennau mawr o hyn o fewn  cymhwysedd Llywodraeth y DU ac nid ydynt wedi cael eu datganoli i Gymru. 

en-gb	The financial impact of implementing such pricing and regulatory change is therefore likely to be met by businesses across the UK, as opposed to direct public expenditure, and the distribution of costs will also depend on how those costs are passed on to people.  
cy-gb	Felly mae effaith ariannol gweithredu newid o’r fath o ran prisiau a rheoliadau yn debygol o gyffwrdd busnesau ar draws y DU, yn hytrach na gwariant cyhoeddus uniongyrchol, a bydd dosbarthiad y costau hefyd yn dibynnu ar sut caiff y costau hynny eu pasio ymlaen i bobl.  

en-gb	The UKCCC has indicated that the decarbonisation of road transport is essential to delivering a net zero target, which is why £62.4m of the capital package in 2020-21 is aimed directly at the transport sector.  
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi dynodi bod datgarboneiddio trafnidiaeth ffyrdd yn hanfodol er mwyn cyrraedd targed sero net. Dyma pam mae £62.4m o’r pecyn cyfalaf yn 2020-21 wedi’i anelu'n uniongyrchol at y sector trafnidiaeth.  

en-gb	This includes the additional £1m we are providing in 2020-21 to support local authorities to develop a programme to replace diesel refuse compaction vehicles with ultra-low emission equivalents. 
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y £1m ychwanegol rydym yn ei ddarparu yn 2020-21 i gefnogi awdurdodau lleol i ddatblygu rhaglen i ddisodli cerbydau disel cywasgu sbwriel gyda cherbydau sydd ag allyriadau isel iawn. 

en-gb	There are approximately 180 diesel vehicles in operation, the replacement of which will save an estimated 4,000 tonnes of carbon dioxide emissions per year.  
cy-gb	Mae tua 180 o gerbydau disel ar waith, bydd eu newid yn arbed tua 4,000 tunnell o allyriadau carbon deuocsid bob blwyddyn.  

en-gb	Other measures to address the decarbonisation challenges facing road transport include: 
cy-gb	Mae mesurau eraill i fynd i'r afael â heriau datgarboneiddio sy’n wynebu cludiant ar y ffyrdd yn cynnwys: 

en-gb	A £25m investment in resilient travel infrastructure. 
cy-gb	Buddsoddi £25m mewn coridorau bws cadarn, a seilwaith teithio llesol. 

en-gb	The UKCCC recognises that the full decarbonisation of transport over the longer run requires a major focus on fully decarbonising private vehicles, including cars. 
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd yn cydnabod bod datgarboneiddio trafnidiaeth dros y tymor hwy yn galw am ffocws mawr ar ddatgarboneiddio cerbydau preifat yn llawn, gan gynnwys ceir. 

en-gb	However, the reliability of public transport as part of a wider package of measures is key to encouraging people to switch to modes which are more sustainable over the shorter run. 
cy-gb	Fodd bynnag, mae dibynadwyedd trafnidiaeth gyhoeddus fel rhan o becyn ehangach o fesurau yn allweddol i annog pobl i newid i ddulliau sy’n fwy cynaliadwy dros y tymor byr. 

en-gb	Bus travel can only compete with car journeys where there is investment in high quality bus corridors with dedicated bus lanes and filters, good shelters and real-time information provision. 
cy-gb	Gall teithio ar fysiau ddim ond cystadlu â theithio mewn ceir os oes buddsoddiad mewn coridorau bws o safon uchel gyda lonydd a hidlyddion bws penodol, llochesau da a bod gwybodaeth amser real yn cael ei darparu. 

en-gb	Equally, a resilient and sustainable network of walking and cycling and bus corridors will require a joined up network where people can move in a seamless way between sustainable modes.  
cy-gb	Yn yr un modd, bydd rhwydwaith cadarn a chynaliadwy o goridorau bws, cerdded a beicio yn galw am rwydwaith cydgysylltiedig lle gall pobl symud yn hawdd rhwng dulliau cynaliadwy o deithio.  

en-gb	An additional £29m to support the purchase of a new low-emission bus fleet, as well as investing in electric charging infrastructure across Wales. 
cy-gb	£29m ychwanegol i gefnogi prynu fflyd bysiau newydd ag allyriadau isel, yn ogystal â buddsoddi mewn seilwaith gwefru trydan ledled Cymru. 

en-gb	Not only will this have a direct impact on carbon emissions, but it also fits with our approach to transport decarbonisation being accessible to all, not just those who can afford an electric car.  
cy-gb	Nid yn unig y bydd hyn yn effeithio’n uniongyrchol ar allyriadau carbon, ond mae hefyd yn cyd-fynd â’n dull o sicrhau bod datgarboneiddio trafnidiaeth ar gael i bawb, nid dim ond y rheini sy’n gallu fforddio car trydan.  

en-gb	An additional £7.9m to support the implementation of air quality measures in Cardiff and Caerphilly. 
cy-gb	£7.9m ychwanegol i gefnogi gweithredu mesurau ansawdd aer yng Nghaerdydd a Chaerffili. 

en-gb	These measures are aimed at urgently reducing nitrogen dioxide emissions, but will also have a positive impact in reducing carbon emissions. 
cy-gb	Mae'r mesurau hyn wedi cael eu hanelu at leihau’r allyriadau nitrogen deuocsid ar fyrder, ond byddant hefyd yn effeithio’n gadarnhaol ar leihau allyriadau carbon. 

en-gb	Whilst some of these actions will require difficult choices, there are also opportunities to deliver emissions reduction technology to buses, taxi mitigation measures, and city centre transport and active travel measures. 
cy-gb	Er y bydd rhai o’r camau hyn yn galw am ddewisiadau anodd, mae cyfleoedd hefyd i gyflwyno technoleg lleihau allyriadau i fysiau, mesurau lliniaru tacsis, a mesurau trafnidiaeth a theithio llesol yng nghanol dinasoedd. 

en-gb	The UKCCC has also identified housing and domestic heat as an important area to address. 
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd hefyd wedi nodi bod tai a gwres domestig yn faes pwysig sydd angen sylw. 

en-gb	This Budget provides an additional £25m in our Innovative Housing Programme. 
cy-gb	Mae’r Gyllideb hon yn rhoi £25m ychwanegol yn ein Rhaglen Tai Arloesol. 

en-gb	Evidence emerging from the programme’s predecessor suggests that modular and other modern methods of home construction can successfully deliver near zero carbon homes. 
cy-gb	Mae tystiolaeth a ddaeth o ragflaenydd y rhaglen yn awgrymu bod dulliau modiwlaidd a modern eraill o adeiladu cartrefi yn gallu llwyddo i gyflenwi cartrefi sydd bron yn ddi-garbon. 

en-gb	Increasing the volume of homes built this way will start to drive down the costs of producing zero carbon homes (which currently are more expensive than building traditional brick and block), ensuring the programme can deliver more homes in the future. 
cy-gb	Bydd cynyddu nifer y cartrefi sy’n cael eu hadeiladu fel hyn yn dechrau lleihau costau cynhyrchu cartrefi di-garbon, (sydd yn ddrutach nag adeiladu gyda brics a blociau traddodiadol ar hyn o bryd) gan sicrhau bod y rhaglen yn gallu cyflenwi rhagor o gartrefi yn y dyfodol. 

en-gb	We are also responding to the risk that the impacts of climate change will not be felt equally, including home energy costs. 
cy-gb	Rydym hefyd yn ymateb i’r risg na fydd effeithiau newid yn yr hinsawdd yn cael eu teimlo i’r un graddau, gan gynnwys costau ynni cartref. 

en-gb	In this Budget we are committing £36m, including £8m of European Union funding, to fund energy efficiency measures for 25,000 households through Nest and Arbed schemes. 
cy-gb	Yn y Gyllideb hon, rydym yn ymrwymo £36m, gan gynnwys £8m o gyllid gan yr Undeb Ewropeaidd, i gyllido mesurau defnyddio ynni'n effeithlon ar gyfer 25,000 o aelwydydd drwy gynlluniau Nyth ac Arbed. 

en-gb	Since 2010 we have invested more than £240m through this programme, helping to lift tens of thousands of low income households out of fuel poverty. 
cy-gb	Ers 2010 rydym wedi buddsoddi dros £240m drwy’r rhaglen hon, gan helpu i godi degau o filoedd o aelwydydd incwm isel o dlodi tanwydd. 

en-gb	Building on this investment, we have allocated funding of £400k in 2020-21 to provide advice on home energy and advice on tackling fuel poverty to low income homes. 
cy-gb	Er mwyn cynyddu’r buddsoddiad hwn, rydym wedi dyrannu £400k yn 2020-21 i ddarparu cyngor ar ynni yn y cartref a chyngor ar fynd i’r afael â thlodi tanwydd i gartrefi sydd ag incwm isel. 

en-gb	This will prioritise those in greatest need, including people living with circulatory and respiratory conditions, with research showing that our work is reducing demand on the NHS by protecting vulnerable individuals from damp and cold conditions. 
cy-gb	Bydd hyn yn blaenoriaethu’r rheini sydd â’r angen mwyaf sy’n byw gyda chyflyrau cylchrediad ac anadlu, gydag ymchwil yn dangos bod ein gwaith yn lleihau’r galw ar y GIG drwy ddiogelu unigolion agored i niwed rhag amodau tamp ac oer. 

en-gb	The UKCCC has also indicated that we need to address the shortage of necessary skills if we are to achieve our targets. 
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi dynodi bod angen i ni fynd i’r afael â’r prinder sgiliau angenrheidiol os ydym am gyrraedd ein targedau. 

en-gb	We are allocating an additional £8.2m of capital funding for a Carbon neutral house project within Coleg Y Cymoedd, designed to provide a state of the art education and training facility. 
cy-gb	Rydym yn dyrannu £8.2m yn ychwanegol o gyllid cyfalaf ar gyfer prosiect cartref Carbon niwtral yng Ngholeg y Cymoedd, sydd wedi’i ddylunio i ddarparu cyfleuster addysg a hyfforddi o’r radd flaenaf. 

en-gb	In assessing spend, we have also considered the wider benefits of investments that go beyond solely decarbonisation, which can often be a secondary benefit rather than the sole purpose. 
cy-gb	Wrth asesu gwariant, rydym hefyd wedi ystyried manteision ehangach buddsoddiadau sy’n mynd ymhellach na dim ond datgarboneiddio, sydd yn aml yn gallu bod yn fantais eilaidd yn hytrach nag yn unig ddiben. 

en-gb	For example, the decarbonisation impact of active travel is largely dependent on an overall modal shift from road transportation. 
cy-gb	Er enghraifft, mae effaith ddatgarboneiddio teithio llesol yn dibynnu i raddau mawr ar newid moddol cyffredinol o gludiant ar y ffordd. 

en-gb	However, the promotion of active travel, and the provision of active travel infrastructure also allows for the delivery of wider health benefits.  
cy-gb	Fodd bynnag, mae hyrwyddo teithio llesol, a darparu seilwaith teithio llesol hefyd yn caniatáu ar gyfer cyflwyno manteision iechyd ehangach.  

en-gb	Assessing the direct contribution to decarbonisation that specific expenditure achieves is not a simple process in many cases. 
cy-gb	Mewn nifer o achosion nid yw’n broses syml asesu cyfraniad uniongyrchol gwariant penodol i ddatgarboneiddio. 

en-gb	For example, as part of this Budget, we are investing in developing the electric vehicle charging infrastructure in Wales. 
cy-gb	Er enghraifft, fel rhan o’r Gyllideb hon, rydym yn buddsoddi mewn datblygu’r seilwaith pweru cerbydau trydan yng Nghymru. 

en-gb	The impact that this investment will have is closely linked to the uptake of electric vehicles more generally, which in turn is dependent on the regulatory choices that the UK Government makes in terms of restricting traditional petrol and diesel vehicles. 
cy-gb	Bydd cysylltiad agos rhwng effaith y buddsoddiad yma a’r nifer sy’n defnyddio cerbydau trydan yn fwy cyffredinol, sydd maes o law yn ddibynnol ar ddewisiadau rheoleiddio Llywodraeth y DU o ran cyfyngu ar gerbydau petrol a disel traddodiadol. 

en-gb	Following advice from the UKCCC, we have increased our long-term pathway to respond to a climate emergency. 
cy-gb	Yn dilyn cyngor gan Bwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd, rydym wedi cynyddu ein llwybr tymor hir i ymateb i argyfwng hinsawdd. 

en-gb	The Welsh Government has committed to putting a higher emission reductions target of at least 95 per cent into law. 
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i osod targed lleihau allyriadau uwch o 95 y cant o leiaf yn y gyfraith. 

en-gb	This means our pathway will change and our delivery plans to achieve our carbon budgets will have to reflect our new ambition.  
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd ein llwybr yn newid a bydd ein cynlluniau cyflawni i gyflawni ein cyllidebau carbon yn gorfod adlewyrchu ein huchelgais newydd.  

en-gb	Next year we will be receiving further Welsh-specific advice and recommendations from the UKCCC, including recommendations on changing our pathway through our 2030 and 2040 targets and our second carbon budget. 
cy-gb	Y flwyddyn nesaf byddwn yn derbyn rhagor o gyngor ac argymhellion sy’n benodol i Gymru gan Bwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd, gan gynnwys argymhellion am newid ein llwybr drwy ein targedau ar gyfer 2030 a 2040 a’n hail gyllideb garbon. 

en-gb	We will also receive a progress report on our first carbon budget, and HM Treasury will be undertaking a review of how the transition to net zero would be funded and where the costs would fall. 
cy-gb	Byddwn hefyd yn derbyn adroddiad cynnydd ar ein cyllideb garbon gyntaf, a bydd Trysorlys EM yn cynnal adolygiad o sut byddai’r newid i sero-net yn cael ei gyllido a lle byddai’r costau yn disgyn. 

en-gb	These are all key pieces of evidence which we will need to review in developing future actions. 
cy-gb	Mae'r rhain i gyd yn ddarnau pwysig o dystiolaeth y bydd angen i ni eu hadolygu wrth ddatblygu camau gweithredu yn y dyfodol. 

en-gb	As outlined above, direct public spending is only one of the key levers though which the Welsh Government is supporting the climate emergency. 
cy-gb	Fel yr amlinellir uchod, mae gwariant cyhoeddus uniongyrchol yn ddim ond un o’r ffyrdd y mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi’r argyfwng hinsawdd. 

en-gb	Our low carbon delivery plan Prosperity for All: 
cy-gb	Mae ein cynllun cyflawni carbon isel Ffyniant i Bawb: 

en-gb	A Low Carbon Wales  sets out how Wales aims to meet the first carbon budget (2016-2020) and consequently the 2020 interim target through 100 policies and proposals across Ministerial portfolios. 
cy-gb	Cymru Carbon Isel  yn nodi sut bydd Cymru yn ceisio cyflawni’r gyllideb garbon gyntaf (2016-2020) ac wedyn targed interim 2020 drwy 100 o bolisïau a chynigion ar draws portffolios Gweinidogol. 

en-gb	Prosperity for All: 
cy-gb	Mae Ffyniant i Bawb: 

en-gb	A Climate Conscious Wales , published earlier this month, responds to the areas of risk which the UK Committee on Climate Change has highlighted as requiring ‘more urgent action’ and contains short, medium and longer term actions in a number of key areas.  
cy-gb	Cymru sy’n Effro i'r Hinsawdd , a gyhoeddwyd yn gynharach y mis hwn, yn ymateb i’r meysydd risg y mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi’u hamlygu fel rhai sydd ‘angen rhagor o gamau gweithredu ar frys’ ac mae’n cynnwys camau gweithredu yn y tymor byr, canolig a mwy mewn nifer o feysydd allweddol.  

en-gb	Not all of the actions in the plan are about spend - some are about setting our policy direction, and providing clarity and certainty. 
cy-gb	Nid yw’r holl gamau gweithredu yn y cynllun yn ymwneud â gwariant, mae rhai yn ymwneud â gosod ein cyfeiriad polisi, a rhoi eglurder a sicrwydd. 

en-gb	For example power generation is our largest emissions sector. 
cy-gb	Er enghraifft, cynhyrchu pŵer yw ein sector allyriadau mwyaf. 

en-gb	We will reduce the use of fossil fuels for power generation through implementing policy such as phasing out Unabated Coal, developing planning policy and exploring new policy interventions. 
cy-gb	Byddwn yn defnyddio llai o danwydd ffosil i gynhyrchu pŵer drwy weithredu polisi fel rhoi’r gorau’n raddol i lo heb systemau rheoli carbon, datblygu polisi cynllunio ac edrych ar ymyriadau polisi newydd. 

en-gb	Through the development of our Budget Improvement Plan, we will continue to explore how the assessment of the carbon impact of our spending programmes can be made more robust. 
cy-gb	Drwy ddatblygu ein Cynllun Gwella’r Gyllideb, byddwn yn parhau i edrych ar sut gallwn edrych yn fwy cadarn ar asesu effaith carbon ein rhaglenni gwario. 

en-gb	This will consider the incremental impact of Welsh Government spend, as well as the wider impact that policy implementation has on carbon emissions.  
cy-gb	Bydd hyn yn ystyried effaith gynyddol gwariant Llywodraeth Cymru, yn ogystal â'r effaith ehangach y mae gweithredu polisi yn ei chael ar allyriadau carbon.  

en-gb	Biodiversity 
cy-gb	Bioamrywiaeth 

en-gb	Our economy, health and well-being depends on healthy, resilient ecosystems. 
cy-gb	Mae ein heconomi, ein hiechyd a’n lles yn dibynnu ar ecosystemau iach a chadarn. 

en-gb	They provide us with our food, clean water and the air we breathe, and the raw materials and energy for our industries, and protect us against hazards, such as flooding and climate change. 
cy-gb	Maent yn rhoi ein bwyd, ein dŵr glân a’r aer rydym yn ei anadlu, a’r deunyddiau crai a’r ynni ar gyfer ein diwydiannau ac maent yn ein diogelu rhag peryglon fel llifogydd a newid yn yr hinsawdd. 

en-gb	While there is evidence of some positive trends in relation to Welsh peatlands, soils and species, overall, biological diversity is declining.  
cy-gb	Er bod tystiolaeth o rai tueddiadau cadarnhaol yng nghyswllt mawndiroedd, priddoedd a rhywogaethau yng Nghymru, at ei gilydd, mae amrywiaeth biolegol yn dirywio.  

en-gb	In response we are delivering on our ambition to create a National Forest to extend the full length of Wales, investing £4.5m of capital in 2020-21 to begin a programme to improve the condition and connectivity of our ancient woodlands and to accelerate the rate of tree planting. 
cy-gb	Mewn ymateb rydym yn cyflawni ein huchelgais i greu Coedwig Genedlaethol a fydd yn ymestyn ar hyd Cymru, gan fuddsoddi £4.5m o gyfalaf yn 2020-21 i ddechrau rhaglen i wella cyflwr a chysylltedd ein coetiroedd hynafol a chyflymu’r gyfradd plannu coed. 

en-gb	Meeting the challenges of a climate emergency is an international agenda and we recognise our global responsibility and role in supporting other communities across the world. 
cy-gb	Mae diwallu heriau argyfwng hinsawdd yn agenda ryngwladol ac rydym yn cydnabod ein cyfrifoldeb a’n rôl ar lefel fydeang i gefnogi cymunedau eraill ar draws y byd. 

en-gb	Together with our commitment to tree planting in Uganda (supported by an investment of £500k in 2020-21), this investment will not only contribute to our decarbonisation goals but also support the reversal of the decline in biodiversity. 
cy-gb	Ynghyd â’n hymrwymiad i blannu coed yn Uganda (gyda buddsoddiad o £500k a gaiff ei gefnogi yn 2020-21), bydd y buddsoddiad hwn yn cyfrannu at ein nodau datgarboneiddio ond hefyd yn cefnogi newid y dirywiad mewn bioamrywiaeth. 

en-gb	The National Forest will also unlock tourism opportunities and help local communities better connect with their natural environment. 
cy-gb	Bydd y Goedwig Genedlaethol hefyd yn cynnig cyfleoedd twristiaeth ac yn helpu cymunedau lleol i gysylltu’n well â’u hamgylchedd naturiol. 

en-gb	The terrestrial habitats of Wales support a rich variety of flora and fauna and include many species found in Britain and species unique to Wales. 
cy-gb	Mae cynefinoedd tiriogaethol Cymru’n cynnal cyfoeth o fflora a ffawna ac yn cynnwys nifer o rywogaethau a geir ym Mhrydain a rhywogaethau sy’n unigryw i Gymru. 

en-gb	We are allocating an additional £15m in 2020-21 in our Natura 2000 Network, which contains the 112 most ecologically important nature sites and some of our most threatened habitats and species, covering more than 700,000 hectares  or 7 per cent of Welsh land area and 36 per cent of territorial waters.  
cy-gb	Rydym yn dyrannu £15m ychwanegol yn 2020-21 yn ein Rhwydwaith Natura 2000, sy’n cynnwys y 112 o safleoedd natur pwysicaf yn ecolegol a rhai o’n cynefinoedd a’n rhywogaethau sydd dan y bygythiad mwyaf sy’n fwy na 700,000 hectar neu 7 y cant o’r arwynebedd tir yng Nghymru a 36 y cant o’r dyfroedd tiriogaethol.  

en-gb	Peatlands play a dual role in absorbing vast quantities of carbon emissions and supporting a rich suite of habitats and species. 
cy-gb	Mae mawndiroedd yn chwarae dwy ran drwy lyncu llawer iawn o allyriadau carbon a chefnogi llawer iawn o gynefinoedd a rhywogaethau. 

en-gb	In this Budget we are also committing £1m of capital funding in 2020-21 to deliver the first year of a national peatland restoration programme. 
cy-gb	Yn y Gyllideb hon rydym hefyd yn ymrwymo £1m o gyllid cyfalaf yn 2020-21 i gyflwyno blwyddyn gyntaf rhaglen adfer mawndiroedd genedlaethol. 

en-gb	This aims to bring under sustainable management all areas of peat supporting semi-natural habitat.  
cy-gb	Nod hyn yw sicrhau bod pob ardal o fawn sy’n cynnal cynefin lled-naturiol yn cael ei rheoli’n gynaliadwy.  

en-gb	Alongside these capital investments, we are allocating revenue funding of £1m in 2020-21 to support the management and maintenance of these capital activities. 
cy-gb	Ochr yn ochr â’r buddsoddiadau cyfalaf hyn, rydym yn dyrannu £1m o gyllid refeniw yn 2020-21 i gefnogi’r gwaith o reoli a chynnal y gweithgareddau cyfalaf hyn. 

en-gb	In the coming year we will also pilot a ‘taskforce’ approach to provide the public sector with specialist advice on improved integration of biodiversity, which will be supported by funding of £500k. 
cy-gb	Dros y flwyddyn nesaf byddwn hefyd yn treialu dull ‘tasglu’ i ddarparu cyngor arbenigol i’r sector cyhoeddus ar integreiddio bioamrywiaeth yn well, a bydd hyn yn cael ei gefnogi gan £500k. 

en-gb	Green infrastructure improvements help with climate change adaptation, cool cities and town centres, and help reduce pressure on ground and surface water run-off. 
cy-gb	Mae gwelliannau i seilwaith gwyrdd yn helpu i addasu i newid yn yr hinsawdd, oeri dinasoedd a chanol trefi, a helpu i leihau’r pwysau ar ddŵr ffo dŵr wyneb a dŵr daear. 

en-gb	Access to green spaces and community services has been highlighted by Public Health Wales as one of the most cost effective measures that can be taken by Government in improving health outcomes. 
cy-gb	Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi pwysleisio mynediad at fannau gwyrdd a gwasanaethau cymunedol fel un o’r mesurau mwyaf costeffeithiol y gall y Llywodraeth eu cymryd i wella canlyniadau iechyd. 

en-gb	We are investing capital funding of £5m in 2020-21 in a specific Environmental Growth Fund – Local Places for Nature and providing a further capital allocation of £5m to establish green infrastructure and encourage biodiversity in our towns and cities. 
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £5m o arian cyfalaf yn 2020-21 mewn Cronfa Twf Amgylcheddol benodol - Llefydd Lleol i Natur ac yn darparu dyraniad cyfalaf arall o £5m i sefydlu seilwaith gwyrdd a hybu bioamrywiaeth yn ein trefi a'n dinasoedd. 

en-gb	We are also committing £9.5m of capital funding in 2020-21 to tackle water quality issues that affect our rivers and other inland waterbodies, improving the quality of our waters across Wales, making it more resilient to the impact of climate change.  
cy-gb	Rydym hefyd yn ymrwymo £9.5m o gyllid cyfalaf yn 2020-21 i fynd i’r afael â materion ansawdd dŵr sy’n effeithio ar ein hafonydd a’n cyrff dŵr mewndirol, gan wella ansawdd ein dyfroedd ledled Cymru, gan ei gwneud yn fwy gwydn yn erbyn effaith newid yn yr hinsawdd.  

en-gb	To deliver on our ambitions we are increasing the funding available to Natural Resources Wales to a total of more than £60m in 2020-21 to boost their work to tackle climate change. 
cy-gb	Er mwyn cyflawni ein huchelgais rydym yn cynyddu’r cyllid sydd ar gael i Gyfoeth Naturiol Cymru gan roi cyfanswm sydd dros £60m yn 2020-21 i roi hwb i’w gwaith i fynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd. 

en-gb	This will include increased renewable energy generation on public sector land, increased natural flood management, and investment in the evidence to identify the best opportunities we have for expanding woodlands, peatlands and other important habitats. 
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys cynhyrchu ynni adnewyddadwy ar dir sector cyhoeddus, rheoli mwy o lifogydd mewn ffyrdd naturiol, a buddsoddi yn y dystiolaeth i ddod o hyd i’r cyfleoedd gorau ar gyfer ehangu coetiroedd, mawndiroedd a chynefinoedd pwysig eraill. 

en-gb	We are also allocating a further £498k to the National Parks authorities, bringing the total budget to £9.9m in 2020-21, reflecting the importance of the protection and promotion of our natural environment to health and well-being. 
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £498k arall i’r awdurdodau Parciau Cenedlaethol sy’n golygu bod cyfanswm y gyllideb yn £9.9m yn 2020-21, sy’n adlewyrchu pwysigrwydd diogelu a hyrwyddo ein hamgylchedd naturiol i iechyd a llesiant. 

en-gb	Annex D: 
cy-gb	Atodiad D: 

en-gb	Technical information 
cy-gb	Gwybodaeth dechnegol  

en-gb	Financial Transactions capital 
cy-gb	Cyfalaf Trafodiadau Ariannol  

en-gb	Last year, the UK Government revised its consolidated budgeting guidance to require financial transactions to be treated on a net basis for UK departments. 
cy-gb	Y llynedd, cyhoeddodd Llywodraeth y DU ganllawiau cyllidebu cyfunol diwygiedig i'w gwneud yn ofynnol i drafodiadau ariannol gael eu trin ar sail net ar gyfer adrannau'r DU. 

en-gb	Under this change, UK departments must forecast the level of income expected from loans and equity investments and their departmental budget is reduced accordingly. 
cy-gb	O dan y newid hwn, rhaid i adrannau'r DU ragweld lefel yr incwm a disgwylir drwy fenthyciadau a buddsoddiadau ecwiti ac mae eu cyllideb adrannol yn cael ei lleihau yn unol â hynny. 

en-gb	The exception to this rule is housing, where it is difficult to forecast the income profile as it is dependent on house purchases rather than a contracted loan repayment.  
cy-gb	Yr eithriad i'r rheol hon yw tai, lle mae'n anodd rhagweld y proffil incwm gan ei fod yn dibynnu ar brynu tai yn hytrach nag addaliad benthyciad wedi'i gontractio. 

en-gb	In departments where there is a comparable devolved competency area then this would lead to a Barnett share of the reduction.  
cy-gb	Mewn adrannau lle ceir maes cymhwysedd datganoledig cymaradwy, byddai hyn yn arwain at gyfran Barnett o'r gostyngiad.  

en-gb	However, the application of the policy to devolved administrations has not yet been determined and we continue to plan on the current basis of re-paying the investment to HM Treasury. 
cy-gb	Er hynny, ni phenderfynwyd eto sut i gymhwyso'r polisi i weinyddiaethau datganoledig ac rydym yn parhau i gynllunio ar y sail bresennol o ad-dalu'r buddsoddiad i Drysorlys Ei Mawrhydi. 

en-gb	The current arrangement is that the re-payment will be 80% of the total financial transaction funding allocated to reflect the need for some flexibility at a devolved administration level.  
cy-gb	Y drefn bresennol yw y bydd yr ad-daliad yn 80% o gyfanswm y cyllid trafodiadau ariannol a ddyrennir i adlewyrchu'r angen am rywfaint o hyblygrwydd ar lefel gweinyddiaethau datganoledig  

en-gb	As many of the schemes funded by financial transaction capital in Wales are different to those developed by UK Government departments we continue to work with HM Treasury to ensure that changes to the budgetary treatment does not penalise Wales. 
cy-gb	Gan fod  llawer o'r cynlluniau a ariennir gan gyfalaf trafodiadau ariannol yng Nghymru'n wahanol i'r rhai a ddatblygir gan adrannau Llywodraeth y DU rydym yn parhau i weithio gyda Thrysorlys Ei Mawrhydi i sicrhau nad yw newidiadau i'r driniaeth gyllidebol yn cosbi Cymru. 

en-gb	The table below shows the level of financial transaction funding currently allocated to each MEG, along with the profile of repayments. 
cy-gb	Mae'r tabl isod yn dangos lefel y cyllid trafodiadau ariannol a ddyrennir ar hyn o bryd i bob MEG, ynghyd â phroffil o’r addaliadau.  

en-gb	Financial Transactions allocations and projected 80% repayments reported to HM Treasury August 2019 
cy-gb	Dyraniadau trafodiadau ariannol a rhagamcan o 80% o ad-daliadau a adroddwyd i Drysorlys EM Awst 2019 

en-gb	Innovative Finance schemes 
cy-gb	Cynlluniau cyllid arloesol 

en-gb	In previous budgets we have set out the range of innovative finance schemes that have been developed. 
cy-gb	Mewn cyllidebau blaenorol rydym wedi nodi'r ystod o gynlluniau cyllid arloesol sydd wedi'u datblygu.  

en-gb	Unhypothecated funding continues to be distributed through the RSG, for two local government borrowing initiatives – for highways and schools. 
cy-gb	Mae cyllid heb ei neilltuo'n dal i gael ei ddosbarthu trwy'r Grant Cynnal Refeniw, ar gyfer dwy o fentrau benthyca Llywodraeth Leol – ar gyfer priffyrdd ac ysgolion. 

en-gb	Funding also continues to be allocated for two rounds of investment using the Housing Finance Grant. 
cy-gb	Mae cyllid hefyd yn parhau i gael ei ddyrannu ar gyfer dau gylch o fuddsoddi gan ddefnyddio'r Grant Cyllid Tai.  

en-gb	In 2020-21, the Coastal Risk Management Programme (CRMP) will see investment in local authority flood and coastal defence assets. 
cy-gb	Yn 2020-21, bydd y Rhaglen Rheoli Risgiau Arfordirol (CRMP) yn sicrhau buddsoddiad yn asedau'r awdurdodau lleol ar gyfer amddiffyn rhag llifogydd ac amddiffyn yr arfordir. 

en-gb	CRMP will see £150m of additional investment over a three-year period (2019-20; 
cy-gb	Bydd y rhaglen yn gweld buddsoddiad ychwanegol o £150m dros gyfnod o dair blynedd (2019-20; 

en-gb	2020-21 and 2021-22) to manage current and future risks from climate change and sea level rise to coastal communities across Wales. 
cy-gb	2020-21 a 2021-22) i reoli risgiau presennol a risgiau'r dyfodol yn sgil newid yn yr hinsawdd a chodiad i lefel y môr i gymunedau arfordirol ledled Cymru. 

en-gb	There are currently 24 local authority schemes in the programme. 
cy-gb	Mae 24 o gynlluniau awdurdod lleol yn y rhaglen ar hyn o bryd.  

en-gb	Innovative finance schemes provide a much-needed boost to capital budgets, enabling around £870m of infrastructure investment to be delivered sooner than would have otherwise been achievable. 
cy-gb	Mae cynlluniau cyllid arloesol yn hwb hollbwysig i gyllidebau cyfalaf, gan ei gwneud yn bosibl buddsoddi tua £870m mewn seilwaith yn gynt nag a fyddai wedi bod yn bosibl fel arall. 

en-gb	Details of the funding implications for the period covered by this draft Budget are set out in the table below. 
cy-gb	Mae manylion y goblygiadau cyllid ar gyfer cyfnod y Gyllideb ddrafft hon wedi'u nodi yn y tabl isod. 

en-gb	Three schemes are being developed using the Mutual Investment Model (MIM), which was launched in 2017 – completing dualling of the A465; 
cy-gb	Mae tri chynllun yn cael eu datblygu gan ddefnyddio'r Model Buddsoddi Cydfuddiannol a lansiwyd yn 2017 - cwblhau troi'r A2017 yn ffordd ddeuol; 

en-gb	the development of the new specialist Velindre Cancer Centre and supporting the next phase (Band B) of the 21st Century Schools and Education programme. 
cy-gb	datblygu Canolfan Ganser arbenigol newydd Felindre, a chefnogi cymal nesaf (Band B) rhaglen Addysg ac Ysgolion yr 21ain Ganrif. 

en-gb	These schemes will see additional investment of more than £1bn in Wales, ensuring vital facilities for the public are accessible sooner than would otherwise have been available through capital budgets. 
cy-gb	Buddsoddir cyllid ychwanegol o fwy na £1bn yn y cynlluniau hyn yng Nghymru, gan sicrhau bod cyfleusterau hollbwysig ar gyfer y cyhoedd ar gael yn gynt nag a fyddai wedi bod yn bosibl drwy gyllidebau cyfalaf. 

en-gb	In July 2018, the A465 dualling project became the first MIM scheme to be tendered to the market. 
cy-gb	Ym mis Gorffennaf 2018, prosiect deuoli'r A465 oedd y cynllun Model Buddsoddi Cydfuddiannol cyntaf i gael ei dendro i'r farchnad. 

en-gb	In July 2019, the procurement of a Private Sector Deliver Partner (PSDP) to support the Education project commenced. 
cy-gb	Ym mis Gorffennaf 2019, aed ati i gaffael Partner Cyflenwi'r Sector Preifat i gefnogi'r prosiect addysg. 

en-gb	Payment for MIM schemes will not begin until the assets are available for public use. 
cy-gb	Ni ddechreuir talu am y cynlluniau dan y Model Buddsoddi Cydfuddiannol hyd nes y bydd yr asedau ar gael i'r cyhoedd. 

en-gb	It is anticipated that the A465 will open in phases from 2022-23. 
cy-gb	Rhagwelir y bydd yr A465 yn agor mewn camau o 2022-23. 

en-gb	Annex E: 
cy-gb	Atodiad E: 

en-gb	Budget Improvement Plan
cy-gb	Cynllun Gwella'r Gyllideb

en-gb	For this year’s annual Budget preparations, we have developed a Budget Improvement Plan  that outlines our vision, including short-term and medium-term ambitions over the next 5 years, to improve the budget process using the Well-being of Future Generations Act goals and the five ways of working to drive continuous improvement. 
cy-gb	Ar gyfer paratoadau'r Gyllideb flynyddol eleni, rydym wedi datblygu Cynllun Gwella'r Gyllideb sy'n amlinellu ein gweledigaeth, gan gynnwys uchelgeisiau ar gyfer y tymor byr a'r tymor canolig gan ddefnyddio nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol a'r pum ffordd o weithio i yrru gwelliant parhaus.  

en-gb	This has been published as a separate annex and can be found at: 
cy-gb	Mae hwn wedi'i cyhoeddi fel atodiad ar wahân ac mae i'w weld yn: 

en-gb	https://gov.wales/budget-improvement-plan
cy-gb	https://llyw.cymru/cynllun-gwella-y-gyllideb

en-gb	100 
cy-gb	105 

en-gb	Annex F: 
cy-gb	Atodiad F: 

en-gb	Implementation costs of legislation 
cy-gb	Costau gweithredu deddfwriaeth  

en-gb	Costs of Implementing Enacted Legislation in 2020-21  
cy-gb	Costau gweithredu deddfwriaeth a ddeddfwyd  yn 2020-21

en-gb	Health and Social Services 
cy-gb	Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol 

en-gb	Public Health (Wales) Act 2017  
cy-gb	Deddf Iechyd y Cyhoedd (Cymru) 2017  

en-gb	1.  
cy-gb	1.  

en-gb	Across its broad range of provisions the Public Health (Wales) Act will make an important contribution to public health in Wales. 
cy-gb	Ar draws ei hystod eang o ddarpariaethau, bydd Deddf Iechyd y Cyhoedd (Cymru) yn gwneud cyfraniad pwysig at iechyd y cyhoedd yng Nghymru. 

en-gb	This puts in place important protections for the public, including extending the smoke-free requirements to certain open spaces, a mandatory licensing scheme for special procedures as well as prohibiting the intimate piercing of anybody under the age of 18. 
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn rhoi mesurau amddiffyn pwysig yn eu lle ar gyfer y cyhoedd, gan gynnwys ymestyn y gofynion di-fwg i rai mannau agored penodol, cynllun trwyddedu gorfodol ar gyfer gweithdrefnau arbennig yn ogystal â gwahardd rhoi twll mewn rhannau personol o gyrff unrhyw un dan 18 oed. 

en-gb	The Act addresses other important public health issues including obesity and the planning of toilets for use by the public.  
cy-gb	Mae'r Ddeddf hefyd yn ceisio mynd i’r afael â materion pwysig eraill ym maes iechyd y cyhoedd gan gynnwys gordewdra a chynllunio toiledau i'w defnyddio gan y cyhoedd.  

en-gb	Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act 2016  
cy-gb	Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016  

en-gb	2.  
cy-gb	2.  

en-gb	The Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act is a set of provisions that provides a revised and streamlined legislative framework for the regulation and inspection of care and support in Wales. 
cy-gb	Mae Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) yn set o ddarpariaethau sy'n darparu fframwaith deddfwriaethol diwygiedig ac wedi’i symleiddio ar gyfer rheoleiddio ac arolygu gofal a chymorth yng Nghymru. 

en-gb	The Act proposes to introduce changes that will:  
cy-gb	Mae'r Deddf yn cynnig cyflwyno newidiadau a fydd yn:  

en-gb	reform the regulatory regime for care and support services;  
cy-gb	diwygio’r drefn reoleiddio ar gyfer gwasanaethau gofal a chymorth;  

en-gb	provide a regulatory framework that requires an approach to the regulation of care and support services focused on outcomes for service users;  
cy-gb	darparu fframwaith rheoleiddio sy’n galw am ddull gweithredu o ran rheoleiddio gwasanaethau gofal a chymorth sy'n  canolbwyntio ar ganlyniadau ar gyfer defnyddwyr gwasanaethau;  

en-gb	reform the inspection regime for local authority social services functions;  
cy-gb	diwygio'r drefn arolygu ar gyfer swyddogaethau gwasanaethau cymdeithasol yr awdurdodau lleol.  

en-gb	reconstitute and re-name the Care Council for Wales as Social Care Wales and broaden its remit; and  
cy-gb	ailsefydlu ac ailenwi Cyngor Gofal Cymru yn Gofal Cymdeithasol Cymru ac ehangu ei gylch gorchwyl;  

en-gb	reform regulation of the social care workforce.  
cy-gb	diwygio rheoleiddio'r gweithlu gofal cymdeithasol.  

en-gb	The Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Act 2018 
cy-gb	Deddf Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Cymru) 2018 

en-gb	The Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Act 2018 (the Act) aims to tackle alcohol-related harm, including alcohol-attributable hospital admissions and alcohol-related deaths in Wales, by reducing alcohol consumption in hazardous and harmful drinkers.  
cy-gb	Mae Deddf Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Cymru) yn anelu at fynd i’r afael â niwed sy’n gysylltiedig ag alcohol, gan gynnwys derbyniadau i ysbytai y gellid eu priodoli i alcohol a marwolaethau sy’n gysylltiedig ag alcohol yng Nghymru, drwy leihau faint o alcohol a gaiff ei yfed gan yfwyr peryglus a niweidiol. 

en-gb	The Act provides a legislative basis for addressing some of the long-standing and specific health concerns around the effects of excess alcohol consumption in Wales.   
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn darparu sylfaen ddeddfwriaethol ar gyfer mynd i'r afael â rhai o'r pryderon iechyd sefydledig a phenodol ynghylch effeithiau yfed gormod o alcohol yng Nghymru.  

en-gb	The Act makes provision for the minimum price for which alcohol is to be sold or supplied in Wales and makes it an offence for alcohol to be sold or supplied by alcohol retailers from qualifying premises below that price.  
cy-gb	Mae Deddf 2018 yn darparu ar gyfer gosod isafbris ar gyfer gwerthu neu gyflenwi alcohol yng Nghymru  ac mae'n ei gwneud yn drosedd i fanwerthwyr alcohol werthu neu gyflenwi alcohol o eiddo cymwys am bris rhatach na'r pris hwnnw. 

en-gb	The Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Minimum Unit Price) (Wales) Regulations 2019 set a minimum unit price for alcohol of 50p.  
cy-gb	Pennodd Rheoliadau Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Isafbris Uned) (Cymru) 2019 Isafbris Uned am alcohol o 50c. 

en-gb	Housing and Local Government  
cy-gb	Tai a Llywodraeth Leol  

en-gb	Renting Homes (Wales) Act 2016  
cy-gb	Deddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016  

en-gb	At the heart of the Act are the new 'occupation contracts'. 
cy-gb	Yr hyn sydd wrth wraidd y Ddeddf yw'r “contractau meddiannaeth” newydd'. 

en-gb	With a limited number of exceptions, the Act replaces all current tenancies and licences with just two types of occupation contract: 
cy-gb	Heblaw ychydig o eithriadau cyfyngedig, mae'r Ddeddf yn cyflwyno dau fath o gontract meddiannaeth yn lle'r holl denantiaethau a thrwyddedau presennol: 

en-gb	secure contract - modelled on the current secure tenancy issued by local authorities. 
cy-gb	contract diogel - sy’n seiliedig ar y denantiaeth ddiogel a roddir gan awdurdodau lleol ar hyn o bryd. 

en-gb	standard contract - modelled on the current assured shorthold tenancy used mainly in the private rented sector. 
cy-gb	contract safonol - sy’n seiliedig ar y denantiaeth fyrddaliol sicr a ddefnyddir yn y sector rhentu preifat yn bennaf. 

en-gb	The Act requires landlords to issue a written statement of the occupation contract which clearly sets out the rights and responsibilities of landlords and those renting from them. 
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i landlordiaid roi datganiad ysgrifenedig o'r contract meddiannaeth sy'n amlinellu yn eglur hawliau a chyfrifoldebau landlordiaid a'r rheini sy'n rhentu oddi wrthynt. 

en-gb	A minimum six-month occupation period will be maintained by the Act and landlords will have to ensure the property is fit for human habitation. 
cy-gb	Bydd isafswm cyfnod meddiannaeth o chwe mis yn cael ei gynnal gan y Ddeddf a bydd rhaid i landlordiaid sicrhau bod yr eiddo’n addas i bobl fyw ynddo. 

en-gb	The Act also helps protect people from being evicted simply for complaining about the condition of a property.  
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn helpu i amddiffyn pobl rhag cael eu troi allan ddim ond am eu bod wedi cwyno am gyflwr eiddo.    

en-gb	People who find themselves in difficult circumstances also benefit from the Act. 
cy-gb	Bydd pobl sy’n eu cael eu hunain mewn amgylchiadau anodd hefyd yn cael budd o’r Ddeddf. 

en-gb	It will help to prevent current homelessness situations where a joint tenant leaves the tenancy, thereby ending the tenancy for everyone else. 
cy-gb	Bydd yn helpu i atal sefyllfaoedd cyfredol o ddigartrefedd lle bydd cyd-denant yn ymadael â'r denantiaeth, gan derfynu’r denantiaeth i bawb arall. 

en-gb	The new approach to joint contracts will also help victims of domestic abuse by enabling the person carrying out domestic abuse to be targeted for eviction.  
cy-gb	Bydd y dull newydd o ran contractau ar y cyd hefyd yn helpu dioddefwyr cam-drin domestig drwy alluogi’r unigolyn sy’n cyflawni camdriniaeth ddomestig i gael ei dargedu ar gyfer ei droi allan.   

en-gb	Planning (Wales) Act 2015  
cy-gb	Deddf Cynllunio (Cymru) 2015  

en-gb	The aim of the Planning (Wales) Act is to deliver a planning system which is positive in outlook and enables development, helping to deliver sustainable places that include homes, jobs and infrastructure, whilst providing opportunities to protect and enhance the most important built and natural environments.  
cy-gb	Nod Deddf Cynllunio (Cymru) yw darparu system gynllunio sy’n gadarnhaol ei rhagolygon ac sy'n hwyluso datblygu, gan helpu i sicrhau mannau cynaliadwy sy'n cynnwys cartrefi, swyddi a seilwaith, gan gynnig cyfleoedd yr un pryd i warchod a gwella’r amgylcheddau naturiol ac adeiledig pwysicaf.    

en-gb	To achieve this aim the Act:  
cy-gb	I gyflawni’r nod, mae’r Ddeddf:  

en-gb	redefines the respective roles and responsibilities of organisations involved in delivering planning services; and  
cy-gb	yn ailddiffinio rolau a chyfrifoldebau sefydliadau sy’n ymwneud â darparu gwasanaethau cynllunio;    

en-gb	makes improvements to the development plan, development management and enforcement systems to improve performance and realise the full potential of planning to help deliver national, local and community aspirations.  
cy-gb	yn gwneud gwelliannau i’r cynllun datblygu, systemau rheoli datblygu a gorfodi er mwyn gwella perfformiad a gwireddu potensial llawn cynllunio i helpu i gyflawni dyheadau cenedlaethol, lleol a chymunedol.  

en-gb	International Relations and Welsh Language 
cy-gb	Y Gymraeg a Chysylltiadau Rhyngwladol 

en-gb	Historic Environment (Wales) Act 2016  
cy-gb	Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016  

en-gb	The Historic Environment (Wales) Act 2016 has three main aims:  
cy-gb	Mae i Ddeddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016 dri phrif nod:    

en-gb	to give more effective protection to listed buildings and scheduled monuments;  
cy-gb	gwarchod adeiladau rhestredig a henebion cofrestredig mewn ffordd fwy effeithiol;    

en-gb	to improve the sustainable management of the historic environment; 
cy-gb	rheoli’r amgylchedd hanesyddol mewn ffordd fwy cynaliadwy;    

en-gb	and  to introduce greater transparency and accountability into decisions taken on the historic environment.  
cy-gb	sicrhau bod penderfyniadau sy’n cael eu gwneud am yr amgylchedd hanesyddol yn fwy tryloyw ac atebol.   

en-gb	The Act amends the two pieces of UK legislation — the Ancient Monuments and 
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn diwygio dau ddarn o ddeddfwriaeth y DU — Deddf Henebion 

en-gb	Archaeological Areas Act 1979 and the Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990 — that currently provide the framework for the protection and management of the Welsh historic environment. 
cy-gb	Hynafol ac Ardaloedd Archaeolegol 1979 a Deddf Cynllunio (Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth) 1990 — sydd ar hyn o bryd yn darparu’r fframwaith ar gyfer gwarchod a rheoli amgylchedd hanesyddol Cymru. 

en-gb	It also contains new stand-alone provisions relating to historic place names; 
cy-gb	Mae hefyd yn cynnwys darpariaethau ar wahân yn ymwneud ag enwau lleoedd hanesyddol; 

en-gb	historic environment records and the Advisory Panel for the Historic Environment in Wales.  
cy-gb	cofnodion yr amgylchedd hanesyddol a’r Panel Cynghori ar Amgylchedd Hanesyddol Cymru.    

en-gb	Education  
cy-gb	Addysg  

en-gb	Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018  
cy-gb	Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a'r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018  

en-gb	The Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018 replaces the current Special Educational Needs (SEN) framework with a reformed system based on Additional Learning Needs (ALN).  
cy-gb	Mae Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 yn disodli’r fframwaith Anghenion Addysgol Arbennig cyfredol gyda system ddiwygiedig ar sail Anghenion Dysgu Ychwanegol.  

en-gb	The Act makes provision for universal, statutory Individual Development Plans for all children and young people with ALN. 
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn gwneud darpariaeth ar gyfer Cynlluniau Datblygu Unigol cyffredinol, statudol ar gyfer yr holl blant a’r bobl ifanc ag Anghenion Dysgu Ychwanegol.  

en-gb	This will bring an end to the current distinction between school led interventions and local authority issued statements and will integrate the separate legislative arrangements that exist for pupils in schools and post-16 students in colleges. 
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi diwedd ar y gwahaniaeth presennol rhwng ymyriadau sy’n cael eu harwain gan yr ysgol a datganiadau a gyhoeddir gan awdurdodau lleol ac fe fydd yn integreiddio’r trefniadau deddfwriaethol ar wahân sy’n bodoli ar gyfer disgyblion mewn ysgolion a myfyrwyr ôl-16 mewn colegau. 

en-gb	The Act also seeks to improve collaboration between local authorities and health boards, as well as establishing a fairer and more transparent system with greater emphasis on disagreement avoidance and dispute resolution.  
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn gobeithio gwella cydweithrediad rhwng awdurdodau lleol a byrddau iechyd, yn ogystal â sefydlu system decach a mwy tryloyw gyda mwy o bwyslais ar osgoi anghytundeb a datrys anghydfodau.    

en-gb	Annex G: 
cy-gb	Atodiad F: 

en-gb	Glossary of financial terms  
cy-gb	Rhestr o dermau ariannol   