en-gb	It is sometimes tempting to skip the first element and go straight to describing the changes in law that the Group wants.
cy-gb	Mae’n demtasiwn weithiau i hepgor yr elfen gyntaf a mynd yn syth i ddisgrifio’r newidiadau i’r gyfraith y mae’r Grŵp eisiau eu gwneud.

en-gb	There are two reasons why it is important to include a detailed explanation of the policy objective.
cy-gb	Ceir dau reswm pam mae’n bwysig cynnwys esboniad manwl o amcan y polisi.

en-gb	The first is that the explanation will enable the drafter to assess whether the requested changes in law will achieve the objective.
cy-gb	Y cyntaf yw y bydd yr esboniad yn galluogi’r drafftiwr i asesu a fydd y newidiadau y gofynnir amdanynt i’r gyfraith yn bodloni’r amcan.

en-gb	The second reason is that the explanation may enable the drafter to suggest an alternative change in law in the event that the drafter identifies a difficulty with the change suggested in the instructions.
cy-gb	Yr ail reswm yw y gallai’r esboniad alluogi’r drafftiwr i awgrymu newid arall i’r gyfraith pe bai’r drafftiwr yn nodi anhawster gyda’r newid a awgrymwyd yn y cyfarwyddiadau.

en-gb	When it comes to describing the changes in law that the Group wants, the key is to concentrate on the substance of the proposed changes.
cy-gb	Pan ddaw i ddisgrifio’r newidiadau i’r gyfraith y mae’r Grŵp eu heisiau, canolbwyntio ar sylwedd y newidiadau arfaethedig yw’r peth pwysig.

en-gb	In other words, on what legal effect the Group wants the Bill to produce (e.g.
cy-gb	Mewn geiriau eraill, ar ba effaith gyfreithiol y mae’r Grŵp eisiau i’r Bil ei chyflawni (e.e.

en-gb	“the Bill should make it a criminal offence to do A, B or C”; “the Bill should confer a power on the Welsh Ministers to do A, B, and C”; “the Bill should abolish body A” etc.).
cy-gb	“dylai’r Bil ei gwneud yn drosedd i wneud A, B neu C”; “dylai’r Bil roi pŵer i Weinidogion Cymru wneud A, B, ac C”; “dylai’r Bil ddiddymu corff A” etc).

en-gb	However, once the instructing officer has set out the substance of the proposed changes there is no reason not to go on to mention any views he or she happens to have about the form that the changes should take.
cy-gb	Fodd bynnag, ar ôl i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau gyflwyno sylwedd y newidiadau arfaethedig, nid oes unrhyw reswm pam na ddylid crybwyll hefyd unrhyw safbwyntiau sydd ganddo ynghylch y ffurf y dylid ei dilyn ar gyfer y newidiadau.

en-gb	For example, if the author thinks the proposed changes should take the form of a freestanding provision rather than an amendment to an existing Act then the author should feel free to say so.
cy-gb	Er enghraifft, os bydd yr awdur yn meddwl y dylai’r newidiadau arfaethedig fod ar ffurf darpariaeth annibynnol yn hytrach na diwygiad i Ddeddf bresennol, yna dylai’r awdur deimlo’n rhydd i ddweud hynny.

en-gb	If the instructing officer thinks the proposed changes should take a similar form to an existing statutory provision, he or she should refer the drafter to the provision concerned.
cy-gb	Os bydd y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau yn credu y dylai’r newidiadau arfaethedig fod ar ffurf debyg i ddarpariaeth statudol bresennol, dylai gyfeirio’r drafftiwr at y ddarpariaeth dan sylw.

en-gb	If the instructing officer has in mind a particular form of words which might capture the essence of a proposed test or rule he or she should not feel any hesitation in setting out the words in the instructions.
cy-gb	Os oes gan y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau ffurf benodol o eiriau a allai gyfleu hanfod prawf neu reol arfaethedig, ni ddylai oedi o gwbl cyn cynnwys y geiriau yn y cyfarwyddiadau.

en-gb	The drafter will be more than happy to consider these types of drafting suggestions, if the author of the instructions chooses to make them.
cy-gb	Os yw awdur y cyfarwyddiadau yn dewis gwneud awgrymiadau drafftio o’r fath, bydd y drafftiwr yn fwy na bodlon i’w hystyried.

en-gb	It is important to remember though that providing drafting suggestions of this sort is not a substitute for clearly explaining the substance of the proposed change that is wanted.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bwysig cofio nad yw cynnig awgrymiadau drafftio o’r math hwn yn golygu y gellir hepgor rhoi esboniad eglur o sylwedd y newid arfaethedig a ddymunir.

en-gb	The drafter will be unable to produce draft provisions, or assess the merits of any drafting suggestions made, unless the drafter has been given a clear explanation of what substantive change in the law is trying to be achieved.
cy-gb	Ni fydd y drafftiwr yn gallu llunio darpariaethau drafft, nac asesu rhinweddau unrhyw awgrymiadau drafftio a wneir oni bai bod y drafftiwr wedi derbyn esboniad eglur o ba newid o sylwedd i’r gyfraith y ceisir ei gyflawni.

en-gb	In describing the substantive changes in law that are wanted, it is necessary to spell out the details in full.
cy-gb	Wrth ddisgrifio’r newidiadau o sylwedd i’r gyfraith a ddymunir, mae angen cyflwyno’r manylion yn llawn.

en-gb	If there are gaps in the details provided, the drafter may need to revert to the instructing officer and policy officials for the gaps to be filled before being able to proceed with drafting.
cy-gb	Os oes bylchau yn y manylion a ddarperir, efallai y bydd angen i’r drafftiwr droi at y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau a swyddogion polisi i’r bylchau gael eu llenwi cyn gallu bwrw ymlaen â’r gwaith drafftio.

en-gb	Alternatively, the drafter may continue drafting on the basis of his or her best guess as to what will be wanted – but there will then be a risk that his or her guess will be incorrect and the draft will need to be revised.
cy-gb	Fel arall, gall y drafftiwr barhau i ddrafftio ar sail ei amcan gorau o’r hyn y bydd ei eisiau - ond bydd perygl wedyn y bydd ei amcan yn anghywir ac y bydd angen diwygio’r drafft.

en-gb	When describing the proposed changes in law the instructing officer will, of course, need to exercise his or her judgement to determine how much detail is required.
cy-gb	Wrth ddisgrifio’r newidiadau arfaethedig i’r gyfraith, bydd angen, wrth gwrs, i’r swyddog sy’n llunio’r cyfarwyddiadau wneud dyfarniad ynghylch faint o fanylion sy’n ofynnol.

en-gb	But a good starting point is for the instructing officer to think about what he or she would want to know if asked to draft provisions to give effect to the change.
cy-gb	Ond mae’n fan cychwyn da i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau feddwl am yr hyn y byddai’n dymuno ei wybod pe gofynnir iddo ddrafftio darpariaethau i roi effaith i’r newid.

en-gb	The following illustrates the level of detail that is needed, by reference to particular types of legal changes that are commonly sought:
cy-gb	Mae’r canlynol yn dangos lefel y manylder sydd ei hangen, trwy gyfeirio at fathau penodol o newidiadau cyfreithiol y gofynnir amdanynt yn aml:

en-gb	A new criminal offence – the instructions will need to spell out the acts or omissions that are to be forbidden, the mental element of the offence, the mode of trial for the offence (i.e. summary only, triable either way or indictable only), the proposed penalty for the offence and whether the consent of any person is needed for a prosecution to be brought.
cy-gb	Trosedd newydd - bydd angen i’r cyfarwyddiadau nodi’r gweithredoedd neu’r anweithiau na ddylid eu caniatáu, elfen feddyliol y drosedd, y math o dreial ar gyfer y drosedd (h.y. crynodeb yn unig, profadwy y naill ffordd neu’r llall neu dditiadwy yn unig), y gosb arfaethedig ar gyfer y drosedd ac a oes angen cydsyniad unrhyw berson i erlyn.

en-gb	If defences are wanted, the circumstances in which the defences should be available will need to be set out.
cy-gb	Os oes eisiau amddiffyniadau, bydd angen cyflwyno’r amgylchiadau pan ddylai amddiffyniadau fod ar gael.

en-gb	It will also be necessary to set out, in relation to both the offence, and any defences, where the burden of proof should fall and the standard of proof that is to apply.
cy-gb	Bydd hefyd yn angenrheidiol cyflwyno, o ran y drosedd ac unrhyw amddiffyniadau, ymhle y gorwedd y baich profi, a safon y prawf sydd i’w gymhwyso.

en-gb	The instructions should also say if special provisions are wanted to deal with vicarious liability or the liability of company directors.
cy-gb	Dylai’r cyfarwyddiadau hefyd ddweud a oes eisiau darpariaethau arbennig i ymdrin ag atebolrwydd dirprwyol neu atebolrwydd cyfarwyddwyr cwmni.

en-gb	A new power to make subordinate legislation – the instructions will need to spell out the intended scope of the power, how it is thought the power will be used, the person on whom the power should be conferred and whether that person should be able to delegate the power to someone else, the Assembly scrutiny to which the power is to be subject (taking into consideration the factors for negative and affirmative procedure set by the Welsh Government (see Chapter 10)), and whether the power is to be exercised by statutory instrument (so that the Statutory Instruments Act 1946 applies).
cy-gb	Pŵer newydd i wneud is-ddeddfwriaeth – bydd angen i’r cyfarwyddiadau egluro’r union gwmpas y bwriedir i’r pŵer ei gael, sut yr ystyrir y bydd y pŵer yn cael ei ddefnyddio, y person y dylid rhoi’r pŵer iddo ac a ddylai’r person hwnnw allu dirprwyo’r pŵer i rywun arall, y math o graffu gan y Cynulliad y bydd y pŵer yn ddarostyngedig iddo (gan ystyried y ffactorau ar gyfer gweithdrefn gadarnhaol neu negyddol a osodwyd gan Lywodraeth Cymru (gweler Pennod 10)), ac a fydd y pŵer yn cael ei arfer trwy offeryn statudol (fel bod Deddf Offerynnau Statudol 1946 yn gymwys).

en-gb	New duties – the instructions will need to set out the circumstances in which the duty is to arise, the precise nature of the duty and the person on whom the duty is to be imposed.
cy-gb	Dyletswyddau newydd – bydd angen i’r cyfarwyddiadau nodi’r amgylchiadau pan fydd y ddyletswydd yn codi, union natur y ddyletswydd ac ar ba berson y bydd y ddyletswydd yn cael ei gorfodi.

en-gb	But it will also be necessary for the instructions to explain how the duty is to be enforced.
cy-gb	Ond bydd hefyd angen i’r cyfarwyddiadau esbonio sut y bydd y ddyletswydd yn cael ei gorfodi.

en-gb	It may be the intention is for enforcement by a criminal penalty or a civil sanction, or by making compliance with it a pre-condition to the accrual of some right or benefit.
cy-gb	Efallai mai’r bwriad yw gorfodi trwy gosb droseddol neu gosb sifil, neu drwy wneud cydymffurfio â’r ddyletswydd yn rhag-amod ar gyfer cael unrhyw hawl neu fudd.

en-gb	If the duty is a public law duty, the intention may be to rely on judicial review for enforcement.
cy-gb	Os bydd y ddyletswydd yn ddyletswydd cyfraith gyhoeddus, efallai mai’r bwriad fydd dibynnu ar adolygiad barnwrol i’w gorfodi.

en-gb	If the duty is a duty to comply with a court order, reliance on the law governing contempt of court may be proposed.
cy-gb	Os yw’r ddyletswydd yn ddyletswydd i gydymffurfio â gorchymyn llys, gellid cynnig dibynnu ar y gyfraith sy’n llywodraethu dirmyg llys.

en-gb	Even where the means of enforcement chosen will not need to be expressed in the Bill an explanation of the means of enforcement should still be set out in the instructions so that the drafter is clear about what is intended.
cy-gb	Hyd yn oed pan na fydd angen mynegi’r dull gorfodi yn y Bil, dylid cyflwyno esboniad o’r dull gorfodi yn y cyfarwyddiadau er gwaethaf hynny, fel bod y drafftiwr yn deall yn glir beth a fwriedir.

en-gb	New decision-making powers – where it is intended the Bill confers a decision-making power on someone it will be necessary, among other things, for the instructions to set out the details of any procedural requirements the Bill should impose as a pre-condition to the exercise of the power.
cy-gb	Pwerau gwneud penderfyniadau newydd – pan fwriedir i’r Bil roi pŵer gwneud penderfyniad i rywun, bydd rhaid i’r cyfarwyddiadau nodi, ymhlith pethau eraill, fanylion unrhyw ofynion gweithdrefnol y dylai’r Bil eu gorfodi fel rhag-amod ar gyfer arfer y pŵer.

en-gb	It will be necessary for the instructions to say if the decision-making power should be capable of being delegated.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i’r cyfarwyddiadau ddweud a ddylid gallu dirprwyo’r pŵer i wneud penderfyniad.

en-gb	It will also be necessary for the instructions to set out the details of any appeal or review mechanism that needs to be provided for in the Bill.
cy-gb	Bydd hefyd yn angenrheidiol i’r cyfarwyddiadau nodi manylion unrhyw fecanwaith apelio neu adolygu y mae angen darparu ar ei gyfer yn y Bil.

en-gb	In describing the parameters of a proposed change in the law it is sometimes helpful to set out examples of the type of case that the change in law is to affect and of the type of case that should not be affected.
cy-gb	Wrth ddisgrifio paramedrau newid arfaethedig i’r gyfraith mae weithiau o gymorth i gyflwyno enghreifftiau o’r math o achos y bydd y newid i’r gyfraith yn effeithio arno a’r math o achos na ddylai gael ei effeithio.

en-gb	So when requesting the creation of a criminal offence it may be helpful to give examples of the sort of conduct that should and should not be criminalised.
cy-gb	Felly, wrth wneud cais i greu trosedd, gallai fod o gymorth rhoi enghreifftiau o’r math o ymddygiad ddylai ac na ddylai gael ei wneud yn drosedd.

en-gb	When this approach is taken the instructions should also contain analysis of what it is that distinguishes the two sorts of case.
cy-gb	Pan fydd y dull hwn yn cael ei fabwysiadu, dylai’r cyfarwyddiadau hefyd gynnwys dadansoddiad o’r hyn sy’n gwahaniaethu’r ddau fath o achos.

en-gb	Sometimes there will be several ways in which the law could be changed in order to meet the policy objective.
cy-gb	Weithiau, bydd sawl ffordd y gellid newid y gyfraith er mwyn bodloni’r amcan polisi.

en-gb	In this situation the instructing officer should briefly explain why the chosen option has been preferred to the others.
cy-gb	Mewn sefyllfa fel hon, dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau esbonio’n gryno pam mae’r opsiwn a ddewiswyd wedi cael ei ffafrio dros y lleill.

en-gb	This is particularly useful if one of the alternative options might appear at first sight to be more attractive or straightforward than the chosen option.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o ddefnyddiol os gallai un o’r opsiynau eraill ymddangos ar yr olwg gyntaf yn fwy deniadol neu syml na’r opsiwn a ddewiswyd.

en-gb	Part 4 of the Instructions – Supplemental and incidental matters
cy-gb	Rhan 4 y Cyfarwyddiadau – Materion atodol a chysylltiedig

en-gb	The instructing officer should consider if anything needs to be said about any of the supplemental and incidental matters listed below.
cy-gb	Dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau ystyried a oes angen dweud unrhyw beth am unrhyw un o’r materion atodol a chysylltiedig a restrir isod.

en-gb	If the Bill is being instructed on in instalments, it may be that some of the supplemental and incidental matters can be addressed in a general instalment that applies to the whole Bill so that they do not need to be addressed separately in each of the remaining instalments.
cy-gb	Os yw cyfarwyddiadau ar y Bil yn cael eu gwneud fesul dipyn, efallai y gellir rhoi sylw i rai o’r materion atodol a chysylltiedig mewn set gyffredinol o gyfarwyddiadau sy’n berthnasol i’r Bil cyfan fel nad oes angen rhoi sylw iddynt ar wahân ym mhob un o’r setiau o gyfarwyddiadau sy’n weddill.

en-gb	In relation to some of the supplemental and incidental matters – such as commencement – something will always need to be said in the instructions (unless those matters have already been covered in a general instalment).
cy-gb	O ran rhai o’r materion atodol a chysylltiedig – fel cychwyn – bydd angen dweud rhywbeth bob amser yn y cyfarwyddiadau (oni bai bod y materion hynny wedi cael eu trafod mewn set gyffredinol eisoes).

en-gb	But some of the matters will only occasionally need to be addressed.
cy-gb	Ond dim ond yn achlysurol y bydd angen rhoi sylw i rai o’r materion hyn.

en-gb	The supplemental and incidental matters are as follows:
cy-gb	Mae’r materion atodol a chysylltiedig fel a ganlyn:

en-gb	EU law issues;
cy-gb	materion yn ymwneud â chyfraith yr UE;

en-gb	Although the UK Government triggered Article 50 of the Treaty on European Union on 29 March 2017, the UK remains part of the EU at the time of writing and continues to observe EU law, and GoWA 2006 continues to require Acts of the Assembly to be compatible with EU law.
cy-gb	Er bod Llywodraeth y DU wedi tanio Erthygl 50 Cytuniad yr Undeb Ewropeaidd ar 29 Mawrth 2017, mae’r DU yn dal i fod yn rhan o’r UE ar adeg ysgrifennu'r geiriau hyn ac yn dal i ufuddhau i gyfraith yr UE, ac mae Deddf Llywodraeth Cymru 2006 yn parhau i’w gwneud yn ofynnol i Ddeddfau’r Cynulliad fod yn gydnaws â chyfraith yr UE.

en-gb	The handbook will be updated to reflect any changes on this subject in the future.
cy-gb	Bydd y llawlyfr yn cael ei ddiweddaru i adlewyrchu unrhyw newidiadau mewn perthynas â’r mater hwn yn y dyfodol.

en-gb	ECHR compatibility;
cy-gb	cydnawsedd â’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol;

en-gb	the territorial extent of the proposals (including whether the proposals should extend to the territorial sea);
cy-gb	rhychwant tiriogaethol y cynigion (gan gynnwys pa un a ddylai’r cynigion ymestyn i’r môr tiriogaethol);

en-gb	legislative competence issues;
cy-gb	materion cymhwysedd deddfwriaethol;

en-gb	application to the Crown;
cy-gb	cymhwyso i’r Goron;

en-gb	consequential amendments and repeals;
cy-gb	diwygiadau canlyniadol a diddymiadau;

en-gb	transitional, transitory and saving provisions;
cy-gb	darpariaethau trosiannol, darfodol ac arbed;

en-gb	commencement; and
cy-gb	cychwyn;

en-gb	retrospection.
cy-gb	ôl-weithredu.

en-gb	Many of the matters listed above speak for themselves or are the subject of detailed guidance elsewhere.
cy-gb	Nid oes angen mwy o eglurhad ar lawer o’r materion a restrir uchod, neu maent yn destun canllawiau manwl rywle arall.

en-gb	But a number of the matters require some additional commentary:
cy-gb	Ond mae angen gwneud sylwadau ychwanegol ar nifer o’r materion:

en-gb	EU law issues – on some occasions EU law issues will go to the very heart of the proposals.
cy-gb	materion yn ymwneud â chyfraith yr UE – weithiau, bydd materion yn ymwneud â chyfraith yr UE yn gwbl ganolog i’r cynigion.

en-gb	For example, it may be that the very purpose is to implement a Directive.
cy-gb	Er enghraifft, efallai mai gweithredu Cyfarwyddeb yw’r union ddiben.

en-gb	On these occasions it will be more appropriate for the relevant EU law to be dealt with earlier in the instructions; on other occasions it will be more appropriate for the EU law issues to be dealt with in this part of the instructions.
cy-gb	Ar yr adegau hyn, bydd yn fwy priodol i’r gyfraith yr UE berthnasol gael ei thrin yn gynharach yn y cyfarwyddiadau; ar adegau eraill, bydd yn fwy priodol ymdrin â materion yn ymwneud â chyfraith yr UE yn y set hon o gyfarwyddiadau.

en-gb	For further guidance about EU law generally and about its domestic implementation, see the European Law area on LION (Legal Information Online Network), which can be accessed via Legal Services.
cy-gb	Os hoffech ganllawiau pellach ar gyfraith yr UE yn gyffredinol ac ar ei gweithrediad domestig, gweler y rhan ar Gyfraith Ewrop ar LION (Rhwydwaith Gwybodaeth Gyfreithiol Ar-lein), y gellir cael mynediad ato drwy Gwasanaethau Cyfreithiol.

en-gb	An example of an EU law issue which may arise from time to time is compatibility with the E Commerce Directive (2000/12/EC).
cy-gb	Un enghraifft o fater yn ymwneud â chyfraith yr UE a allai godi o dro i dro yw cydnawsedd â’r Gyfarwyddeb E-fasnach (2000/12/EC).

en-gb	This Directive contains provisions restricting the power of member states to impose obligations, broadly speaking, on internet activity.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb hon yn cynnwys darpariaethau yn cyfyngu ar bŵer aelod-wladwriaethau i orfodi rhwymedigaethau, yn gyffredinol, ar weithgarwch ar y rhyngrwyd.

en-gb	Where the proposals may affect internet activity the instructions should explain whether the Directive affects the proposals and whether any provisions are needed to make the Bill consistent with it.
cy-gb	Pan allai’r cynigion effeithio ar weithgarwch rhyngrwyd, dylai’r cyfarwyddiadau esbonio a yw’r Gyfarwyddeb yn effeithio ar y cynigion ac a oes angen unrhyw ddarpariaethau i wneud y Bil yn gydnaws â hi.

en-gb	Another Directive that may need to be considered is the Technical Standards Directive (Directive 98/34/EC, as amended by Directive 98/48/EC).
cy-gb	Cyfarwyddeb arall y gallai fod angen ei hystyried yw’r Gyfarwyddeb Safonau Technegol (Cyfarwyddeb 98/34/EC, fel y’i diwygiwyd gan Gyfarwyddeb 98/48/EC).

en-gb	This Directive requires Departments to notify the Commission of any “technical standards” that they are proposing to create.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb hon yn ei gwneud yn ofynnol i Adrannau hysbysu’r Comisiwn am unrhyw “safonau technegol” y maent yn bwriadu eu creu.

en-gb	(Examples of technical standards include laying down characteristics required of a product before it can be marketed; requiring approval of a product before it can be marketed; prohibiting the marketing of a product; and imposing requirements as to the composition of a product.)
cy-gb	(Mae enghreifftiau o safonau technegol yn cynnwys gosod y nodweddion sy’n ofynnol gan gynnyrch cyn y gellir ei farchnata; ei gwneud yn ofynnol i gynnyrch gael ei gymeradwyo cyn y gellir ei farchnata; gwahardd cynnyrch rhag cael ei farchnata; a gorfodi gofynion o ran cyfansoddiad cynnyrch.)

en-gb	The Technical Standards Directive also requires the Commission to be notified of certain requirements that are to be imposed on the use of information society services (broadly, internet-based services).
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb Safonau Technegol hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiwn gael ei hysbysu am ofynion penodol sydd i’w gorfodi ar y defnydd o wasanaethau cymdeithas wybodaeth (gwasanaethau ar y rhyngrwyd yn bennaf).

en-gb	Responsibility for identifying and notifying technical standards rests with the Department, but the instructions should say if proposals will constitute a technical standard.
cy-gb	Yr Adran sy’n gyfrifol am nodi’r safonau technegol, a hysbysu’r Comisiwn amdanynt, ond dylai’r cyfarwyddiadau ddweud os bydd cynigion gyfystyr â safon dechnegol.

en-gb	ECHR compatibility – the drafter needs to understand the analysis as to whether the proposals engage any of the rights under the ECHR and, if so, whether the proposals are compatible with those rights.
cy-gb	Cydnawsedd â’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol – mae angen i’r drafftiwr ddeall y dadansoddiad o ran pa un a yw’r cynigion yn gysylltiedig ag unrhyw un o’r hawliau o dan y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol ac, os felly, a ydy’r cynigion yn cyd-fynd â’r hawliau hynny.

en-gb	It is not part of the drafter’s role to confirm whether such analysis is correct, but a short explanation of the analysis is needed so as to let the drafter know that the necessary issues have been considered.
cy-gb	Nid yw’n rhan o swyddogaeth y drafftiwr i gadarnhau a yw dadansoddiad o’r fath yn gywir, ond mae angen esboniad cryno o’r dadansoddiad er mwyn rhoi gwybod i’r drafftiwr bod y materion angenrheidiol wedi cael eu hystyried.

en-gb	Consequential amendments and repeals – the proposals will often give rise to the need for consequential amendments or repeals of existing statutory provisions.
cy-gb	Diwygiadau canlyniadol a diddymiadau – yn aml bydd darpariaethau statudol presennol yn destun diwygiadau canlyniadol neu ddiddymiadau o ganlyniad i’r cynigion.

en-gb	The consequential amendments and repeals that are needed should be included in the Bill itself.
cy-gb	Dylid cynnwys y diwygiadau canlyniadol a’r diddymiadau sydd eu hangen yn y Bil ei hun.

en-gb	If there is a concern that a need for additional consequential amendments or repeals may be identified after Royal Assent then it may also be appropriate for the Bill to include a power to make additional consequential amendments and repeals by regulations.
cy-gb	Os ceir pryder y bydd yr angen am ddiwygiadau canlyniadol neu ddiddymiadau yn codi ar ôl i’r Bil gael Cydsyniad Brenhinol, yna gallai hefyd fod yn briodol i’r Bil gynnwys pŵer i wneud mwy o ddiwygiadau canlyniadol a diddymiadau trwy reoliadau.

en-gb	In exceptional circumstances the Bill may confer a power enabling all the necessary consequential amendments and repeals to be made by regulations.
cy-gb	O dan amgylchiadau eithriadol, gall y Bil roi grym sy’n golygu bod modd gwneud yr holl ddiwygiadau canlyniadol a diddymiadau angenrheidiol trwy reoliadau.

en-gb	This option may initially seem attractive where there is a limited amount of time for instructions to be prepared.
cy-gb	Efallai y bydd yr opsiwn hwn yn ymddangos yn ddeniadol i gychwyn pan fo amser yn brin ar gyfer paratoi cyfarwyddiadau.

en-gb	But it is important to remember that if the drafting of consequential amendments and repeals is left until after Royal Assent, OLC will not be responsible for preparing the drafting.
cy-gb	Ond mae’n bwysig cofio hefyd os caiff y gwaith o ddrafftio diwygiadau canlyniadol a diddymiadau ei adael tan ar ôl Cydsyniad Brenhinol, ni fydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn gyfrifol am baratoi’r drafft.

en-gb	More immediately, such an approach may give rise to criticism of the government, not least because sight of the consequential amendments may be necessary to fully understand the change in the law sought.
cy-gb	Yn fwy uniongyrchol, gallai manwysiadu dull o’r fath arwain at feirniadaeth o’r llywodraeth, yn arbennig oherwydd y gallai fod angen gweld y diwygiadau canlyniadol i ddeall yn iawn y newid i’r gyfraith a geisir.

en-gb	Also, it is sometimes the case that the process of drafting the consequential amendments and repeals reveals problems with or omissions from the main provisions of the Bill – if the drafting of the consequential amendments and repeals is left until after Royal Assent it will be too late to sort these problems or omissions out.
cy-gb	Hefyd, mae weithiau’n wir fod problemau gyda phrif ddarpariaethau’r Bil, neu hepgoriadau, yn dod i’r amlwg yn ystod y broses o ddrafftio’r diwygiadau canlyniadol a’r ddiddymiadau – os bydd y gwaith drafftio hwn yn cael ei adael tan ar ôl Cydsyniad Brenhinol, bydd yn rhy hwyr i ddatrys y problemau neu’r hepgoriadau hynny.

en-gb	Finally, it should be remembered that if the drafting of consequential amendments and repeals is left until after Royal Assent, it can cause a delay in implementation.
cy-gb	Yn olaf, dylid cofio os bydd drafftio’r diwygiadau canlyniadol a’r diddymiadau yn cael ei adael tan ar ôl Cydsyniad Brenhinol, gall achosi oedi cyn gweithredu.

en-gb	It may be sufficient for the instructions on consequential and incidental amendments to simply provide a list of all the existing provisions that need to be amended or repealed.
cy-gb	Efallai y bydd yn ddigonol darparu rhestr syml o’r holl ddarpariaethau presennol sydd angen eu diwygio neu eu diddymu yn y cyfarwyddiadau ar ddiwygiadau canlyniadol a chysylltiedig.

en-gb	For example, if the proposal is to abolish an existing statutory body and transfer its functions to a new body it may be sufficient for the instructions to simply provide a list of all the existing statutory provisions which refer to the old body on the basis it will be obvious to the drafter the listed provisions need to be amended to refer to the new body.
cy-gb	Er enghraifft, os mai’r cynnig yw diddymu corff statudol presennol a throsglwyddo ei swyddogaethau i gorff newydd efallai y bydd yn ddigonol i’r cyfarwyddiadau ddarparu rhestr syml o’r holl ddarpariaethau presennol sy’n cyfeirio at yr hen gorff ar y sail y bydd yn amlwg i’r drafftiwr bod angen diwygio’r darpariaethau rhestredig i gyfeirio at y corff newydd.

en-gb	However, on some occasions it will not be immediately obvious how the listed provisions should be amended and so it will be necessary for the instructions to go on to explain precisely what effect is being sought.
cy-gb	Fodd bynnag, ar rai achlysuron, ni fydd yn amlwg ar unwaith sut y dylid diwygio’r darpariaethau rhestredig felly dylid esbonio yn y cyfarwyddiadau yn union pa effaith sy’n cael ei cheisio.

en-gb	Transitional, transitory and saving provisions – the instructions should say if the proposals give rise to the need for transitional, transitory or saving provisions.
cy-gb	Darpariaethau trosiannol, darfodol ac arbed – dylai’r cyfarwyddiadau ddweud a oes angen darpariaethau trosiannol, darfodol neu arbed yn sgil y cynigion.

en-gb	A transitional provision is a provision that deals with how a case that begins under the existing law is to be treated when the new law in the Bill is commenced.
cy-gb	Darpariaeth drosiannol yw darpariaeth sy’n ymdrin â sut y bydd achos sy’n dechrau o dan y gyfraith bresennol yn cael ei drin pan fydd y gyfraith newydd yn y Bil yn cael ei chychwyn.

en-gb	A transitory provision is one that states a provision in the Bill will have effect with modifications for a limited period (perhaps until the coming into force of some other enactment).
cy-gb	Darpariaeth ddarfodol yw un sy’n datgan y bydd darpariaeth yn y Bil yn cael effaith gydag addasiadau am gyfnod cyfyngedig (tan i ddeddfiad arall ddod i rym efallai).

en-gb	An example would be a provision that says that until the coming into force of a general increase in penalties effected by some other Act, the reference in a provision of the Bill to a maximum of 12 months imprisonment will have effect as a reference to 6 months.
cy-gb	Un enghraifft fyddai darpariaeth sy’n dweud y bydd cyfeiriad yn un o ddarpariaethau’r Bil at uchafswm o 12 mis o garchar yn cael effaith fel cyfeiriad at 6 mis tan y bydd cynnydd cyffredinol mewn cosbau y rhoddir iddo effaith gan Ddeddf arall yn dod i rym.

en-gb	A saving provision is a provision that keeps an enactment, which is repealed by the Bill, alive for certain, limited purposes.
cy-gb	Darpariaeth arbed yw darpariaeth sy’n cadw deddfiad sy’n cael ei ddiddymu gan y Bil yn fyw at ddibenion penodol, cyfyngedig.

en-gb	An example of a saving provision is one that says the repeal by the Bill of an existing enactment does not affect any right (such as a right to a payment) which accrued under the enactment prior to the commencement of the repeal.
cy-gb	Un enghraifft o ddarpariaeth arbed yw un sy’n dweud nad yw diddymu deddfiad presennol gan y Bil yn effeithio ar unrhyw hawl o’r fath (fel yr hawl i dâl) a gafwyd o dan y deddfiad cyn cychwyn y diddymiad.

en-gb	As with consequential amendments and repeals, the transitional, transitory and saving provisions that are needed should be included in the Bill itself wherever possible (perhaps with a regulation-making power if there is a concern that a need for such provisions may be identified after Royal Assent).
cy-gb	Yn yr un modd â diwygiadau canlyniadol a diddymiadau, dylid cynnwys y darpariaethau trosiannol, darfodol ac arbed sydd eu hangen yn y Bil ei hun pan fo hynny’n bosibl (gyda phŵer gwneud rheoliadau efallai os ceir pryder y gallai ddod i’r amlwg ar ôl cael Cydsyniad Brenhinol bod angen darpariaethau o’r fath).

en-gb	Please also see paragraph 10.15 on commencement orders.
cy-gb	Gweler hefyd baragraff 10.15 ar orchmynion cychwyn.

en-gb	The other possibility is for the Bill to confer a power enabling all such provisions to be made later by regulations.
cy-gb	Fel posibilrwydd arall, gallai’r Bil roi pŵer yn galluogi i ddarpariaethau o’r fath gael eu gwneud yn ddiweddarach trwy reoliadau.

en-gb	Again, this option may seem initially attractive where there is a limited amount of time for instructions to be prepared.
cy-gb	Unwaith eto, gallai’r opsiwn hwn ymddangos yn ddeniadol ar yr olwg gyntaf pan fo amser yn brin ar gyfer paratoi cyfarwyddiadau.

en-gb	But it is important to remember that if the drafting of such provisions is left until after Royal Assent this can result in a delay in implementation.
cy-gb	Ond mae’n bwysig cofio, os bydd y gwaith o ddrafftio darpariaethau o’r fath yn cael ei adael tan ar ôl cael Cydsyniad Brenhinol, gallai arwain at oedi cyn gweithredu.

en-gb	It should also be borne in mind that the transitional provisions needed are often very complex and if the drafting is deferred until after Royal Assent OLC will not be responsible for the drafting.
cy-gb	Dylid hefyd cofio bod y darpariaethau trosiannol sydd eu hangen yn aml yn gymhleth iawn ac os caiff y gwaith drafftio ei ohirio tan ar ôl cael Cydsyniad Brenhinol, ni fydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn gyfrifol am y gwaith drafftio hwnnw.

en-gb	The instructions should tell the drafter which option is to be pursued.
cy-gb	Dylai’r cyfarwyddiadau ddweud wrth y drafftiwr pa opsiwn y dylid ei ddilyn.

en-gb	Commencement – the instructions should tell the drafter what is wanted as regards commencement of the requested provisions.
cy-gb	Cychwyn – dylai’r cyfarwyddiadau ddweud wrth y drafftiwr yr hyn sydd ei eisiau o ran cychwyn y darpariaethau y gofynnwyd amdanynt.

en-gb	There are a range of options here but it is usual that provisions are commenced on a day appointed by order made by the Welsh Ministers; on a calendar date specified in the Bill; on the day after the day on which the Bill receives Royal Assent; at the end of a specified period beginning with Royal Assent.
cy-gb	Ceir amrywiaeth o opsiynau yma ond mae’n arferol i ddarpariaethau gael eu cychwyn ar ddiwrnod a nodwyd trwy orchymyn a wnaed gan Weinidogion Cymru; ar ddyddiad calendr a nodir yn y Bil; ar y diwrnod ar ôl i'r Bil gael Cydsyniad Brenhinol; ar ddiwedd cyfnod penodedig yn cychwyn gyda Chydsyniad Brenhinol.

en-gb	Further information on commencement is given in Chapter 18.
cy-gb	Rhoddir rhagor o wybodaeth am gychwyn ym Mhennod 18.

en-gb	Where possible, the day when the requested provisions come into force should be determined by the Bill itself (rather than by orders made under the Bill) – this provides greater certainty to those who are going to be affected by the provisions and also saves putting the reader to the trouble of looking up orders.
cy-gb	Pan fo’n bosibl, dylai’r diwrnod pan fydd y darpariaethau y gofynnwyd amdanynt yn dod i rym gael ei bennu gan y Bil ei hun (yn hytrach na chan orchmynion a wneir o dan y Bil) – mae hyn yn rhoi mwy sicrwydd i’r rheini sy’n mynd i gael eu heffeithio gan y darpariaethau ac mae hefyd yn arbed trafferth i’r darllenwr o orfod chwilio am orchmynion.

en-gb	However, it is recognised flexibility to be able to determine the date of commencement in orders can be required.
cy-gb	Fodd bynnag, cydnabyddir y gall fod angen hyblygrwydd i allu pennu’r diwrnod cychwyn mewn gorchmynion.

en-gb	The instructing officer should remember the convention concerning the early commencement of provisions in Bills/Acts – see Chapter 18.
cy-gb	Dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau gofio’r confensiwn yn ymwneud â chychwyn darpariaeth mewn Biliau/Deddfau yn gynnar – gweler Pennod 18.

en-gb	Part 5 of the Instructions – Assembly and other handling matters
cy-gb	Rhan 5 y Cyfarwyddiadau – materion trin y Cynulliad ac eraill

en-gb	This part of the instructions should set out anything the instructing officer thinks the drafter should know about the proposed handling of the Bill.
cy-gb	Dylai’r rhan hon o’r cyfarwyddiadau nodi unrhyw beth y mae’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau yn credu y dylai’r drafftiwr ei wybod am y ffordd y disgwylir mynd ati i ymdrin â’r Bil.

en-gb	For example, it should set out (in so far as they are known to the instructing officer):
cy-gb	Er enghraifft, dylai nodi (i’r graddau eu bod yn hysbys i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau):

en-gb	any plans for the Bill to be published in draft for consultation or pre-legislative scrutiny and the timetable for this;
cy-gb	unrhyw gynlluniau i’r Bil gael ei gyhoeddi ar ffurf drafft ar gyfer ymgynghori neu graffu cyn y broses ddeddfu a’r amserlen ar gyfer hyn;

en-gb	any matters likely to attract particular consideration, and the current policy position; and
cy-gb	unrhyw faterion sy’n debygol o ddenu ystyriaeth benodol, a’r safbwynt polisi presennol;

en-gb	any pressing need for the Bill to reach Royal Assent by a particular date.
cy-gb	unrhyw angen brys i’r Bil gyrraedd Cydsyniad Brenhinol erbyn dyddiad penodol.

en-gb	Ministerial clearance of policy
cy-gb	Awdurdodiad Gweinidogol i’r polisi

en-gb	The final policy will need to be cleared by the Lead Minister for the Bill.
cy-gb	Bydd rhaid i’r polisi terfynol gael ei awdurdodi gan y Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil.

en-gb	Where the lead is a Deputy Minister, the Minister with portfolio responsibility must also clear the policy.
cy-gb	Pan fydd yr arweinydd yn Ddirprwy Weinidog, mae’n rhaid i’r Gweinidog sydd â chyfrifoldeb portffolio awdurdodi’r polisi hefyd.

en-gb	Where an element of the Bill falls to a different portfolio Minister, they will also need to clear the policy.
cy-gb	Pan fydd Gweinidog portffolio arall yn gyfrifol am elfen o’r Bil, bydd angen iddo yntau hefyd awdurdodi’r polisi.

en-gb	For examples of such occasions see paragraph 3.5.
cy-gb	Gweler paragraff 3.5 am enghreifftiau o achosion o’r fath.

en-gb	The First Minister has overall responsibility for the legislative programme and will also need to clear all final policies (including any policy in significant supplemental instructions).
cy-gb	Y Prif Weinidog sydd â chyfrifoldeb cyffredinol am y rhaglen ddeddfwriaethol a bydd angen iddo awdurdodi’r polisi terfynol hefyd (gan gynnwys unrhyw bolisi mewn cyfarwyddiadau atodol o bwys).

en-gb	Drafting the Bill
cy-gb	Drafftio’r Bil

en-gb	An initial meeting with the drafters
cy-gb	Cyfarfod cychwynnol gyda’r drafftwyr

en-gb	Before or shortly after the instructions, or the first instalment of them, have been sent to OLC it may be helpful for a meeting to be held between the drafters, the instructing officer, the policy leads and the Bill Manager.
cy-gb	Cyn i’r cyfarwyddiadau neu’r set gyntaf ohonynt gael eu hanfon i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, neu ychydig wedi hynny, gallai fod o gymorth cynnal cyfarfod rhwng y drafftwyr, y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau, yr arweinwyr polisi a Rheolwr y Bil.

en-gb	Such a meeting could be used to discuss:
cy-gb	Gellid defnyddio cyfarfod o’r fath i drafod:

en-gb	what the drafter and the other parts of the Bill team are expecting of each other; the political background to the Bill; the timetable for sending the remaining instructions and drafting the Bill (and how any risks to the timetable can be managed); proposed methods of working (for example, where instructions are being sent in instalments, in what order the drafter will deal with the instructions, the use of meetings etc.).
cy-gb	yr hyn y mae’r drafftiwr ac aelodau eraill o dîm y Bil yn ei ddisgwyl gan ei gilydd; y cefndir gwleidyddol i’r Bil; yr amserlen ar gyfer anfon y cyfarwyddiadau sy’n weddill a drafftio’r Bil (a sut y gellir rheoli unrhyw risgiau i’r amserlen); dulliau arfaethedig o weithio (er enghraifft, pan fo cyfarwyddiadau yn cael eu hanfon fesul dipyn, ym mha drefn y bydd y drafftiwr yn ymdrin â’r cyfarwyddiadau, y cyfarfodydd a gynhelir etc).

en-gb	Responding to the instructions
cy-gb	Ymateb i’r cyfarwyddiadau

en-gb	Usually a pair of Legislative Counsel will be assigned to look at each set of instructions – one will lead the drafting and associated advice, and where resources allow one or both drafters will be proficient in the Welsh language (if that is not practical, another drafter within OLC will deal with terminology issues and ensuring that the Welsh and English language texts of the Bill are of equivalent effect at the appropriate time).
cy-gb	Fel arfer, bydd dau Gwnsler Deddfwriaethol yn cael eu neilltuo i edrych ar bob set o gyfarwyddiadau – bydd un yn arwain y gwaith o ddrafftio a’r cyngor cysylltiedig a, phan fo adnoddau’n caniatáu, bydd un o’r drafftwyr neu’r ddau yn rhugl yn y Gymraeg (os nad yw hynny’n ymarferol, bydd drafftiwr arall yn Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn ymdrin â materion terminoleg ac yn sicrhau bod testunau Cymraeg a Saesneg y Bil yn cael yr un effaith ar yr adeg briodol).

en-gb	See paragraphs 7.120-121 below for detail on the legal equivalence process.
cy-gb	Gweler paragraffau 7.120-121 isod am fanylion y broses gyfwerthedd.

en-gb	As the drafters examine the instructions they may well have initial questions which need to be answered before progress with the drafting can be made.
cy-gb	Wrth i’r drafftwyr astudio’r cyfarwyddiadau, mae’n bosibl iawn y bydd ganddynt gwestiynau i ddechrau y bydd angen eu hateb cyn y gellir gwneud cynnydd gyda’r drafftio.

en-gb	In order to avoid unnecessary delays, it is important that a lawyer and a policy official are able to answer these questions quickly.
cy-gb	Er mwyn osgoi unrhyw oedi diangen, mae’n bwysig bod cyfreithiwr a swyddog polisi yn gallu ateb y cwestiynau hyn yn gyflym.

en-gb	The drafter will then produce draft provisions in response to the instructions.
cy-gb	Bydd y drafftiwr yn llunio darpariaethau drafft wedyn mewn ymateb i’r cyfarwyddiadau.

en-gb	The Bill Manager should feel free to discuss with the drafter when this first draft can be expected.
cy-gb	Dylai Rheolwr y Bil deimlo’n rhydd i drafod gyda’r drafftiwr pryd y gellid disgwyl y drafft cyntaf hwn.

en-gb	Except in the most straightforward of cases, the first draft will be accompanied by a memorandum which will do two things:
cy-gb	Ac eithrio yn yr achosion mwyaf syml, bydd memorandwm yn cyd-fynd â’r drafft cyntaf a fydd yn gwneud dau beth:

en-gb	explain the drafting where the drafter thinks this may speed understanding of how the provisions have been constructed.
cy-gb	esbonio agweddau ar y gwaith drafftio pan fydd y drafftiwr yn credu y gallai hyn helpu eraill i ddeall sut y mae’r darpariaethau wedi cael ei llunio.

en-gb	set out any questions the drafter has about the policy, the existing state of the law and related matters.
cy-gb	cyflwyno unrhyw gwestiynau sydd gan y drafftiwr am y polisi, sefyllfa bresennol y gyfraith a materion cysylltiedig.

en-gb	Commenting on draft provisions and replying to the accompanying memo
cy-gb	Gwneud sylwadau ar ddarpariaethau drafft ac ymateb i’r memo cysylltiedig

en-gb	Often there will be a range of officials who need to be given an opportunity to comment on the draft provisions and provide answers to the drafter’s questions.
cy-gb	Yn aml, bydd amrywiaeth o swyddogion y mae’n rhaid rhoi cyfle iddynt wneud sylwadau ar y darpariaethau drafft a rhoi atebion i gwestiynau’r drafftiwr.

en-gb	The instructing officer and the Bill Manager need to ensure that all the responses are co-ordinated.
cy-gb	Mae angen i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau a Rheolwr y Bil sicrhau bod yr holl ymatebion wedi eu cyd-drefnu.

en-gb	Although it is important that the drafter’s questions are answered, the primary focus should be on the draft provisions.
cy-gb	Er ei bod yn bwysig bod cwestiynau’r drafftiwr yn cael eu hateb, ar y darpariaethau drafft y dylid rhoi’r prif bwyslais.

en-gb	The draft provisions should not be viewed as merely being the responsibility of the drafter.
cy-gb	Ni ddylid ystyried mai cyfrifoldeb y drafftiwr yn unig yw’r darpariaethau drafft.

en-gb	It is essential that the draft is studied carefully to check it does precisely what is wanted.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod y drafft yn cael ei astudio’n ofalus i wirio ei fod yn gwneud yr hyn a ddymunir yn union.

en-gb	If there is any doubt about whether the draft achieves the policy, this should be raised in the response to the drafter.
cy-gb	Os oes unrhyw amheuaeth ynghylch a yw’r drafft yn cyflawni’r polisi, dylid codi hyn yn yr ymateb i’r drafftiwr.

en-gb	Policy officials and subject lawyers will need to think carefully about drafts in the context of their subject expertise, with a view to identifying unintended consequences that the drafters cannot reasonably discover by themselves.
cy-gb	Bydd angen i swyddogion polisi a chyfreithwyr pwnc feddwl yn ofalus am ddrafftiau yng nghyd-destun eu harbenigedd pwnc, gyda’r bwriad o nodi canlyniadau na fwriadwyd na all y drafftwyr eu darganfod yn rhesymol ar eu pen eu hunain.

en-gb	It is recommended that draft sections are tested against practical scenarios to ensure they meet the policy aims; this allows the Bill team to comment by explaining what they want a provision to do and what they think it might not do and why (rather than asking what it does).
cy-gb	Argymhellir bod yr adrannau drafft yn cael eu profi yn erbyn senarios ymarferol i sicrhau eu bod yn bodloni nodau’r polisi; mae hyn yn galluogi tîm y Bil i wneud sylwadau trwy esbonio’r hyn y maent eisiau i ddarpariaeth ei wneud a’r hyn y maent yn credu na allai ei wneud a pham (yn hytrach na gofyn beth mae’n ei wneud).

en-gb	Responses to the drafter should avoid asking questions about the effect of a draft provision without also making clear what effect is actually sought, as the drafter will be uncertain about whether an alteration is needed.
cy-gb	Dylid osgoi gofyn unrhyw gwestiynau am effaith darpariaeth ddrafft yn yr ymatebion i’r drafftiwr heb wneud yn eglur hefyd pa effaith sy’n cael ei cheisio mewn gwirionedd, gan y bydd y drafftiwr yn ansicr a fydd angen addasu.

en-gb	So, for example, instead of asking, “does the section make it a criminal offence to do XYZ?” the Group should say, “we would like it to be a criminal offence to do XYZ; is that the effect of the section as drafted?”
cy-gb	Felly, er enghraifft, yn hytrach na gofyn, “a yw’r adran yn ei gwneud yn drosedd i wneud ABC?” dylai’r Grŵp ddweud, “hoffem iddi fod yn drosedd gwneud ABC; ai dyna effaith yr adran fel y’i drafftiwyd?”.

en-gb	The response to the drafter need not be confined to commenting on whether the draft provisions achieve the policy.
cy-gb	Gellir gwneud mwy na dim ond rhoi sylwadau ar ba un a yw’r darpariaethau drafft yn cyflawni’r polisi yn yr ymateb i’r drafftiwr.

en-gb	The drafter will be very keen to hear any comments on the readability and clarity of the draft provisions.
cy-gb	Bydd y drafftiwr yn awyddus iawn i glywed unrhyw sylwadau ar ba mor ddarllenadwy ac eglur yw’r darpariaethau drafft.

en-gb	If the Bill team considers there is a way in which the draft provisions could be made clearer they should not hesitate to say so.
cy-gb	Os bydd tîm y Bil o’r farn bod unrhyw ffordd y gellid gwneud y darpariaethau drafft yn fwy eglur, dylent ddweud hynny ar unwaith.

en-gb	Similarly, if there are any presentational concerns about the draft provisions the reasons for the concerns should be explained to the drafter.
cy-gb	Yn yr un modd, os oes unrhyw bryderon ynghylch cyflwyniad y darpariaethau drafft, dylid esbonio’r rhesymau am y pryderon i’r drafftiwr.

en-gb	The Bill team should also tell the drafter about the parts of the Bill which are, or may, come under the most pressure.
cy-gb	Dylai tîm y Bil hefyd ddweud wrth y drafftiwr am y rhannau o’r Bil sydd o dan y pwysau mwyaf, neu a allai fod felly wrth iddo ddatblygu.

en-gb	The drafter will be able to help the Bill team with this, and will take this into account when preparing drafts of the relevant sections.
cy-gb	Bydd y drafftiwr yn gallu helpu tîm y Bil gyda hyn, a bydd yn cymryd hyn i ystyriaeth wrth baratoi drafftiau o’r adrannau perthnasol.

en-gb	Drafters should similarly tell Bill teams about any aspects of the drafting of the Bill they consider to be vulnerable to difficulties and which may (for example) need further clarification in the Explanatory Notes.
cy-gb	Yn yr un modd, dylai’r drafftwyr ddweud wrth dimau Biliau am unrhyw agweddau ar y gwaith o ddrafftio’r Bil a allai achosi anawsterau yn eu barn nhw ac y gallai (er enghraifft) fod angen eu hegluro ymhellach yn y Nodiadau Esboniadol.

en-gb	Once a response to the first draft and the accompanying memo has been provided the drafter will start work on a further draft.
cy-gb	Unwaith y bydd ymateb i’r drafft cyntaf a’r memo cysylltiedig wedi cael ei ddarparu, bydd y drafftiwr yn dechrau gweithio ar ddrafft arall.

en-gb	A number of rounds may be needed before the draft is finalised.
cy-gb	Efallai y bydd angen sawl cynnig arni cyn i’r drafft gael ei gwblhau.

en-gb	The Bill Manager may find it helpful to set up a Bill Mailbox to ensure that all correspondence on drafting is received and responded to through a central point; this will also help during the Assembly consideration process where there will be significant email traffic – often whilst working within very tight timescales – and a central email, which is monitored by more than one person, could assist.
cy-gb	Gallai fod o gymorth i Reolwr y Bil greu Blwch Negeseuon E-bost ar gyfer y Bil i sicrhau bod yr holl ohebiaeth ynglŷn â drafftio yn cael ei derbyn ac yn cael ymateb trwy bwynt canolog; bydd hyn hefyd o help yn ystod proses ystyriaeth y Cynulliad pan fydd tipyn o draffig e-bost – yn aml wrth weithio’n unol ag amserlenni tynn iawn – a gallai e-bost canolog, sy’n cael ei fonitro gan fwy nag un person, fod o gymorth.

en-gb	Bill Managers may also wish to consider using tools to keep track of which elements of the instructions have been dealt with, correspondence to/from drafters, state of completeness of the Bill, etc.
cy-gb	Efallai yr hoffai Rheolwyr Biliau ystyried hefyd defnyddio dulliau i olrhain pa elfennau o’r cyfarwyddiadau yr ymdriniwyd â nhw eisoes, gohebiaeth i/oddi wrth ddrafftwyr, y sefyllfa o ran pa mor gyflawn yw’r Bil, etc.

en-gb	LGPU can provide examples used by other teams.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant gynnig enghreifftiau a ddefnyddiwyd gan dimau eraill.

en-gb	The need to reply swiftly to OLC is also necessary, and Bill Managers will need to monitor this.
cy-gb	Mae angen ymateb yn gyflym i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol hefyd, a bydd angen i Reolwyr Biliau fonitro hyn.

en-gb	Ministerial oversight during drafting
cy-gb	Trosolwg Gweinidogol wrth ddrafftio

en-gb	The Bill team should ascertain early exactly how the Minister wishes to exercise his or her responsibility for the Bill, including how he or she should be kept in touch with the progress of drafting.
cy-gb	Dylai tîm y Bil gadarnhau ar ddechrau’r broses sut yn union y mae’r Gweinidog yn dymuno arfer ei gyfrifoldeb am y Bil, gan gynnwys sut y dylid rhoi gwybod iddo am gynnydd y gwaith drafftio.

en-gb	Major issues that arise must be referred to Ministers, and they must be informed immediately if the date aimed at for introduction is not going to be achieved.
cy-gb	Mae’n rhaid cyfeirio materion pwysig sy’n codi at y Gweinidogion, ac mae’n rhaid eu hysbysu ar unwaith os nad yw’r dyddiad arfaethedig ar gyfer cyflwyno yn mynd i gael ei fodloni.

en-gb	It is also important to inform LPGU as soon as such issues come to light.
cy-gb	Mae hefyd yn bwysig hysbysu Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant cyn gynted ag y bydd materion o’r fath yn dod i’r amlwg.

en-gb	Bill teams should ensure that the Minister has sufficient time and information to become familiar with the provisions of the Bill.
cy-gb	Dylai timau Biliau sicrhau bod gan y Gweinidog ddigon o amser a gwybodaeth i ymgyfarwyddo â darpariaethau’r Bil.

en-gb	Opportunities to go through the Bill with the Minister, including with OLC present, are likely to be helpful to all.
cy-gb	Mae cyfleoedd i fynd drwy’r Bil gyda’r Gweinidog, gan gynnwys gyda Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn bresennol, yn debygol o fod o gymorth i bawb.

en-gb	Short and long title of the Bill
cy-gb	Enw cryno a hir y Bil

en-gb	OLC will give the Bill its short and long title, once the content of the Bill is known (not before).
cy-gb	Bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn rhoi enw byr a hir i’r Bil, a hynny cyn gynted ag y bydd cynnwys y Bil yn hysbys (nid cyn hynny).

en-gb	For example –
cy-gb	Er enghraifft –

en-gb	Short title – “The Human Transplantation (Wales) Bill”
cy-gb	Enw byr – “Bil Trawsblannu Dynol (Cymru)”

en-gb	Long title – “An Act of the National Assembly for Wales to make provision concerning the consent required for the removal, storage and use of human organs and tissue for the purpose of transplantation; and for connected purposes.”
cy-gb	Enw hir – “Deddf gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru i wneud darpariaeth ynglŷn â’r cydsyniad sy’n ofynnol ar gyfer tynnu, storio a defnyddio organau a meinweoedd dynol at ddiben trawsblannu; ac at ddibenion cysylltiedig.”

en-gb	The short title should not be confused with the working title of the Bill; the latter is the common name used by the Bill team and LPGU to identify the Bill before it is drafted and ready for introduction.
cy-gb	Ni ddylid drysu’r enw byr gydag enw gweithredol y Bil; yr olaf o’r rhain yw’r enw cyffredin a ddefnyddir gan dîm y Bil ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ar gyfer y Bil cyn iddo gael ei ddrafftio a dod yn barod i’w gyflwyno.

en-gb	There is a temptation to become very wedded to the working title, using it in communications with external stakeholders, and Ministerial correspondence.
cy-gb	Mae’n demtasiwn i lynu at yr enw gweithredol, gan ei ddefnyddio wrth gyfathrebu â rhanddeiliaid allanol, ac mewn gohebiaeth Weinidogol.

en-gb	This is understandable, but it should be made clear to all (internal and external stakeholders, and the Minister) that the working title is just that, and can change (preferably working titles should not be used externally).
cy-gb	Mae hyn yn ddealladwy, ond dylid ei gwneud yn eglur i bawb (rhanddeiliaid mewnol ac allanol, a’r Gweinidog) mai enw gweithredol yn unig ydyw, ac y gall newid (yn ddelfrydol, ni ddylid defnyddio enwau gweithredol yn allanol).

en-gb	For this reason using the expression “A Bill on X” is preferable.
cy-gb	O ganlyniad, mae’n well defnyddio’r ymadrodd “Bil ar X”.

en-gb	By convention it is OLC who decide on the name of the Bills during the drafting process, subject to any later views expressed by Ministers.
cy-gb	Yn ôl confensiwn, Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol sy’n penderfynu ar enwau’r Biliau yn ystod y broses ddrafftio, yn amodol ar unrhyw safbwyntiau diweddarach a fynegir gan Weinidogion.

en-gb	This is because the short title is part of the Bill, just like any other provision, and can be used as an aid to construction – it is, therefore, to that extent a technical (drafting) issue.
cy-gb	Mae hyn oherwydd bod yr enw byr yn rhan o’r Bil, yn union fel unrhyw ddarpariaeth arall, a gellir ei ddefnyddio fel cymorth ar gyfer y saernïo – i’r perwyl hwnnw felly, mater technegol (drafftio) ydyw.

en-gb	The title must also conform to the Llywydd’s rules on the ‘proper form’ of Bills (something which also falls within the drafter’s responsibility).
cy-gb	Mae’n rhaid i’r enw hefyd gydymffurfio â rheolau’r Llywydd ar ‘ffurf briodol’ Biliau (rhywbeth sydd hefyd yn rhan o gyfrifoldeb y drafftiwr).

en-gb	Translation Service can assist in deciding on the Welsh version of the short title.
cy-gb	Gall y Gwasanaeth Cyfieithu helpu i benderfynu ynghylch fersiwn Gymraeg yr enw byr.

en-gb	There are three main things needed to achieve the wording of the short title, it should –
cy-gb	Rhaid cyflawni tri pheth wrth benderfynu ar eiriad yr enw cryno, dylai –

en-gb	be short so that it provides a convenient citation label for future users of the legislation;
cy-gb	fod yn gryno fel ei fod yn label gyfeiriol gyfleus ar gyfer defnyddwyr y ddeddfwriaeth yn y dyfodol;

en-gb	encompass all that is going on in the Bill (and where the policy is not settled might be going on in the Bill); and
cy-gb	cwmpasu popeth sy’n digwydd yn y Bil (ac a allai fod yn digwydd yn y Bil pan nad yw’r polisi wedi ei bennu’n derfynol);

en-gb	place the Bill clearly within any closely related corpus of law (for example, environmental law) and be consistent with previous titles used.
cy-gb	rhoi’r Bil yn eglur o fewn unrhyw gorpws o’r gyfraith sydd ag iddo gysylltiadau agos (er enghraifft, cyfraith amgylcheddol) a bod yn gyson ag enwau blaenorol a ddefnyddiwyd.

en-gb	These considerations will guide OLC’s advice to Ministers on the short title.
cy-gb	Bydd yr ystyriaethau hyn yn llywio cyngor Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol i Weinidogion ar yr enw byr.

en-gb	The Minister is likely to take a particular interest in the short title, given possible presentation issues.
cy-gb	Mae’r Gweinidog yn debygol o gymryd diddordeb arbennig yn yr enw byr, o ystyried materion posibl yn gysylltiedig â’r cyflwyniad.

en-gb	The final decision on the Government’s proposed short title to the Bill, where there is not agreement, lies with the First Minister.
cy-gb	Pan na cheir cytundeb, y Prif Weinidog fydd â’r cyfrifoldeb am wneud y penderfyniad terfynol am enw byr arfaethedig y Llywodraeth ar gyfer y Bil.

en-gb	Ultimately, however, as the Llywydd considers both the short and long title to be part of the proper form of a Bill, the Llywydd may overrule the Government’s proposed titles.
cy-gb	Yn y pen draw, fodd bynnag, gan fod y Llywydd o’r farn bod yr enw byr a’r enw hir yn rhan o ffurf briodol Bil, gall y Llywydd wrthod yr enwau a gynigir gan y Llywodraeth.

en-gb	Divisions and sub-divisions of legislative instruments
cy-gb	Adrannau ac Is-adrannau offerynnau deddfwriaethol

en-gb	The following table (which for the sake of completeness includes primary as well as secondary legislation) shows the names commonly used for the divisions and sub-divisions of legislative instruments.
cy-gb	Mae’r tabl canlynol (sydd, er mwyn bod yn gyflawn yn cynnwys deddfwriaeth sylfaenol yn ogystal ag is-ddeddfwriaeth) yn dangos yr enwau a ddefnyddir yn gyffredin ar gyfer adrannau ac is-adrannau offerynnau deddfwriaethol.

en-gb	Instrument
cy-gb	Offeryn

en-gb	First division
cy-gb	Is-adran gyntaf

en-gb	(numbered 1, 2, 3, etc.)
cy-gb	(wedi eu rhifo 1, 2, 3, etc)

en-gb	Second division
cy-gb	Ail is-adran

en-gb	(numbered (1), (2), (3), etc.)
cy-gb	(wedi eu rhifo (1), (2), (3), etc)

en-gb	Third division
cy-gb	Trydedd is-adran

en-gb	(lettered (a), (b), (c), etc.)
cy-gb	(wedi eu nodi gyda llythrennau (a), (b), (c), etc)

en-gb	Act
cy-gb	Deddf

en-gb	section
cy-gb	adran

en-gb	subsection
cy-gb	is-adran

en-gb	paragraph
cy-gb	paragraff

en-gb	Bill (in the Assembly)
cy-gb	Bil (yn y Cynulliad)

en-gb	section*
cy-gb	adran*

en-gb	Order
cy-gb	Gorchymyn

en-gb	article
cy-gb	erthygl

en-gb	sub-paragraph
cy-gb	is-baragraff

en-gb	regulation
cy-gb	rheoliad

en-gb	Rules
cy-gb	Rheolau

en-gb	rule
cy-gb	rheol

en-gb	Schedule
cy-gb	Atodlen

en-gb	* this is referred to as a clause in a Bill in the UK Parliament
cy-gb	* cyfeirir at hwn fel cymal mewn Bil yn Senedd y DU

en-gb	Producing the Welsh text of the Bill
cy-gb	Llunio testun Cymraeg y Bil

en-gb	Initial considerations
cy-gb	Ystyriaethau cychwynnol

en-gb	A Bill in Welsh and English is provided to the Llywydd for determination.
cy-gb	Darperir Bil yn Gymraeg ac yn Saesneg i’r Llywydd benderfynu arno.

en-gb	Standing Orders require that Bills are introduced in Welsh and English (except under certain circumstances) and that a Bill is available in English and in Welsh before it can be passed (except under certain circumstances).
cy-gb	Mae’r Rheolau Sefydlog yn ei gwneud yn ofynnol i Filiau gael eu cyflwyno yn Gymraeg ac yn Saesneg (ac eithrio o dan amgylchiadau penodol) a bod Bil ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg cyn y gellir ei basio (ac eithrio o dan amgylchiadau penodol).

en-gb	The Welsh and English text of Acts of the Assembly have the same legal effect.
cy-gb	Mae testunau Cymraeg a Saesneg Deddfau’r Cynulliad yn cael yr un effaith gyfreithiol.

en-gb	If OLC decide to produce both texts of the Bill, in Welsh and English, themselves, the Legislative Translation Unit can support this by providing advice on Welsh terminology and house style and by providing a second-eye check of the Welsh language text drafted by OLC.
cy-gb	Os bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn penderfynu llunio dau destun y Bil, yn Gymraeg ac yn Saesneg, eu hunain, gall yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gynorthwyo trwy ddarparu cyngor ar derminoleg Gymraeg a’r arddull tŷ a thrwy wirio’r testun Cymraeg a ddrafftiwyd gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	If OLC decides to produce the text of the Bill in English only, the Legislative Translation Unit can translate the text into Welsh.
cy-gb	Os bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn penderfynu llunio testun y Bil yn Saesneg yn unig, gall yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gyfieithu’r testun i’r Gymraeg.

en-gb	Once a decision has been taken on how the Welsh text will be produced, the Bill team needs to discuss with OLC and the Legislative Translation Unit (if the Legislative Translation Unit are to provide the Welsh language text) the time needed to do this and agree on a timetable signed off by LPGU to allow the process described in this section to be carried out.
cy-gb	Ar ôl i benderfyniad gael ei wneud ar sut y bydd y testun Cymraeg yn cael ei ysgrifennu, mae angen i dîm y Bil drafod gyda Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol a’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol (os mai’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol sydd i ddarparu’r testun Cymraeg) faint o amser sydd ei angen i wneud hyn a chytuno ar amserlen a fydd yn cael ei chymeradwyo gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant i ganiatáu i’r broses a ddisgrifir yn yr adran hon gael ei chyflawni.

en-gb	The steps taken to produce the Welsh language version of the text should ensure that the Welsh language is not treated less favourably than the English language.
cy-gb	Dylai’r camau a gymerir i lunio fersiwn Gymraeg y testun sicrhau nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg.

en-gb	All parties involved in the production of the Bill will need to adhere to the agreed timetable to ensure enough time is available to produce the Welsh language text, or agree a new timetable with the Legislative Translation Unit.
cy-gb	Bydd angen i’r holl bartïon sy’n cymryd rhan yn y gwaith o gynhyrchu’r Bil gydymffurfio â’r amserlen y cytunwyd arni i sicrhau bod digon o amser ar gael i lunio’r testun Cymraeg, neu gytuno ar amserlen newydd gyda’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol.

en-gb	If the Legislative Translation Unit are involved in producing the Welsh text, translators will be core members of the Bill team and will need to be included in all discussions which affect the production of the Welsh language text.
cy-gb	Os bydd yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol yn cymryd rhan yn y gwaith o lunio’r testun Cymraeg, bydd cyfieithwyr yn aelodau craidd o dîm y Bil a bydd angen eu cynnwys ym mhob trafodaeth sy’n effeithio ar lunio’r testun Cymraeg.

en-gb	The Legislative Translation Unit will need to be updated regularly with the following information:
cy-gb	Bydd angen i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gael diweddariad rheolaidd gyda’r wybodaeth ganlynol:

en-gb	what work is likely to be sent to the Legislative Translation Unit;
cy-gb	pa waith sy’n debygol o gael ei anfon i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol;

en-gb	how much of it there will be (in words, not pages);
cy-gb	faint ohono fydd yna (mewn geiriau, nid tudalennau);

en-gb	when it will reach the Legislative Translation Unit; and
cy-gb	pryd y bydd yn cyrraedd yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol;

en-gb	The translation process typically involves:
cy-gb	Mae’r broses gyfieithu fel arfer yn cynnwys:

en-gb	leading on the standardisation of the Welsh terminology for a Bill;
cy-gb	arwain ar y gwaith o safoni’r derminoleg Gymraeg ar gyfer Bil;

en-gb	producing a first draft;
cy-gb	paratoi’r drafft cyntaf;

en-gb	revising the draft;
cy-gb	diwygio’r drafft;

en-gb	bringing multiple drafts together into a consistent and coherent whole document;
cy-gb	dod â sawl drafft at ei gilydd yn ddogfen gyfan gyson ac ystyrlon;

en-gb	ensuring that the text is in the correct format; and
cy-gb	sicrhau bod y testun ar y fformat cywir;

en-gb	responding to issues raised by OLC as part of the legal equivalence process.
cy-gb	ymateb i faterion a godir gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol fel rhan o’r broses gyfwerthedd.

en-gb	Bill teams must ensure that sufficient time is scheduled and protected for all of these tasks to be carried out to the required standard.
cy-gb	Mae’n rhaid i dimau Biliau sicrhau bod digon o amser yn cael ei neilltuo yn yr amserlen a’i gadw ar gyfer ymgymryd â’r holl dasgau i’r safon ofynnol.

en-gb	Preparatory terminology work
cy-gb	Gwaith terminoleg paratoadol

en-gb	As soon as first drafts of key parts of the Bill are available, OLC should send them to the lead jurilinguist for the Bill so that she or he can forward them to the Terminologist in Translation Service.
cy-gb	Cyn gynted ag y bydd drafftiau cyntaf o rannau allweddol y Bil ar gael, dylai Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol eu hanfon at y prif ieithydd deddfwriaethol ar gyfer y Bil fel y gall eu hanfon at y Terminolegydd yn y Gwasanaeth Cyfieithu.

en-gb	This will enable the Terminologist to co-ordinate the preparatory work on standardizing the key terms for the Welsh language text of the Bill.
cy-gb	Bydd hyn yn galluogi’r Terminolegydd i fod yn gydgysylltydd ar gyfer y gwaith paratoadol ar safoni’r termau allweddol ar gyfer testun Cymraeg y Bil.

en-gb	The Terminologist will liaise with the Legislative Translation Unit, OLC, Legal Services and other members of the Bill team as part of the standardization process.
cy-gb	Bydd y Terminolegydd yn cadw mewn cysylltiad â’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol, Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, Gwasanaethau Cyfreithiol ac aelodau eraill o dîm y Bil fel rhan o’r broses safoni.

en-gb	The standardized terms are published in TermCymru, the Welsh Government’s terminology database, which is available on the intranet.
cy-gb	Cyhoeddir y termau safonol ar TermCymru, cronfa ddata terminoleg Llywodraeth Cymru, sydd ar gael ar y fewnrwyd.

en-gb	First draft of the Welsh text
cy-gb	Drafft cyntaf y testun Cymraeg

en-gb	It is much more efficient for the Legislative Translation Unit to provide a Welsh language text using a single, complete and settled English language text.
cy-gb	Mae’n llawer mwy effeithlon i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol ddarparu testun Cymraeg gan ddefnyddio un testun Saesneg cyflawn y cytunwyd arno’n derfynol.

en-gb	This would always be the Legislative Translation Unit’s preferred option, though it is accepted that this is not always practical.
cy-gb	Dyma fyddai’r opsiwn a fferfrir gan yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol bob tro, ond derbynnir nad yw hyn yn ymarferol bob amser.

en-gb	OLC sends the translation request to Translation Service via the request form on the Intranet.
cy-gb	Mae Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn anfon y cais cyfieithu i’r Gwasanaeth Cyfieithu drwy’r ffurflen gais ar y Fewnrwyd.

en-gb	As the Legislative Translation Unit translates the Welsh language text, the lead jurilinguist or legislative translator may have questions or comments for OLC which need to be resolved in order to complete the Welsh text.
cy-gb	Wrth i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gyfieithu’r testun Cymraeg, efallai y bydd gan y prif ieithydd deddfwriaethol neu gyfieithydd deddfwriaethol gwestiynau neu sylwadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol y mae angen eu datrys er mwyn cwblhau’r testun Cymraeg.

en-gb	This may also lead to changes in the English language text.
cy-gb	Gallai hyn hefyd arwain at newidiadau i’r testun Saesneg.

en-gb	Further changes to the Welsh language text
cy-gb	Newidiadau pellach i’r testun Cymraeg

en-gb	For a number of reasons, the English text of a Bill may change once it has been sent for translation, translated and checked.
cy-gb	Am nifer o resymau, gall testun Saesneg Bil newid wedi iddo gael ei anfon i gael ei gyfieithu a chyn iddo gael ei wirio.

en-gb	OLC will inform the Legislative Translation Unit of the changes and indicate them clearly so that the corresponding changes can be made to the Welsh language text.
cy-gb	Bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn hysbysu’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol am y newidiadau ac yn eu nodi’n eglur fel y gellir gwneud y newidiadau cyfatebol i’r testun Cymraeg.

en-gb	Linguistic check (whole document)
cy-gb	Gwiriad ieithyddol (dogfen gyfan)

en-gb	Once all the various topics have been translated and possibly undergone a preliminary check, the lead jurilinguist will bring the whole Welsh language text together and check the whole document for linguistic accuracy and consistency.
cy-gb	Ar ôl i’r holl wahanol bynciau gael eu cyfieithu a chael gwiriad cyntaf efallai, bydd y prif ieithydd deddfwriaethol yn dod â’r holl destun Cymraeg at ei gilydd ac yn gwirio’r ddogfen gyfan ar gyfer cywirdeb a chysondeb ieithyddol.

en-gb	This is an important part of the process which is intended to mitigate the disadvantages of translating various parts of a Bill by different translators over an extended period of time.
cy-gb	Mae hon yn rhan bwysig o’r broses a  lleihau’r anfanteision a ddaw pan fydd gwahanol rannau o’r Bil yn cael eu cyfieithu gan wahanol gyfieithwyr dros gyfnod estynedig o amser yw’r bwriad.

en-gb	This final checking process is a prerequisite to providing the draft of the Welsh language text to OLC for the legal equivalence process.
cy-gb	Rhaid cynnal y broses wirio derfynol cyn darparu drafft o’r testun Cymraeg i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar gyfer y broses gyfwerthedd.

en-gb	If the Legislative Translation Unit is not afforded time to complete the final check of the completed Welsh text, OLC would be required to use the time allocated for legal equivalence to edit the Welsh language text as well as conduct the legal equivalence process – this should be avoided as it risks inaccuracies in the Bill.
cy-gb	Os na roddir amser i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gynnal gwiriad terfynol o’r testun Cymraeg wedi i’r gwaith arno gael ei gwblhau, byddai’n ofynnol i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ddefnyddio’r amser a neilltuwyd ar gyfer y broses gyfwerthedd i olygu’r testun Cymraeg yn ogystal â chynnal y broses – dylid osgoi hyn gan fod perygl y gallai gwallau ymddangos yn y Bil.

en-gb	As the Welsh language text is checked the lead jurilinguist may have questions or comments for OLC which need to be resolved in order to complete the Welsh language text.
cy-gb	Wrth i’r testun Cymraeg gael ei wirio, efallai y bydd gan y prif ieithydd deddfwriaethol gwestiynau neu sylwadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol y mae angen eu datrys er mwyn cwblhau’r testun Cymraeg.

en-gb	This may also lead to changes in the English language text.
cy-gb	Gallai hyn hefyd arwain at newid y testun Saesneg.

en-gb	Legal equivalence check of the Bill
cy-gb	Gwiriad cyfwerthedd o’r Bil

en-gb	The process of checking the equivalence of the Welsh and English language texts is vital in order to ensure that legislation has the same legal effect in both languages.
cy-gb	Mae’r broses o wirio cyfwerthedd y testunau Cymraeg a Saesneg yn hanfodol er mwyn sicrhau bod deddfwriaeth yn cael yr un effaith gyfreithiol yn y ddwy iaith.

en-gb	OLC leads on this process and consults with the Legislative Translation Unit on questions regarding the Welsh text.
cy-gb	Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol sy’n arwain y broses hon ac mae’n ymgynghori â’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol ar gwestiynau am y testun Cymraeg.

en-gb	Each drafting team should include at least one drafter with the skills to undertake this task and it should be ensured that the timetable will allow sufficient time for OLC and the Legislative Translation Unit to be able to complete the task to a high standard.
cy-gb	Dylai pob tîm drafftio gynnwys o leiaf un drafftiwr â’r sgiliau i gyflawni’r dasg hon a dylid sicrhau y bydd yr amserlen yn caniatáu digon o amser i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol a’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol allu cwblhau’r dasg i safon uchel.

en-gb	If the timetable does not allow for this, the Bill Manager and LPGU should be alerted.
cy-gb	Os nad yw’r amserlen yn caniatáu ar gyfer hyn, dylid hysbysu Rheolwr y Bil ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	Failure to fully check the equivalence of the text may lead to criticism about the standard of the Bill and to the need for improvements to correct the shortcomings.
cy-gb	Gallai safon y Bil gael ei beirniadu pe na bai cyfwerthedd y testun yn cael ei wirio’n llawn, a gallai fod angen gwella i unioni’r diffygion.

en-gb	It can lead, in addition to the risk that the Bill will not be interpreted by the public and the courts in the manner intended and that can, in turn, undermine the Government's policy objectives.
cy-gb	Gall hefyd olygu fod perygl na fydd y Bil yn cael ei ddehongli gan y cyhoedd a’r llysoedd yn y ffordd a fwriedir a gall hynny, yn ei dro, danseilio amcanion polisi’r Llywodraeth.

en-gb	The validation will often lead to a need for amendments to the Welsh language text (and sometimes to the English language text as well).
cy-gb	Bydd yn aml angen diwygiadau i’r testun Cymraeg (a’r testun Saesneg weithiau hefyd) wrth ddilysu.

en-gb	It is important that the window of equivalence allows for OLC to provide an opportunity for the Legislative Translation Unit to consider any comments regarding the Welsh text and any proposed amendments in order to ensure that they are linguistically correct and consistent with the remainder of the text.
cy-gb	Mae’n bwysig bod y ffenestr ar gyfer y broses gyfwerthedd yn caniatáu amser i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol gynnig cyfle i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol ystyried unrhyw sylwadau ar y testun Cymraeg ac unrhyw ddiwygiadau arfaethedig er mwyn sicrhau eu bod yn ieithyddol gywir ac yn gyson â gweddill y testun.

en-gb	Additional matters to be aware of during the preparation of the Bill
cy-gb	Materion eraill i’w cadw mewn cof wrth baratoi’r Bil

en-gb	Revenue streams and legislation (hypothecation)
cy-gb	Ffrydiau refeniw a deddfwriaeth (neilltuo)

en-gb	In certain circumstances legislation may propose measures which will generate revenue.
cy-gb	O dan amgylchiadau penodol gallai deddfwriaeth gynnig mesurau a fydd yn cynhyrchu refeniw.

en-gb	This may be a specific intention of the legislation or, more often, financial penalties to encourage compliance are included.
cy-gb	Efallai mai hwn fydd bwriad penodol y ddeddfwriaeth neu, yn amlach, mae cosbau ariannol yn cael eu cynnwys i annog cydymffurfio.

en-gb	If the legislation itself directs any revenue stream to be utilised to support specific expenditure it is regarded as directly hypothecated.
cy-gb	Os yw’r ddeddfwriaeth ei hun yn rhoi cyfarwyddyd ynghylch y ffrwd refeniw sydd i’w defnyddio i gefnogi gwariant penodol, ystyrir ei bod wedi ei neilltuo’n uniongyrchol.

en-gb	Therefore, that income stream is in effect removed from both Ministerial control and the usual budgetary conventions of the Assembly.
cy-gb	Felly, caiff y ffrwd incwm honno ei chymryd o reolaeth Weinidogol a chonfensiynau cyllidebol arferol y Cynulliad i bob pwrpas.

en-gb	The Government operates under the general principle that budgetary decisions are made by the Welsh Ministers and any income is directed via the Government’s Budget Motions.
cy-gb	Mae’r Llywodraeth yn gweithredu ar sail yr egwyddor gyffredinol bod penderfyniadau cyllidebol yn cael eu gwneud gan Weinidogion Cymru a bod unrhyw incwm yn cael ei gyfarwyddo trwy Gynigion Cyllidebol y Llywodraeth.

en-gb	Direct hypothecation risks complicating the Government’s budget, reducing flexibility and tying the current and future Governments’ hands unnecessarily.
cy-gb	Mae neilltuo uniongyrchol yn peri’r risg o gymhlethu cyllideb y Llywodraeth, lleihau hyblygrwydd a chlymu’r Llywodraeth bresennol a Llywodraethau’r dyfodol yn ddiangen.

en-gb	Whilst hypothecation may appear attractive from the perspective of the individual policy objective, Ministers have made it clear that they do not wish to directly hypothecate income through individual Bills, but rather retain the flexibility to allocate any resources as appropriate through existing budgetary procedures.
cy-gb	Er y gallai neilltuo ymddangos yn ddeniadol o safbwynt yr amcan polisi unigol, mae Gweinidogion wedi ei gwneud yn eglur nad ydynt yn dymuno neilltuo incwm yn uniongyrchol trwy Filiau unigol, ond yn hytrach cadw’r hyblygrwydd i ddyrannu unrhyw adnoddau fel sy’n briodol trwy weithdrefnau cyllidebol presennol.

en-gb	Further advice on revenue streams, hypothecation, and the budget process is available from Strategic Budgeting.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am ffrydiau refeniw, neilltuo a phroses y gyllideb ar gael gan Gyllidebu Strategol.

en-gb	Working with Inspectorates during the development of the Bill
cy-gb	Gweithio gydag Arolygiaethau wrth i’r Bil ddatblygu

en-gb	Care Inspectorate Wales (CIW), Healthcare Inspectorate Wales (HIW), Estyn (Her Majesty’s Inspectorate for Education and Training in Wales) and the Wales Audit Office (WAO) are the four main inspection, audit and review bodies in Wales.
cy-gb	Arolygiaeth Gofal Cymru (AGC), Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru (AGIC), Estyn (Arolygiaeth Ei Mawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru) a Swyddfa Archwilio Cymru yw’r prif gyrff arolygu, archwilio ac adolygu yng Nghymru.

en-gb	They can be an invaluable resource for Bill teams on matters such as who uses public services in Wales, who will need them in the future, and how those services are working on the ground but also as experts in the process and underpinning methodologies of inspection, audit and review.
cy-gb	Gallant fod yn adnodd hynod werthfawr i dimau Biliau ar faterion fel pwy sy’n defnyddio gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru, pwy fydd eu hangen yn y dyfodol, a sut y mae’r gwasanaethau hynny yn gweithio ar lawr gwlad, ond hefyd fel arbenigwyr yn y broses a’r methodolegau sy’n sail i arolygu, archwilio ac adolygu.

en-gb	Bill teams are therefore encouraged to work closely with these bodies where the policy of the Bill will impact upon the areas of work where CIW, HIW, Estyn or the WAO have experience, knowledge and expertise.
cy-gb	Anogir timau Biliau felly i weithio’n agos gyda’r cyrff hyn pan fydd polisi’r Bil yn effeithio ar y meysydd gwaith lle mae gan AGC, AGIC, Estyn neu Swyddfa Archwilio Cymru brofiad, gwybodaeth ac arbenigedd.

en-gb	Engagement could happen in a number of different ways – from working with individual inspectors or reviewers to understand day to day experiences, through to engaging with Chief Executives and other senior managers to ensure they are aware of the proposals, and have had an opportunity to comment on them.
cy-gb	Gellid meithrin cysylltiadau mewn amrywiol ffyrdd – o weithio gydag arolygwyr neu adolygwyr unigol i ddeall profiadau o ddydd i ddydd, hyd at ennyn diddordeb Prif Weithredwyr ac uwch-reolwyr eraill i sicrhau eu bod yn ymwybodol o’r cynigion, ac wedi cael cyfle i wneud sylwadau arnynt.

en-gb	It is often the case that CIW, HIW, Estyn or the WAO are invited to give evidence to the Assembly during its scrutiny of the Bill, and engagement across the management structure of the bodies will also support those members of the inspectorates giving evidence to be familiar with the overarching rationale and policy intent, as well as the fine detail of the Bill.
cy-gb	Mae’n aml yn wir fod AGC, AGIC, Estyn neu Swyddfa Archwilio Cymru yn cael eu gwahodd i roi tystiolaeth i’r Cynulliad yn ystod ei waith craffu ar Fil, a bydd ennyn diddordeb ar draws strwythur rheoli’r cyrff hefyd yn cynorthwyo’r aelodau hynny o’r arolygiaethau sy’n rhoi tystiolaeth i ymgyfarwyddo â’r sail resymegol gyffredinol ar gyfer y polisi a’r bwriad, yn ogystal ag hanfodion y Bil.

en-gb	Engagement with the Lord Chief Justice
cy-gb	Ymgysylltu â’r Arglwydd Brif Ustus

en-gb	There are crucial points during the consultation process, introduction of the Bill, passage of the Bill through the Assembly and in developing subordinate legislation where the Lord Chief Justice (“LCJ”) may need to be consulted.
cy-gb	Ceir adegau hollbwysig yn ystod y broses ymgynghori, cyflwyno’r Bil, hynt y Bil drwy’r Cynulliad ac wrth ddatblygu is-ddeddfwriaeth pan y gellir bod angen ymgynghori â’r Arglwydd Brif Ustus.

en-gb	The Welsh Government has made a commitment to consult the LCJ which is separate from, and additional to, the requirement in Standing Orders to complete a justice impact assessment (for which see Chapter 6), although this consultation may inform the justice impact assessment.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ymgynghori â'r Arglwydd Brif Ustus ar wahân i, ac yn ychwanegol at, y gofyniad yn y Rheolau Sefydlog i gwblhau asesiad o'r effaith ar gyfiawnder (gweler Pennod 6), er y gall yr ymgynghoriad hwn gael ei ddefnyddio yn yr asesiad o'r effaith ar gyfiawnder.

en-gb	The consultation with the LCJ is in respect of any proposals which affect the administration of the courts system and the tribunal system, which are likely to bring changes to the criminal law, or which are likely to have any effect on the operation of the judicial system.
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn â’r Arglwydd Brif Ustus yng nghyswllt unrhyw gynigion sy’n effeithio ar weinyddiaeth y system llysoedd a’r system tribiwnlysoedd, sy’n debygol o arwain at newidiadau i gyfraith trosedd, neu sy’n debygol o gael unrhyw effaith ar weithrediad y system farnwrol.

en-gb	Bill teams can seek advice from Legal Services on when engagement with the LCJ may be appropriate.
cy-gb	Gall timau Biliau ofyn am gyngor gan Gwasanaethau Cyfreithiol o ran pryd y gallai fod yn briodol ymgysylltu â’r Arglwydd Brif Ustus.

en-gb	Sharing information with stakeholders during the preparation of the Bill
cy-gb	Rhannu gwybodaeth â rhanddeiliaid wrth baratoi’r Bil

en-gb	There is a fine balance to be struck between providing enough information to keep stakeholders informed and ensuring good communications on the one hand and providing too much detail about the proposals too far in advance of introduction on the other.
cy-gb	Mae’n rhaid sicrhau cydbwysedd manwl rhwng darparu digon o wybodaeth i sicrhau bod rhanddeiliaid yn ymwybodol o’r sefyllfa ddiweddaraf a sicrhau cyfathrebu da ar y naill law a darparu gormod o fanylion am y cynigion yn rhy gynnar cyn cyflwyno ar y llaw arall.

en-gb	There are risks when the policy intention is still to be tested by Legal Services or where the Bill is yet to be drafted by OLC, or the Explanatory Memorandum yet to be finalised or cleared; all of which could lead to changes by the time of introduction.
cy-gb	Ceir risgiau pan nad yw bwriad y polisi eisoes wedi cael ei brofi gan Gwasanaethau Cyfreithiol neu pan nad yw’r Bil wedi cael ei ddrafftio gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, neu os nad yw’r Memorandwm Esboniadol wedi ei gwblhau neu ei awdurdodi eto. Gallai’r holl sefyllfaoedd hyn arwain at newidiadau erbyn yr adeg gyflwyno.

en-gb	Officials should be mindful of the Ministerial Code in relation to public announcements about proposed government legislation, and ensure that the advice provided to their Minister, including statements and speaking notes, adhere to its requirements.
cy-gb	Dylai swyddogion gadw Cod y Gweinidogion mewn cof mewn perthynas â chyhoeddiadau cyhoeddus am ddeddfwriaeth arfaethedig y llywodraeth, a sicrhau bod y cyngor a ddarperir i’w Gweinidog, gan gynnwys datganiadau a nodiadau annerch, yn cydymffurfio â’i ofynion.

en-gb	LPGU can provide further advice.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant gynnig rhagor o gyngor.

en-gb	Chapter 10 – Delegated powers in Assembly Bills
cy-gb	Pennod 10 – Pwerau dirprwyedig mewn Biliau’r Cynulliad

en-gb	Matters of detail are often dealt with by way of regulations or other forms of subordinate/secondary legislation.
cy-gb	Ymdrinnir yn aml â materion manwl mewn rheoliadau neu mewn mathau eraill o is-ddeddfwriaeth.

en-gb	This Chapter provides guidance relating to delegated powers (i.e. the powers in Assembly Bills to make these regulations or other forms of subordinate/secondary legislation).
cy-gb	Yn y Bennod hon, darperir canllawiau ynglŷn â phwerau dirprwyedig (h.y. y pwerau mewn Biliau’r Cynulliad i wneud y rheoliadau hyn neu fathau eraill o is-ddeddfwriaeth).

en-gb	Making provision in primary or secondary legislation
cy-gb	Gwneud darpariaeth mewn deddfwriaeth sylfaenol neu is-ddeddfwriaeth

en-gb	There are a range of factors to consider when deciding whether to make provision in primary or secondary legislation.
cy-gb	Mae amryw o ffactorau y dylid eu hystyried wrth benderfynu a ddylai darpariaeth gael ei gwneud mewn deddfwriaeth sylfaenol ynteu is-ddeddfwriaeth.

en-gb	These may include the following:
cy-gb	Gall y rhain gynnwys y ffactorau a ganlyn:

en-gb	the matters in question may need adjusting more often than it would be sensible for the Assembly to legislate for by primary legislation;
cy-gb	gallai fod angen addasu’r materion dan sylw yn amlach nag y byddai’n synhwyrol i’r Cynulliad wneud deddfwriaeth sylfaenol at y diben hwnnw;

en-gb	there may be rules which will be better made after some experience of administering the new Act and which it is not essential to have as soon as it begins to operate;
cy-gb	gall fod yn well gwneud rhai rheolau ar ôl cael profiad o weinyddu’r Ddeddf newydd, ac nad oes raid eu cael y funud y dechreuir gweithredu’r Ddeddf;

en-gb	the use of delegated powers in a particular area may have a strong precedent and be uncontroversial;
cy-gb	weithiau mae cynsail cryf ar gyfer defnyddio pwerau dirprwyedig mewn maes penodol, ac nid yw’r syniad yn un dadleuol o gwbl;

en-gb	there may be transitional and technical matters which it would be appropriate to deal with by delegated powers.
cy-gb	gallai fod yn briodol ymdrin â rhai materion trosiannol a thechnegol trwy bwerau dirprwyedig.

en-gb	Careful thought will need to be given to whether –
cy-gb	Bydd angen ystyried yn ofalus –

en-gb	the matters, although detailed, are so much of the essence of the Bill that the Assembly ought to consider them along with the rest of the Bill;
cy-gb	a yw’r materion, er mor fanwl ydynt, yn gymaint o hanfod y Bil, fel y dylai’r Cynulliad eu hystyried ochr yn ochr â gweddill y Bil;

en-gb	the matters may raise controversial issues running through the Bill which it would be better for the Assembly to decide once in principle, rather than returning to several times over (and using scarce Assembly time in the process).
cy-gb	a allai’r materion godi cwestiynau dadleuol a fyddai’n treiddio drwy’r Bil, ac y byddai’n well i’r Cynulliad benderfynu arnynt unwaith mewn egwyddor yn hytrach na dychwelyd atynt droeon drachefn (a gwastraffu amser prin y Cynulliad yn y broses).

en-gb	See also Chapter 7 which deals with instructions for Bills.
cy-gb	Gweler hefyd Bennod 7 sy’n ymwneud â chyfarwyddiadau ar gyfer Biliau

en-gb	Form of subordinate legislation
cy-gb	Ffurf yr is-ddeddfwriaeth

en-gb	The subordinate legislation is usually made by way of a Statutory Instrument, and these are made in a variety of forms, of which the more common in Assembly Bills are regulations, rules and orders.
cy-gb	Gwneir yr is-ddeddfwriaeth fel arfer drwy Offerynnau Statudol, sy’n amrywio o ran eu ffurf; y mathau mwyaf cyffredin mewn Biliau’r Cynulliad yw rheoliadau, rheolau a gorchmynion.

en-gb	It is usual for the form to be prescribed in the enabling Act.
cy-gb	Fel arfer rhagnodir yr union ffurf yn y Ddeddf alluogi.

en-gb	The Office of the Legislative Counsel (OLC) will be able to advise on the appropriate form of subordinate legislation.
cy-gb	Gall Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol gynghori ar ffurf briodol yr is-ddeddfwriaeth

en-gb	Procedure for Assembly scrutiny of subordinate legislation
cy-gb	Gweithdrefn ar gyfer craffu gan y Cynulliad ar is-ddeddfwriaeth

en-gb	The Assembly will take a close interest in the nature and extent of Assembly control over subordinate legislation, and the Government will need to justify any delegated powers and the chosen level of Assembly scrutiny.
cy-gb	Bydd y Cynulliad yn cymryd diddordeb mawr yn natur a chwmpas rheolaeth y Cynulliad ar is-ddeddfwriaeth, a bydd gofyn i’r Llywodraeth gyfiawnhau unrhyw bwerau dirprwyedig a’r lefel o graffu gan y Cynulliad a ddymunir.

en-gb	The Bill team should, therefore, make sure the Minister is content with what is proposed, and alerted to any use of delegated powers which may prove controversial.
cy-gb	Dylai tîm y Bil, felly, sicrhau bod y Gweinidog yn fodlon â’r hyn a gynigir ac yn cael gwybod am unrhyw ddefnydd o bwerau dirprwyedig a allai brofi’n ddadleuol.

en-gb	Forms of procedure
cy-gb	Ffurfiau o weithdrefn

en-gb	The most common form of procedure is the ‘negative resolution procedure’.
cy-gb	Y ‘weithdrefn penderfyniad negyddol’ yw’r math mwyaf cyffredin o weithdrefn.

en-gb	This does not delay the coming into operation of an instrument but, if within 40 days of it being laid before the Assembly (excluding any time during which the Assembly is in recess for more than 4 days), an annulment motion is tabled against the instrument by an Assembly Member and carried the instrument ceases to have effect.
cy-gb	Nid yw’r weithdrefn hon yn gohirio rhoi offeryn ar waith ond, os o fewn 40 diwrnod i osod yr offeryn gerbron y Cynulliad (gan ddiystyru unrhyw gyfnod o doriad yn y Cynulliad sy’n hwy na 4 diwrnod), caiff cynnig diddymu ei gyflwyno yn erbyn yr offeryn gan Aelod Cynulliad, a’r cynnig hwnnw yn cael ei gymeradwyo, bydd yr offeryn yn peidio â chael effaith.

en-gb	The other principal form of procedure is the ‘affirmative resolution procedure’, whereby the instrument cannot be made unless it has been laid before the Assembly in draft and the motion to agree it approved.
cy-gb	Y ‘weithdrefn penderfyniad cadarnhaol’ yw’r brif ffurf arall ar weithdrefn. Yn unol â’r weithdrefn hon, ni ellir gwneud yr offeryn oni fydd drafft ohono wedi cael ei osod gerbron y Cynulliad a’r cynnig i gytuno arno wedi cael ei gymeradwyo.

en-gb	Some instruments are not laid before the Assembly, and have no procedure attached to them.
cy-gb	Mae rhai offerynnau nad ydynt yn cael eu gosod gerbron y Cynulliad ac nad oes gweithdrefn yn gysylltiedig â hwy.

en-gb	This is commonly the case with commencement orders for Acts.
cy-gb	Mae hyn yn digwydd yn gyffredin yn achos gorchmynion cychwyn ar gyfer Deddfau.

en-gb	In some other, exceptional, cases there may be provision for additional Assembly control (so-called ‘super affirmative’ procedure).
cy-gb	Mewn rhai achosion eraill, eithriadol, gall fod darpariaeth ar gyfer mwy o reolaeth gan y Cynulliad (gweithdrefn ‘uwchgadarnhaol’).

en-gb	Such provision adds to the complexity of Assembly processes and has a considerable impact on future business management.
cy-gb	Mae darpariaeth o’r fath yn cymhlethu prosesau’r Cynulliad fwyfwy ac yn cael effaith sylweddol ar reolaeth busnes yn y dyfodol.

en-gb	For these reasons such procedures are not usually appropriate.
cy-gb	O’r herwydd, nid yw gweithdrefnau o’r fath fel arfer yn briodol.

en-gb	The Welsh Government has published guidance on the factors which would tend to indicate whether the affirmative or negative procedure should be applied.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau ar y ffactorau a fyddai’n tueddu i ddangos ai’r weithdrefn gadarnhaol ynteu’r negyddol y dylid ei chymhwyso.

en-gb	Factors that indicate that the affirmative procedure should be applied are  –
cy-gb	Mae’r ffactorau a ganlyn yn dangos mai’r weithdrefn gadarnhaol y dylid ei chymhwyso –

en-gb	powers that enable provision to be made that may substantially affect provisions of Acts of Parliament, Assembly Measures or Acts of the Assembly;
cy-gb	pwerau sy’n galluogi i ddarpariaeth gael ei gwneud a all effeithio’n sylweddol ar ddarpariaethau Deddfau Senedd y DU, Mesurau’r Cynulliad neu Ddeddfau’r Cynulliad;

en-gb	powers, the main purpose of which is, to enable the Welsh Ministers, First Minister or Counsel General to confer further significant powers on themselves;
cy-gb	pwerau sydd â’r prif ddiben o alluogi Gweinidogion Cymru, y Prif Weinidog neu’r Cwnsler Cyffredinol i roi mwy o bwerau o sylwedd iddynt hwy eu hunain;

en-gb	powers to apply in Wales provisions of, for example, Acts of Parliament that in England, Scotland or Northern Ireland are contained in the Act itself (whether with or without modifications);
cy-gb	pwerau i weithredu yng Nghymru ddarpariaethau Deddfau Senedd y DU sydd, er enghraifft, yn Lloegr, yr Alban neu Ogledd Iwerddon yn gynwysedig yn y Ddeddf ei hun (boed gydag addasiadau neu hebddynt);

en-gb	powers to impose or increase taxation or other significant financial burdens on the public;
cy-gb	pwerau i orfodi neu gynyddu trethi neu feichiau ariannol sylweddol eraill ar aelodau o’r cyhoedd;

en-gb	provision involving substantial Government expenditure;
cy-gb	darpariaeth sy’n galw am wariant sylweddol gan y Llywodraeth;

en-gb	powers to create unusual criminal provisions or unusual civil penalties;
cy-gb	pwerau i greu darpariaethau troseddol anarferol neu gosbau sifil anarferol;

en-gb	powers to confer unusual powers of entry, examination or inspection, or provide for collection of information under powers of compulsion;
cy-gb	pwerau i roi pwerau mynediad, archwilio neu arolygu anarferol, neu i ddarparu ar gyfer casglu gwybodaeth o dan bwerau gorfodi;

en-gb	powers that impose onerous duties on the public (e.g. a requirement to lodge sums by way of security, or very short time limits to comply with an obligation).
cy-gb	pwerau sy’n gosod dyletswyddau beichus ar y cyhoedd (e.e. gofyniad i adneuo symiau ariannol fel sicrwydd, neu derfynau amser cyfyng iawn ar gyfer cydymffurfio â rhwymedigaeth).

en-gb	powers involving considerations of special importance not falling under the headings above (e.g. where only the purpose is fixed by the enabling Act and the principal substance of the legislative scheme will be set out in subordinate legislation made in exercise of the power).
cy-gb	pwerau sy’n cynnwys ystyriaethau o bwys arbennig, nad ydynt yn dod o dan y penawdau uchod (e.e. lle dim ond y diben a bennir gan y Ddeddf alluogi, a bydd prif sylwedd y cynllun deddfwriaethol yn cael ei bennu mewn is-ddeddfwriaeth a wneir drwy arfer y pŵer).

en-gb	Factors indicating that the negative procedure would include where  –
cy-gb	Mae’r ffactorau a ganlyn yn dangos mai’r weithdrefn negyddol y dylid ei chymwyso –

en-gb	the subject-matter of the subordinate legislation is relatively minor detail in an overall legislative scheme or is technical;
cy-gb	pan fo deunydd pwnc yr is-ddeddfwriaeth yn fanylyn cymharol fach yn y cynllun deddfwriaethol cyffredinol, neu’n dechnegol;

en-gb	it may be appropriate to update the subject-matter of the subordinate legislation on a regular basis;
cy-gb	pan fyddai’n briodol diweddaru deunydd pwnc yr is-ddeddfwriaeth yn rheolaidd;

en-gb	it may be appropriate to legislate swiftly (e.g. to avoid infraction proceedings or for the protection of human or animal health or of the environment);
cy-gb	pan allai fod yn briodol deddfu ar frys (e.e. i osgoi achosion llys, neu i ddiogelu iechyd pobl neu anifeiliaid neu ddiogelu’r amgylchedd);

en-gb	the discretion of the Welsh Government over the content of the subordinate legislation is limited (e.g. legislation that gives effect to some provisions of EU law);
cy-gb	pan fo disgresiwn Llywodraeth Cymru dros gynnwys yr is-ddeddfwriaeth yn gyfyngedig (e.e deddfwriaeth sy’n rhoi effaith i rai darpariaethau cyfraith yr UE);

en-gb	it would be appropriate to combine provision to be made under the power with provision that can be made under another power where the latter may be subject to negative procedure.
cy-gb	pan fyddai’n briodol cyfuno’r ddarpariaeth i’w gwneud o dan y pŵer â darpariaeth y gellir ei gwneud o dan bŵer arall, ac y gallai’r olaf fod yn ddarostyngedig i’r weithdrefn negyddol.

en-gb	Bill teams should consider these factors carefully, and discuss them with the instructing officer.
cy-gb	Dylai’r timau Bil ystyried y ffactorau hyn yn ofalus, a’u trafod gyda’r swyddog sy’n llunio’r cyfarwyddiadau.

en-gb	The experience of OLC will also prove helpful here.
cy-gb	Dylai profiad Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol fod o gymorth gyda hyn hefyd.

en-gb	The need for subordinate legislation, the type of subordinate legislation and the likely procedure should all be set out in the instructions to OLC to prepare the Bill.
cy-gb	Dylid nodi’r angen am is-ddeddfwriaeth, y math o is-ddeddfwriaeth yn ogystal â’r weithdrefn debygol yn y cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar gyfer paratoi’r Bil.

en-gb	It is also important to explain what the powers will be used for, so OLC are able to draft the powers sufficiently wide to do all that is envisaged but not so wide that the Assembly are likely to consider the nature or extent of the powers to be inappropriate.
cy-gb	Mae’n bwysig hefyd esbonio at ba ddiben y defnyddir y pwerau, fel y gall Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ddrafftio’r pwerau yn ddigon eang i gyflawni’r diben ond nid mor eang fel bod y Cynulliad yn debygol o ystyried bod natur neu gwmpas y pwerau yn amhriodol.

en-gb	Commencement orders
cy-gb	Gorchmynion cychwyn

en-gb	The government’s position is that provisions in Bills to make transitional, transitory or saving provision in commencement orders are normal practice.
cy-gb	Safbwynt y llywodraeth yw bod cynnwys darpariaethau mewn Biliau, i wneud darpariaeth drosiannol, darfodol neu arbed mewn gorchmynion cychwyn yn ymarfer arferol.

en-gb	Where any powers allow the making of consequential, supplementary or incidental provision in commencement orders, this should be explained in the Explanatory Memorandum of the Bill (i.e. within Chapter 5 of that document).
cy-gb	Pan fo pwerau yn caniatáu i ddarpariaeth ganlyniadol, atodol neu gysylltiedig gael ei gwneud mewn gorchmynion cychwyn, dylid esbonio hynny ym Memorandwm Esboniadol y Bil (h.y. ym Mhennod 5 o’r ddogfen honno).

en-gb	Further guidance on commencement orders is given in Chapter 18 of this Handbook.
cy-gb	Rhoddir canllawiau pellach ar orchmynion cychwyn ym Mhennod 18 o’r Llawlyfr hwn.

en-gb	OLC will also be able to advise on powers to include ancillary provisions in commencement orders.
cy-gb	Gall Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol hefyd gynghori ar bwerau i gynnwys darpariaethau ategol mewn gorchmynion cychwyn.

en-gb	Consideration of the powers during the passage of the Bill
cy-gb	Ystyriaeth o’r pwerau yn ystod hynt y Bil

en-gb	The responsible Committee (at Stage 1) is likely to be interested in the nature and extent of the subordinate legislation powers in the Bill, and (as outlined in Chapters 11 and 15) this will be of particular interest to the Constitutional and Legislative Affairs Committee.
cy-gb	Mae’n debygol y bydd gan y Pwyllgor Cyfrifol (yng Nghyfnod 1) ddiddordeb yn natur a chwmpas y pwerau is-ddeddfwriaeth sydd yn y Bil, a bydd hyn (fel yr amlinellir ym Mhenodau 11 a 15) o ddiddordeb penodol i’r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol.

en-gb	Standing Order 26.6(x) requires the Explanatory Memorandum to set out, in relation to any provision conferring power to make subordinate legislation –
cy-gb	Mae Rheol Sefydlog 26.6(x) yn ei gwneud yn ofynnol bod y Memorandwm Esboniadol yn nodi, mewn perthynas ag unrhyw ddarpariaeth sy’n rhoi pŵer i wneud is-ddeddfwriaeth –

en-gb	the person upon whom, or the body upon which, the power is conferred and the form in which the power is to be exercised;
cy-gb	y person neu’r corff y rhoddir y pwer [sic] iddo ac ym mha fodd y mae’r pŵer i gael ei arfer;

en-gb	why it is considered appropriate to delegate the power; and
cy-gb	pam y bernir ei bod yn briodol dirprwyo’r pŵer; ac

en-gb	the Assembly procedure (if any) to which the subordinate legislation made or to be made in the exercise of the power is to be subject, and why it was considered appropriate to make it subject to that procedure (and not to make it subject to any other procedure) …
cy-gb	y weithdrefn Cynulliad (os oes un) y mae’r is-ddeddfwriaeth a wnaed neu sydd i’w gwneud wrth arfer y pŵer i ddod oddi tani, a pham y barnwyd ei bod yn briodol ei gosod o dan y weithdrefn honno (ac nid ei gosod o dan unrhyw weithdrefn arall) …

en-gb	For Government Bills, this information is set out in Chapter 5 of the Explanatory Memorandum (for more information see Chapter 8 of this Handbook).
cy-gb	Ar gyfer Biliau’r Llywodraeth, mae’r wybodaeth hon i’w chael ym Mhennod 5 y Memorandwm Esboniadol (rhoddir rhagor o wybodaeth ym Mhennod 8 y Llawlyfr hwn).

en-gb	Chapter 11 – Draft subordinate legislation and Statements of Policy Intent
cy-gb	Pennod 11 – Is-ddeddfwriaeth ddrafft a Datganiadau o Fwriad y Polisi

en-gb	This Chapter provides guidance on preparing draft subordinate legislation and Ministerial statements of policy intent for delegated powers to make subordinate legislation within Assembly Bills.
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn darparu canllawiau ar baratoi is-ddeddfwriaeth ddrafft, a datganiadau o fwriad y polisi gan Weinidogion, mewn perthynas â phwerau dirprwyedig i wneud is-ddeddfwriaeth mewn Biliau’r Cynulliad.

en-gb	Requirement for draft subordinate legislation or a statement of policy intent (SoPI)
cy-gb	Gofyniad am is-ddeddfwriaeth ddrafft neu ddatganiad o fwriad y polisi

en-gb	It is helpful for the Assembly to have sight of the draft regulations which are central to a Bill’s effect when the responsible Committee considers the Bill.
cy-gb	Bydd o gymorth i’r Cynulliad gael gweld y rheoliadau drafft sy’n ganolog i effaith Bil pan fo’r Pwyllgor Cyfrifol yn ystyried y Bil.

en-gb	It is the government’s position that where possible such subordinate legislation will be available to the responsible Committee considering the Bill in Stage 1, in draft form.
cy-gb	Safbwynt y llywodraeth yw y bydd is-ddeddfwriaeth o’r fath, pan fo modd, ar gael i’r Pwyllgor Cyfrifol sy’n ystyried y Bil yng Nghyfnod 1, ar ffurf drafft.

en-gb	Where this is not possible, Ministers must set out their policy intentions for the subordinate legislation.
cy-gb	Os na fydd hynny’n bosibl, bydd rhaid i Weinidogion nodi eu bwriadau polisi ar gyfer yr is-ddeddfwriaeth.

en-gb	A statement of policy intent (SoPI) is the mechanism by which Ministers will set out the policy intentions for the subordinate legislation.
cy-gb	Y dulliau a ddefnyddir gan Weinidogion i esbonio bwriadau’r polisi ar gyfer yr is-ddeddfwriaeth yw’r datganiad o fwriad y polisi.

en-gb	Purpose of the SoPI
cy-gb	Diben y datganiad o fwriad y polisi

en-gb	The Assembly, and other stakeholders, will wish to understand how the Bill will work in practice, if passed.
cy-gb	Bydd y Cynulliad, a rhanddeiliaid eraill, eisiau deall sut y bydd y Bil, os caiff ei basio, yn gweithio yn ymarferol.

en-gb	Part of that will often include the making of subordinate legislation, and therefore the SoPI should attempt to explain what the subordinate legislation will cover and how it will work.
cy-gb	Bydd gwneud is-ddeddfwriaeth yn aml yn rhan o hynny, ac felly dylai’r datganiad o fwriad y polisi geisio esbonio beth sy’n cael ei gynnwys yn yr is-ddeddfwriaeth a sut y bydd yn gweithio.

en-gb	If the Bill is enacted, Committees may refer back to the SoPI when scrutinising the subsequent subordinate legislation.
cy-gb	Os bydd y Bil yn dod yn ddeddf, gall Pwyllgorau gyfeirio yn ôl at y datganiad o fwriad polisi wrth graffu ar yr is-ddeddfwriaeth ddilynol.

en-gb	Draft subordinate legislation
cy-gb	Is-ddeddfwriaeth ddrafft

en-gb	If the Minister intends to provide draft regulations for all of the substantive powers within the Bill, then a SoPI is not also required (but can be provided – see below).
cy-gb	Os yw’r Gweinidog yn bwriadu darparu rheoliadau drafft ar gyfer yr holl bwerau o sylwedd sydd yn y Bil, ni fydd yn ofynnol paratoi datganiad o fwriad y polisi hefyd (ond gellir ei ddarparu – gweler isod).

en-gb	Where draft regulations for some of the substantive powers are available, then a SoPI should be prepared which covers the other substantive powers, and any additional information.
cy-gb	Pan fo rheoliadau drafft gael ar gyfer rhai pwerau o sylwedd, dylid paratoi datganiad o fwriad y polisi sy’n berthnasol i’r  pwerau o sylwedd eraill, ac unrhyw wybodaeth eraill.

en-gb	In both cases a SoPI can be prepared to provide additional explanation, and context, for the draft regulations.
cy-gb	Yn y ddau achos, gellir paratoi datganiad o fwriad y polisi i ddarparu esboniad ychwanegol, ynghyd â chyd-destun, ar gyfer y rheoliadau drafft.

en-gb	Where no draft regulations will be available, a SoPI must be prepared.
cy-gb	Os na fydd rheoliadau drafft ar gael, bydd rhaid paratoi datganiad o fwriad y polisi.

en-gb	In advising Ministers on whether draft subordinate legislation or a SoPI will be most appropriate, the Bill team will need to consider a number of factors, including:
cy-gb	Wrth roi cyngor i Weinidogion ai is-ddeddfwriaeth ddrafft ynteu datganiad o fwriad y polisi fydd fwyaf priodol, bydd angen i dîm y Bil ystyried amryw o ffactorau, gan gynnwys:

en-gb	the number of provisions for subordinate legislation contained within the Bill, and the nature of the powers (for example, it could be more appropriate to have draft versions of subordinate legislation integral to the delivery of the Bill available for scrutiny, so the Committee can fully understand the policy and implementation intentions);
cy-gb	nifer y darpariaethau ar gyfer is-ddeddfwriaeth a gynhwysir yn y Bil, a natur y pwerau (er enghraifft, gallai fod yn fwy priodol bod fersiynau drafft o’r is-ddeddfwriaeth sy’n anhepgor ar gyfer cyflawni’r Bil ar gael i graffu arnynt, er mwyn i’r Pwyllgor gael dealltwriaeth lawn o’r bwriadau, o ran polisi a gweithredu);

en-gb	whether the power to make the subordinate legislation is discretionary or mandatory;
cy-gb	a ydy’r pŵer i wneud is-ddeddfwriaeth yn un i’w arfer yn ôl disgresiwn neu a ydy’n orfodol;

en-gb	the level of policy development that has been undertaken, or needs to be undertaken, in respect of the subordinate legislation;
cy-gb	faint o waith datblygu polisi a gyflawnwyd, neu y bydd angen ei gyflawni, mewn perthynas â’r is-ddeddfwriaeth;

en-gb	the resource implications for preparing the draft subordinate legislation at the same time as the Bill, particularly for colleagues in Legal Services, Policy and Translation; and
cy-gb	y goblygiadau o ran adnoddau os paratoir yr is-ddeddfwriaeth ddrafft ar yr un pryd â’r Bil, yn enwedig i gydweithwyr yn Gwasanaethau Cyfreithiol, ac ym meysydd Polisi a Chyfieithu;

en-gb	the timescales for implementation of the Bill.
cy-gb	yr amserlenni ar gyfer gweithredu’r Bil.

en-gb	Content of the SoPI
cy-gb	Cynnwys y datganiad o fwriad y polisi

en-gb	There is, at present, no prescribed format for the SoPI, but in terms of content it should:
cy-gb	Ar hyn o bryd nid oes fformat wedi ei ragnodi ar gyfer y datganiad o fwriad y polisi, ond o ran ei gynnwys, dylai:

en-gb	identify the provisions for delegated legislation in the Bill (powers to give directions, issue Codes of Practice, etc. can sometimes be delegated legislative powers);
cy-gb	nodi’r darpariaethau ar gyfer deddfwriaeth ddirprwyedig sydd yn y Bil (weithiau gall pwerau i roi cyfarwyddiadau, cyhoeddi Codau Ymarfer, etc fod yn bwerau deddfwriaethol dirprwyedig);

en-gb	explain why the power is required and how it is intended to be used, by reference to the policy expected to be delivered.
cy-gb	esbonio pam y mae’r pŵer yn ofynnol a sut y bwriedir ei ddefnyddio, drwy gyfeirio at y polisi y disgwylir iddo ei gyflawni.

en-gb	Using examples of what the regulations may cover, referring to policy consultations that have taken place on the topic, or referring to similar regulations made under existing legislation, will all assist in describing and explaining what the Government intends to do with the powers.
cy-gb	Drwy ddefnyddio enghreifftiau o’r hyn y gellir ei gynnwys yn y rheoliadau, cyfeirio at ymgyngoriadau polisi a gynhaliwyd ar y pwnc, neu gyfeirio at reoliadau tebyg a wnaed o dan ddeddfwriaeth bresennol, gellir hwyluso’r gwaith o ddisgrifio ac esbonio’r hyn y bwriada’r Llywodraeth ei wneud gyda’r pwerau.

en-gb	Remember the Committee will also have Chapter 5 of the Explanatory Memorandum available to them, which provides tables of all the powers in the Bill, together with detail on the form and procedure to be applied when exercising those powers.
cy-gb	Cofiwch y bydd Pennod 5 y Memorandwm Esboniadol hefyd ar gael i’r Pwyllgor. Mae Pennod 5 yn cynnwys tablau o’r holl bwerau sydd yn y Bil, ynghyd â manylion y ffurf a’r weithdrefn sydd i’w chymhwyso wrth arfer y pwerau hynny.

en-gb	There is, therefore, no need to repeat this information within the SoPI, but if it assists appropriate cross-referencing can be made.
cy-gb	Felly, nid oes angen ailadrodd yr wybodaeth honno yn y datganiad o fwriad y polisi ond, os bydd o gymorth, gellir croesgyfeirio yn briodol.

en-gb	When structuring the SoPI, Bill teams have flexibility to set this out in whichever way most clearly explains the Government’s intentions.
cy-gb	Wrth strwythuro datganiad o fwriad y polisi, mae hyblygrwydd gan y timau Bil i amlinellu hyn yn y ffordd fwyaf eglur ar gyfer esbonio bwriadau’r Llywodraeth.

en-gb	For example, it may sometimes be appropriate to cover each power in the order it appears within the Bill, while for other Bills it may be appropriate to put powers together into topics or themes.
cy-gb	Er enghraifft, bydd yn briodol weithiau i ymdrin â phob pŵer fesul un yn y drefn y mae’n ymddangos yn y Bil, ond ar gyfer Biliau eraill gellir trafod pwerau gyda’i gilydd o dan benawdau pwnc neu themâu.

en-gb	A number of Bill teams have included information within the SoPI on the implementation timetable following the passing of the Bill – for example, indicative dates when elements of the Act would come into force, and when the corresponding subordinate legislation would be made or when consultations will take place.
cy-gb	Mae nifer o’r timau Bil wedi cynnwys gwybodaeth yn y datganiad o fwriad y polisi am yr amserlen ar gyfer gweithredu wedi i’r Bil gael ei basio – er enghraifft, dyddiadau dangosol pan fyddai elfennau o’r Ddeddf yn dod i rym, a phan y byddai’r is-ddeddfwriaeth gyfatebol yn cael ei gwneud, neu ymgyngoriadau’n cael eu cynnal.

en-gb	They have found this has assisted with the Committee’s understanding of how the Bill will work in practice, and Ministers have been able to refer to this information in their evidence to the Committee.
cy-gb	Yn ôl y timau hynny, mae hyn wedi cynorthwyo’r Pwyllgor i ddeall sut y bydd y Bil yn gweithio yn ymarferol, ac mae Gweinidogion wedi gallu cyfeirio at yr wybodaeth hon yn eu tystiolaeth i’r Pwyllgor.

en-gb	Information in the policy and legal instructions for the Bill should assist in the development of the SoPI, as will the subsequent memos from the Office of the Legislative Counsel (OLC) as they prepare the Bill.
cy-gb	Dylai gwybodaeth sydd yn y cyfarwyddiadau polisi a chyfreithiol ar gyfer y Bil fod o gymorth wrth ddatblygu’r datganiad o fwriad y polisi, ac felly hefyd y memoranda a fydd yn dod oddi wrth Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol wrth iddynt baratoi’r Bil.

en-gb	The SoPI is part of the package of information and communication from the Government to the Assembly, when a Bill is introduced.
cy-gb	Mae’r datganiad o fwriad y polisi yn rhan o’r pecyn gwybodaeth a chyfathrebu a anfonir gan y Llywodraeth i’r Cynulliad, pan fydd Bil yn cael ei gyflwyno.

en-gb	As such it needs to be considered within the context of the communications strategy.
cy-gb	Fel y cyfryw, mae angen ei ystyried yng nghyd-destun y strategaeth gyfathrebu.

en-gb	The primary audience for the SoPI is the responsible Committee, but other Assembly Members will also have access to the information, as will external stakeholders when the Committee publishes it.
cy-gb	Prif gynulleidfa’r datganiad o fwriad y polisi yw’r Pwyllgor Cyfrifol, ond bydd Aelodau Cynulliad eraill hefyd yn cael gweld yr wybodaeth, yn ogystal â rhanddeiliaid allanol pan gyhoeddir hi gan y Pwyllgor.

en-gb	Examples of SoPIs are available from the Legislative Programme and Governance Unit (LPGU).
cy-gb	Mae enghreifftiau o ddatganiadau o fwriad y polisi ar gael oddi wrth Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	Practicalities
cy-gb	Ystyriaethau ymarferol

en-gb	The Bill team will need to prepare the SoPI prior to the Bill’s introduction into the Assembly, and it will need to be agreed with the instructing officer, checked with LPGU and cleared by the SRO.
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil baratoi’r datganiad o fwriad y polisi cyn cyflwyno’r Bil i’r Cynulliad, a bydd angen ei gytuno gyda’r swyddog sy’n llunio’r cyfarwyddiadau, ei wirio gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant a’i awdurdodi gan y Prif Berchennog Cyfrifol.

en-gb	The Minister will need to clear the SoPI before it is submitted to the responsible Committee.
cy-gb	Bydd angen i’r Gweinidog awdurdodi’r datganiad o fwriad y polisi cyn ei gyflwyno i’r Pwyllgor Cyfrifol.

en-gb	The SoPI should be made available in both English and Welsh and sufficient time should be allowed within the project timetable for this to take place.
cy-gb	Dylai’r datganiad o fwriad y polisi fod ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg a dylid caniatáu digon o amser ar gyfer hynny yn amserlen y prosiect.

en-gb	It is usual for the SoPI to be made available to the responsible Committee at the beginning of Stage 1 of the Assembly’s consideration, but ultimately this is a matter for the Lead Minister for the Bill to decide.
cy-gb	Mae’n arferol sicrhau bod y datganiad o fwriad y polisi ar gael i’r Pwyllgor Cyfrifol ar ddechrau Cyfnod 1 o’r ystyriaeth gan y Cynulliad, ond yn y pen draw, mater i’r Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil benderfynu yn ei gylch yw hwn.

en-gb	The SoPI is not laid before the Assembly, but rather provided to the responsible Committee under a covering letter from the Minister to the Chair of the Committee (copied to the Chair of the Constitutional and Legislative Affairs Committee).
cy-gb	Ni osodir y datganiad o fwriad y polisi gerbron y Cynulliad, yn hytrach, mae’n cael ei ddarparu i’r Pwyllgor Cyfrifol ynghyd â llythyr eglurhaol oddi wrth y Gweinidog at Gadeirydd y Pwyllgor (gyda chopi i Gadeirydd y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol).

en-gb	The SoPI does not have to be considered by the Llywydd, or by Table Office, before being sent to the Committee.
cy-gb	Nid oes raid i’r datganiad o fwriad y polisi gael ei ystyried gan y Llywydd, nac ychwaith gan y Swyddfa Gyflwyno, cyn ei anfon at y Pwyllgor.

en-gb	It therefore does not have to be ready by the time the Bill and Explanatory Memorandum are sent to the Llywydd prior to introduction (see Chapter 14).
cy-gb	Felly nid oes raid iddo fod yn barod erbyn yr adeg yr anfonir y Bil a’r Memorandwm Esboniadol at y Llywydd cyn ei gyflwyno i’r Cynulliad (gweler Pennod 14).

en-gb	The SoPI does not have to be updated following amendments made to the Bill at Stages 2 or 3, although Bill teams may wish to do this if it would assist with communications (particularly with external stakeholders).
cy-gb	Nid oes raid i’r datganiad o fwriad y polisi gael ei ddiweddaru yn dilyn diwygiadau a wneir i’r Bil yng Nghyfnodau 2 neu 3, er efallai y byddai timau Bil yn dymuno gwneud hynny os byddai o gymorth i gyfathrebu (yn enwedig â rhanddeiliaid allanol).

en-gb	Bill teams may find it helpful to discuss the content, handling and presentation of the SoPI with LPGU in the early stage of development.
cy-gb	Gallai fod o fudd i dimau Bil drafod cynnwys y datganiad o fwriad y polisi, a’r dull o’i drin a’i gyflwyno, gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant wrth ddechrau datblygu’r ddogfen.

en-gb	LPGU can also put Bill teams in touch with officials who have worked on SoPIs in the past, to enable learning to be shared.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant hefyd roi’r timau mewn cysylltiad â swyddogion a fu’n gweithio ar ddatganiadau o fwriad y polisi yn y gorffennol, fel y gellir rhannu’r gwersi a ddysgwyd.

en-gb	Chapter 12 – Consents, and requirements to consult with UK Ministers on Assembly Act provisions
cy-gb	Pennod 12 – Cydsyniadau, a gofynion i ymgynghori â Gweinidogion y DU ar ddarpariaethau Deddf Cynulliad

en-gb	This Chapter provides guidance in relation to requirements to consult with UK Ministers or seek their consent and the consent of Her Majesty the Queen and/or the Duke of Cornwall, in respect of certain Assembly Act provisions.
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn darparu canllawiau mewn perthynas â'r gofynion i ymgynghori â Gweinidogion y DU neu geisio eu cydsyniad a chydsyniad Ei Mawrhydi y Frenhines a/neu gydsyniad Dug Cernyw, ynghylch darpariaethau penodol o Ddeddf Cynulliad.

en-gb	Even where an Assembly Act provision does not relate to any of the reserved matters set out in Schedule 7A of GoWA 2006, it may still be outside competence if it breaches the restrictions in Part 1 of Schedule 7B (unless one of the exceptions in Part 2 of Schedule 7B apply).
cy-gb	Hyd yn oed os nad yw Deddf Cynulliad yn ymwneud ag unrhyw un o'r materion a gedwir yn ôl a nodir yn Atodlen 7A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, gall fod y tu allan i gymhwysedd os yw'n torri'r cyfyngiadau yn Rhan 1 o Atodlen 7B (oni bai bod un o'r eithriadau yn Rhan 2 o Atodlen 7B yn gymwys).

en-gb	The restrictions in Schedule 7B include some which require UK Ministerial consent to be provided to certain Assembly Act provisions, and others which require consultation to take place with UK Ministers.
cy-gb	Mae'r cyfyngiadau yn Atodlen 7B yn cynnwys rhai sy'n ei gwneud yn ofynnol cael cydsyniad Gweinidogion y DU ar gyfer rhai darpariaethau Deddfau'r Cynulliad, ac eraill sy'n ei gwneud yn ofynnol ymgynghori â Gweinidogion y DU.

en-gb	These restrictions are summarised below, but if it is considered that a proposed Bill provision potentially engages any of these, Bill teams should discuss with Legal Services at an early stage.
cy-gb	Ceir crynodeb o'r cyfyngiadau hyn isod, ond os ystyrir bod darpariaeth Bil arfaethedig o bosib yn cyffwrdd un o'r rhain, dylai timau Biliau drafod â'r Gwasanaethau Cyfreithiol yn gynnar yn y broses.

en-gb	Legal Services will be able to advise further, including on whether any exceptions from the need for consent apply.
cy-gb	Gall Gwasanaethau Cyfreithiol roi rhagor o gyngor, gan gynnwys ynghylch a oes unrhyw eithriadau o'r angen am gydsyniad yn gymwys.

en-gb	See paragraphs 9 and 10(2) of Schedule 7B.
cy-gb	Gweler baragraffau 9 a 10(2) o Atodlen 7B.

en-gb	It is important to note that if a Bill confers, imposes, modifies or removes a function for which consent is required, but this has not been obtained, it will mean the Bill or part of  the Bill is not within the Assembly's legislative competence (if passed by the Assembly).
cy-gb	Mae'n bwysig nodi os yw Bil yn rhoi, gorfodi, addasu neu ddiddymu swyddogaeth Gweinidog y Goron heb gael y cydsyniad sy’n ofynnol, bydd hynny’n golygu nad yw’r Bil, neu ran ohono, o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad (os caiff ei basio gan y Cynulliad).

en-gb	All necessary consents for the Bill as introduced should normally be in place by the Bill's introduction.
cy-gb	Fel arfer, dylai’r holl gydsyniadau sy’n ofynnol ar gyfer y Bil fel y’i cyflwynir fod wedi eu sicrhau cyn cyflwyno’r Bil.

en-gb	Sufficient time should be allowed for this process.
cy-gb	Dylid caniatáu digon o amser ar gyfer y broses hon.

en-gb	The UK Government has committed to responding to requests for consents within a maximum of 60 working days.
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU wedi ymrwymo i ymateb i geisiadau am gydsyniad o fewn 60 diwrnod gwaith fan bellaf.

en-gb	The Welsh Government has undertaken to allow sufficient time for the UK Government to decide if it agrees to the change, and in practice should engage with the relevant department(s) and the Wales Office as part of its policy development process.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ganiatáu digon o amser i Lywodraeth y DU benderfynu a yw'n cytuno i'r newid, ac yn ymarferol dylai gysylltu â'r adran(nau) penodol a Swyddfa Cymru fel rhan o'r broses datblygu polisi.

en-gb	Minister of the Crown Consent - Reserved Authorities
cy-gb	Cydsyniad Gweinidog y Goron - Awdurdodau a gedwir yn ôl

en-gb	An Act of the Assembly can do the following (subject to certain listed exceptions) only with the consent of the appropriate UK Minister:
cy-gb	Rhaid cael cydsyniad Gweinidog priodol y DU er mwyn i Ddeddf Cynulliad wneud y canlynol (yn ddarostyngedig i restr o eithriadau penodol).

en-gb	The exceptions can be found at paragraph 9 of Schedule 7B to GoWA 2006.
cy-gb	Gellir gweld yr eithriadau ym mharagraff 9 o Atodlen 7B i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	Where the authority in question is HM Revenue and Customs, the Treasury; otherwise, the Secretary of State.
cy-gb	Pan mai'r awdurdod dan sylw yw Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi, y Trysorlys; fel arall, yr Ysgrifennydd Gwladol.

en-gb	confer or impose a new function on a reserved authority (or confer power by subordinate legislation to do so);
cy-gb	rhoi i, neu orfodi ar, awdurdod a gedwir yn ôl unrhyw swyddogaeth newydd (neu roi pŵer drwy is-ddeddfwriaeth i wneud hynny);

en-gb	modify the constitution of a reserved authority, or confer power to do so (this will include modifications relating to its assets and liabilities and its funding and receipts);
cy-gb	addasu cyfansoddiad awdurdod a gedwir yn ôl, neu roi pŵer i wneud hynny (bydd hyn yn cynnwys addasiadau yn ymwneud â'i asedau a'i rwymedigaethau, ei gyllid a'i dderbyniadau);

en-gb	confer, impose, modify or remove functions specifically exercisable in relation to a reserved authority, (or confer power to do so).
cy-gb	rhoi, gorfodi, addasu neu ddiddymu swyddogaethau sydd i'w harfer yn benodol mewn perthynas ag awdurdodau a gedwir yn ôl, (neu roi pŵer i wneud hynny).

en-gb	A “reserved authority” in this context is:
cy-gb	Ystyr "awdurdod a gedwir yn ôl" yn y cyd-destun hwn yw:

en-gb	a Minister of the Crown; or
cy-gb	Gweinidog y Goron; neu

en-gb	a UK government department; or
cy-gb	adran o Lywodraeth y DU; neu

en-gb	any other public authority apart from a devolved Welsh authority.
cy-gb	unrhyw awdurdod cyhoeddus arall ac eithrio awdurdod datganoledig Cymreig.

en-gb	“Public authority” means a body, office or holder of an office that has functions of a public nature.
cy-gb	Ystyr "awdurdod cyhoeddus" yw corff, swydd neu ddeiliad swydd sydd â swyddogaethau o natur gyhoeddus.

en-gb	The definition of “a devolved Welsh authority” for these purposes (i.e. a public authority not subject to these consent requirements) can be found in section 157A of GOWA 2006.
cy-gb	Ceir diffiniad o "awdurdod datganoledig Cymreig" at y dibenion hyn (hynny yw awdurdod cyhoeddus nad yw'n ddarostyngedig i'r gofynion cydsynio) yn adran 157A o Deddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	In summary, a devolved Welsh authority means:
cy-gb	Yn gryno, ystyr awdurdodau datganoledig Cymru yw:

en-gb	an authority which is listed in Schedule 9A to GOWA 2006;
cy-gb	awdurdod sydd wedi'i restru yn Atodlen 9A i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006;

en-gb	an authority whose functions are exercisable only in relation to Wales and are wholly or mainly functions that do not relate to reserved matters; or
cy-gb	awdurdod y mae ei swyddogaethau yn arferadwy mewn perthynas â Chymru yn unig, a'r swyddogaethau hynny yn gyfan gwbl neu'n bennaf ddim yn ymwneud â materion a gedwir yn ôl;

en-gb	a governing body of an institution within the higher education sector (within the meaning of section 91(5) of the Further and Higher Education Act 1992) whose activities are carried on, or principally carried on, in Wales.
cy-gb	corff llywodraethu sefydliad o fewn y sector addysg uwch (o fewn ystyr adran 91(5) o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992) y mae ei weithgarwch yn cael eu cyflawni yn gyfan gwbl neu yn bennaf yng Nghymru.

en-gb	A provision of an Act of the Assembly also cannot remove or modify (or confer power by subordinate legislation to do so) any function of a public authority other than a devolved Welsh authority, unless the appropriate UK Minister consents to the provision.
cy-gb	Hefyd nid oes modd i ddarpariaeth Deddf Cynulliad ddileu nac addasu (na rhoi pŵer drwy is-ddeddfwriaeth i wneud hynny) unrhyw swyddogaeth awdurdod cyhoeddus ac eithrio awdurdod datganoledig Cymreig, oni bai bod Gweinidog priodol y DU yn cydsynio i'r ddarpariaeth.

en-gb	Certain authorities are however excluded from this restriction and the need to seek consent when removing or modifying their functions.
cy-gb	Fodd bynnag, mae awdurdodau penodol wedi'u heithrio o'r cyfyngiad hwn ac o'r angen i ofyn am gydsyniad wrth ddileu neu addasu swyddogaethau.

en-gb	Other exceptions can be found in paragraph 10(2)-(6) of Schedule 7B.
cy-gb	Gellir gweld eithriadau eraill ym mharagraff 10(2)-(6) o Atodlen 7B.

en-gb	Removing or modifying certain UK Ministerial functions – requirements for UK Ministerial consent
cy-gb	Dileu neu addasu swyddogaethau penodol Gweinidogion y DU - gofynion am gydsyniad Gweinidog y DU

en-gb	An Act of the Assembly can do the following only with the consent of the appropriate UK Minister:
cy-gb	Rhaid cael cydsyniad Gweinidog priodol y DU er mwyn i Ddeddf Cynulliad wneud y canlynol:

en-gb	The appropriate Minister is the Secretary of State (in practice this is likely to be the Secretary of State for Wales), unless the relevant functions relate to HM Revenue and Customs, in which case it will be the Treasury.
cy-gb	Y Gweinidog priodol yw'r Ysgrifennydd Gwladol (yn ymarferol, mae'n debygol mai Ysgrifennydd Gwladol Cymru fydd hwn), oni bai bod y swyddogaethau perthnasol yn ymwneud â Chyllid a Thollau Ei Mawrhydi, ac os felly y Trysorlys fydd dan sylw.

en-gb	remove or modify any function of a Minister of the Crown that relates to a “qualified devolved function”, or confer power by subordinate legislation to do so;
cy-gb	dileu neu addasu unrhyw swyddogaeth Gweinidog y Goron sy'n ymwneud â "swyddogaeth ddatganoledig amodol" neu roi pŵer drwy is-ddeddfwriaeth i wneud hynny;

en-gb	A Minister of the Crown is a Minister in the UK Government, including HM Treasury.
cy-gb	Gweinidog y Goron yw Gweinidog yn Llywodraeth y DU, gan gynnwys Trysorlys EM.

en-gb	“Qualified devolved function” is defined in paragraph 11(3) of Schedule 7B to GoWA 2006.
cy-gb	Caiff “swyddogaeth ddatganoledig amodol” ei ddiffinio ym mharagraff 11(3) o Atodlen 7B i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	remove or modify any function of a Minister of the Crown exercisable in relation to the Welsh language, or confer power to do so;
cy-gb	dileu neu addasu unrhyw swyddogaeth Gweinidog y Goron sy'n arferadwy mewn perthynas â'r Gymraeg, neu roi pŵer i wneud hynny;

en-gb	remove or modify any function of a Minister of the Crown exercisable in relation to water supply, water quality, water resources management, sewerage, control of pollution of water resources, sewerage, rivers and other watercourses, land drainage, flood risk management or coastal protections, or confer power to do so;
cy-gb	dileu neu addasu unrhyw swyddogaeth Gweinidog y Goron sy'n arferadwy mewn perthynas â'r cyflenwad dŵr, ansawdd dŵr, rheoli adnoddau dŵr, carthffosiaeth, rheoli llygredd dŵr, afonydd a chyrsiau dŵr eraill, draenio tir, rheoli risg llifogydd neu fesurau diogelu'r arfordir, neu roi pwerau i wneud hynny;

en-gb	remove or modify any function of a Minster of the crown under Chapter 1 of Part 3, or section 58, of the Marine and Coastal Access Act 2009, or confer power to do so;
cy-gb	dileu neu addasu unrhyw swyddogaethau Gweinidog y Goron dan Bennod 1 o Ran 3, neu adran 58, o Ddeddf y Môr a Mynediad i'r Arfordir 2009, neu roi pŵer i wneud hynny;

en-gb	remove or modify any power of the Secretary of State under section 6 of the Railways Act 2005 (financial assistance relating to railway services etc) , or confer power to do so; or
cy-gb	dileu neu addasu unrhyw bŵer yr Ysgrifennydd Gwladol dan adran 6 o Ddeddf Rheilffyrdd 2005 (cymorth ariannol mewn perthynas â gwasanaethau trenau etc), neu roi pŵer i wneud hynny;

en-gb	remove or modify any function of the Treasury under section 138(2) or 141(4) of GoWA 2006, or confer power to do so.
cy-gb	dileu neu addasu unrhyw swyddogaethau'r Trysorlys dan adran 138(2) neu 141(4) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, neu roi pŵer i wneud hynny.

en-gb	Removing or modifying other UK Ministerial functions – requirement to consult the appropriate UK Minister
cy-gb	Dileu neu addasu swyddogaethau eraill Gweinidogion y DU - gofynion i ymgynghori â'r Gweinidog priodol

en-gb	A provision of an Act of the Assembly cannot remove or modify any other function of a Minister of the Crown (i.e. other than those listed in paragraph 12.10), or confer power by subordinate legislation to do so, unless the Welsh Ministers have consulted the appropriate Minister about the provision in question.
cy-gb	Nid oes modd i ddarpariaeth Deddf Cynulliad ddileu nac addasu unrhyw un o swyddogaethau eraill Gweinidog y Goron (hynny yw ac eithrio'r rhai sydd wedi'u rhestru ym mharagraff 12.10), na rhoi pŵer drwy is-ddeddfwriaeth i wneud hynny, oni bai bod Gweinidogion Cymru wedi ymgynghori â'r Gweinidog priodol ynghylch y ddarpariaeth dan sylw.

en-gb	Bill teams should ensure they are familiar with the guidance, ‘Liaison with the UK Government on Assembly Bills, Parliamentary Bills, Orders modifying the Assembly’s legislative competence and changes to the Welsh Minister’s Executive Functions’ (commonly referred to as the ‘Reciprocal Guidance’).
cy-gb	Dylai timau Bil sicrhau eu bod yn gyfarwydd â’r canllaw, ‘Liaison with the UK Government on Assembly Bills, Parliamentary Bills, Orders modifying the Assembly’s legislative competence and changes to the Welsh Ministers’ executive functions’.

en-gb	The guidance is reciprocal to the UK Government’s Devolution Guidance Note to UK Government departments on handling ‘Parliamentary and Assembly Primary Legislation Affecting Wales’.
cy-gb	Mae’r canllaw uchod yn ategu canllawiau Llywodraeth y DU ar gyfer adrannau’r llywodraeth honno ar ‘Parliamentary and Assembly Primary Legislation Affecting Wales’ .

en-gb	The ‘Reciprocal Guidance’ should also be read in conjunction with the ‘Memorandum of Understanding between the UK Government and Devolved Administrations’.
cy-gb	Dylid hefyd ddarllen y Canllaw hwn ar y cyd â’r Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth rhwng Llywodraeth y DU a’r Gweinyddiaethau Datganoledig.

en-gb	Further advice is also available from Legal Services, from the Legislative Programme and Governance Unit (LPGU) and from Constitutional Affairs and Inter-Governmental Relations (CAIGR).
cy-gb	Mae rhagor o gyngor ar gael hefyd gan y Gwasanaethau Cyfreithiol, Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant a’r Is-adran Materion Cyfansoddiadol a Chysylltiadau Rhynglywodraethol (CAIGR).

en-gb	Signifying consent to the Assembly
cy-gb	Hysbysu’r Cynulliad yn ffurfiol o gydsyniad

en-gb	When the Bill is sent to the Llywydd for her determination (see Chapter 14), the covering letter from the First Minister should identify where consents are required and provide copies where available.
cy-gb	Pan anfonir y Bil at y Llywydd iddi benderfynu arnynt (gweler Pennod 14), dylai’r llythyr eglurhaol oddi wrth y Prif Weinidog nodi pa gydsyniadau sy’n ofynnol a darparu copïau os oes rhai ar gael.

en-gb	It would only be in exceptional circumstances, outside the Welsh Government’s control, that it might not be possible to signify all consents at this stage.
cy-gb	Ar yr adeg hon, dim ond mewn amgylchiadau eithriadol yn unig, y tu hwnt i reolaeth Llywodraeth Cymru, y gallai fod yn amhosibl rhoi hysbysiad ffurfiol o’r holl gydsyniadau.

en-gb	Amendments to Bills
cy-gb	Diwygiadau i Filiau

en-gb	UK Ministerial consent may also be required for amendments to a Bill – see Chapter 15.
cy-gb	Gall fod yn ofynnol cael cydsyniad Gweinidogion y DU hefyd ar gyfer diwygiadau i Fil – gweler Pennod 15.

en-gb	Consent of Her Majesty the Queen and/or the Duke of Cornwall
cy-gb	Cydsyniad Ei Mawrhydi y Frenhines a/neu Dug Cernyw

en-gb	The consent of Her Majesty the Queen (commonly referred to as ‘Queen’s Consent’) is required when a Bill, a provision of a Bill or an amendment to a Bill would:
cy-gb	Bydd yn ofynnol cael cydsyniad Ei Mawrhydi y Frenhines (y cyfeirir ato yn gyffredin fel ‘Cydsyniad y Frenhines’) lle byddai Bil, darpariaeth mewn Bil neu ddiwygiad i Fil yn:

en-gb	affect the prerogative of the Crown;
cy-gb	effeithio ar uchelfraint y Goron;

en-gb	affect the hereditary revenues, personal property or personal interests of the Crown, and the Duchy of Lancaster and, if there is no Duke of Cornwall or if the Duke of Cornwall is not of age, the Duchy of Cornwall.
cy-gb	effeithio ar refeniw etifeddol, eiddo personol neu fuddiannau personol y Goron, a Dugiaeth Caerhirfryn ac, os nad oes Dug Cernyw neu os nad yw Dug Cernyw eto wedi dod i oed, Dugiaeth Cernyw.

en-gb	Prerogative of the Crown (or more commonly ‘the royal prerogative’) refers to those powers belonging to the sovereign alone.
cy-gb	Mae Uchelfraint y Goron (y cyfeirir ati yn amlach fel ‘yr uchelfraint frenhinol’) yn cyfeirio at y pwerau hynny sy’n perthyn i’r sofran yn unig.

en-gb	Examples of the power include the making of certain appointments (including royal commissions) or the exercise of the prerogative of mercy (for example to pardon convicted offenders).
cy-gb	Mae enghreifftiau o’r pŵer hwn yn cynnwys yr hawl i wneud rhai penodiadau (gan gynnwys comisiynau brenhinol) neu i arfer y frenhinfraint drugaredd (er enghraifft rhoi pardwn i droseddwyr a euogfarnwyd).

en-gb	The process of Queen’s Consent is separate from Royal Assent, which is the means by which the monarch agrees that a Bill may become an Act – see Chapter 17.
cy-gb	Mae proses Cydsyniad y Frenhines yn fater ar wahân i’r Cydsyniad Brenhinol, sef y modd y mae’r teyrn yn cytuno y caiff Bil ddod yn Ddeddf – gweler Pennod 17.

en-gb	The Duke of Cornwall’s consent is required for Bills that expressly mention the Duchy of Cornwall or otherwise have a special application to it.
cy-gb	Mae’n ofynnol cael cydsyniad Dug Cernyw ar gyfer Biliau sy’n cyfeirio’n benodol at Ddugiaeth Cernyw neu sy’n cael eu cymhwyso’n arbennig iddi mewn rhyw ffordd arall.

en-gb	The eldest surviving son of the monarch, who is also Heir Apparent to the throne, inherits the title of Duke of Cornwall and the estate of the Duchy of Cornwall.
cy-gb	Etifeddir y teitl Dug Cernyw ac ystad Dugiaeth Cernyw gan yr hynaf sy’n fyw o feibion y teyrn ac a fydd hefyd yn Etifedd Eglur y Goron.

en-gb	If the monarch does not have a son, there is no Duke of Cornwall and the Duchy of Cornwall reverts to the Crown.
cy-gb	Pan nad oes gan y teyrn fab, nid oes Dug Cernyw a dychwelir Dugiaeth Cernyw i’r Goron.

en-gb	The last occasion on which Prince’s Consent alone was signified was for the Pilotage Bill in 1987; this was required because the Duke of Cornwall is the harbour authority for the Isles of Scilly.
cy-gb	Ar gyfer y Bil Taliadau Llywio ym 1987 yr hysbyswyd yn ffurfiol o/am Gydsyniad y Tywysog yn unig cyn hyn; roedd y cydsyniad hwnnw’n ofynnol gan mai Dug Cernyw yw’r awdurdod harbwr ar gyfer Ynysoedd Scilly.

en-gb	The requirement for Queen’s Consent also applies in the UK and Scottish Parliaments.
cy-gb	Mae’r gofyniad i gael Cydsyniad y Frenhines yn gymwys hefyd yn Seneddau’r DU a’r Alban.

en-gb	Signifying Queen’s Consent to the Assembly
cy-gb	Hysbysu’r Cynulliad yn ffurfiol o Gydsyniad y Frenhines

en-gb	In line with section 111 of GoWA 2006, and under Standing Order 26.67, the Assembly must not pass a Bill which requires such Consents to be passed until a Member of the Government has signified that Consent has been given during a meeting of the Assembly.
cy-gb	Yn unol ag adran 111 of Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, ac o dan Reol Sefydlog 26.67, rhaid i’r Cynulliad beidio â phasio Bil y mae’n ofynnol pasio Cydsyniadau o’r fath ar ei gyfer, hyd nes y bydd Aelod o’r Llywodraeth yn hysbysu’n ffurfiol bod Cydsyniad wedi ei roi yn ystod cyfarfod o’r Cynulliad.

en-gb	For those Bills where Consent has been signified.  This can been done at the end of the Stage 3 proceedings.
cy-gb	Yn achos y Biliau hynny yr hysbyswyd yn ffurfiol bod Cydsyniad wedi ei roi, gellir gwneud hyn ar ddiwedd trafodion Cyfnod 3.

en-gb	Although Queen’s Consent is not required to introduce a Bill, when the Bill is sent to the Llywydd for her determination, the covering letter from the First Minister should identify where consents from the Queen and/or Duke of Cornwall may be required.
cy-gb	Er nad yw Cydsyniad y Frenhines yn ofynnol ar gyfer cyflwyno Bil, pan anfonir y Bil at y Llywydd iddi benderfynu arnynt, dylai’r llythyr eglurhaol oddi wrth y Prif Weinidog nodi lle y gallai fod yn ofynnol cael cydsyniadau gan y Frenhines a/neu Ddug Cernyw.

en-gb	LPGU will provide a template of this letter which includes text regarding these consents.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn darparu templed o’r llythyr hwn a fydd yn cynnwys testun ynglŷn â’r cydsyniadau hyn.

en-gb	Amendments
cy-gb	Diwygiadau

en-gb	The Queen’s and/or Duke of Cornwall’s Consent may also be required for amendments to a Bill – see Chapter 15.
cy-gb	Gall Cydsyniad y Frenhines a/neu Ddug Cernyw fod yn ofynnol hefyd ar gyfer diwygiadau i Fil – gweler Pennod 15.

en-gb	Further advice
cy-gb	Cyngor pellach

en-gb	Further advice on all of these matters is available from Legal Services.
cy-gb	Mae rhagor o gyngor ar y materion hyn ar gael gan yr Adran Gwasanaethau Cyfreithiol.

en-gb	Chapter 13 – Overview of the Stages of Assembly consideration
cy-gb	Pennod 13 – Trosolwg ar Gyfnodau ystyriaeth y Cynulliad

en-gb	This Chapter is intended to provide a helpful at-a-glance overview of the Assembly Stages.
cy-gb	Diben y Bennod hon yw darparu trosolwg cryno a hwylus o Gyfnodau’r Cynulliad.

en-gb	It is not definitive and so Bill teams should also read:
cy-gb	Nid yw’n hollgynhwysol, ac felly dylai’r timau Bil hefyd ddarllen:

en-gb	Chapter 14 which deals with the Introduction of a Bill into the Assembly;
cy-gb	Pennod 14, sy’n ymdrin â chyflwyno Bil i’r Cynulliad;

en-gb	Chapter 15 which considers each of the Assembly Stages in more detail, together with the key actions and issues to be considered.
cy-gb	Pennod 15, sy’n ymdrin â phob un o’r Cyfnodau Cynulliad yn fanylach, ynghyd â’r camau gweithredu allweddol a’r materion y dylid eu hystyried.

en-gb	Separate guidance on the Assembly Stages for fast-track and emergency Bills is provided in Chapter 16.
cy-gb	Ym Mhennod 16, darperir canllawiau ar wahân ar y Cyfnodau Cynulliad ar gyfer Biliau llwybr carlam a brys.

en-gb	Guidance on what happens to a Bill after Stage 4 has concluded is given in Chapter 17, and commencement of an Act of the Assembly is dealt with in Chapter 18.
cy-gb	Ym Mhennod 17 rhoddir canllawiau ar yr hyn sy’n digwydd i Fil ar ôl cwblhau Cyfnod 4; ac ym Mhennod 18 ymdrinnir â chychwyn Deddf Cynulliad.

en-gb	Standing Order 26 governs the Assembly procedures relating to the introduction and consideration of public Bills.
cy-gb	Mae Rheol Sefydlog 26 yn llywodraethu’r gweithdrefnau Cynulliad sy’n gysylltiedig â chyflwyno ac ystyried Biliau cyhoeddus.

en-gb	Summary of the Assembly Stages
cy-gb	Crynodeb o’r Cyfnodau Cynulliad

en-gb	The usual Stages of the Assembly’s consideration of a Bill are known as Stage 1, Stage 2, Stage 3 and Stage 4.
cy-gb	Mae’r cyfnodau arferol o ystyriaeth o Fil gan y Cynulliad yn cael eu galw yn Gyfnod 1, Cyfnod 2, Cyfnod 3 a Chyfnod 4.

en-gb	Some Bills may go through an additional amending stage prior to Stage 4, which is known as Report Stage.
cy-gb	Gall rhai Biliau fynd drwy gyfnod diwygio arall hefyd, cyn Cyfnod 4, sy’n cael ei galw yn Gyfnod Adrodd.

en-gb	Brief overview
cy-gb	Trosolwg cryno

en-gb	Activity
cy-gb	Camau Gweithredu

en-gb	Introduction
cy-gb	Cyflwyno

en-gb	Bill introduced and announced in Welsh and English (Written and Oral Statements made by the Lead Minister)
cy-gb	Cyflwyno’r Bil a’i gyhoeddi yn Gymraeg ac yn Saesneg (Datganiadau ysgrifenedig a llafar yn cael eu gwneud gan y Gweinidog Arweiniol)

en-gb	Stage 1
cy-gb	Cyfnod 1

en-gb	Consideration of the Bill by a Committee of the Assembly
cy-gb	Ystyriaeth o’r Bil gan Bwyllgor Cynulliad

en-gb	Assembly is asked to agree the general principles of the Bill (if agreed the Bill proceeds to Stage 2, if not agreed the Bill falls)
cy-gb	Gofyn i’r Cynulliad gytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil (os cytunir, mae’r Bil yn mynd ymlaen i Gyfnod 2, ond os na chytunir mae’r Bil yn methu)

en-gb	Detailed consideration by a Committee of the Assembly (the Bill can be amended during this Stage)
cy-gb	Ystyriaeth fanwl gan Bwyllgor Cynulliad (gellir diwygio’r Bil yn ystod y Cyfnod hwn)

en-gb	Detailed consideration by Plenary (the Bill can be amended during this Stage)
cy-gb	Ystyriaeth fanwl gan y Cyfarfod Llawn (gellir diwygio’r Bil yn ystod y Cyfnod hwn)

en-gb	Assembly is asked to pass the Bill as amended (if agreed the Bill proceeds towards Royal Assent, if not agreed the Bill is rejected)
cy-gb	Gofyn i’r Cynulliad basio’r Bil fel y’i diwygiwyd (os cytunir, mae’r Bil yn mynd ymlaen ar gyfer Cydsyniad Brenhinol, os na chytunir, mae’r Bil yn cael ei wrthod)

en-gb	In order for a Bill to be considered by the Assembly, it must be formally introduced into the Assembly.
cy-gb	Er mwyn i’r Cynulliad ystyried Bil, rhaid cyflwyno’r Bil yn ffurfiol i’r Cynulliad.

en-gb	In practice, this means the Bill is laid with officials in the Table Office, who will arrange for the Bill to be published on the Assembly’s website by the following day.
cy-gb	Yn ymarferol, mae hyn yn golygu gosod y Bil gyda swyddogion yn y Swyddfa Gyflwyno, a fydd wedyn yn trefnu i gyhoeddi’r Bil ar wefan y Cynulliad erbyn y diwrnod canlynol.

en-gb	Bills must be available in English and Welsh and the Llywydd must publish a statement setting out whether, in her opinion, the Bill and its provisions are within the legislative competence of the Assembly.
cy-gb	Mae’n rhaid i Filiau fod ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg a rhaid i’r Llywydd gyhoeddi datganiad sy’n nodi a yw’r Bil a’i ddarpariaethau, yn ei barn hi, o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad.

en-gb	Each Bill must also be accompanied by an Explanatory Memorandum that will set out its policy objectives, details of any consultation already undertaken on the Bill, estimates of the costs of implementing the Bill and any other relevant information.
cy-gb	Rhaid hefyd cyflwyno Memorandwm Esboniadol gyda phob Bil a fydd yn nodi ei amcanion polisi, manylion unrhyw ymgynghoriad a gynhaliwyd eisoes ar y Bil, amcangyfrifon o gostau gweithredu’r Bil ac unrhyw wybodaeth berthnasol arall.

en-gb	At the first meeting of the Assembly in Plenary after the Bill has been tabled, the Lead Minister will usually make a Legislative Statement.
cy-gb	Yn y Cyfarfod Llawn cyntaf o’r Cynulliad ar ôl i’r Bil gael ei gyflwyno, bydd y Gweinidog Arweiniol fel arfer yn gwneud Datganiad Deddfwriaethol.

en-gb	The statement sets out the main purpose and effect of the Bill.
cy-gb	Mae’r datganiad hwnnw yn nodi prif ddiben ac effaith y Bil.

en-gb	It is not required by Standing Orders, but represents an opportunity for the Assembly to be informed of the Bill.
cy-gb	Nid yw datganiad o’r fath yn ofynnol o dan y Rheolau Sefydlog, ond mae’n gyfle i roi gwybodaeth am y Bil i’r Cynulliad.

en-gb	Stage 1 – Consideration of general principles
cy-gb	Cyfnod 1 – Ystyried yr egwyddorion cyffredinol

en-gb	This Stage normally involves the consideration of the general principles of a Bill by a Committee (or Committees), followed by the agreement of the general principles by the Assembly.
cy-gb	Fel arfer bydd egwyddorion cyffredinol y Bil yn cael eu hystyried gan Bwyllgor (neu Bwyllgorau) yn ystod y cyfnod hwn, cyn i’r Cynulliad gytuno ar yr egwyddorion cyffredinol.

en-gb	The Committee will focus on the main purpose(s) of the Bill, rather than the fine detail (which is a matter for later Stages).
cy-gb	Bydd y Pwyllgor yn canolbwyntio ar brif ddiben(ion) y Bil yn hytrach nag ar ei fanylion (a fydd yn fater i’w ystyried yn ystod y Cyfnodau a ddaw wedi hwn).

en-gb	The Committee may also invite representations from interested parties, and may take written and oral evidence to inform its work.
cy-gb	Caiff y Pwyllgor hefyd wahodd sylwadau gan bartïon â buddiant, a chymryd tystiolaeth ysgrifenedig neu ar lafar er mwyn llywio ei waith.

en-gb	Once the Committee has reported, the Assembly will be asked to debate and agree the Bill’s general principles – the Stage 1 debate.
cy-gb	Unwaith y bydd y Pwyllgor wedi rhoi ei adroddiad, gofynnir i’r Cynulliad drafod a chytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil – y ddadl Cyfnod 1.

en-gb	Stage 2 – Detailed consideration by Committee
cy-gb	Cyfnod 2 – Ystyriaeth fanwl gan Bwyllgor

en-gb	This Stage follows the completion of Stage 1 and involves the detailed consideration, by a Committee, of a Bill and any amendments proposed by Assembly Members.
cy-gb	Mae’r Cyfnod hwn yn dilyn cwblhau Cyfnod 1 ac mae’n cynnwys ystyriaeth fanwl gan Bwyllgor, o’r Bil ac o unrhyw welliannau a gynigir gan Aelodau Cynulliad.

en-gb	Any Assembly Member may table amendments to the Bill and there is no limit to the number of amendments that can be tabled.
cy-gb	Gall unrhyw Aelod Cynulliad gyflwyno gwelliannau i’r Bil, ac nid oes cyfyngiad ar nifer y gwelliannau y gellir eu cyflwyno.

en-gb	However, only Committee members may move and vote on amendments.
cy-gb	Fodd bynnag, aelodau o’r Pwyllgor yn unig a gaiff cynnig gwelliannau gerbron y Pwyllgor a phleidleisio arnynt.

en-gb	This Stage ends when all the amendments have been considered.
cy-gb	Daw’r Cyfnod hwn i ben pan fydd yr holl welliannau wedi eu hystyried.

en-gb	Stage 3 follows the completion of Stage 2 and involves the detailed consideration, by the Assembly, of the Bill and any amendments proposed by Assembly Members.
cy-gb	Mae Cyfnod 3 yn dilyn cwblhau Cyfnod 2 ac mae’n cynnwys ystyriaeth fanwl gan y Cynulliad, o’r Bil ac o unrhyw welliannau a gynigir gan Aelodau Cynulliad.

en-gb	Any Member may table amendments to the Bill, but the Llywydd will decide which amendments the Assembly will consider.
cy-gb	Caiff unrhyw Aelod Cynulliad gyflwyno gwelliannau i’r Bil, ond y Llywydd a fydd yn penderfynu pa welliannau y bydd y Cynulliad yn eu hystyried.

en-gb	Report Stage
cy-gb	Y Cyfnod Adrodd

en-gb	Some Bills may require a further detailed consideration of the Bill by the Assembly, known as Report Stage, which is similar to Stage 3.
cy-gb	Gall fod yn ofynnol bod rhai Biliau yn cael rhagor o ystyriaeth fanwl gan y Cynulliad. Y Cyfnod Adrodd yw’r enw am gyfnod o’r fath, ac mae’n debyg i Gyfnod 3.

en-gb	It will follow the completion of Stage 3 and will consider any amendments proposed by Assembly Members and selected by the Llywydd.
cy-gb	Bydd y Cyfnod Adrodd yn dilyn cwblhau Cyfnod 3 ac yn ystod y Cyfnod Adrodd ystyrir unrhyw welliannau a gynigiwyd gan Aelodau’r Cynulliad ac a ddewiswyd gan y Llywydd.

en-gb	Stage 4 – Final Stage
cy-gb	Cyfnod 4 – Y Cyfnod Terfynol

en-gb	This is the last Stage of the process and follows the completion of Stage 3 (or Report as the case may be).
cy-gb	Hwn yw’r Cyfnod olaf yn y broses, a bydd yn dilyn cwblhau Cyfnod 3 (neu’r Cyfnod Adrodd, yn ôl fel y digwydd).

en-gb	At this Stage, there is a recorded vote by the Assembly to pass the final text of the Bill.
cy-gb	Yn y Cyfnod hwn, cynhelir pleidlais gofnodedig gan y Cynulliad, i basio testun terfynol y Bil.

en-gb	If the Llywydd’s view is that any provision of a Bill relates to a protected subject-matter (such as the name of the Assembly, the persons entitled to vote in Assembly elections, and the size of the Assembly), the Bill is only passed if the number voting in favour of it is at least two-thirds of the total number of Assembly seats.
cy-gb	Os bydd y Llywydd o'r farn bod unrhyw un o ddarpariaethau'r Bil yn ymwneud â phynciau gwarchodedig (fel enw'r Cynulliad, y personau sy'n gymwys i bleidleisio yn etholiadau'r Cynulliad, a maint y Cynulliad), bydd rhaid i o leiaf ddwy ran o dair o gyfanswm Aelodau'r Cynulliad bleidleisio o blaid er mwyn iddo gael ei basio.

en-gb	This is known as the super-majority requirement.
cy-gb	Gelwir hyn yn uwch-fwyafrif.

en-gb	The protected subject-matters are set out in full in section 111A of GOWA 2006.
cy-gb	Mae'r pynciau gwarchodedig i'w gweld yn llawn yn adran 111A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	Where a super-majority is not required, a simple majority vote is required to pass the Bill (i.e. more Members vote in favour of passing the Bill than against).
cy-gb	Os nad oes angen uwch-fwyafrif, mae mwyafrif syml yn ddigon i basio'r Bil (hynny yw mwy o aelodau yn pleidleisio o blaid pasio'r Bil nag yn erbyn).

en-gb	In the event of a tied vote, the Llywydd is required to exercise her casting vote against the Bill, and the Bill will be rejected.
cy-gb	Os bydd y bleidlais yn gyfartal, rhaid i'r Llywydd roi ei phleidlais fwrw yn erbyn y Bil, ac fe fydd y Bil yn cael ei wrthod.

en-gb	After Stage 4
cy-gb	Ar ôl Cyfnod 4

en-gb	If the Assembly passes a Bill at Stage 4, the Bill will enter into a four-week period (referred to as the period of intimation) during which the Attorney General and/or the Counsel General may refer the Bill, or any of its provisions, to the Supreme Court.
cy-gb	Os yw’r Cynulliad yn pasio Bil yng Nghyfnod 4, bydd y Bil yn dechrau ar gyfnod o bedair wythnos yn ei hanes (y cyfeirir ato fel y cyfnod hysbysu) pan gaiff y Twrnai Cyffredinol a/neu’r Cwnsler Cyffredinol atgyfeirio’r Bil, neu unrhyw rai o’i ddarpariaethau, i’r Goruchaf Lys.

en-gb	Under section 112 of GOWA 2006 they may refer the question whether a Bill, or any provision of a Bill, would be within the Assembly's legislative competence.
cy-gb	Dan adran 112 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, gallant atgyfeirio'r cwestiwn a fyddai'r Bil, neu unrhyw ddarpariaeth o'r Bil, o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad.

en-gb	Under section 111B they may also refer the question of whether any provision of a Bill relates to a protected subject-matter to the Supreme Court for decision.
cy-gb	Dan adran 111B, gallant hefyd gyfeirio'r cwestiwn a fyddai unrhyw ddarpariaeth o'r Bil yn ymwneud â phynciau gwarchodedig am ddyfarniad gan y Goruchaf Lys.

en-gb	The Secretary of State for Wales may also intervene during this four-week period by making an order to prevent the Bill gaining Royal Assent.
cy-gb	Caiff Ysgrifennydd Gwladol Cymru hefyd ymyrryd yn ystod y cyfnod hysbysu hwn, drwy wneud gorchymyn i atal y Bil rhag cael Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	If the Bill is referred and the Supreme Court subsequently determines the Bill or its provisions are outside the legislative competence of the Assembly or that a provision of the Bill relates to a protected subject-matter, or the Secretary of State makes an order preventing the Bill being sent for Royal Assent, the Assembly may reconsider the Bill during a process known as the Reconsideration Stage.
cy-gb	Os atgyfeirir y Bil ac os yw’r Goruchaf Lys wedyn yn penderfynu bod y Bil neu ei ddarpariaethau y tu allan i gymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad, neu bod darpariaeth o'r Bil hwnnw yn ymwneud â phynciau gwarchodedig, neu os yw’r Ysgrifennydd Gwladol yn gwneud gorchymyn sy’n atal y Bil rhag cael ei anfon am Gydsyniad Brenhinol, caiff y Cynulliad ailystyried y Bil yn ystod proses sy’n cael ei galw y Cyfnod Ailystyried.

en-gb	Further detail on the Reconsideration Stage can be found in Chapter 17 of this Handbook.
cy-gb	Rhoddir manylion pellach am y Cyfnod Ailystyried ym Mhennod 17 y Llawlyfr hwn.

en-gb	If the Bill is not referred to the Supreme Court, or the Supreme Court finds the Bill and its provisions are within the legislative competence of the Assembly, and the Secretary of State does not intervene, the Bill will proceed to gain Royal Assent.
cy-gb	Os na fydd y Bil yn cael ei atgyfeirio i’r Goruchaf Lys, neu os yw’r Goruchaf Lys yn canfod bod y Bil a’i ddarpariaethau o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad, ac os nad yw’r Ysgrifennydd Gwladol yn ymyrryd, bydd y Bil yn mynd ymlaen i gael Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	This is the Monarch’s agreement to make a Bill into an Act of the Assembly.
cy-gb	Bydd hyn yn cadarnhau bod y Teyrn yn cytuno i wneud y Bil yn Ddeddf Cynulliad.

en-gb	Royal Assent is conferred by the Monarch signing the Letters Patent under the Welsh Seal and is received when the Clerk to the Assembly is notified of this.
cy-gb	Rhoddir y Cydsyniad Brenhinol pan fydd y Breinlythyrau o dan y Sêl Gymreig yn cael eu llofnodi gan y Teyrn a Chlerc y Cynulliad yn cael ei hysbysu am hyn.

en-gb	Chapter 14 – Introduction of the Bill
cy-gb	Pennod 14 – Cyflwyno’r Bil

en-gb	This Chapter covers the phase of work immediately prior to Assembly consideration of the Bill and the announcement of the Bill to the legislature (known as introduction).
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn ymdrin â’r gwaith sy’n cael ei wneud yn union cyn i’r Bil fod yn destun ystyriaeth gan y Cynulliad a chyn hysbysu’r ddeddfwrfa o’r Bil (sy’n cael ei alw yn cyflwyno).

en-gb	Pre-introduction assessment meetings
cy-gb	Cyfarfodydd asesu cyn-gyflwyno

en-gb	The internal approach to pre-introduction assessment of Bills, ahead of formal Ministerial agreement to introduce, has been refined and strengthened.
cy-gb	Mae’r dull mewnol o asesu cyn-gyflwyno ar gyfer Biliau, cyn cael cydsyniad Gweinidogol ffurfiol ar gyfer cyflwyno, wedi ei fireinio a’i gryfhau.

en-gb	Pre-introduction assessment meetings are held on each Government Bill to enable Ministers to discuss a Bill and its supporting documentation ahead of formal agreement to introduce.
cy-gb	Cynhelir cyfarfodydd asesu cyn-gyflwyno ar gyfer pob Bil Llywodraeth, er mwyn galluogi Gweinidogion i drafod y Bil a’r dogfennau cysylltiedig cyn cydsynio’n ffurfiol i gyflwyno.

en-gb	Seeking agreement to introduce the Bill
cy-gb	Ceisio cytundeb i gyflwyno’r Bil

en-gb	When the Bill is complete and ready to be introduced, formal agreement to introduction of the Bill in Welsh and English must be sought from the Counsel General, the Lead Minister and the First Minister.
cy-gb	Pan fydd y Bil wedi’i gwblhau ac yn barod i’w gyflwyno, rhaid ceisio cytundeb ffurfiol i gyflwyno’r Bil yn Gymraeg ac yn Saesneg oddi wrth y Cwnsler Cyffredinol, y Gweinidog Arweiniol a’r Prif Weinidog.

en-gb	At the same time, the Minister and the First Minister will be asked to clear the Explanatory Memorandum in Welsh and English for laying with the Bill on introduction.
cy-gb	Ar yr un pryd, gofynnir i’r Gweinidog ac i’r Prif Weinidog awdurdodi’r Memorandwm Esboniadol yn Gymraeg ac yn Saesneg ar gyfer ei osod gyda’r Bil wrth gyflwyno.

en-gb	Also known as the Member in charge once the Bill has been introduced but is referred to in the Handbook (in relation to Government Bills) as Lead Minister or Minister.
cy-gb	Mae’n cael ei adnabod hefyd fel yr Aelod Cyfrifol pan fydd y Bil wedi cael ei gyflwyno ond yn y Llawlyfr (mewn perthynas â Biliau’r Llywodraeth) cyfeirir ato fel y Gweinidog Arweiniol neu’r Gweinidog.

en-gb	Reference to the Explanatory Memorandum in this Chapter is to the document which contains the Explanatory Memorandum, the Regulatory Impact Assessment (RIA) and the Explanatory Notes.
cy-gb	Mae cyfeiriadau at y Memorandwm Esboniadol yn y Bennod hon yn gyfeiriadau at y ddogfen sy’n cynnwys y Memorandwm Esboniadol, yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol a’r Nodiadau Esboniadol.

en-gb	At least one week should be allowed for Ministerial clearances to be secured following a Ministerial pre-introduction assessment meeting, although longer may be required during recess periods.
cy-gb	Dylid caniatáu o leiaf un wythnos ar gyfer cael awdurdodiadau Gweinidogol ar ôl cyfarfod asesu cyn-gyflwyno Gweinidogol, er efallai bydd angen cyfnod hwy yn ystod toriadau’r Cynulliad.

en-gb	This time will be planned on the timetable provided to the Bill team by the Legislative Programme and Governance Unit (LPGU).
cy-gb	Bydd amser yn cael ei neilltuo ar gyfer hyn yn yr amserlen a ddarperir i dîm y Bil gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	However, Bill teams will need to speak with Ministerial Private Offices to discuss clearance times, particularly during recess periods, with plenty of notice.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd angen i’r timau Bil gysylltu â Swyddfeydd Preifat y Gweinidogion mewn da bryd i drafod yr amserlen ar gyfer awdurdodi, yn enwedig yn ystod toriadau’r Cynulliad

en-gb	Llywydd’s determination
cy-gb	Penderfyniad y Llywydd

en-gb	On the introduction of a Bill to the Assembly it must be accompanied by a statement in English and in Welsh by the Llywydd.
cy-gb	Rhaid cael datganiad gan y Llywydd yn Gymraeg ac yn Saesneg i gyd-fynd ag unrhyw Fil wrth ei gyflwyno i’r Cynulliad.

en-gb	This statement must –
cy-gb	Rhaid i’r datganiad hwnnw –

en-gb	indicate whether or not the provisions of the Bill would be, in the Llywydd’s opinion, within the legislative competence of the Assembly; and
cy-gb	ddynodi a fyddai darpariaethau’r Bil, ym marn y Llywydd, o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad ai peidio;

en-gb	indicate any provisions which, in the Llywydd’s opinion, would not be within the legislative competence of the Assembly and the reasons for that opinion.
cy-gb	dynodi unrhyw ddarpariaethau na fyddent, ym marn y Llywydd, o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad, a’r rhesymau am y farn honno.

en-gb	In order for the Llywydd to prepare this statement the Bill and the Explanatory Memorandum must be submitted to her by the First Minister, under cover of a letter.
cy-gb	Er mwyn i’r Llywydd baratoi’r datganiad hwn, rhaid i’r Prif Weinidog anfon y Bil a’r Memorandwm Esboniadol at y Llywydd ynghyd â llythyr eglurhaol.

en-gb	The Llywydd will require sufficient time to reach her opinion, and it has been agreed that the Government will give at least four weeks prior to introduction for this to be achieved.
cy-gb	Mae’n ofynnol bod y Llywydd yn cael digon o amser i ffurfio ei barn, a chytunwyd y bydd y Llywodraeth yn caniatáu o leiaf bedair wythnos cyn cyflwyno ar gyfer gwneud hynny.

en-gb	The Bill team will need to prepare the covering letter for the First Minister to send to the Llywydd; this will need to be prepared in Welsh and English.
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil baratoi’r llythyr eglurhaol sydd i’w anfon at y Llywydd oddi wrth y Prif Weinidog; bydd angen ei baratoi yn Gymraeg ac yn Saesneg.

en-gb	If translation is required, the General Translation Unit will arrange it.
cy-gb	Os bydd angen cyfieithu, bydd yr Uned Gyfieithu Cyffredinol yn trefnu hynny.

en-gb	A standard template is available from LPGU.
cy-gb	Mae templed safonol ar gael oddi wrth Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	The letter should be submitted to the First Minister as part of the Ministerial advice that is seeking agreement to introduce the Bill (see above).
cy-gb	Dylid anfon y llythyr at y Prif Weinidog fel rhan o’r cyngor Gweinidogol sy’n ceisio cytundeb i gyflwyno’r Bil (gweler uchod).

en-gb	During the period of the Llywydd’s determination the Lead Minister may engage with opposition spokespeople on the content of the Bill.
cy-gb	Yn ystod cyfnod penderfyniad y Llywydd, gall y Gweinidog Arweiniol ymgysylltu â llefarwyr yr wrthblaid ynghylch cynnwys y Bil.

en-gb	LPGU will provide further advice to Bill teams on this before the determination period begins.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn darparu cyngor pellach i’r timau Bil ynglŷn â hyn cyn dechrau’r cyfnod penderfyniad.

en-gb	During this period Table Office (in the Assembly Commission) will also be considering the Explanatory Memorandum to ensure it meets the requirements of Standing Orders.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn, bydd y Swyddfa Gyflwyno (yng Nghomisiwn y Cynulliad) hefyd yn ystyried y Memorandwm Esboniadol er mwyn sicrhau ei fod yn bodloni gofynion y Rheolau Sefydlog.

en-gb	Table Office may raise queries on, or request changes to, any part or element of the Explanatory Memorandum, and Bill teams should be ready to act on such requests swiftly, so as to not delay Table Office’s clearance.
cy-gb	Gall y Swyddfa Gyflwyno wneud ymholiadau ynghylch unrhyw ran neu elfen o’r Memorandwm Esboniadol, neu ofyn am newidiadau i unrhyw un ohonynt,  a dylai’r timau Bil fod yn barod i ymateb ar unwaith i geisiadau o’r fath, er mwyn i’r Swyddfa Gyflwyno allu ei awdurdodi yn ddi-oed.

en-gb	If Table Office are not content that the Explanatory Memorandum meets the requirements of Standing Orders it cannot be laid, and thus the Bill cannot be introduced.
cy-gb	Os na fydd Swyddfa Gyflwyno o’r farn bod y Memorandwm Esboniadol yn bodloni gofynion y Rheolau Sefydlog ni chaniateir ei osod, ac ni fydd modd cyflwyno’r Bil.

en-gb	At the end of the Llywydd’s determination she will write back to the First Minister with her views; once this is received the Bill team will be ready to introduce the Bill into the Assembly.
cy-gb	Ar ddiwedd ei phenderfyniad bydd y Llywydd yn ysgrifennu i ateb y Prif Weinidog, gan fynegi ei safbwyntiau; unwaith y derbynnir yr ateb hwnnw bydd tîm y Bil yn barod i gyflwyno’r Bil i’r Cynulliad.

en-gb	When the Llywydd writes to the First Minister it is usual for her to indicate whether or not a Financial Resolution for the Bill will be required during the passage of the Bill through the Assembly – see Chapter 15 for further information.
cy-gb	Wrth ysgrifennu at y Prif Weinidog, bydd y Llywydd fel arfer yn mynegi a fydd Penderfyniad Ariannol yn ofynnol ai peidio ar gyfer y Bil, yn ystod ei hynt drwy’r Cynulliad – gweler Pennod 15 am ragor o wybodaeth.

en-gb	Laying the Bill
cy-gb	Gosod y Bil

en-gb	A Bill must be introduced by being laid in Table Office.
cy-gb	Rhaid cyflwyno Bil drwy ei osod yn y Swyddfa Gyflwyno.

en-gb	This must be done on a working day in a sitting week.
cy-gb	Rhaid gwneud hyn ar ddiwrnod gwaith yn ystod wythnos eistedd.

en-gb	LPGU lays Bills on behalf of the Welsh Government.
cy-gb	Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant sy’n gosod Biliau ar ran Llywodraeth Cymru.

en-gb	When a Bill is laid an Explanatory Memorandum must accompany it, and both the Bill and the Explanatory Memorandum must be laid in Welsh and English.
cy-gb	Pan osodir Bil, rhaid bod Memorandwm Esboniadol yn cyd-fynd ag ef, a rhaid gosod y Bil a’r Memorandwm Esboniadol yn Gymraeg ac yn Saesneg.

en-gb	The Bill must also be accompanied by the Llywydd’s statement (see above).
cy-gb	Rhaid hefyd bod datganiad y Llywydd i gyd-fynd a’r Bil (gweler uchod).

en-gb	Standing Order 26.5 provides for some limited circumstances when a Bill may be laid in one language only; Standing Order 26.96 provides that for a Government Emergency Bill an Explanatory Memorandum may not be required (if this has been agreed by the Assembly).
cy-gb	Mae Rheol Sefydlog 26.5 yn darparu ar gyfer rhai amgylchiadau cyfyngedig pan ganiateir i Fil gael ei osod mewn un iaith yn unig; mae Rheol Sefydlog 26.96 yn darparu na fydd yn ofynnol o bosib cael Memorandwm Esboniadol ar gyfer Bil Brys y Llywodraeth (os yw hynny wedi ei gytuno gan y Cynulliad).

en-gb	To lay the Bill and the Explanatory Memorandum LPGU will liaise with the Bill team and the Office of the Legislative Counsel (OLC) to obtain pdf and drafting software versions of the Bill, and pdf versions of the Explanatory Memorandum (all in both Welsh and English).
cy-gb	Ar gyfer gosod y Bil a’r Memorandwm Esboniadol bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn cysylltu â thîm y Bil a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol i gael fersiynau pdf a fersiynau meddalwedd drafftio o’r Bil, a fersiynau pdf o’r Memorandwm Esboniadol (y cyfan yn Gymraeg ac yn Saesneg).

en-gb	It is usual for Government Bills to be laid on a Monday, so as to enable the Legislative Statement (see below) to be delivered the next day in Plenary.
cy-gb	Gosodir Biliau’r Llywodraeth ar ddydd Llun fel arfer, fel y gellir gwneud y Datganiad Deddfwriaethol (gweler isod) y diwrnod canlynol mewn Cyfarfod Llawn.

en-gb	As soon as the Bill has been laid, LPGU will notify the Bill team and will issue a Written Statement to all Assembly Members (see below).
cy-gb	Cyn gynted ag y bydd y Bil wedi ei osod, bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn hysbysu tîm y Bil ac yn rhoi Datganiad Ysgrifenedig i holl Aelodau’r Cynulliad (gweler isod).

en-gb	The Llywydd will lay her statement on legislative competence alongside the Bill.
cy-gb	Bydd y Llywydd yn gosod ei datganiad ar gymhwysedd deddfwriaethol ochr yn ochr â’r Bil.

en-gb	She may also write to the relevant Committee and/or the Constitutional and Legislative Affairs Committee setting out a summary of issues she considered in reaching her view on legislative competence, so that its members can decide whether or not to examine these issues further as part of the scrutiny process.
cy-gb	Gall y Llywydd ysgrifennu hefyd i’r Pwyllgor perthnasol a/neu’r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol i roi crynodeb o’r materion y bu’n eu hystyried wrth ffurfio ei barn ynghylch cymhwysedd deddfwriaethol, fel y gall yr aelodau benderfynu a ddylid ymchwilio ymhellach i’r materion hynny ai peidio, fel rhan o’r broses graffu.

en-gb	Written Statement to all Assembly Members
cy-gb	Datganiad Ysgrifenedig ar gyfer pob Aelod Cynulliad

en-gb	It is customary for Assembly Members to be notified a Bill has been introduced to the Assembly.
cy-gb	Mae’n arferol hysbysu Aelodau Cynulliad fod Bil wedi ei gyflwyno i’r Cynulliad.

en-gb	The Lead Minister of a Government Bill does this by way of a Written Statement.
cy-gb	Bydd Gweinidog Arweiniol Bil Llywodraeth yn gwneud hynny mewn Datganiad Ysgrifenedig.

en-gb	The Written Statement will need to be prepared in both Welsh and English, and be agreed formally by the Minister.
cy-gb	Bydd angen paratoi’r Datganiad Ysgrifenedig yn Gymraeg ac yn Saesneg, a rhaid i’r Gweinidog gytuno’n ffurfiol ar y Datganiad.

en-gb	If translation is required, the General Translation Unit will provide it.
cy-gb	Os bydd angen cyfieithiad, bydd yr Uned Gyfieithu Cyffredinol yn ei ddarparu.

en-gb	Because there will also be an Oral Statement (see below), consideration will need to be given to the balance of information between the two statements.
cy-gb	Gan fod Datganiad Llafar yn cael ei wneud hefyd (gweler isod), bydd angen ystyried y cydbwysedd o ran yr wybodaeth a geir yn y ddau ddatganiad.

en-gb	Examples of previous Written Statements for Bills are available from LPGU.
cy-gb	Mae enghreifftiau o Ddatganiadau Ysgrifenedig ar gyfer Biliau a wnaed cyn hyn ar gael gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	Press and communications work should take place only once Assembly Members have been notified of the Bill by way of the Written Statement, in line with paragraph 7.9 of the Ministerial Code.
cy-gb	Ni ddylai gwaith y wasg a chyfathrebu ddechrau cyn y bydd Aelodau’r Cynulliad wedi cael eu hysbysu ynghylch y Bil drwy Ddatganiad Ysgrifenedig, yn unol â pharagraff 7.9 o God y Gweinidogion.

en-gb	Because the Written Statement can only be issued when the Bill has been laid, and the time of laying can vary, it is not possible to be definitive as to when press and communications work can take place.
cy-gb	Nid oes modd dweud yn bendant pryd y gellir gwneud gwaith y wasg a chyfathrebu oherwydd bydd amser gosod Bil yn amrywio, ac ni ellir cyhoeddi’r Datganiad Ysgrifenedig cyn i Fil gael ei osod.

en-gb	Legislative Statement
cy-gb	Datganiad Deddfwriaethol

en-gb	It is usual for the Lead Minister of the Bill to deliver an Oral Statement at the first meeting of Plenary after the Bill has been introduced.
cy-gb	Mae’n arferol i’r Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil wneud Datganiad Llafar yn y Cyfarfod Llawn cyntaf ar ôl i’r Bil gael ei gyflwyno.

en-gb	For a Government Bill laid on a Monday, this would mean the following day (Tuesday afternoon).
cy-gb	Yn achos Bil Llywodraeth a osodir ar ddydd Llun, byddai hynny’n golygu’r diwrnod canlynol, sef prynhawn dydd Mawrth.

en-gb	LPGU will ensure appropriate time (usually 60 minutes) is available in the Plenary programme for the Oral Statement.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn sicrhau bod amser priodol (tua 60 munud fel arfer) ar gael yn rhaglen y Cyfarfod Llawn ar gyfer y Datganiad Llafar.

en-gb	A 60-minute statement and discussion will mean the Minister will have about 10 minutes of speaking time.
cy-gb	Bydd datganiad a thrafodaeth 60 munud yn golygu y bydd gan y Gweinidog tua 10 munud o amser siarad.

en-gb	The remaining 50 minutes will be used by Assembly Members to comment on the statement and ask the Minister questions about what the Bill does and does not include.
cy-gb	Bydd y 50 munud sy’n weddill yn cael ei ddefnyddio gan Aelodau’r Cynulliad i wneud sylwadau ar y datganiad a holi’r Gweinidog ynghylch yr hyn sydd wedi ei gynnwys a heb ei gynnwys yn y Bil.

en-gb	As such appropriate briefing and lines to take should be prepared for the Minister to support this.
cy-gb	I baratoi ar gyfer hynny, dylid rhoi digon o wybodaeth i’r Gweinidog ac egluro pa drywydd y dylid ei ddilyn.

en-gb	When the Oral Statement is delivered, Cabinet, Plenary and Committee Secretariat will issue a copy of the statement to all Assembly Members via the Leader of the House.
cy-gb	Pan fydd Datganiad Llafar yn cael ei wneud, bydd Ysgrifenyddiaeth y Cabinet, y Cyfarfod Llawn a'r Pwyllgorau yn rhannu copïau o’r datganiad â phob Aelod Cynulliad drwy Arweinydd y Tŷ.

en-gb	It is usual for the statement not to exceed 1,000 words.
cy-gb	Fel arfer, ni fydd y datganiad yn fwy na 1,000 o eiriau.

en-gb	Most Ministers will deliver the Statement in English and a Welsh translation would not therefore be required.
cy-gb	Bydd y rhan fwyaf o’r Gweinidogion yn gwneud y Datganiad yn Saesneg, ac felly ni fydd angen cyfieithiad Cymraeg.

en-gb	However, you will need to consult Private Office beforehand as some Ministers may choose to deliver the Statement, or part of it, in Welsh.
cy-gb	Fodd bynnag, dylech ymgynghori â Swyddfa Breifat y Gweinidog ymlaen llaw, oherwydd gall rhai Gweinidogion ddewis wneud y Datganiad, neu ran ohono, yn Gymraeg.

en-gb	If this is the case, the Statement will need to be translated, as both versions need to be provided to the Assembly.
cy-gb	Mewn achos o’r fath, bydd angen cyfieithu’r Datganiad, gan y bydd angen darparu’r ddwy fersiwn i’r Cynulliad.

en-gb	It is important to remember that any documents not already in the public domain referred to during the Oral Statement must be supplied to Assembly Members in advance of the statement being delivered.
cy-gb	Mae’n bwysig cofio y bydd rhaid darparu unrhyw ddogfennau, nad ydynt eisoes yn gyhoeddus, ac y cyfeirir atynt yn ystod y Datganiad Llafar, i Aelodau’r Cynulliad cyn i’r Datganiad gael ei wneud.

en-gb	The Bill and the Explanatory Memorandum will have already been provided, and are considered to be in the public domain once they have been laid.
cy-gb	Bydd y Bil a’r Memorandwm Esboniadol wedi eu darparu eisoes, ac ystyrir eu bod yn ddogfennau cyhoeddus unwaith y byddant wedi eu gosod.

en-gb	Careful attention should be paid by the Bill team to the statement and debate on the day, so as to:
cy-gb	Dylai tîm y Bil roi sylw manwl i’r datganiad a’r ddadl ar y diwrnod, er mwyn:

en-gb	respond to any Ministerial commitments (for example, the Minister may wish to write to a Member, or meet with them);
cy-gb	ymateb i unrhyw ymrwymiadau a wneir gan y Gweinidog (er enghraifft, efallai y bydd y Gweinidog yn dymuno ysgrifennu at Aelod, neu gyfarfod ag Aelod);

en-gb	identify the areas in the Bill of particular interest to Members (which can influence how the responsible Committee at Stage 1 considers the Bill); and
cy-gb	nodi meysydd yn y Bil sydd o ddiddordeb arbennig i Aelodau (gall hyn ddylanwadu ar y modd y bydd y Pwyllgor Cyfrifol yn ystyried y Bil yng Nghyfnod 1);

en-gb	identify any misunderstandings about the Bill, the Explanatory Memorandum, the financial implications or the policy, which can then be taken into account in the Communications Strategy (as necessary) or addressed through other means, such as correspondence.
cy-gb	nodi unrhyw gamddealltwriaethau yn ymwneud â’r Bil, y Memorandwm Esboniadol, y goblygiadau ariannol neu’r polisi, y gellir eu hystyried wedyn yn y Strategaeth Gyfathrebu (yn ôl yr angen), neu roi sylw iddynt mewn ffordd arall, megis mewn gohebiaeth.

en-gb	Chapter 15 – Assembly scrutiny
cy-gb	Pennod 15 – Craffu gan y Cynulliad

en-gb	This Chapter provides detailed guidance on the process of Assembly consideration of a Bill, once it has been introduced, and includes information on the key activities and considerations which Bill teams will need to follow during this period.
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn darparu canllawiau manwl ar broses y Cynulliad ar gyfer ystyried Bil, unwaith y bydd y Bil wedi ei gyflwyno, ac mae’n cynnwys gwybodaeth am y gweithgareddau a’r ystyriaethau allweddol y bydd angen i’r timau Bil eu dilyn yn ystod y cyfnod hwn.

en-gb	Although this is primarily written to guide Bill teams working on Government Bills, it will still be relevant to those working on non-Government Bills who will also wish to read Chapter 19.
cy-gb	Er mai fel canllaw i dimau Bil sy’n gweithio ar Filiau’r Llywodraeth yr ysgrifennwyd y Bennod hon yn bennaf, bydd yn berthnasol hefyd i’r rheini sy’n gweithio ar Filiau Anllywodraethol, y dylent hefyd ddarllen Pennod 19.

en-gb	Amongst other matters this Chapter covers:
cy-gb	Ymhlith materion eraill, mae’r Bennod hon yn ystyried:

en-gb	the timetable for Assembly consideration;
cy-gb	yr amserlen ar gyfer ystyriaeth gan y Cynulliad;

en-gb	Stage 1;
cy-gb	Cyfnod 1;

en-gb	Financial Resolution;
cy-gb	Penderfyniad Ariannol;

en-gb	amendments to a Bill;
cy-gb	diwygiadau i Fil;

en-gb	speaking notes for the amending stages;
cy-gb	nodiadau annerch ar gyfer y cyfnodau diwygio;

en-gb	Stage 3, including further Stage 3;
cy-gb	Cyfnod 3, gan gynnwys Cyfnod 3 pellach;

en-gb	Report Stage, including further Report Stage;
cy-gb	Cyfnod Adrodd, gan gynnwys Cyfnod Adrodd pellach;

en-gb	revisions to the Explanatory Memorandum;
cy-gb	diwygiadau i’r Memorandwm Esboniadol;

en-gb	Queen and Duke of Cornwall consent; and
cy-gb	Cydsyniad y Frenhines a Dug Cernyw;

en-gb	fall, rejection or withdrawal of a Bill.
cy-gb	Bil yn methu, yn cael ei wrthod, neu’n cael ei dynnu’n ôl.

en-gb	Timetable for Assembly consideration
cy-gb	Amserlen ar gyfer ystyriaeth gan y Cynulliad

en-gb	The indicative timetable for the consideration of a Government Bill by the Assembly is developed by the Legislative Programme and Governance Unit (LPGU) and takes account of the Bill team’s requirements for Royal Assent, the Act coming into force, other government business and other legislative commitments.
cy-gb	Datblygwyd yr amserlen ddangosol ar gyfer ystyriaeth y Cynulliad o Filiau’r Llywodraeth gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ac mae’r amserlen yn ystyried gofynion tîm y Bil mewn cysylltiad â Chydsyniad Brenhinol, y Ddeddf yn dod i rym, busnes arall y Llywodraeth ac ymrwymiadau deddfwriaethol eraill.

en-gb	The indicative timetable for non-Government Bills is developed by the Assembly Commission.
cy-gb	Datblygwyd yr amserlen ddangosol ar gyfer Biliau Anllywodraethol gan Gomisiwn y Cynulliad

en-gb	The final timetable for consideration will be set by the Assembly’s Business Committee, who are required under Standing Order 26.7 to establish and publish a timetable for the consideration of the Bill (except for any Stages in Plenary).
cy-gb	Pennir yr amserlen derfynol ar gyfer ystyried Biliau gan Bwyllgor Busnes y Cynulliad, y mae’n ofynnol iddynt o dan Reol Sefydlog 26.7 bennu a chyhoeddi amserlen ar gyfer yr ystyriaeth o’r Bil (ac eithrio unrhyw Gyfnodau yn y Cyfarfod Llawn).

en-gb	LPGU will inform the Bill team when the timetable has been set by Business Committee.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn rhoi gwybod i dîm y Bil pan fydd yr amserlen wedi ei phennu gan y Pwyllgor Busnes.

en-gb	The dates and times for consideration of Government Bills in Plenary are set by the Government; these usually take place on a Tuesday afternoon.
cy-gb	Pennir y dyddiadau a’r amseroedd ar gyfer ystyried Biliau’r Llywodraeth yn y Cyfarfod Llawn gan y Llywodraeth; mae hyn yn digwydd ar brynhawn dydd Mawrth fel arfer.

en-gb	Agreement to the timetable
cy-gb	Cytuno ar yr amserlen

en-gb	LPGU will prepare a timetable for the Minister with responsibility for Government Business to take to Business Committee.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn paratoi amserlen er mwyn i’r Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth ei rhoi gerbron y Pwyllgor Busnes.

en-gb	Business Committee usually meets on a Tuesday morning in sitting weeks.
cy-gb	Bydd y Pwyllgor Busnes yn cyfarfod fel arfer ar fore dydd Mawrth yn ystod wythnosau eistedd.

en-gb	The timetable will normally be agreed by the Business Committee two sitting weeks before introduction, after consultation with the likely responsible Committee (see below).
cy-gb	Bydd yr amserlen fel arfer wedi ei chytuno gan y Pwyllgor Busnes ddwy wythnos eistedd cyn cyflwyno, ar ôl ymgynghori â’r Pwyllgor Cyfrifol tebygol (gweler isod).

en-gb	The Member in charge of a non-Government Bill will propose the timetable to Business Committee.
cy-gb	Yr Aelod sy’n gyfrifol am Fil Anllywodraethol fydd yn cynnig yr amserlen i’r Pwyllgor Busnes.

en-gb	The timetable set by Business Committee is at a relatively high level, and the actual dates and times for proceedings are set by the Committee Clerks in discussion with LPGU.
cy-gb	Bydd yr amserlen a bennir gan y Pwyllgor Busnes yn un a grëir ar lefel gymharol uchel, a phennir dyddiadau ac amseroedd gwirioneddol y trafodion gan Glercod y Pwyllgor ar ôl trafod gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	LPGU will ensure the Bill team are notified of this information as and when it becomes available.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn sicrhau bod tîm y Bil yn cael ei hysbysu o’r wybodaeth honno cyn gynted ag y bydd ar gael.

en-gb	Changes to the timetable
cy-gb	Newidiadau i’r amserlen

en-gb	Once set by Business Committee, the timetable can be changed for periods of non-Plenary consideration (i.e. Committee consideration and proceedings), but such a change would require the agreement of the Business Committee.
cy-gb	Wedi i’r amserlen gael ei phennu gan y Pwyllgor Busnes, gellir ei newid ar gyfer cyfnodau o ystyriaeth y tu allan i’r Cyfarfod Llawn (ystyriaethau a thrafodiadau Pwyllgor), ond byddai angen cytundeb y Pwyllgor Busnes i wneud hynny.

en-gb	It can also change in relation to Plenary consideration and proceedings, but this would be a matter for the Government in discussion with the Assembly Commission.
cy-gb	Gall yr amserlen hefyd newid ar gyfer ystyriaeth a thrafodion y Cyfarfod Llawn, ond byddai hynny’n fater i’r Llywodraeth i’w drafod â Chomisiwn y Cynulliad.

en-gb	The responsible Committee can propose changes to the timetable, for example if they wish to increase the time allocated to Stage 1 consideration in light of emerging evidence from stakeholders.
cy-gb	Gall y Pwyllgor Cyfrifol gynnig newidiadau i’r amserlen, er enghraifft pe baent yn dymuno cynyddu’r amser a neilltuwyd ar gyfer ystyriaeth Cyfnod 1 yn sgil tystiolaeth a ddaw i’r amlwg gan randdeiliaid.

en-gb	Changes can also be proposed by the Government, but it should not be assumed that Business Committee will agree to such a change, and the handling implications of the Government requesting a change to a timetable it originally proposed should be assessed and understood.
cy-gb	Caiff y Llywodraeth hefyd gynnig newidiadau, ond ni ddylid rhagdybio y bydd y Pwyllgor Busnes yn cytuno i newid o’r fath, a byddai’n rhaid asesu a deall y goblygiadau ymarferol pe byddai’r Llywodraeth yn gwneud cais i newid amserlen a gynigiwyd yn wreiddiol gan y Llywodraeth ei hun.

en-gb	The Minister with responsibility for Government Business will propose changes which need to go to Business Committee, and will need to be engaged in discussions about all timetable changes once the Bill has been introduced.
cy-gb	Bydd y Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth yn cynnig newidiadau y bydd angen eu rhoi gerbron y Pwyllgor Busnes a bydd angen i’r Gweinidog hwnnw ymuno hefyd mewn trafodaethau ynghylch pob newid i’r amserlen pan fydd y Bil wedi cael ei gyflwyno.

en-gb	Bill teams should raise any potential need for a change of timetable with LPGU at the earliest opportunity, as LPGU will take forward discussions on this with the Commission and relevant Ministers, including the First Minister.
cy-gb	Dylai timau Bil godi unrhyw bosibilrwydd y bydd angen newid yr amserlen gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant cyn gynted â phosibl, oherwydd bydd yr Uned yn cynnal trafodaethau am hyn gyda’r Comisiwn a’r Gweinidogion perthnasol, gan gynnwys y Prif Weinidog.

en-gb	The Member in charge of a non-Government Bill may propose any changes to the timetable, but it is also open to the Government (through the Minister with responsibility for Government Business) to propose changes.
cy-gb	Caiff yr Aelod sy’n gyfrifol am Fil Anllywodraethol gynnig unrhyw newidiadau yn yr amserlen, ond mae’n agored hefyd i’r Llywodraeth gynnig newidiadau (drwy’r Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth).

en-gb	Assembly website
cy-gb	Gwefan y Cynulliad

en-gb	Once a Bill has been introduced the Legislation Office (in the Assembly Commission) will update the Assembly’s website with information and all the documents relating to the Bill.
cy-gb	Unwaith y bydd Bil wedi ei gyflwyno, bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yng Nghomisiwn y Cynulliad) yn diweddaru gwefan y Cynulliad â’r wybodaeth a’r holl ddogfennau sy’n gysylltiedig â’r Bil.

en-gb	Each Bill will have its own webpage.
cy-gb	Bydd gan bob Bil ei dudalen we ei hun.

en-gb	Information on the progress of Bills introduced to the Assembly can be found at:
cy-gb	Gellir gweld gwybodaeth am hynt Biliau a gyflwynwyd i’r Cynulliad yn:

en-gb	http://www.assemblywales.org/en/bus-home/bus-legislation/bus-legislation-progress-bills/Pages/bus-legislation-progress-bills.aspx
cy-gb	http://www.cynulliad.cymru/cy/bus-home/bus-legislation/bus-legislation-progress-bills/Pages/bus-legislation-progress-bills.aspx

en-gb	Where a link to the Bill or Explanatory Memorandum is required in correspondence or Written Ministerial Statements, the link should be to the Assembly webpage for the Bill (rather than the Assembly’s “Documents Laid” pages).
cy-gb	Pan fydd angen cynnwys dolen i’r Bil neu’r Memorandwm Esboniadol mewn gohebiaeth neu mewn Datganiadau Ysgrifenedig gan Weinidogion, dylai’r ddolen arwain at y dudalen we ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad (yn hytrach nag i dudalennau “Dogfennau a Osodwyd” y Cynulliad).

en-gb	The Welsh Government’s legislation webpages only provide links to the relevant Assembly webpage for the Bill, along with any policy pages where other material to support the Bill, for example impact assessments or case studies, may be published.
cy-gb	Dim ond dolenni i’r dudalen we berthnasol ar gyfer y Bil ar wefan y Cynulliad, yn ogystal ag unrhyw dudalennau polisi lle y gellid bod wedi cyhoeddi deunyddiau eraill sy’n cefnogi’r Bil, megis asesiadau effaith neu astudiaethau achos, sydd i’w cael yn yr adran ar ddeddfwriaeth ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	Once the Bill has been passed by the Assembly and gained Royal Assent, links to the Act and Explanatory Notes should be to the relevant page on www.legislation.gov.uk
cy-gb	Unwaith y bydd y Bil wedi ei basio gan y Cynulliad a chael Cydsyniad Brenhinol, dylai dolenni i’r Ddeddf a’r Nodiadau Esboniadol arwain at y dudalen berthnasol ar http://www.legislation.gov.uk/cy

en-gb	Correspondence with Committees
cy-gb	Gohebu â Phwyllgorau

en-gb	During the passage of the Bill through the Assembly it is likely the Minister will either provide additional written advice to Committees, or be requested to write on a particular matter.
cy-gb	Yn ystod hynt y Bil drwy’r Cynulliad mae’n debygol y bydd y Gweinidog naill ai’n darparu tystiolaeth ysgrifenedig ychwanegol i Bwyllgorau, neu y gofynnir iddo ysgrifennu ynglŷn â mater penodol.

en-gb	Bill teams will need to prepare correspondence and written evidence in both English and in Welsh as they are likely to be published to either the Bill’s or the Committee’s webpage where they will become public documents.
cy-gb	Bydd rhaid i dimau Bil baratoi gohebiaeth a thystiolaeth ysgrifenedig yn Gymraeg ac yn Saesneg, gan fod y dogfennau hynny’n debygol o gael eu cyhoeddi fel dogfennau cyhoeddus, naill ar dudalen we’r Bil neu’r Pwyllgor.

en-gb	In addition, Bill teams should be aware Ministers should write to Members in both English and Welsh, except when replying to an individual Member who has written in either English or in Welsh.
cy-gb	Dylai timau Bil wybod hefyd y dylai Gweinidogion ysgrifennu at Aelodau yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac eithrio wrth ateb Aelod unigol sydd wedi ysgrifennu at y Gweinidog naill ai yn Gymraeg neu yn Saesneg.

en-gb	LPGU will issue correspondence from the Government to the Committee Clerks.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn anfon gohebiaeth oddi wrth y Llywodraeth at y Clercod Pwyllgor.

en-gb	LPGU will also liaise between Committee staff and Government officials, as required.
cy-gb	Bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant hefyd yn ddolen gyswllt, yn ôl yr angen, rhwng staff y Pwyllgorau a swyddogion y Llywodraeth.

en-gb	This is the first Stage of Assembly consideration, and begins when the Bill is introduced into the Assembly.
cy-gb	Hwn yw’r Cyfnod cyntaf o ystyriaeth y Cynulliad, ac mae’n dechrau pan gyflwynir y Bil i’r Cynulliad.

en-gb	It usually involves an examination by a Committee of the general principles of the Bill (which includes policy, intended effect and costs).
cy-gb	Fel arfer mae’n cynnwys archwiliad gan Bwyllgor o egwyddorion cyffredinol y Bil (gan gynnwys y polisi, yr effaith y bwriedir iddo ei chael a’r costau).

en-gb	‘Responsible Committee’ consideration
cy-gb	Ystyriaeth gan y ‘Pwyllgor Cyfrifol’

en-gb	The Business Committee must, under Standing Order 26.9, decide whether or not to refer consideration of the general principles of the Bill to a ‘responsible Committee’.
cy-gb	Rhaid i’r Pwyllgor Busnes, o dan Reol Sefydlog 26.9, benderfynu a ddylid atgyfeirio ai peidio yr ystyriaeth o egwyddorion cyffredinol y Bil i ‘Bwyllgor Cyfrifol’.

en-gb	If such a referral is made the responsible Committee must consider and report on the general principles.
cy-gb	Os gwneir atgyfeiriad o’r fath, bydd rhaid i’r Pwyllgor Cyfrifol ystyried yr egwyddorion cyffredinol ac adrodd arnynt.

en-gb	Stage 1 usually lasts for around 10-12 sitting weeks (subject to recess dates); but Business Committee will set the actual duration.
cy-gb	Mae Cyfnod 1 fel arfer yn para tua 10 -12 wythnos eistedd (yn amodol ar ddyddiadau’r toriadau); ond y Pwyllgor Busnes fydd yn pennu am ba hyd y bydd y Cyfnod yn para mewn gwirionedd.

en-gb	Committees which consider Bills include –
cy-gb	Mae’r Pwyllgorau sy’n ystyried Biliau yn cynnwys y canlynol –

en-gb	Children, Young People and Education Committee;
cy-gb	Y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg

en-gb	Equality, Local Government and Communities Committee;
cy-gb	Y Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol

en-gb	Economy, Infrastructure and Skills Committee;
cy-gb	Pwyllgor yr Economi, Seilwaith a Sgiliau

en-gb	Climate Change, Environment and Rural Affairs Committee;
cy-gb	Y Pwyllgor Newid Hinsawdd, Amgylchedd a Materion Gwledig

en-gb	Health, Social Care and Sport Committee;
cy-gb	Y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon

en-gb	Culture, Welsh Language and Communications Committee;
cy-gb	Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu

en-gb	External Affairs and Additional Legislation Committee.
cy-gb	Y Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol.

en-gb	However the Constitutional and Legislative Affairs Committee, the Finance Committee and the Public Accounts Committee have also acted as a responsible Committee for Government Bills.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol. y Pwyllgor Cyllid a’r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus hefyd wedi gweithredu fel Pwyllgor Cyfrifol ar gyfer Biliau’r Llywodraeth.

en-gb	Committees may also form sub-committees for the purpose of scrutinising a specific Bill.
cy-gb	Gall Pwyllgorau hefyd ffurfio is-bwyllgorau at ddibenion craffu ar Fil penodol.

en-gb	A sub-committee of the External Affairs and Additional Legislation Committee was formed to consider the Regulation of Registered Social Landlords (Wales) Bill at Stage 1.
cy-gb	Ffurfiwyd is-bwyllgor o'r Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol er mwyn ystyried y Bil Rheoleiddio Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig (Cymru) yng Nghyfnod 1.

en-gb	The full Committee agreed and published the Stage 1 report and undertook Stage 2 scrutiny.
cy-gb	Fe wnaeth y Pwyllgor llawn gytuno a chyhoeddi adroddiad Cyfnod 1 a chynnal gwaith craffu Cyfnod 2.

en-gb	If the Business Committee decides not to refer consideration of the general principles to a responsible Committee, and has stated the reasons for that decision in accordance with Standing Order 26.10A, the Member in charge may propose that the Assembly agree to the general principles of the Bill.
cy-gb	Os bydd y Pwyllgor Busnes yn dewis peidio ag atgyfeirio’r ystyriaeth o’r egwyddorion sylfaenol i Bwyllgor Cyfrifol, ac wedi datgan y rhesymau dros y penderfyniad hwnnw yn unol â Rheol Sefydlog 26.10A, caiff yr Aelod Cyfrifol gynnig bod y Cynulliad yn cytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil.

en-gb	Such agreement would be sought in the ‘general principles debate’ (see below).
cy-gb	Ceisir cytundeb o’r fath yn y ‘ddadl ar egwyddorion cyffredinol’ (gweler isod).

en-gb	See also guidance on ‘fast track’ and ‘emergency’ Bills in Chapter 16.
cy-gb	Gweler hefyd y canllawiau ar Filiau ‘llwybr carlam’ a Biliau ‘brys’ ym Mhennod 16.

en-gb	There are occasions when more than one Committee may have an interest in a Bill – for example, in the Fourth Assembly the Social Services and Well-being (Wales) Bill made provision in respect of both adults and children.
cy-gb	Ar adegau gallai fod gan fwy nag un Pwyllgor fuddiant mewn Bil – er enghraifft, yn ystod y Pedwerydd Cynulliad roedd y Bil Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) yn gwneud darpariaeth mewn perthynas ag oedolion yn ogystal â phlant.

en-gb	The responsible Committee for that Bill was the then Health and Social Care Committee, but the then Children and Young People Committee was also interested in the Bill and its provisions from the perspective of how children and young people were affected by it.
cy-gb	Y Pwyllgor Cyfrifol ar gyfer y Bil hwnnw oedd y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol fel ag yr oedd, ond roedd gan y Pwyllgor Plant a Phobl Ifanc fel ag yr oedd hefyd fuddiant yn y Bil a’i ddarpariaethau o ran yr effaith ar blant a phobl ifanc.

en-gb	In cases such as this the Business Committee will still name only one Committee to be the responsible Committee, but this does not prevent other Committees considering the Bill during the same period of time set for the responsible Committee’s deliberations.
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, un Pwyllgor yn unig a fydd yn cael ei enwi o hyd gan y Pwyllgor Busnes yn Bwyllgor cyfrifol, ond ni fydd hyn yn rhwystro Pwyllgorau eraill rhag ystyried y Bil yn ystod yr un cyfnod o amser a bennwyd ar gyfer ystyriaeth y Pwyllgor Cyfrifol.

en-gb	The other Committee(s) may request the Member in charge and other stakeholders to give evidence to them.
cy-gb	Caiff y Pwyllgor arall, neu’r Pwyllgorau eraill, ofyn i’r Aelod Cyfrifol ac i randdeiliaid eraill roi tystiolaeth iddynt.

en-gb	The other Committee(s) may produce a report, or may write to the responsible Committee with their findings.
cy-gb	Caiff y Pwyllgorau eraill hefyd baratoi adroddiad, neu ysgrifennu i’r Pwyllgor Cyfrifol i ddatgan eu canfyddiadau.

en-gb	Where there is more than one Committee considering the Bill, the Bill team should be aware that:
cy-gb	Pan fo mwy nag un Pwyllgor yn ystyried y Bil, dylai tîm y Bil fod yn ymwybodol o’r hyn a ganlyn:

en-gb	Committee meetings may be held close to one another, and apart from the need to provide multiple briefing packs and lines for the Minister, this will also mean that the evidence of one Committee could be taken into account in the questions posed by another Committee; and
cy-gb	ceir cynnal cyfarfodydd Pwyllgor gael yn agos at ei gilydd ac, ar wahân i’r angen i ddarparu amrywiol becynnau gwybodaeth a thrywydd i’w dilyn ar gyfer y Gweinidog, bydd hyn hefyd yn golygu y gellid ystyried tystiolaeth gan un Pwyllgor yn y cwestiynau a ofynnir gan Bwyllgor arall;

en-gb	Members sitting on one Committee may also sit on the other Committee, and may therefore continue asking questions on themes already discussed or highlight differences in views between the two Committees.
cy-gb	caiff aelod sy’n eistedd ar un Pwyllgor eistedd  ar y Pwyllgor arall hefyd, ac felly gall barhau i ofyn cwestiynau ar themâu a drafodwyd eisoes, neu amlygu gwahaniaethau barn rhwng y ddau Bwyllgor.

en-gb	Approach of the responsible Committee to stakeholder evidence
cy-gb	Dull y Pwyllgor Cyfrifol o ymdrin â thystiolaeth rhanddeiliaid

en-gb	To be able to consider and report on the general principles of the Bill, it is usual for the responsible Committee to consider –
cy-gb	Er mwyn ystyried ac adrodd ar egwyddorion cyffredinol y Bil, mae’n arferol i’r Pwyllgor Cyfrifol ystyried y materion a ganlyn –

en-gb	the aims and policy objectives of the Bill;
cy-gb	nodau ac amcanion polisi y Bill;

en-gb	whether a legislative approach is necessary to achieve those aims and objectives; and
cy-gb	a oes angen dull deddfwriaethol i gyflawni’r nodau a’r amcanion hynny;

en-gb	whether the Bill, as drafted, is capable of achieving those aims and objectives.
cy-gb	a oes modd i’r Bil, fel y’i drafftiwyd, gyflawni’r nodau ac amcanion hynny.

en-gb	The responsible Committee will usually take oral and written evidence from key stakeholders in order to inform their considerations.
cy-gb	Er mwyn llywio ei ystyriaeth, bydd y Pwyllgor Cyfrifol fel arfer yn cymryd tystiolaeth ysgrifenedig ac ar lafar gan randdeiliaid allweddol.

en-gb	At the beginning of the process of consideration, the responsible Committee will usually issue a letter to stakeholders inviting the submission of written evidence against a number of questions.
cy-gb	Ar ddechrau’r broses o ystyried, bydd y Pwyllgor Cyfrifol fel arfer yn anfon llythyr at randdeiliaid i’w gwahodd i ddarparu tystiolaeth ysgrifenedig fel ymateb i amryw o gwestiynau.

en-gb	The consultation questions vary dependent on the subject matter and provisions of the Bill, but may cover matters such as –
cy-gb	Bydd y cwestiynau ymgynghori yn amrywio ac yn dibynnu ar ddeunydd pwnc a darpariaethau’r Bil, ond gallant ymdrin â materion fel –

en-gb	the need for the Bill;
cy-gb	yr angen am y Bil;

en-gb	whether the Bill meets the stated objectives;
cy-gb	a yw’r Bil yn cyflawni’r amcanion a bennwyd;

en-gb	views on particular provisions or parts of the Bill;
cy-gb	safbwyntiau ar ddarpariaethau neu rannau penodol o’r Bil;

en-gb	potential barriers to implementation and whether the Bill addresses these;
cy-gb	rhwystrau posibl a allai atal gweithredu’r Bil ac a yw’r Bil yn mynd i’r afael â’r rhwystrau hynny;

en-gb	how the Bill would affect particular groups (of stakeholders);
cy-gb	sut y byddai’r Bil yn effeithio ar grwpiau penodol (o randdeiliaid);

en-gb	what would have to change in practice for the Bill to work;
cy-gb	beth, yn ymarferol, fyddai’n rhaid ei newid er mwyn i’r Bil weithio;

en-gb	powers to make subordinate legislation;
cy-gb	pwerau i wneud is-ddeddfwriaeth;

en-gb	financial implications;
cy-gb	goblygiadau ariannol;

en-gb	legislative competence of the Assembly.
cy-gb	cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad.

en-gb	As the written evidence comes in to the responsible Committee it will be published on the Assembly web page for the Bill.
cy-gb	Wrth i’r dystiolaeth ysgrifenedig gyrraedd y Pwyllgor Cyfrifol, caiff ei chyhoeddi ar dudalen we y Cynulliad ar gyfer y Bil.

en-gb	Bill teams will need to keep such evidence under review as this will help them to prepare for the Minister’s attendance before the Committee (see below), in identifying potential areas where both the Committee may report on at the end of Stage 1 and where Members may wish to see amendments made to the Bill at the next Stage.
cy-gb	Dylai’r timau Bil barhau i adolygu tystiolaeth o’r fath. Bydd gwneud hynny yn eu helpu i baratoi ar gyfer ymddangosiad y Gweinidog gerbron y Pwyllgor (gweler isod) a nodi’r meysydd posibl y gallai’r Pwyllgor adrodd arnynt ar ddiwedd Cyfnod 1 ac y gallai Aelodau ddymuno gweld gwelliannau’n cael eu gwneud iddynt yn y Bil yn ystod y Cyfnod nesaf.

en-gb	The responsible Committee will also invite selected stakeholders to give oral evidence to them.
cy-gb	Bydd y Pwyllgor Cyfrifol hefyd yn gwahodd rhanddeiliaid dethol i roi iddynt dystiolaeth lafar.

en-gb	Again, Bill teams will need to monitor the sessions where evidence is being given by stakeholders.
cy-gb	Eto, bydd angen i dimau Bil fonitro’r sesiynau y rhoddir tystiolaeth ynddynt gan randdeiliaid.

en-gb	It is preferable that this is done in person, by sitting in the gallery to the Committee room.
cy-gb	Y ffordd orau o wneud hynny fyddai drwy bod yn bresennol yn y sesiynau, ac eistedd yn oriel yr ystafell bwyllgora.

en-gb	This will allow the interaction between Committee members and witnesses to be observed, and provide an immediate indication of the issues being raised.
cy-gb	Bydd hyn yn golygu bod modd arsylwi ar y rhyngweithio rhwng aelodau’r Pwyllgor a’r tystion, a bydd yn amlwg ar unwaith pa faterion a godir.

en-gb	When Bill teams review the written and oral evidence given to the Committee by stakeholders they may identify misunderstandings about the intent or effect of the Bill, the Explanatory Memorandum, the financial implications or the policy.
cy-gb	Wrth adolygu’r dystiolaeth lafar ac ysgrifenedig a roddir i’r Pwyllgor gan randdeiliaid, bydd modd i dimau Bil ddod i wybod am unrhyw gamddealltwriaeth ynghylch bwriad neu effaith y Bil, y Memorandwm Esboniadol, y goblygiadau ariannol neu’r polisi.

en-gb	Identifying these will help the Bill team to consider whether the Minister would wish to clarify and place on record the Government’s position on such matters (for example, during his or her evidence session to the Committee – see below), to write to the stakeholder and/or the responsible Committee to explain the Government’s position, or take no further action.
cy-gb	Bydd cael gwybod am y rhain o gymorth i’r tîm ystyried a fyddai’r Gweinidog yn dymuno egluro a chofnodi safbwynt y Llywodraeth ar faterion o’r fath (er enghraifft, yn ei dystiolaeth ef/ei thystiolaeth hi gerbron sesiwn o’r Pwyllgor – gweler isod), neu ysgrifennu at y rhanddeiliad a/neu i’r Pwyllgor Cyfrifol i esbonio safbwynt y Llywodraeth, ynteu peidio â chymryd camau pellach.

en-gb	In any case this will be helpful information to take into consideration in the Communications Strategy.
cy-gb	Beth bynnag am hynny, bydd yr wybodaeth a gesglir yn ddefnyddiol i’w hystyried yn y Strategaeth Gyfathrebu.

en-gb	Approach of the responsible Committee to Ministerial evidence
cy-gb	Dull y Pwyllgor Cyfrifol o ymdrin â thystiolaeth y Gweinidog

en-gb	The Minister will be invited to give evidence to the responsible Committee during Stage 1; usually there will be two invitations to attend – one at the beginning of the Committee’s consideration, and again towards the end (usually after the other witnesses have given their evidence).
cy-gb	Gwahoddir y Gweinidog i roi tystiolaeth i’r Pwyllgor Cyfrifol yn ystod Cyfnod 1. Fel arfer anfonir dau wahoddiad i’r Gweinidog fod yn bresennol – un ar ddechrau ystyriaeth y Pwyllgor, ac un arall tua’r diwedd (fel arfer, wedi i’r tystion eraill roi eu tystiolaeth).

en-gb	The dates for attendance will be arranged by LPGU in discussion with the Committee Clerks and the Minister’s Private Office.
cy-gb	Trefnir dyddiadau ar gyfer presenoldeb y Gweinidog gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant drwy drafod gyda’r Clercod Pwyllgor a Swyddfa Breifat y Gweinidog.

en-gb	Because of the time available to the Committee to scrutinise the Bill, particularly when their other work programme is taken into account, there is very little scope for flexibility when setting the dates of the Minister’s attendance, or to change those dates once set.
cy-gb	Yn sgil yr amser sydd ar gael i’r Pwyllgor graffu ar y Bil, ac yn enwedig os ystyrir rhaglen waith arall, ni fydd ganddo lawer o hyblygrwydd wrth bennu’r dyddiadau ar gyfer presenoldeb y Gweinidog, nac i newid y dyddiadau hynny ar ôl eu pennu.

en-gb	It is usual for up to two officials to sit at the Committee table in support of the Minister, with the agreement of the Chair of the Committee.
cy-gb	Mae’n arferol i hyd at ddau swyddog eistedd wrth fwrdd y Pwyllgor i gynorthwyo’r Gweinidog, gyda chaniatâd Cadeirydd y Pwyllgor.

en-gb	Usually this will be the lead policy official and the lead subject lawyer, but this is a matter for discussion with the Minister.
cy-gb	Fel arfer, y swyddog polisi arweiniol a’r cyfreithiwr pwnc arweiniol fydd y ddau swyddog, ond bydd hwn yn fater i’w drafod gyda’r Gweinidog.

en-gb	Officials may address the Committee when invited to do so by the Minister.
cy-gb	Caiff swyddogion annerch y Pwyllgor pan wahoddir hwy i wneud hynny gan y Gweinidog.

en-gb	If required, LPGU can discuss with the Committee Clerks the potential for more than two officials to support, although the Clerks have indicated this will not normally be possible.
cy-gb	Pan fo angen, caiff Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant drafod gyda’r Clercod Pwyllgor y posibilrwydd o gael mwy na dau swyddog i gefnogi, er bod y Clercod wedi mynegi na fydd hynny’n bosibl fel arfer.

en-gb	However, it is more likely to be possible for additional officials to sit behind the Minister during the Committee session, which would allow for notes to be passed forward should this be necessary.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n fwy tebygol o fod yn bosibl i ragor o swyddogion eistedd y tu ôl i’r Gweinidog yn ystod sesiwn y Pwyllgor. Byddai trefniant o’r fath yn caniatáu i nodiadau gael eu rhoi i’r Gweinidog pe bai angen.

en-gb	Officials sat behind will not be able to address the Committee.
cy-gb	Ni fydd y swyddogion a fydd yn eistedd y tu ôl i’r Gweinidog yn gallu annerch y Pwyllgor.

en-gb	In readiness for the Minister’s attendance at Committee, briefing and lines to take will need to be prepared.
cy-gb	I baratoi ar gyfer presenoldeb y Gweinidog yn y Pwyllgor, bydd angen paratoi pecyn gwybodaeth a’r trywydd i’w dilyn.

en-gb	LPGU can provide advice on previous evidence sessions, and examples of likely areas of interest.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ddarparu cyngor ynghylch sesiynau tystiolaeth yn y gorffennol, ac enghreifftiau o feysydd o ddiddordeb tebygol.

en-gb	Bill Managers may also wish to read the transcripts of Stage 1 proceedings on other Bills for examples of the nature and type of questions asked.
cy-gb	Efallai hefyd y bydd Rheolwyr Bil yn dymuno darllen trawsgrifiadau o drafodiadau Cyfnod 1 mewn perthynas â Biliau eraill, er mwyn gweld enghreifftiau o’r mathau o gwestiynau a ofynnir.

en-gb	Briefing should be prepared which addresses the questions raised by the Committee in their call for evidence (see paragraph 15.24 above), and in the opening legislative statement; the Bill team should find the work undertaken to prepare the Explanatory Memorandum particularly helpful here.
cy-gb	Dylid paratoi pecyn gwybodaeth sy’n rhoi sylw i’r cwestiynau a godwyd gan y Pwyllgor yn ei gais am dystiolaeth (gweler paragraff 15.24 uchod), ac yn y datganiad deddfwriaethol agoriadol. Dylai’r gwaith a wnaed wrth baratoi’r Memorandwm Esboniadol fod o gymorth penodol i’r tîm baratoi’r pecyn hwn.

en-gb	The briefing for the second appearance of the Minister before the Committee will need to address the oral and written evidence already given by stakeholders to the Committee.
cy-gb	Dylai’r pecyn gwybodaeth ar gyfer ail ymddangosiad y Gweinidog gerbron y Pwyllgor roi sylw i’r dystiolaeth lafar ac ysgrifenedig a roddwyd i’r Pwyllgor eisoes gan randdeiliaid.

en-gb	There may be a need for correspondence between the Minister and the Committee following the Minister’s attendance and evidence.
cy-gb	Wedi i’r Gweinidog ymddangos gerbron y Pwyllgor a chyflwyno tystiolaeth, efallai y bydd y naill yn gohebu â’r llall.

en-gb	It is usual for the reply to need to be with the Committee within ten working days of attendance at the Committee, or the date of the letter from the Chair, but there have been occasions when an earlier response is required.
cy-gb	Fel arfer, dylid anfon unrhyw ateb i’r Pwyllgor fel ei fod yn cyrraedd o fewn deng niwrnod gwaith i ddyddiad yr ymddangosiad gerbron y Pwyllgor, neu ddyddiad y llythyr oddi wrth y Cadeirydd. Fodd bynnag, bu’n ofynnol ateb yn gynharach na hynny mewn rhai achosion.

en-gb	Following the meeting a draft transcript will be sent to the Minister and attending officials by the Committee Clerks for checking, with a deadline for responding with comments or amendments.
cy-gb	Yn dilyn y cyfarfod, bydd y Clercod Pwyllgor yn anfon trawsgrifiad drafft at y Gweinidog a’r swyddogion a fu’n bresennol ar gyfer ei wirio, gan bennu terfyn amser ar gyfer ymateb gyda sylwadau neu ddiwygiadau.

en-gb	The Bill team will need to read the draft version of the record and identify any errors.
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil ddarllen y fersiwn ddrafft o’r cofnod a thynnu sylw at unrhyw wallau.

en-gb	There are two types of corrections; those of fact where the contributions have been mis-transcribed or mis-typed, and those where the evidence given could benefit from additional explanation or clarification, but where this would materially alter the general sense of any answer.
cy-gb	Mae dau fath o gywiriadau: cywiro materion o ffaith, pan fo cyfraniadau wedi eu cam-drawsgrifio neu eu cam-deipio; a chywiro enghreifftiau o dystiolaeth y gellid ei gwella drwy roi mwy o esboniad neu eglurhad, ond lle byddai gwneud hynny yn newid synnwyr cyffredinol unrhyw ateb yn sylweddol.

en-gb	In the first case, amendments can be suggested by officials to the Clerks.
cy-gb	Yn achos y math cyntaf, caiff swyddogion gysylltu â’r Clercod i awgrymu diwygiadau.

en-gb	In the second, the Government may seek to clarify the evidence by requesting a footnote is added to the transcript.
cy-gb	Yn achos yr ail fath, gall y Llywodraeth geisio egluro’r dystiolaeth drwy ofyn am ychwanegu troednodyn yn y trawsgrifiad.

en-gb	In addition, or as an alternative approach to using footnotes, teams should also consider whether a letter of clarification to the Committee from the Minister would be helpful.
cy-gb	Yn ogystal â hynny, neu’n hytrach na defnyddio troednodiadau, dylai timau ystyried hefyd a fyddai’n fuddiol anfon llythyr o eglurhad i’r Pwyllgor oddi wrth y Gweinidog.

en-gb	This will ensure the clarification comes to the attention of Committee Members, as a footnote may not be seen by them.
cy-gb	Bydd hyn yn sicrhau bod sylw Aelodau’r Pwyllgor yn cael ei dynnu at yr eglurhad, a allent fethu â gweld troednodyn.

en-gb	The suggested changes will then be cleared with the Minister, via LPGU, before being returned to the Clerks.
cy-gb	Bydd y newidiadau arfaethedig wedyn yn cael eu hawdurdodi gan y Gweinidog, drwy Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, cyn eu dychwelyd at y Clercod.

en-gb	Constitutional and Legislative Affairs Committee
cy-gb	Y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol

en-gb	The remit of the Constitutional and Legislative Affairs Committee includes the consideration of, and reporting on, the appropriateness of provisions in Assembly Bills that grant powers to make subordinate legislation.
cy-gb	Mae cylch gwaith y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol yn cynnwys ystyried priodoldeb darpariaethau mewn Biliau’r Cynulliad sy’n rhoi pwerau i wneud is-ddeddfwriaeth, ac adrodd ar hyn.

en-gb	Where a Bill makes such provision it is likely that this Committee will wish to take evidence from the Minister on those provisions.
cy-gb	Pan fo Bil yn gwneud darpariaeth o’r fath, mae’n debygol y bydd y Pwyllgor hwn yn cymryd tystiolaeth gan y Gweinidog ynglŷn â’r darpariaethau hynny.

en-gb	This is usually undertaken via an oral evidence session.
cy-gb	Gwneir hyn fel arfer yn ystod sesiwn dystiolaeth lafar.

en-gb	The date for attendance will be arranged by LPGU in discussion with the Committee Clerks and the Minister’s Private Office.
cy-gb	Trefnir y dyddiad ar gyfer bod yn bresennol yn y Pwyllgor gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant a fydd yn trafod â’r Clercod Pwyllgor a Swyddfa Breifat y Gweinidog.

en-gb	This Committee is likely to be interested in matters such as –
cy-gb	Mae’r Pwyllgor hwn yn debygol o fod â diddordeb mewn materion megis –

en-gb	the balance between what is on the face of the Bill and what is to be specified in subordinate legislation;
cy-gb	y cydbwysedd rhwng yr hyn sydd ar wyneb y Bil a’r hyn sydd i’w bennu mewn is-ddeddfwriaeth;

en-gb	the choice of procedure (affirmative, negative, etc.)
cy-gb	y dewis o weithdrefn (cadarnhaol, negyddol, etc.)

en-gb	attached to subordinate legislation;
cy-gb	a gysylltir â’r is-ddeddfwriaeth;

en-gb	commencement provisions;
cy-gb	darpariaethau cychwyn;

en-gb	legislative competence;
cy-gb	cymhwysedd deddfwriaethol;

en-gb	changes to the Bill that may be made at Stage 2, and whether these would have an effect on the subordinate legislation powers;
cy-gb	newidiadau yn y Bil y gellir eu gwneud yng Nghyfnod 2, ac a fyddai’r rheini’n effeithio ar y pwerau i wneud is-ddeddfwriaeth;

en-gb	any cross border issues which could impact on the subordinate legislation;
cy-gb	unrhyw faterion trawsffiniol a allai effeithio ar yr is-ddeddfwriaeth;

en-gb	Convention Rights and rule of law considerations;
cy-gb	Hawliau’r Confensiwn ac ystyriaethau rheolaeth y gyfraith;

en-gb	Minister of the Crown consents;
cy-gb	cydsyniadau Gweinidog y Goron;

en-gb	Power in subordinate legislation to amend primary legislation (Henry VIII powers).
cy-gb	pwerau mewn is-ddeddfwriaeth i ddiwygio deddfwriaeth sylfaenol (pwerau Harri VIII).

en-gb	When preparing briefing and lines to take for the Minister, the Bill team will find Chapter 5 of the Explanatory Memorandum and the Statement of Policy Intent (for subordinate legislation) of particular assistance.
cy-gb	Wrth baratoi pecyn gwybodaeth a’r trywydd i’r Gweinidog ei ddilyn, bydd Pennod 5 y Memorandwm Esboniadol a’r Datganiad o Fwriad y Polisi (ar gyfer is-ddeddfwriaeth) yn arbennig o ddefnyddiol i dîm y Bil.

en-gb	The Bill team will also wish to be familiar with the Welsh Government’s guidance on the factors which would tend to indicate whether the affirmative or negative procedure should be applied (see Chapter 10).
cy-gb	Dylai’r tîm hefyd fod yn gyfarwydd â chanllawiau Llywodraeth Cymru ar y ffactorau a fyddai’n dueddol o olygu ai’r weithdrefn gadarnhaol ynteu’r weithdrefn negyddol y dylid ei chymhwyso (gweler Pennod 10).

en-gb	As with the responsible Committee, up to two officials may accompany the Minister to the Committee session, with the agreement of the Chair of the Committee.
cy-gb	Fel yn y Pwyllgor Cyfrifol, caiff hyd at ddau o swyddogion fod yn bresennol gyda’r Gweinidog yn sesiwn y Pwyllgor, gyda chaniatâd Cadeirydd y Pwyllgor.

en-gb	These officials may address the Committee when invited to do so by the Minister.
cy-gb	Caiff y swyddogion hyn annerch y Pwyllgor pan wahoddir hwy i wneud hynny gan y Gweinidog.

en-gb	The advice at paragraphs 15.32 to 15.36 above also applies in relation to the Minister’s attendance at the Constitutional and Legislative Affairs Committee.
cy-gb	Mae’r cyngor ym mharagraffau 15.32 i 15.36 uchod yn gymwys hefyd mewn perthynas ag ymddangosiad y Gweinidog yn y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol.

en-gb	Finance Committee
cy-gb	Y Pwyllgor Cyllid

en-gb	This section applies where the Finance Committee is not the responsible committee.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gymwys os nad y Pwyllgor Cyllid yw’r Pwyllgor Cyfrifol.

en-gb	The Finance Committee may choose to invite the Minister to attend to answer questions about, primarily, the financial implications of the legislative proposals.
cy-gb	Caiff y Pwyllgor Cyllid ddewis gwahodd y Gweinidog i ymddangos ger ei fron i ateb cwestiynau ynghylch, yn bennaf, oblygiadau ariannol y cynigion deddfwriaethol.

en-gb	There have also been occasions where the Finance Committee has sought evidence through written correspondence.
cy-gb	Mae’r Pwyllgor Cyllid hefyd wedi ceisio tystiolaeth drwy ohebiaeth ysgrifenedig mewn rhai achosion.

en-gb	When preparing briefing and lines to take for the Minister, the Bill team will find the Regulatory Impact Assessment (RIA) particularly useful, as well as the written or oral evidence given to the responsible Committee by stakeholders on their views on the financial implications.
cy-gb	Wrth baratoi pecyn gwybodaeth a thrywydd i’r Gweinidog ei ddilyn, bydd yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn arbennig o ddefnyddiol i dîm y Bil, yn ogystal â’r dystiolaeth lafar neu ysgrifenedig a roddwyd i’r Pwyllgor gan randdeiliaid ynglŷn â’u barn am y goblygiadau ariannol.

en-gb	Reports of the Committee(s)
cy-gb	Adroddiadau’r Pwyllgor(au)

en-gb	Each Committee considering the Bill will be able to report upon the Bill, but the responsible Committee must make a report.
cy-gb	Bydd pob Pwyllgor sy’n ystyried y Bil yn gallu paratoi adroddiad arno, ond bydd rhaid i’r Pwyllgor Cyfrifol wneud adroddiad.

en-gb	Committees may also feed their findings into the report of the responsible Committee; for example, the Finance Committee could write to the responsible Committee with their findings for inclusion in the main report.
cy-gb	Caiff y pwyllgorau eraill hefyd fwydo eu canfyddiadau i mewn i adroddiad y Pwyllgor cyfrifol; er enghraifft, gallai’r Pwyllgor Cyllid ysgrifennu i’r Pwyllgor Cyfrifol i’w hysbysu o’i ganfyddiadau ar gyfer eu cynnwys yn y prif adroddiad.

en-gb	All reports must be published by the date set by the Business Committee.
cy-gb	Rhaid cyhoeddi pob adroddiad erbyn y dyddiad a bennir gan y Pwyllgor Busnes.

en-gb	The reports will usually summarise the evidence gathered and the views of the Committee on a range of aspects relating to the Bill, the Explanatory Memorandum and the RIA.
cy-gb	Fel arfer, bydd yr adroddiadau yn crynhoi’r dystiolaeth a gasglwyd a safbwyntiau’r Pwyllgor ar ystod o wahanol agweddau ar y Bil, y Memorandwm Esboniadol a’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	The reports may contain a recommendation that the Assembly does or does not agree the general principles of the Bill, and may make recommendations for amendments to the Bill and other non-legislative actions.
cy-gb	Gall yr adroddiadau gynnwys argymhelliad na ddylai’r Cynulliad gytuno ag egwyddorion cyffredinol y Bil, neu y dylai anghytuno â hwy, a gall wneud argymhellion ar gyfer diwygio’r Bil ac ar gyfer cymryd camau anneddfwriaethol eraill.

en-gb	Bill teams will need to provide advice to the Minister on the report, including whether the recommendations should be accepted, accepted in principle, or not accepted.
cy-gb	Bydd angen i’r timau Bil ddarparu cyngor i’r Gweinidog ar yr adroddiad, gan gynnwys a ddylid derbyn yr argymhellion, eu derbyn mewn egwyddor, neu beidio â’u derbyn.

en-gb	Such advice will need to be provided in a timely manner, and therefore it will assist if Bill teams anticipate the likely areas of reporting and consider (together with instructing officers and Office of the Legislative Counsel (OLC)) where amendments may be required to the Bill.
cy-gb	Dylid darparu cyngor o’r fath yn brydlon, a bydd o gymorth felly os bydd timau Bil yn rhagweld pa feysydd y mae’n debygol yr adroddir arnynt, ac ystyried (ar y cyd â’r swyddogion cyfarwyddo a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol) lle y gellid bod angen gwneud gwelliannau i’r Bil.

en-gb	The Government will have the opportunity to respond to the reports of the Committees in the general principles debate (see below) – responses can include commitments to seek to amend the Bill, to revise the Explanatory Memorandum, take other actions or reject the recommendation.
cy-gb	Bydd y Llywodraeth yn cael y cyfle i ymateb i adroddiadau’r Pwyllgorau yn y ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol (gweler isod) – gall ei hymatebion gynnwys ymrwymiadau i geisio diwygio’r Bil, neu adolygu’r Memorandwm Esboniadol, cymryd camau eraill neu wrthod yr hyn a argymhellwyd.

en-gb	There have been occasions when the Government’s response in the debate has been supplemented by a letter to the Chair of the Committee, and this approach could be of assistance for detailed explanation or to provide points of clarification.
cy-gb	Mewn rhai achosion, mae llythyr at Gadeirydd y Pwyllgor wedi cael ei gynnwys gydag ymateb y Llywodraeth yn y ddadl. Gall mabwysiadu dull o’r fath fod o fudd, er mwyn darparu esboniad manwl neu gynnig pwyntiau o esboniad.

en-gb	However, in contrast to the way the Government usually responds to other reports (not dealing with legislation) made by Committees, a formal written response to every recommendation is not required.
cy-gb	Fodd bynnag, yn wahanol i’r ffordd y mae’r Llywodraeth fel arfer yn ymateb i adroddiadau gan Bwyllgorau (nad ydynt yn ymwneud â deddfwriaeth), nid yw’n ofynnol darparu ateb ysgrifenedig ffurfiol i bob argymhelliad.

en-gb	General principles debate
cy-gb	Y ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol

en-gb	Standing Orders require there to be at least 5 working days between the date of the report of the responsible Committee and the date of the Stage 1 debate.
cy-gb	O dan y Rheolau Sefydlog rhaid cael bwlch o 5 diwrnod gwaith o leiaf rhwng dyddiad adroddiad y Pwyllgor Cyfrifol a dyddiad y ddadl Cyfnod 1.

en-gb	However, in practice there will usually be around 10 calendar days between the date by which the Committee must report and the Plenary debate.
cy-gb	Yn ymarferol, fodd bynnag, bydd bwlch o tua 10 diwrnod calendr rhwng y terfyn amser ar gyfer adroddiad y Pwyllgor a dyddiad y ddadl yn y Cyfarfod Llawn.

en-gb	During this time the Bill team will need to provide the Minister with advice on the Committee report(s), briefing and lines to take, and a speech for the actual debate.
cy-gb	Yn ystod yr amser hwnnw bydd angen i dîm y Bil ddarparu i’r Gweinidog: gyngor ynghylch adroddiad(au)’r Pwyllgor(au); pecyn gwybodaeth a’r trywydd i’w ddilyn; ac araith i’w thraddodi yn y ddadl ei hun.

en-gb	It is usual for the debate to be listed for 60 minutes, and therefore the Minister will have around 15 minutes of speaking time.
cy-gb	Fel arfer, caiff y ddadl ei rhestru i barhau am 60 munud, ac felly bydd gan y Gweinidog tua 15 munud o amser siarad.

en-gb	This will be divided, according to Ministerial preference, between opening and closing remarks.
cy-gb	Rhennir yr amser hwnnw, yn ôl dewis y Gweinidog, rhwng ei sylwadau agoriadol a sylwadau cloi.

en-gb	In the closing remarks, the Minister will be expected to respond to points raised by Members during the debate.
cy-gb	Yn ei sylwadau cloi, bydd disgwyl i’r Gweinidog ymateb i bwyntiau a godir gan Aelodau yn ystod y ddadl.

en-gb	It is therefore essential that Bill teams anticipate likely areas of questions in advance, and provide appropriate lines to take.
cy-gb	Mae’n hanfodol, felly bod y timau Bil yn rhagweld y meysydd y mae cwestiynau yn debygol o gael eu codi yn eu cylch, ac yn paratoi trywydd i’w ddilyn priodol ar gyfer y Gweinidog.

en-gb	When preparing the speeches for the Minister, it is important the lines to take advocate for the general principles of the Bill, as well as responding to the key Committee recommendations.
cy-gb	Wrth baratoi areithiau ar gyfer y Gweinidog, mae’n bwysig bod y trywydd i’w ddilyn yn dadlau o blaid egwyddorion cyffredinol y Bil, yn ogystal ag ymateb i argymhellion allweddol y Pwyllgor.

en-gb	During the debate Members may raise questions or make observations regarding the financial implications of the Bill, or these may be reserved until any discussion of the Financial Resolution (see below); it is prudent for the Bill team to ensure the briefing and lines to take include information on costings, and address any recommendations made by the Committee in their reports.
cy-gb	Yn ystod y ddadl, gall Aelodau godi cwestiynau neu wneud sylwadau mewn perthynas â goblygiadau ariannol y Bil, neu gallai’r materion hynny gael eu cadw’n ôl tan unrhyw drafodaeth ar y Penderfyniad Ariannol (gweler isod); byddai’n gam doeth pe bai tîm y Bil yn sicrhau bod y pecyn gwybodaeth a’r trywydd i’w ddilyn yn cynnwys gwybodaeth am gostau, ac yn rhoi sylw i unrhyw argymhellion a wnaed gan y Pwyllgor yn ei adroddiadau.

en-gb	Careful attention should be paid by the Bill team to the debate, firstly so they are able to respond to any Ministerial commitments and secondly because Members often set out matters which they would expect to see amended at Stage 2.
cy-gb	Dylai tîm y Bil roi sylw manwl i’r ddadl ei hun, yn bennaf er mwyn gallu ymateb i unrhyw ymrwymiadau Gweinidogol, ac yn ail oherwydd bod Aelodau yn aml yn nodi’r materion y byddent yn disgwyl iddynt gael eu diwygio yng Nghyfnod 2.

en-gb	This can help the Bill team to identify likely non Government amendments, and appropriate planning for the handling of these can then take place.
cy-gb	Gall hyn gynorthwyo’r tîm i ragweld y gwelliannau anllywodraethol sy’n debygol, a gwneud cynlluniau priodol i ymateb i’r rheini.

en-gb	At the end of the debate the Assembly will be asked to agree the motion, which will be along the lines of –
cy-gb	Ar ddiwedd y ddadl gofynnir i’r Cynulliad gytuno i’r cynnig, a fynegir mewn geiriad tebyg i’r canlynol –

en-gb	“Motion to agree the general principles of the [short title] (Wales) Bill”
cy-gb	“Cynnig i gytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil [enw byr] (Cymru)”

en-gb	This motion can be amended; in other words Assembly Members may table amendments to the motion, which means those amendments will be debated during the general principles debate and then voted upon by Members before the motion itself is voted upon.
cy-gb	Gellir diwygio’r cynnig hwn; mewn geiriau eraill, gall Aelodau’r Cynulliad gyflwyno gwelliannau i’r cynnig, sy’n golygu y dadleuir ynghylch y gwelliannau hynny yn ystod y ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol, ac yna pleidleisir arnynt gan yr Aelodau cyn iddynt bleidleisio ar y cynnig ei hun.

en-gb	Any amendments must be tabled at least three working days before the date of the debate, and LPGU will advise the Bill team if this happens.
cy-gb	Rhaid cyflwyno unrhyw welliannau dri diwrnod gwaith o leiaf cyn dyddiad y ddadl, a bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn rhoi gwybod i dîm y Bil os digwydd hynny.

en-gb	The Bill team will need to ensure the speech for the Minister addresses any amendments to the motion.
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil sicrhau bod yr araith ar gyfer y Gweinidog yn rhoi sylw i unrhyw welliannau i’r cynnig.

en-gb	If there are no objections to the motion it will go through ‘on the nod’; where there are objections the Assembly will vote upon the motion:
cy-gb	Os na fydd gwrthwynebiad i’r cynnig, caiff ei gytuno heb bleidlais; os bydd gwrthwynebiadau, bydd y Cynulliad yn pleidleisio ar y cynnig:

en-gb	a simple majority will determine whether the motion is agreed or not.
cy-gb	bydd mwyafrif syml yn penderfynu a gaiff y cynnig ei gytuno ai peidio.

en-gb	If the motion is agreed the Bill will proceed to Stage 2; where the motion is not agreed the Bill will fall;
cy-gb	Os caiff ei gytuno bydd y Bil yn mynd ymlaen i Gyfnod 2; os na chaiff y cynnig ei gytuno, bydd y Bil yn methu;

en-gb	where voting is tied, the Llywydd will exercise her casting vote.
cy-gb	os na cheir y mwyafrif gofynnol, bydd y Llywydd yn defnyddio ei phleidlais fwrw.

en-gb	In this case she will cast her vote in the affirmative (in accordance with Standing Order 6.20(i)).
cy-gb	Mewn achos o’r fath bydd yn rhoi ei phleidlais fwrw yn gadarnhaol (yn unol â Rheol Sefydlog 6.20(i)).

en-gb	This means the motion is agreed and the Bill will proceed to Stage 2.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd y cynnig wedi ei gytuno a bydd y Bil yn mynd ymlaen i Gyfnod 2.

en-gb	As soon as the Record of Proceedings is available (i.e. within 24 hours of the debate) the Bill team will need to check the Record to identify any errors and consider whether a clearer response could have been given (see paragraph 15.36).
cy-gb	Cyn gynted ag y bydd Cofnod y Trafodion ar gael (h.y. o fewn 24 i’r ddadl) bydd angen i dîm y Bil wirio’r Cofnod er mwyn dod o hyd i unrhyw wallau ac ystyried a ellid bod wedi rhoi ymateb mwy eglur (gweler paragraff 15.36).

en-gb	LPGU will need to be notified immediately of any errors so that these may be corrected by Chamber Secretariat (in the Assembly Commission).
cy-gb	Dylid hysbysu Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ar unwaith ynghylch unrhyw wallau, fel y gall Ysgrifenyddiaeth y Siambr (yng Nghomisiwn y Cynulliad) eu cywiro.

en-gb	Financial Resolution
cy-gb	Penderfyniad Ariannol

en-gb	Under Standing Order 26.69 there is a requirement for a Financial Resolution motion to be tabled where a Bill has, or is likely to have, an impact on the Welsh Consolidated Fund.
cy-gb	O dan Reol Sefydlog 26.69, mae’n ofynnol cyflwyno cynnig Penderfyniad Ariannol os yw Bil wedi cael effaith ar Gronfa Gyfunol Cymru, neu’n debygol o’i heffeithio.

en-gb	The Llywydd determines whether such a resolution is required.
cy-gb	Y Llywydd sy’n penderfynu a fydd angen penderfyniad o’r fath.

en-gb	The Llywydd considers the need for a Financial Resolution when considering the matters which will lead to her determination on legislative competence.
cy-gb	Bydd y Llywydd yn ystyried a oes angen Penderfyniad Ariannol yr un pryd â’r materion a fydd yn arwain at ei phenderfyniad ynghylch cymhwysedd deddfwriaethol.

en-gb	It is usual for the Llywydd to tell the First Minister of her decision as to the need for a Financial Resolution at introduction of the Bill, but she may decide to defer the decision, to allow her to take account of the consideration of the Bill by the responsible Committee.
cy-gb	Mae’n arferol i’r Llywydd hysbysu’r Prif Weinidog o’i phenderfyniad ynghylch yr angen am Benderfyniad Ariannol pan gyflwynir y Bil, ond gall ddewis gohirio’i phenderfyniad er mwyn ystyried canlyniad yr ystyriaeth o’r Bil gan y Pwyllgor Cyfrifol.

en-gb	If a Financial Resolution is required, no Stage 2 proceedings on a Bill may take place until it is agreed.
cy-gb	Os bydd yn ofynnol cael Penderfyniad Ariannol, ni cheir cynnal unrhyw drafodion Cyfnod 2 ar y Bil cyn cytuno ar y Penderfyniad Ariannol.

en-gb	When a Financial Resolution is required, LPGU prepare the motion and seek formal Ministerial clearance to table the motion.
cy-gb	Pan fydd Penderfyniad Ariannol yn ofynnol, bydd Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant yn paratoi’r cynnig ac yn ceisio awdurdodiad ffurfiol gan y Gweinidog i gyflwyno’r cynnig.

en-gb	The advice will include a summary of the financial implications of the Bill based on the RIA.
cy-gb	Bydd y cyngor yn cynnwys crynodeb o oblygiadau ariannol y Bil ar sail yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	A slot in Plenary will be booked to debate the Financial Resolution:
cy-gb	Trefnir amser yn y Cyfarfod Llawn ar gyfer cynnal dadl ar y Penderfyniad Ariannol:

en-gb	when possible this will be the same day as the debate of the general principles and will usually follow immediately afterwards.
cy-gb	pan fo modd, bydd hyn yn digwydd ar yr un diwrnod â’r ddadl ar yr egwyddorion cyffredinol, ac fel arfer yn union ar ôl y ddadl honno.

en-gb	The motion will be tabled in the name of the Minister with responsibility for Government Business, but the Lead Minister for the Bill will actually move the motion to be debated.
cy-gb	Cyflwynir y cynnig yn enw’r Gweinidog sy’n gyfrifol am Fusnes y Llywodraeth, ond y Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil fydd mewn gwirionedd yn cynnig y cynnig ar gyfer y ddadl.

en-gb	Bill teams may need to prepare speaking notes for the Minister to use in relation to the Financial Resolution motion, particularly where there are indications that Members may not be content to agree the motion.
cy-gb	Efallai y bydd angen i dimau Bil baratoi nodiadau annerch i’w defnyddio gan y Gweinidog mewn cysylltiad â’r cynnig Penderfyniad Ariannol, yn enwedig os oes arwyddion y gallai Aelodau fod yn amharod i gytuno ar y cynnig.

en-gb	Further advice is available from LPGU.
cy-gb	Gellir cael cyngor pellach gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	If there are no objections to the motion it will go through ‘on the nod’; where there are objections the Assembly will vote upon the motion and the same rules apply as set out in paragraph 15.58.
cy-gb	Os nad oes gwrthwynebiad i’r cynnig, caiff ei gytuno heb cynnal pleidlais; os oes gwrthwynebiadau, bydd y Cynulliad yn pleidleisio ar y cynnig, a bydd yr un rheolau yn gymwys â’r rhai a nodir ym mharagraff 15.58.

en-gb	If a Financial Resolution is not tabled and agreed within 6 months of the completion of Stage 1 then the Bill falls.
cy-gb	Os na chaiff Penderfyniad Ariannol ei gyflwyno a’i gytuno o fewn 6 mis o gwblhau Cyfnod 1, bydd y Bil yn methu.

en-gb	Amendments to a Bill after introduction
cy-gb	Diwygio Bil ar ôl ei gyflwyno

en-gb	Once the Bill has been introduced into the Assembly, it can only be amended with the agreement of the Assembly.
cy-gb	Unwaith y bydd Bil wedi ei gyflwyno i’r Cynulliad, dim ond â chytundeb y Cynulliad y ceir ei ddiwygio.

en-gb	This is usually done during Stages 2 and 3 of the Assembly’s consideration; amendments can also be made at Further Stage 3 and Report Stage where undertaken.
cy-gb	Gwneir hyn fel arfer yn ystod Cyfnodau 2 a 3 o’r ystyriaeth gan y Cynulliad; gellir gwneud hefyd ddiwygiadau yn ystod y Cyfnod 3 Pellach a’r Cyfnod Adrodd, pan gynhelir y Cyfnodau hynny.

en-gb	Why the Government might seek to amend a Bill
cy-gb	Pam y gallai’r Llywodraeth geisio diwygio Bil

en-gb	The Government should seek to ensure the Bill delivers the intended policy effectively.
cy-gb	Dylai’r Llywodraeth geisio sicrhau y bydd y Bil yn cyflawni’r polisi a fwriadwyd yn effeithiol.

en-gb	In order to do so, the Bill will need to work properly and communicate the policy clearly.
cy-gb	Er mwyn gwneud hynny, bydd rhaid i’r Bil weithio’n iawn a chyfleu’r polisi yn eglur.

en-gb	The Government may need to table amendments to the Bill to achieve this result.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen i’r Llywodraeth gyflwyno gwelliannau i’r Bil er mwyn cyflawni hyn.

en-gb	However, the tabling of Government amendments can create the impression a Bill has not been properly prepared and may also hinder the progress of a Bill, take up Committee and Plenary time and cause ill-feeling in the Assembly.
cy-gb	Fodd bynnag, drwy gyflwyno gwelliannau’r Llywodraeth, gellir rhoi’r argraff nad yw’r Bil wedi ei baratoi yn briodol. Gallai hyn hefyd arafu hynt y Bil drwy’r Cynulliad, gwastraffu amser mewn Pwyllgorau a Chyfarfodydd Llawn ac achosi drwgdeimlad yn y Cynulliad.

en-gb	Even if the individual amendments, in themselves, are small and uncontroversial and unlikely to take up much time, their cumulative impact can be more serious.
cy-gb	Hyd yn oed os yw’r gwelliannau eu hunain yn rhai bach, nad ydynt yn ddadleuol, ac yn annhebygol o gymryd llawer o amser, gall eu heffaith gynyddol fod yn fwy difrifol.

en-gb	Government amendments to Bills should, therefore, be kept to a minimum and sought only if necessary to ensure the Bill delivers its policy effectively, to avoid a Government defeat, or otherwise to support the effective handling of the Bill and other Government business in the Assembly.
cy-gb	Dylai’r Llywodraeth, felly, wneud cyn lleied o welliannau â phosibl i Filiau. Dim ond os ydynt yn angenrheidiol i gyflawni ei pholisi yn effeithiol, neu rhag i’r Llywodraeth gael ei threchu, neu fel arall fel cymorth i drin y Bil neu fusnes arall y Llywodraeth yn effeithiol yn y Cynulliad, y dylai’r Llywodraeth geisio gwelliannau i Fil.

en-gb	There are a number of situations in which the Government may seek to amend a Bill:
cy-gb	Mae nifer o sefyllfaoedd posibl a allai beri i’r Llywodraeth geisio diwygio Bil:

en-gb	Circumstances may have arisen since the introduction of the Bill which has led to the pressing need to amend the Bill in order to deliver the intended policy effectively.
cy-gb	Gall amgylchiadau fod wedi codi ers i’r Bil gael ei gyflwyno a fydd yn golygu bod angen dybryd i ddiwygio’r Bil er mwyn cyflawni’r polisi a fwriedir yn effeithiol.

en-gb	Amendments may also be necessary to insert provisions which could not be included in the Bill at introduction;
cy-gb	Efallai hefyd y bydd angen diwygio i fewnosod darpariaethau nad oedd modd eu cynnwys pan gyflwynwyd y Bil.

en-gb	Technical changes may need to be made to make the Bill work properly and communicate the policy clearly:
cy-gb	Gall fod angen gwneud newidiadau technegol er mwyn i’r Bil weithio’n iawn a chyfleu’r polisi yn eglur;

en-gb	for example, typographical corrections, changes to ensure the English and Welsh versions of the Bill convey the same meaning, the renumbering or reordering, changes to ensure there is consistency of expression within the Bill and/or with existing legislation, or changes to update references within the Bill (e.g. to bodies that have changed name since the Bill was introduced);
cy-gb	er enghraifft, cywiriadau teipograffyddol, newidiadau i sicrhau bod fersiynau Cymraeg a Saesneg y Bil yn cyfleu’r un ystyr, ailrifo neu aildrefnu, newidiadau i sicrhau cysondeb mynegiant yn y Bil a/neu gysondeb â deddfwriaeth bresennol, neu newidiadau i ddiweddaru cyfeiriadau yn y Bil (e.e. at gyrff y newidiwyd eu henw ers i’r Bil gael ei gyflwyno);

en-gb	Renumbering as a consequence of amendments made to the Bill, and certain types of typographical corrections, will be made as part of the reprinting process on request to the Legislation Office by OLC, and do not require explicit amendments to the Bill.
cy-gb	Bydd ailrifo o ganlyniad i’r diwygiadau a wneir i’r Bil, a rhai mathau o gywiriadau teipograffyddol, yn cael eu gwneud fel rhan o’r broses ailargraffu ar gais Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol i’r Swyddfa Ddeddfwriaeth, ac nid oes angen gwneud gwelliannau penodol i’r Bil ar gyfer y newidiadau hynny.

en-gb	They may be brought forward directly to address a point raised during Stage 1 or offered as an alternative to expected non-Government amendments if the Government considers it is likely to be defeated.
cy-gb	Gellir eu datblygu fel ymateb uniongyrchol i bwynt a godwyd yng Nghyfnod 1, neu fel dewis arall yn lle gwelliannau anllywodraethol a ddisgwylir pan fo’r Llywodraeth yn ystyried ei bod hi’n debygol o gael ei threchu.

en-gb	An amendment may also be considered to be concessionary if it is brought forward in response to a point raised about the Bill from outside the Assembly, but only if there is likelihood that this point would be raised by Members at Stages 2 or 3;
cy-gb	Gellir ystyried hefyd fod gwelliant yn gonsesiynol os caiff ei ddatblygu fel ymateb i bwynt a godwyd ynglŷn â’r Bil o’r tu allan i’r Cynulliad – ond dim ond os yw’n debygol byddai’r pwynt hwnnw’n cael ei godi gan Aelodau yng Nghyfnodau 2 neu 3.

en-gb	To remove elements of the Bill which have not been well received by stakeholders and/or the responsible Committee, where such removal is considered prudent to secure support for the Bill;
cy-gb	Dileu elfennau o’r Bil na chawsant eu croesawu gan randdeiliaid a/neu’r Pwyllgor Cyfrifol, os ystyrir y byddai’n ddoeth eu dileu er mwyn sicrhau cefnogaeth i’r Bil;

en-gb	To include new (or more accurately expanded) areas of policy, even if they do not widen the Bill’s scope.
cy-gb	Er mwyn cynnwys meysydd polisi newydd (neu feysydd yr ymhelaethwyd arnynt gan fynd i fwy o fanylder) hyd yn oed os nad ydynt yn ehangu cwmpas y Bil.

en-gb	Careful consideration will need to be given by Bill teams to the matters mentioned above in deciding whether to bring forward Government amendments and they will also need to consider the rules of admissibility for amendments (see paragraph 15.75).
cy-gb	Bydd angen i’r timau Bil ystyried yn ofalus y materion a grybwyllir uchod wrth benderfynu a ddylid datblygu gwelliannau’r Llywodraeth ac ystyried hefyd y rheolau ynglŷn â derbyniadwyedd gwelliannau(gweler paragraff 15.75).

en-gb	Timetable for preparation of amendments
cy-gb	Yr amserlen ar gyfer paratoi gwelliannau

en-gb	LPGU will agree with the Bill team, Legal Services and OLC the timetable for preparation of amendments.
cy-gb	Cytunir ar yr amserlen ar gyfer paratoi gwelliannau rhwng Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant, tîm y Bil, Gwasanaethau Cyfreithiol a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	This timetable will include the deadlines for instructing OLC (who prepare Government amendments), preparing the amendments in both languages, completion of English/Welsh equivalence checks and Ministerial and Counsel General clearance to table the amendments.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys yr amserlen ar gyfer cyfarwyddo Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol (sy’n paratoi gwelliannau’r Llywodraeth), llunio’r gwelliannau yn y ddwy iaith, cwblhau gwiriadau cyfwerthedd Cymraeg/Saesneg ac awdurdodiadau Gweinidogol a’r Cwnsler Cyffredinol i gyflwyno’r gwelliannau.

en-gb	Where consideration is being given to tabling amendments in more than one tranche (see paragraph 15.98 below) the timetable will reflect this.
cy-gb	Os ystyrir cyflwyno gwelliannau fesul ‘tranche’ (gweler paragraff 15.98 isod) bydd yr amserlen yn adlewyrchu hynny.

en-gb	Form of amendments
cy-gb	Ffurf y gwelliannau

en-gb	Amendments identify the section, page and line number of the Bill to which they relate, and will propose to do one of the following:
cy-gb	Bydd y gwelliannau yn nodi rhif yr adran, y dudalen a’r llinell o’r Bil y maent yn berthnasol iddynt, a byddant yn cynnig gwneud un o’r canlynol:

en-gb	leave out words;
cy-gb	hepgor geiriau;

en-gb	leave out some words and insert others;
cy-gb	hepgor rhai geiriau a mewnosod rhai eraill;

en-gb	insert or add new words.
cy-gb	mewnosod neu ychwanegu geiriau newydd.

en-gb	An amendment can propose to leave out a specified section or schedule, or an element within a section or schedule, such as a subsection, paragraph or sub-paragraph.
cy-gb	Caiff gwelliant gynnig hepgor adran neu atodlen benodedig, neu elfen o fewn adran neu atodlen, megis is-adran, paragraff neu is-baragraff.

en-gb	Admissibility of amendments
cy-gb	Derbyniadwyedd gwelliannau

en-gb	Standing Order 26.61 states that for all amendments (considered at any of the amending Stages) an amendment is not admissible if:
cy-gb	Mae Rheol Sefydlog 26.61 yn datgan mewn perthynas â phob gwelliant (a ystyrir yn ystod unrhyw un o’r Cyfnodau diwygio) nad yw gwelliant yn dderbyniadwy:

en-gb	In this context ‘admissible’ means permitted to be considered (i.e. an amendment is admissible and therefore permitted to be considered during proceedings).
cy-gb	Yn y cyd-destun hwn, ystyr ‘derbyniadwy’ yw y caniateir iddo gael ei ystyried (h.y. mae gwelliant yn dderbyniol ac felly caniateir iddo gael ei ystyried yn ystod trafodion).

en-gb	it is not in its proper form in accordance with Standing Order 26.58;
cy-gb	os nad yw ar ei ffurf briodol yn unol â Rheol Sefydlog 26.58;

en-gb	it is not relevant to the Bill or the provisions of the Bill which it would amend;
cy-gb	os nad yw’n berthnasol i’r Bil neu ddarpariaethau’r Bil y byddai’n ei ddiwygio;

en-gb	it is inconsistent with the general principles of the Bill as agreed by the Assembly; or
cy-gb	os yw’n anghyson ag egwyddorion cyffredinol y Bil fel y cytunwyd arnynt gan y Cynulliad; neu

en-gb	it is inconsistent with a decision already taken at the Stage at which the amendment is proposed.”
cy-gb	os yw’n anghyson â phenderfyniad sydd eisoes wedi’i wneud yn y Cyfnod pryd y mae’r gwelliant yn cael ei gynnig.”

en-gb	is identical to an amendment that has already been tabled;
cy-gb	os yw yr un fath â gwelliant a gyflwynwyd eisoes;

en-gb	is not substantially different in legal effect from another amendment which has already been tabled;
cy-gb	os nad yw’n sylweddol wahanol o ran ei effaith gyfreithiol i welliant arall a gyflwynwyd eisoes;

en-gb	seeks to amend the instruction for another amendment (e.g. so that a new sub-section is inserted in a different position within the relevant section);
cy-gb	os yw’n ceisio diwygio’r cyfarwyddyd ar gyfer gwelliant arall (e.e. fel y mewnosodir is-adran newydd mewn lle gwahanol yn yr adran berthnasol);

en-gb	amends another amendment in such a way that is too substantially different from the original amendment.
cy-gb	os yw’n diwygio gwelliant arall mewn ffordd sy’n rhy sylweddol wahanol i’r gwelliant gwreiddiol.

en-gb	The Assembly also has its own guidance on the admissibility of amendments on its website.
cy-gb	Mae gan y Cynulliad hefyd ei ganllawiau ei hun ar dderbyniadwyedd gwelliannau, sydd i’w gweld ar y wefan.

en-gb	In addition to what might be considered the ‘general rules’ for admissibility of amendments (i.e. those set out in paragraphs 15.75 and 15.76 above), there are further rules of admissibility with amending Stages, in particular:
cy-gb	Yn ogystal â’r rhai y gellir eu hystyried yn ‘rheolau cyffredinol’ ar gyfer derbyniadwyedd gwelliannau (sef y rhai a restrir ym mharagraffau 15.75 a 15.76 uchod), ceir rheolau eraill ynglŷn â derbyniadwyedd yn ystod Cyfnodau diwygio, yn benodol:

en-gb	At Stage 3 or Report Stage (but not at Stage 2) the Llywydd may accept a ‘late amendment’, in other words an amendment proposed after the tabling deadline has passed.
cy-gb	Yng Nghyfnod 3 neu’r Cyfnod Adrodd (ond nid yng Nghyfnod 2) caiff y Llywydd dderbyn ‘gwelliant hwyr’, sef gwelliant a gynigir wedi i’r terfyn amser ar gyfer cyflwyno fynd heibio.

en-gb	Such an amendment is only admissible if, in addition to the criteria in Standing Order 26.61, the Llywydd is satisfied there are exceptional circumstances as to why the amendment should be accepted (as set out in Standing Order 26.35).
cy-gb	Dim ond os, yn ogystal â’r meini prawf yn Rheol Sefydlog 26.61, y bydd y Llywydd yn fodlon bod amgylchiadau eithriadol o blaid derbyn y gwelliant (fel y nodir yn Rheol Sefydlog 26.35) y mae gwelliant o’r fath yn dderbyniadwy.

en-gb	It is for the Llywydd to decide whether the reasons for seeking a late amendment amount to exceptional circumstances.
cy-gb	Mater i’r Llywydd yw penderfynu a yw’r rhesymau dros geisio gwelliant hwyr gyfystyr ag amgylchiadau eithriadol.

en-gb	At further Stage 3 or further Report Stage (but not at Stage 2, Stage 3 or Report Stage) an amendment is admissible if, in addition to the criteria in Standing Order 26.61, it is for the purpose of:
cy-gb	Mewn Cyfnod 3 pellach neu Gyfnod Adrodd pellach (ond nid yng Nghyfnod 2, Cyfnod 3 nac yn y Cyfnod Adrodd) mae gwelliant yn dderbyniadwy os yw, yn ogystal â’r meini prawf yn Rheol Sefydlog 26.61, at y diben o:

en-gb	clarifying a provision of a Bill (including ensuring consistency between the English and Welsh texts); or giving effect to commitments given at the earlier Stage 3 or Report Stage proceedings, as set out in Standing Order 26.41.
cy-gb	egluro darpariaeth mewn Bil (gan gynnwys sicrhau cysondeb rhwng y testunau Cymraeg a Saesneg); neu roi effaith i ymrwymiadau a roddwyd yn y trafodion Cyfnod 3 neu Gyfnod Adrodd cynharach, fel y nodir yn Rheol Sefydlog 26.41.

en-gb	At Reconsideration Stage (see Chapter 17) an amendment is admissible if, in addition to the criteria in Standing Order 26.61, and in the opinion of the Llywydd, is solely for the purpose of resolving the issue which is the subject of:
cy-gb	Mewn Cyfnod Ailystyried (gweler Pennod 17) mae gwelliant yn dderbyniadwy os, yn ogystal â’r meinir prawf yn Rheol Sefydlog 26.61, ac ym marn y Llywydd, y mae at y diben, yn unig, o ddatrys y mater sy’n destun:

en-gb	the reference for a preliminary ruling; the decision of the Supreme Court; or the Order under section 114 of the Act – as set out in Standing Order 26.55.
cy-gb	y cyfeiriad i gael dyfarniad rhagarweiniol; penderfyniad y Goruchaf Lys; neu’r Gorchymyn o dan adran 114 o'r Ddeddf – fel y nodir yn Rheol Sefydlog 26.55.

en-gb	Note that Standing Orders do not include provision about whether an amendment being tabled would (if agreed by the Assembly) be within the legislative competence of the Assembly, so this will require separate consideration.
cy-gb	Sylwer nad yw’r Rheolau Sefydlog yn cynnwys darpariaeth ynghylch a fyddai gwelliant sy'n cael ei gyflwyno (pe byddai’r Cynulliad yn cytuno arno) o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynilliad, felly bydd angen ystyried hyn ar wahân.

en-gb	Further advice on admissibility of amendments is available from OLC and LPGU.
cy-gb	Mae cyngor pellach ar dderbyniadwyedd gwelliannau ar gael gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	Non-Government amendments
cy-gb	Gwelliannau anllywodraethol

en-gb	Non-Government amendments to the Bill will also be tabled during Stages 2 and 3 (and Report Stage if applicable).
cy-gb	Bydd gwelliannau anllywodraethol i’r Bil hefyd yn cael eu cyflwyno yn ystod Cyfnodau 2 a 3 (a’r Cyfnod Adrodd os yn berthnasol).

en-gb	Bill teams should anticipate likely areas for non-Government amendments by considering the evidence sessions during Stage 1, the reports of the Committees at the end of Stage 1, monitoring Plenary debates, looking at Assembly Questions, and keeping up to date with stakeholder’s views on the Bill (through evidence sessions at Stage 1, direct contact with key stakeholders, monitoring key stakeholder websites to see stakeholder briefings) and the media.
cy-gb	Dylai timau Bil ragweld meysydd tebygol y gwelliannau anllywodraethol, drwy ystyried y sesiynau tystiolaeth yng Nghyfnod 1, adroddiadau’r Pwyllgorau ar ddiwedd Cyfnod 1, monitro dadleuon yn y Cyfarfod Llawn, edrych ar Gwestiynau’r Cynulliad a chadw ar drywydd barn rhanddeiliaid am y Bil (drwy sesiynau tystiolaeth yng Nghyfnod 1, cyswllt uniongyrchol â rhanddeiliaid allweddol, a monitro gwefannau rhanddeiliaid allweddol i weld yr wybodaeth a rennir rhwng y rhanddeiliaid) a’r cyfryngau.

en-gb	Stakeholder views and media interest are likely to influence the amendments tabled by non-Government Members.
cy-gb	Mae safbwyntiau rhanddeiliaid a diddordeb ymhlith y cyfryngau yn debygol o ddylanwadu ar y gwelliannau a gyflwynir gan Aelodau anllywodraethol.

en-gb	It is worth remembering a Member may table amendments which appear to contradict one another – for example, one amendment seeks to remove a whole section and the other amendment seeks to amend the section.
cy-gb	Dylid cadw mewn cof y caiff Aelod gyflwyno gwelliannau y mae’n ymddangos eu bod yn gwrth-ddweud ei gilydd – er enghraifft, un gwelliant sy’n ceisio dileu adran gyfan a gwelliant arall sy’n ceisio newid yr adran.

en-gb	Clearly such an approach provides the Member with two (or more) opportunities to debate a point, and provides a ‘fall back position’ in case their first choice for change is not agreed.
cy-gb	Mae’n amlwg bod gweithredu felly yn rhoi i’r Aelod ddau gyfle (neu ragor) i ddadlau o blaid pwynt, ac yn rhoi ‘safbwynt wrth gefn’ os na chytunir ar ei ddewis cyntaf ar gyfer newid.

en-gb	Speaking notes will need to cover both (or all) potential outcomes.
cy-gb	Bydd angen i’r nodiadau annerch gael eu paratoi gan ystyried y ddau ganlyniad posibl (neu bob canlyniad posibl).

en-gb	Amendments to amendments
cy-gb	Diwygio gwelliannau

en-gb	An amendment can be proposed to an amendment.
cy-gb	Gellir cynnig gwelliannau i welliant.

en-gb	For example, the Government tables an amendment and then a member of the Opposition tables an amendment to the Government amendment.
cy-gb	Er enghraifft, pan fydd y Llywodraeth yn cyflwyno gwelliant ac yna aelod o’r Wrthblaid yn cyflwyno gwelliant i welliant y Llywodraeth.

en-gb	Both the main amendment, and the proposed change to it, will be considered in the Stage 2, 3 or Report proceedings (as applicable).
cy-gb	Byddai’r prif welliant a’r newid arfaethedig iddo yn cael eu hystyried yn y trafodion Cyfnod 2, Cyfnod 3 neu Gyfnod Adrodd (fel y bo’n gymwys).

en-gb	The Government can also table amendments to amendments, although where the Government wishes to amend one of its own amendments it would do so by withdrawing the original amendment and tabling a fresh amendment.
cy-gb	Gall y Llywodraeth hefyd gyflwyno gwelliant i welliannau; ond pe bai’r Llywodraeth yn dymuno newid un o’i gwelliannau ei hun, byddai’n gwneud hynny drwy dynnu’n ôl y gwelliant gwreiddiol a chyflwyno gwelliant newydd.

en-gb	Numbering of amendments
cy-gb	Rhifo gwelliannau

en-gb	Each amendment will be allocated a unique identifying number by the Legislation Office (in the Commission), by which it is always referred.
cy-gb	Bydd y Swyddfa Ddeddfwriaeth (yn y Comisiwn) yn neilltuo rhif adnabod unigryw i bob gwelliant, a defnyddir y rhif hwnnw i gyfeirio ato bob amser.

en-gb	The numbering of amendments reflects the order in which the amendments were tabled.
cy-gb	Mae’r system rifo’n adlewyrchu’r drefn y cyflwynwyd y gwelliannau ynddi.

en-gb	Amendments to amendments are numbered using the number of the main amendment and then a letter (beginning with A).
cy-gb	Rhifir gwelliannau i welliannau gan ddefnyddio rhif y prif welliant a’i ddilyn gyda llythyren (gan ddechrau gydag A).

en-gb	For example if two amendments to amendment 17 are tabled these will be numbered as 17A and 17B respectively.
cy-gb	Er enghraifft, os cyflwynir dau welliant i welliant 17, rhifau’r rheini fydd 17A ac 17B, yn eu trefn.