en-gb	The effect of subsection (4) is that if the Commissioner’s annual report referred to any cases in which he or she had decided that D did not interfere with the freedom to use Welsh as defined in section 113, the annual report must not identify D.
cy-gb	Effaith is-adran (4) yw bod rhaid i’r adroddiad blynyddol beidio â’i gwneud yn hysbys pwy yw D, os yw adroddiad blynyddol y Comisiynydd yn cyfeirio at unrhyw achosion lle penderfynodd nad ymyrrodd D â’r rhyddid i ddefnyddio’r Gymraeg fel y mae wedi’i ddiffinio yn adran 113.

en-gb	Section 120 – The Welsh Language Tribunal
cy-gb	Adran 120 - Tribiwnlys y Gymraeg

en-gb	This section establishes the Tribunal and provides that the Tribunal is to consist of a President, legally-qualified members and lay members.
cy-gb	Mae’r adran hon yn sefydlu’r Tribiwnlys ac yn darparu bod rhaid i’r Tribiwnlys gynnwys Llywydd, aelodau a chanddynt gymwysterau yn y gyfraith ac aelodau lleyg.

en-gb	The Welsh Ministers must appoint the members of the Tribunal.
cy-gb	Rhaid i aelodau’r Tribiwnlys gael eu penodi gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Subsection (4) gives effect to Schedule 11 which makes further provision about the Tribunal.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn rhoi ei heffaith i Atodlen 11 sy’n gwneud rhagor o ddarpariaeth ynghylch y Tribiwnlys.

en-gb	Section 121 – Composition for proceedings before Tribunal
cy-gb	Adran 121 - Cyfansoddiad ar gyfer achosion gerbron y Tribiwnlys

en-gb	This section makes provision regarding the Tribunal’s composition to deal with proceedings.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gwneud darpariaeth ynghylch cyfansoddiad y Tribiwnlys i ymdrin ag achosion.

en-gb	This section is subject to Tribunal Rules (see section 123).
cy-gb	Mae’r adran hon yn ddarostyngedig i Reolau’r Tribiwnlys (gweler adran 123).

en-gb	Section 122 – Hearings in public
cy-gb	Adran 122 - Gwrandawiadau cyhoeddus

en-gb	Tribunal proceedings are to be held in public subject to Tribunal Rules.
cy-gb	Mae achosion gerbron y Tribiwnlys i gael eu cynnal yn gyhoeddus o dan Reolau’r Tribiwnlys.

en-gb	Section 123 – Welsh Language Tribunal Rules
cy-gb	Adran 123 - Rheolau Tribiwnlys y Gymraeg

en-gb	This section requires the President to make rules (“Tribunal Rules”) governing the practice and procedure to be followed in the Tribunal, which are subject to the approval of the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i’r Llywydd wneud rheolau (“Rheolau’r Tribiwnlys”) yn llywodraethu’r arferion a’r weithdrefn sydd i’w dilyn yn y Tribiwnlys. Rhaid i Reolau’r Tribiwnlys gael eu cymeradwyo gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 124 – Practice directions
cy-gb	Adran 124 - Cyfarwyddiadau ymarfer

en-gb	This section allows the President to give directions as to the practice and procedure of the Tribunal.
cy-gb	Mae’r adran hon yn caniatáu i’r Llywydd roi cyfarwyddiadau ynghylch arferion a gweithdrefn y Tribiwnlys.

en-gb	Any directions given are subject to the approval of the Welsh Ministers unless they relate to the application or interpretation of the law or the making of decisions by members of the Tribunal.
cy-gb	Rhaid i unrhyw gyfarwyddiadau a fydd yn cael eu rhoi gael eu cymeradwyo gan Weinidogion Cymru oni bai eu bod yn ymwneud â chymhwyso’r gyfraith neu ddehongli’r gyfraith, neu’n ymwneud â phenderfyniadau gan aelodau’r Tribiwnlys.

en-gb	Section 125 – Guidance, advice and information
cy-gb	Adran 125 - Canllawiau, cyngor a gwybodaeth

en-gb	This section allows the President to give guidance to other members of the Tribunal in relation to the exercise of their functions.
cy-gb	Mae’r adran hon yn caniatáu i’r Llywydd roi canllawiau i aelodau eraill o’r Tribiwnlys ynghylch arfer eu swyddogaethau.

en-gb	Members of the Tribunal must have regard to any such guidance.
cy-gb	Rhaid i aelodau’r Tribiwnlys roi sylw i unrhyw ganllawiau o’r fath.

en-gb	The President may also give advice and information in respect of the Tribunal and its functions.
cy-gb	Mae’r Llywydd hefyd yn cael rhoi cyngor a gwybodaeth ynghylch y Tribiwnlys a’i swyddogaethau.

en-gb	This section provides the Tribunal with the same powers, rights, privileges and authority as the High Court in relation to:
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi’r un pwerau, hawliau, breintiau ac awdurdod i’r Tribiwnlys ag sydd gan yr Uchel Lys o ran:

en-gb	the attendance and examination of witnesses;
cy-gb	presenoldeb tystion a holi tystion;

en-gb	the production and inspection of documents;
cy-gb	dangos dogfennau ac archwilio dogfennau;

en-gb	and,
cy-gb	a

en-gb	all other matter incidental to the Tribunal’s functions.
cy-gb	phob mater arall sy’n gysylltiedig â swyddogaethau’r Tribiwnlys.

en-gb	Subsection (4) gives the Tribunal a power to direct that a party or witness is to be examined under oath or affirmation.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn rhoi p*er i’r Tribiwnlys i gyfarwyddo bod rhaid i barti neu dyst gael ei holi ar lw neu gadarnhad.

en-gb	The Tribunal may administer any oath, or take any affirmation, that is necessary for that purpose.
cy-gb	Caiff y Tribiwnlys weinyddu unrhyw lw, neu gymryd unrhyw gadarnhad, sy’n angenrheidiol at y diben hwnnw.

en-gb	Section 127 – Staff, accommodation and other resources of Tribunal
cy-gb	Adran 127 - Staff, adeiladau ac adnoddau eraill y Tribiwnlys

en-gb	This section requires the Welsh Ministers to ensure that the Tribunal is provided with the appropriate level of staff, accommodation and financial and other resources to exercise its functions.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ddarparu ar gyfer y Tribiwnlys y lefel briodol o staff, adeiladau, adnoddau ariannol ac adnoddau eraill i arfer ei swyddogaethau.

en-gb	Section 128 – Specially qualified advisers
cy-gb	Adran 128 - Cynghorwyr sydd wedi ymgymhwyso’n arbennig

en-gb	This section allows the President to appoint specially qualified advisers to provide assistance to the Tribunal.
cy-gb	Mae’r adran hon yn caniatáu i’r Llywydd benodi cynghorwyr a chanddyn nhw gymwysterau arbennig i roi cymorth i’r Tribiwnlys.

en-gb	Section 129 – Seal
cy-gb	Adran 129 - Y sêl

en-gb	The Tribunal is to have an official seal.
cy-gb	Bydd gan y Tribiwnlys sêl swyddogol.

en-gb	Documents carrying the seal are to be received in evidence in England and Wales without further proof.
cy-gb	Mae dogfennau sy’n dwyn y sêl i gael eu derbyn fel tystiolaeth yng Nghymru a Lloegr heb ragor o brawf.

en-gb	Section 130 – Financial year
cy-gb	Adran 130 - Y flwyddyn ariannol

en-gb	This section defines the Tribunal’s financial year.
cy-gb	Mae’r adran hon yn diffinio blwyddyn ariannol y Tribiwnlys.

en-gb	Section 131 – Vacancy in the office of President
cy-gb	Adran 131 - Swydd y Llywydd yn wag

en-gb	In the event of vacancy in the office of President, this section makes provision allowing the Welsh Ministers to make appointments for the purpose of exercising the President’s functions.
cy-gb	Os bydd swydd y Llywydd yn wag, mae’r adran hon yn gwneud darpariaeth sy’n caniatáu i Weinidogion Cymru wneud penodiadau er mwyn i swyddogaethau’r Llywydd gael eu harfer.

en-gb	Section 132 – President’s annual report
cy-gb	Adran 132 - Adroddiad blynyddol y Llywydd

en-gb	This section requires the President to produce an annual report on the Tribunal’s exercise of its functions during that financial year and lay it before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i’r Llywydd gynhyrchu adroddiad blynyddol ynghylch sut mae’r Tribiwnlys wedi arfer ei swyddogaethau yn ystod y flwyddyn ariannol honno, a gosod yr adroddiad hwnnw gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The President must comply with the National Assembly’s requirements relating to the form and laying of the report.
cy-gb	Rhaid i’r Llywydd gydymffurfio â gofynion y Cynulliad Cenedlaethol ynghylch ffurf yr adroddiad a sut i’w osod.

en-gb	Section 133 – Training etc for members of Tribunal
cy-gb	Adran 133 - Hyfforddiant etc ar gyfer aelodau’r Tribiwnlys

en-gb	This section places a duty upon the President to decide upon and maintain appropriate arrangements for the training, guidance and welfare of members of the Tribunal.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gosod dyletswydd ar y Llywydd i bennu a chynnal trefniadau priodol ar gyfer hyfforddiant, arweiniad a lles aelodau’r Tribiwnlys.

en-gb	Section 134 – Register of interests
cy-gb	Adran 134 - Cofrestr buddiannau

en-gb	This section places a duty upon each relevant officer holder to create and maintain an up to date register of interests.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gosod dyletswydd ar bob deiliad swydd perthnasol i greu a chynnal cofrestr gyfoes o fuddiannau.

en-gb	Section 135 – Publication of registers of interests
cy-gb	Adran 135 - Cyhoeddi cofrestrau buddiannau

en-gb	This section imposes duties on the Commissioner in respect of the inspection and availability of a relevant office holder’s register of interests.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gosod dyletswyddau ar y Comisiynydd o ran archwilio cofrestr buddiannau deiliad swydd perthnasol a threfnu bod y gofrestr honno ar gael.

en-gb	Section 136 – Conflicts of interest
cy-gb	Adran 136 - Gwrthdrawiadau buddiannau

en-gb	This section prevents a relevant office holder from exercising a function if he or she has a registrable interest (defined in section 139) which relates to the exercise of that function.
cy-gb	Mae’r adran hon yn atal deiliad swydd perthnasol rhag arfer swyddogaeth os oes ganddo fuddiant cofrestradwy (sy’n cael ei ddiffinio yn adran 139) sy’n ymwneud ag arfer y swyddogaeth honno.

en-gb	Where the relevant office holder is prevented from exercising a function, this section provides for how the function must be delegated (if the Commissioner is unable to act) or for arrangements to be made for the function to be exercised by another (if the Deputy Commissioner is unable to act).
cy-gb	Pan fo’r deiliad swydd perthnasol yn cael ei atal rhag arfer swyddogaeth, mae’r adran hon yn darparu ar gyfer sut mae’n rhaid i’r swyddogaeth gael ei dirprwyo (os na all y Comisiynydd weithredu) neu ar gyfer trefnu i’r swyddogaeth gael ei harfer gan un arall (os na all y Dirprwy Gomisiynydd weithredu).

en-gb	Section 137 – Validity of acts
cy-gb	Adran 137 - Dilysrwydd gweithredoedd

en-gb	The validity of an act of a relevant office holder is not affected by a failure to comply with provision of, or made under, this Chapter of Part 8 of the Measure.
cy-gb	Nid yw methiant i gydymffurfio ag un o ddarpariaethau’r Bennod hon o Ran 8 o’r Mesur, neu ddarpariaeth sydd wedi’i gwneud o dani, yn effeithio ar ddilysrwydd gweithred gan ddeiliad swydd perthnasol.

en-gb	Section 138 – Regulations
cy-gb	Adran 138 - Rheoliadau

en-gb	The Welsh Ministers may make regulations specifying what interests are registrable interests and to make other provision for the purposes of this Chapter of Part 8 of the Measure.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau yn pennu pa fuddiannau sy’n fuddiannau cofrestradwy a gwneud darpariaeth arall at ddibenion y Bennod hon yn Rhan 8 o’r Mesur.

en-gb	Section 139 – Interpretation of this Chapter
cy-gb	Adran 139 - Dehongli’r Bennod hon

en-gb	“Registrable interest” and “relevant office holder” are defined in this Chapter.
cy-gb	Mae “buddiant cofrestradwy” a “deiliad swydd perthnasol” yn cael eu diffinio yn y Bennod hon.

en-gb	Section 140 – Absolute privilege
cy-gb	Adran 140 - Braint absoliwt

en-gb	The publication of matters falling within paragraphs (a) to (e) of subsection (1) have a complete defence in law (called an “absolute privilege”) against a claim of defamation.
cy-gb	Mae yna amddiffyniad cyflawn yn y gyfraith (o’r enw braint absoliwt) rhag hawliad o ddifenwi yngln â chyhoeddi materion sy’n syrthio o fewn paragraffau (a) i (e) o is-adran (1).

en-gb	The effect of absolute privilege is that persons publishing the matter are protected from any liability for defamation in the circumstances defined below:
cy-gb	Effaith braint absoliwt yw bod personau sy’n cyhoeddi’r mater yn cael eu diogelu rhag unrhyw atebolrwydd am ddifenwi o dan yr amgylchiadau sydd wedi’u diffinio isod:

en-gb	the publication of a matter by the Commissioner in the exercise of any of his or her functions;
cy-gb	cyhoeddi mater gan y Comisiynydd wrth iddo arfer unrhyw rai o’i swyddogaethau;

en-gb	the publication of a matter by a member of the Advisory Panel in the exercise of any of his or her functions;
cy-gb	cyhoeddi mater gan aelod o’r Panel Cynghori wrth iddo arfer unrhyw rai o’i swyddogaethau;

en-gb	the publication of a matter by a person in compliance with a requirement in a decision notice;
cy-gb	cyhoeddi mater gan berson wrth iddo gydymffurfio â gofyniad mewn hysbysiad penderfynu;

en-gb	the publication, in a communication between the Commissioner and a protected person of a matter in connection with an inquiry or investigation;
cy-gb	cyhoeddi, mewn cyfathrebiad rhwng y Comisiynydd a pherson a ddiogelir, fater mewn cysylltiad ag ymholiad neu ymchwiliad;

en-gb	the publication, in a communication between the complainant or person acting on behalf of the complainant and a representative with an investigation under Part 5 (Enforcement) or Part 6 (Freedom to use Welsh).
cy-gb	cyhoeddi, mewn cyfathrebiad rhwng yr achwynydd neu berson sy’n gweithredu ar ran yr achwynydd a chynrychiolydd, fater sy’n gysylltiedig ag ymchwiliad o dan Ran 5 (Gorfodi) neu Ran 6 (Rhyddid i ddefnyddio’r Gymraeg).

en-gb	Subsection (2) provides that a reference to the Commissioner in this section includes the members of the Commissioner’s staff or any person acting on the Commissioner’s behalf or assisting in the exercise of the Commissioner’s functions.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn darparu bod cyfeiriad at y Comisiynydd yn yr adran hon yn cynnwys aelodau staff y Comisiynydd neu unrhyw berson sy’n gweithredu ar ran y Comisiynydd neu’n helpu i arfer swyddogaethau’r Comisiynydd.

en-gb	This section provides a number of definitions for the purposes of interpreting section 140.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu nifer o ddiffiniadau er mwyn dehongli adran 140.

en-gb	Section 142 – Restrictions
cy-gb	Adran 142 - Cyfyngiadau

en-gb	This Measure does not authorise or require the Commissioner to exercise a prescribed function which by virtue of an enactment is also exercisable by a prescribed person.
cy-gb	Nid yw’r Mesur yn awdurdodi’r Comisiynydd nac yn ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiynydd arfer swyddogaeth ragnodedig sydd yn rhinwedd deddfiad yn arferadwy hefyd gan berson rhagnodedig.

en-gb	For the purposes of this section “prescribed” means prescribed in an order made by the Welsh Ministers.
cy-gb	At ddibenion yr adran hon, ystyr “rhagnodedig” yw wedi’i ragnodi mewn gorchymyn sydd wedi’i wneud gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 143 – Abolition of the Board and transfer of functions
cy-gb	Adran 143 - Diddymu’r Bwrdd a throsglwyddo swyddogaethau

en-gb	This section marks the beginning of the first stage of transition.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi dechrau’r cyfnod pontio cyntaf.

en-gb	The Welsh Language Board is abolished and its functions under section 3 of the 1993 Act are transferred to the Commissioner.
cy-gb	Mae Bwrdd yr iaith Gymraeg yn cael ei ddiddymu ac mae ei swyddogaethau o dan adran 3 o Ddeddf 1993 yn cael eu trosglwyddo i’r Comisiynydd.

en-gb	The functions of the Board under section 3 of the 1993 Act could be exercised by Welsh Ministers instead of or in addition to the functions being transferred to the Commissioner.
cy-gb	Gallai swyddogaethau’r Bwrdd o dan adran 3 o Ddeddf 1993 gael eu harfer gan Weinidogion Cymru yn lle eu trosglwyddo i’r Comisiynydd neu yn ychwanegol at eu trosglwyddo i’r Comisiynydd.

en-gb	This could be achieved by an order made under section 154 of this Measure.
cy-gb	Gallai hyn gael ei gyflawni drwy orchymyn a fyddai’n cael ei wneud o dan adran 154 o’r Mesur hwn.

en-gb	The functions of the Board contained in Part 2 of the 1993 Act (Welsh language schemes) are transferred to the Commissioner.
cy-gb	Mae swyddogaethau’r Bwrdd a geir yn Rhan 2 o Ddeddf 1993 (cynlluniau iaith Gymraeg) yn cael eu trosglwyddo i’r Comisiynydd.

en-gb	This section also repeals certain provisions of the 1993 Act.
cy-gb	Mae’r adan hon hefyd yn diddymu rhai o ddarpariaethau Deddf 1993.

en-gb	Section 144 – Abolition of the Board’s general functions and replacement of schemes with standards
cy-gb	Adran 144 - Diddymu swyddogaethau cyffredinol y Bwrdd a disodli cynlluniau gan safonau

en-gb	This section marks the beginning of the second transitional period.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi dechrau’r ail gyfnod pontio.

en-gb	It provides for the move from the Welsh language scheme regime (Part 2 of the 1993 Act) and the functions of the Board (section 3 of the 1993 Act) to the new standards regime provided for in this Measure.
cy-gb	Mae’n darparu ar gyfer symud o gyfundrefn cynlluniau iaith Gymraeg (Rhan 2 o Ddeddf 1993) a swyddogaethau’r Bwrdd (adran 3 o Ddeddf 1993) i’r gyfundrefn newydd o safonau y darperir ar ei chyfer yn y Mesur hwn.

en-gb	This section abolishes the functions of the Board under section 3 of the 1993 Act, including those which have been transferred under section 143 during the first transitional phase.
cy-gb	Mae’r adran hon yn diddymu swyddogaethau’r Bwrdd o dan adran 3 o Ddeddf 1993, gan gynnwys y rhai a fydd wedi’u trosglwyddo o dan adran 143 yn ystod y cyfnod pontio cyntaf.

en-gb	Where a person comes within Part 2 of the 1993 Act, and then becomes subject to the new standards regime under section 25(1) of this Measure, Part 2 will no longer apply to it.
cy-gb	Pan fo person yn dod o fewn Rhan 2 o Ddeddf 1993, ac yna’n dod yn ddarostyngedig i’r gyfundrefn newydd o safonau o dan adran 25(1) o’r Mesur hwn, ni fydd Rhan 2 yn gymwys iddo mwyach.

en-gb	Section 145 – Replacement of Welsh language schemes with standards
cy-gb	Adran 145 - Disodli cynlluniau iaith Gymraeg gan safonau

en-gb	This section marks the end of the second transitional period which was commenced by section 144.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi diwedd yr ail gyfnod pontio a gafodd ei gychwyn gan adran 144.

en-gb	The final stage begins as the final public body’s Welsh language scheme is replaced by the application of standards as provided for in section 25(1) of this Measure.
cy-gb	Mae’r cyfnod olaf yn dechrau wrth i gynllun iaith Gymraeg y corff cyhoeddus olaf gael ei ddisodli drwy gymhwyso safonau’r Gymraeg, fel y darperir ar eu cyfer yn adran 25(1) o’r Mesur hwn.

en-gb	The section provides for the abolishment of the Board’s functions under Part 2 of the 1993 Act, which are exercised by the Commissioner or the Welsh Ministers under section 143. This provision is to be commenced only when all existing Welsh language schemes have been replaced by the application of standards as provided for in this Measure.
cy-gb	Mae’r adran yn darparu ar gyfer diddymu swyddogaethau’r Bwrdd o dan Ran 2 o Ddeddf 1993, sy’n cael eu harfer gan y Comisiynydd neu gan Weinidogion Cymru o dan adran 143, Dim ond pan fydd yr holl gynlluniau iaith Gymraeg sy’n bodoli wedi’u disodli drwy gymhwyso safonau, fel y darperir ar eu cyfer gan y Mesur hwn, y bydd y ddarpariaeth hon yn cychwyn.

en-gb	Section 146 – Other provision
cy-gb	Adran 146 - Darpariaeth arall

en-gb	This section introduces Schedule 12 to the Measure which contains other provisions relating to the abolition of the Board.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cyflwyno Atodlen 12 i’r Mesur, sy’n cynnwys darpariaethau eraill ynghylch diddymu’r Bwrdd.

en-gb	Section 147 – Supplementary
cy-gb	Adran 147 - Atodol

en-gb	This section provides that the Welsh Ministers’ powers under other Parts of the Measure:
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod pwerau Gweinidogion Cymru o dan Rannau eraill o’r Mesur:

en-gb	are not limited by this Part;
cy-gb	heb gael eu cyfyngu gan y Rhan hon;

en-gb	may be used to enable the Commissioner to exercise the functions of the Board until the Commissioner’s new functions, as conferred by this Measure, are commenced;
cy-gb	yn gallu cael eu defnyddio i alluogi’r Comisiynydd i arfer swyddogaethau’r Bwrdd nes y bydd swyddogaethau newydd y Comisiynydd, fel y maen nhw’n cael eu rhoi gan y Mesur hwn, wedi cychwyn;

en-gb	may amend or replace the provisions in this Part.
cy-gb	yn cael diwygio neu ddisodli darpariaethau’r Rhan hon.

en-gb	The Welsh Ministers’ powers under other Parts of the Measure include, but are not limited to, their powers in orders made under section 154 (transitional and consequential provisions etc), and orders under section 156 (commencement).
cy-gb	Mae pwerau Gweinidogion Cymru o dan Rannau eraill o’r Mesur yn cynnwys eu pwerau mewn gorchmynion sy’n cael eu gwneud o dan adran 154 (darpariaeth drosiannol a darpariaeth ganlyniadol etc), a gorchmynion o dan adran 156 (cychwyn), ond dydyn nhw ddim wedi'u cyfyngu i’r rhain yn unig.

en-gb	Section 148 – Welsh Ministers to prepare an action plan
cy-gb	Adran 148 - Gweinidogion Cymru i baratoi cynllun gweithredu

en-gb	This section amends section 78 of the Government of Wales Act 2006 so that Welsh Ministers are required to publish an action plan detailing their proposals for implementing their Welsh language strategy.
cy-gb	Mae’r adran hon yn diwygio adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 fel y bydd yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi cynllun gweithredu sy’n rhoi manylion eu cynigion ar gyfer gweithredu eu strategaeth iaith Gymraeg.

en-gb	Provision is also made for the timing of the publication of the plan.
cy-gb	Gwneir darpariaeth hefyd ar gyfer amser cyhoeddi’r cynllun.

en-gb	Section 149 – The Welsh Language Partnership Council
cy-gb	Adran 149 - Cyngor Partneriaeth y Gymraeg

en-gb	This section places a duty on the Welsh Ministers to establish and maintain the Welsh Language Partnership Council (“the Partnership Council”).
cy-gb	Mae’r adran hon yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i sefydlu a chynnal Cyngor Partneriaeth y Gymraeg (“y Cyngor Partneriaeth”).

en-gb	Subsection (2) provides that the Welsh Minister with responsibility for the Welsh language must chair the Partnership Council.
cy-gb	Mae is-adran (2) yn darparu bod yn rhaid i’r Gweinidog hwnnw o blith Gweinidogion Cymru a chanddo gyfrifoldeb am y Gymraeg gadeirio’r Cyngor Partneriaeth.

en-gb	Provision is also made in relation to its membership.
cy-gb	Gwneir darpariaeth hefyd mewn perthynas ag aelodaeth y Cyngor.

en-gb	Subsection (3) provides that in appointing members to the Partnership Council, Welsh Ministers must have regard to the fact that it is desirable for the Partnership Council’s membership to reflect the varying extent to which the Welsh language is used by those living in Wales.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn darparu bod yn rhaid i Weinidogion Cymru, wrth iddynt benodi aelodau o’r Cyngor Partneriaeth, roi sylw i’r ffaith ei bod yn ddymunol bod aelodaeth y Cyngor Partneriaeth yn adlewyrchu graddau amrywiol defnyddio’r Gymraeg gan y rhai sy’n byw yng Nghymru.

en-gb	The Partnership Council’s procedures are to be regulated by standing orders made by the Welsh Ministers in consultation with the Partnership Council.
cy-gb	Mae gweithdrefnau’r Cyngor Partneriaeth i’w rheoleiddio gan reolau sefydlog wedi’u gwneud gan Weinidogion Cymru drwy ymgynghori â’r Cyngor Partneriaeth.

en-gb	Standing orders may make provision about who should chair the Partnership Council in the absence of the Welsh Minister with responsibility for the Welsh language.
cy-gb	Caiff y rheolau sefydlog wneud darpariaeth ynghylch pwy ddylai gadeirio’r Cyngor Partneriaeth yn absenoldeb y Gweinidog o blith Gweinidogion Cymru a chanddo gyfrifoldeb am y Gymraeg.

en-gb	Subsection (6) provides for the Partnership Council to give advice or make representations to the Welsh Ministers in relation to the Welsh language strategy, (including the plan setting out how the Welsh Ministers will implement the proposals set out in the strategy).
cy-gb	Mae is-adran (6) yn darparu i’r Cyngor Partneriaeth roi cyngor neu wneud sylwadau i Weinidogion Cymru mewn perthynas â’r strategaeth iaith Gymraeg (gan gynnwys y cynllun yn nodi sut bydd Gweinidogion Cymru’n gweithredu’r cynigion a nodir yn y strategaeth).

en-gb	Section 150 – Orders and regulations
cy-gb	Adran 150 - Gorchmynion a rheoliadau

en-gb	Any power of the Welsh Ministers to make an order or regulations under this Measure is exercisable by statutory instrument, the majority of which will be subject to the negative resolution procedure.
cy-gb	Mae unrhyw b*er sydd gan Weinidogion Cymru i wneud gorchymyn neu reoliadau o dan y Mesur hwn yn arferadwy drwy offeryn statudol, y bydd y mwyafrif ohonyn nhw yn dilyn y weithdrefn penderfyniad negyddol.

en-gb	The statutory instruments listed in subsection (2) must be made by affirmative procedure which means that the National Assembly for Wales has an opportunity to debate the matter and must approve the statutory instrument before it can be made.
cy-gb	Mae’n rhaid i’r offerynnau statudol sydd wedi’u rhestru yn is-adran (2) gael eu gwneud drwy’r weithdrefn gadarnhaol sy’n golygu bod gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru gyfle i drafod y mater a bod rhaid iddo gymeradwyo’r offeryn statudol cyn iddo allu cael ei wneud.

en-gb	Statutory instruments to which the affirmative procedure applies include amongst others:
cy-gb	Mae’r offerynnau statudol y mae’r weithdrefn gadarnhaol yn gymwys iddyn nhw yn cynnwys, ymhlith eraill:

en-gb	orders amending Schedule 6 or 8, orders specifying standards, orders providing for the standards to be specifically applicable, orders altering the maximum amount of civil penalty, orders which contain a provision amending, repealing or modifying an enactment, regulations making provision about the appointment of the Commissioner and orders altering the amount of public money specified in the Schedule 5 table.
cy-gb	gorchmynion sy’n diwygio Atodlen 6 neu 8; gorchmynion sy’n pennu safonau; gorchmynion sy’n darparu i safonau fod yn benodol gymwys; gorchmynion sy’n newid uchafswm cosb sifil; gorchmynion sy’n cynnwys darpariaeth sy’n diwygio, diddymu neu’n addasu deddfiad; rheoliadau sy’n gwneud darpariaeth ynghylch penodi’r Comisiynydd; a gorchmynion sy’n newid y swm o arian cyhoeddus sydd wedi’i bennu yn y tabl yn Atodlen 5.

en-gb	The Welsh Ministers power to make an order or regulations under this Measure includes the power to:
cy-gb	Mae p*er Gweinidogion Cymru i wneud gorchymyn neu reoliadau o dan y Mesur hwn yn cynnwys y p*er i wneud y canlynol:

en-gb	make different provision for different cases, different purposes or different geographical areas;
cy-gb	gwneud darpariaeth wahanol ar gyfer achosion gwahanol, dibenion gwahanol neu ardaloedd daearyddol gwahanol;

en-gb	to make provision generally or in relation to specific cases;
cy-gb	gwneud darpariaeth yn gyffredinol neu mewn perthynas ag achosion penodol;

en-gb	to make such transitional, transitory, consequential, saving, incidental and other provision as the Welsh Ministers think necessary or appropriate.
cy-gb	gwneud darpariaeth drosiannol, darpariaeth ddarfodol, darpariaeth ganlyniadol, darpariaeth arbed, darpariaeth gysylltiedig a darpariaeth arall y mae Gweinidogion Cymru’n credu eu bod yn angenrheidiol neu’n briodol.

en-gb	Where the Welsh Ministers have power under section 155(3) to commence a repeal of provisions of the Welsh Language 1993, they may provide for different commencement for different jurisdictions.
cy-gb	Pan fo gan Weinidogion Cymru b*er o dan adran 155(3) i gychwyn diddymiad darpariaethau yn Neddf yr Iaith Gymraeg 1993, maen nhw’n cael darparu ar gyfer cychwyn yn wahanol mewn awdurdodaethau gwahanol.

en-gb	In this section “primary legislation” means an Act of Parliament, or a Measure or Act of the Assembly.
cy-gb	Yn yr adran hon, ystyr “deddfwriaeth sylfaenol” yw Deddf Seneddol, neu un o Fesurau neu Ddeddfau’r Cynulliad.

en-gb	Directions given by Welsh Ministers under this Measure:
cy-gb	Mae cyfarwyddiadau sy’n cael eu rhoi gan Weinidogion Cymru o dan y Mesur hwn:

en-gb	may be varied or revoked by a later direction;
cy-gb	yn gallu cael eu hamrywio neu eu dirymu gan gyfarwyddyd yn nes ymlaen;

en-gb	must be given in writing;
cy-gb	yn gorfod cael eu rhoi mewn ysgrifen;

en-gb	may make provision generally or in relation to specific cases;
cy-gb	yn cael gwneud darpariaeth yn gyffredinol neu mewn perthynas ag achosion penodol;

en-gb	may make different provision for different cases, different purposes or different geographical areas.
cy-gb	yn cael gwneud darpariaeth wahanol ar gyfer achosion gwahanol, dibenion gwahanol neu ardaloedd daearyddol gwahanol.

en-gb	Section 152 – Notices etc
cy-gb	Adran 152 - Hysbysiadau etc

en-gb	This section makes provision in relation to notices and other documents required or authorised to be given under this Measure.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gwneud darpariaeth o ran hysbysiadau a dogfennau eraill y mae’n ofynnol eu rhoi o dan y Mesur hwn neu yr awdurdodir eu rhoi o dan y Mesur hwn.

en-gb	Section 153 – Interpretation of this Measure
cy-gb	Adran 153 - Dehongli’r Mesur hwn

en-gb	This section provides definitions of certain terms used in the Measure.
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi diffiniadau o dermau penodol sy’n cael eu defnyddio yn y Mesur.

en-gb	Section 154 – Transitional and consequential provision etc
cy-gb	Adran 154 - Darpariaeth drosiannol a darpariaeth ganlyniadol etc

en-gb	This section gives the Welsh Ministers the power to make such provisions as they think necessary or appropriate in connection with the Measure or to give full effect to it.
cy-gb	Mae’r adran hon yn rhoi p*er i Weinidogion Cymru i wneud unrhyw ddarpariaethau y maen nhw’n credu eu bod yn angenrheidiol neu’n briodol mewn cysylltiad â’r Mesur neu er mwyn rhoi ei effaith lawn iddo.

en-gb	This power is exercisable by order.
cy-gb	Mae’r p*er hwn yn arferadwy drwy orchymyn.

en-gb	This includes a power to amend, repeal or modify an enactment in connection with the Measure or to give full effect to it.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys p*er i ddiwygio, diddymu neu addasu deddfiad mewn cysylltiad â’r Mesur neu i roi ei effaith lawn iddo.

en-gb	Section 155 – Extent
cy-gb	Adran 155 - Rhychwant

en-gb	Subject to subsection (3), the Measure extends to England and Wales only.
cy-gb	Yn ddarostyngedig i is-adran (3), mae’r Mesur yn gymwys i Gymru a Lloegr yn unig.

en-gb	Subsection (3) provides that a repeal of a provision of the Welsh Language Act 1993 has the same extent as the provision repealed.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn darparu bod diddymiad ar un o ddarpariaethau Deddf yr Iaith Gymraeg 1993 yn gymwys i’r un graddau â’r ddarpariaeth sy’n cael ei diddymu.

en-gb	Section 156 – Commencement
cy-gb	Adran 156 - Cychwyn

en-gb	This section sets out the arrangements for commencing the provisions of the Measure.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi’r trefniadau ar gyfer cychwyn darpariaethau’r Mesur.

en-gb	Section 157 – Short Title
cy-gb	Adran 157 - Enw Byr

en-gb	The short title for this Measure is the Welsh Language (Wales) Measure 2011.
cy-gb	Enw byr y Mesur hwn yw Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.

en-gb	Schedule 1 – The Welsh Language Commissioner
cy-gb	Atodlen 1 - Comisiynydd y Gymraeg

en-gb	Schedule 1 is introduced by section 2 of the Measure.
cy-gb	Mae Atodlen 1 yn cael ei chyflwyno gan adran 2 o’r Mesur.

en-gb	Schedule 1 makes provision about the Commissioner’s status, appointment, and financial matters.
cy-gb	Mae Atodlen 1 yn gwneud darpariaeth ynghylch statws y Comisiynydd a’i benodi, ac ynghylch materion ariannol.

en-gb	Paragraph 1 – Status
cy-gb	Paragraff 1 - Statws

en-gb	This paragraph makes provision regarding the Commissioner’s legal status.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch statws cyfreithiol y Comisiynydd.

en-gb	The Commissioner is not to be regarded as the servant or agent of the Crown or as enjoying any status, immunity or privilege of the Crown, and that the Commissioner’s property is not to be regarded as property of, or property held on behalf, of the Crown.
cy-gb	Rhaid peidio â barnu bod y Comisiynydd yn was neu’n asiant i’r Goron na bod ganddo unrhyw statws, imiwnedd neu fraint sydd gan y Goron, a rhaid peidio â barnu bod eiddo’r Comisiynydd yn eiddo i’r Goron neu’n eiddo sy’n cael ei ddal ar ran y Goron.

en-gb	Subsection (4) places a duty on Welsh Ministers, when exercising functions in relation to the Commissioner, to have regard to specified matters relating to the Commissioner’s operational independence.
cy-gb	Mae is-adran (4) yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru, wrth iddynt arfer swyddogaethau mewn perthynas â’r Comisiynydd, i roi sylw i faterion penodedig yn ymwneud ag annibyniaeth weithrediadol y Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 2 – Validity of acts
cy-gb	Paragraff 2 - Dilysrwydd gweithredoedd

en-gb	This paragraph ensures that the validity of acts undertaken by the Commissioner, or of a person exercising functions of the Commissioner, are not affected by a defect in the appointment of the Commissioner or any member of the Advisory Panel (or in the case of a person exercising functions on behalf the Commissioner, a defect in the appointment of that person).
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn sicrhau nad yw diffyg wrth benodi’r Comisiynydd neu unrhyw aelod o’r Panel Cynghori (neu yn achos person sy’n arfer swyddogaethau ar ran y Comisiynydd, diffyg wrth benodi’r person hwnnw) yn effeithio ar ddilysrwydd gweithredoedd sy’n cael eu cyflawni gan y Comisiynydd, neu gan berson sy’n arfer swyddogaethau’r Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 3 – Appointment
cy-gb	Paragraff 3 - Penodi

en-gb	This paragraph sets out the parameters within which the First Minister must operate in appointing the Commissioner.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn nodi’r paramedrau y mae’n rhaid i Brif Weinidog Cymru weithredu o’u mewn wrth benodi’r Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 4 – Remuneration, allowances and pensions
cy-gb	Paragraff 4 - Tâl cydnabyddiaeth, lwfansau a phensiynau

en-gb	This paragraph allows the Welsh Ministers to pay remuneration, allowances, gratuities and pensions to the Commissioner, and amounts for or towards the pensions of persons who have been Commissioner.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn caniatáu i Weinidogion Cymru dalu tâl cydnabyddiaeth, lwfansau, arian rhodd a phensiynau i’r Comisiynydd, a symiau ar gyfer pensiynau neu tuag at bensiynau personau sydd wedi bod yn Gomisiynydd.

en-gb	This paragraph ensures that the Commissioner holds office subject to the terms of his or her appointment, subject to the other provisions of Schedule 1.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn sicrhau bod y Comisiynydd yn dal ei swydd yn unol â thelerau ei benodi, yn ddarostyngedig i ddarpariaethau eraill Atodlen 1.

en-gb	Sub-paragraph (3) requires the terms of the Commissioner’s appointment to provide for the Commissioner to hold office on a full-time basis.
cy-gb	Mae is-baragraff (3) yn ei gwneud yn ofynnol i delerau penodi’r Comisiynydd ddarparu bod y Comisiynydd yn dal ei swydd yn llawn-amser.

en-gb	Paragraph 6 – Duration of appointment
cy-gb	Paragraff 6 - Cyfnod y penodiad

en-gb	This paragraph provides that a person appointed as Commissioner holds office for a period of 7 years subject to the provisions in Part 3 of Schedule 1 which deal with disqualification, and the Commissioner’s resignation or dismissal from office.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu bod person sy’n cael ei benodi’n Gomisiynydd yn dal ei swydd am gyfnod o 7 mlynedd yn ddarostyngedig i ddarpariaethau Rhan 3 o Atodlen 1 sy’n ymdrin ag anghymhwyso, ac ag ymddiswyddiad y Comisiynydd neu ddiswyddo’r Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 7 – Appointment regulations
cy-gb	Paragraff 7 - Rheoliadau penodi

en-gb	This paragraph requires the Welsh Ministers to make provision about the appointment of the Commissioner by regulations (“appointment regulations”).
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru wneud darpariaeth ynghylch penodi’r Comisiynydd drwy reoliadau (“rheoliadau penodi”).

en-gb	Paragraph 8 – Delegation of appointment functions etc
cy-gb	Paragraff 8 - Dirprwyo swyddogaethau penodi etc

en-gb	This paragraph provides the First Minister with the power, by order, to delegate the function of appointing the Commissioner and any or all of his or her functions that relate to the Commissioner to the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn rhoi p*er i Brif Weinidog Cymru, drwy orchymyn, i ddirprwyo swyddogaeth penodi’r Comisiynydd ac unrhyw rai neu’r cyfan o’i swyddogaethau sy’n ymwneud â’r Comisiynydd i Weinidogion Cymru.

en-gb	Paragraph 9 – Resignation
cy-gb	Paragraff 9 - Ymddiswyddo

en-gb	This paragraph allows the Commissioner to resign his or her post by giving written notice to the First Minister of not less than 3 months.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn caniatáu i’r Comisiynydd ymddiswyddo drwy roi hysbysiad ysgrifenedig o nid llai na thri mis i Brif Weinidog Cymru.

en-gb	Paragraph 10 – Disqualification
cy-gb	Paragraff 10 - Anghymhwyso

en-gb	A person ceases to be Commissioner if the person is disqualified from being Commissioner on grounds of employment.
cy-gb	Mae person yn peidio â bod yn Gomisiynydd os yw wedi’i anghymhwyso rhag bod yn Gomisiynydd ar sail cyflogaeth.

en-gb	Paragraph 11 – Dismissal
cy-gb	Paragraff 11 - Diswyddo

en-gb	This paragraph provides the First Minister with the power to dismiss the Commissioner in certain circumstances.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn rhoi p*er i Brif Weinidog Cymru i ddiswyddo’r Comisiynydd o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	Paragraph 12 – Payments on ceasing to hold office
cy-gb	Paragraff 12 - Taliadau pan fydd yn peidio â dal y swydd

en-gb	This paragraph provides the Welsh Ministers with the discretion to make compensatory payment to a person who ceases to hold the office of Commissioner.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn rhoi’r disgresiwn i Weinidogion Cymru i dalu iawndal i berson sy’n rhoi’r gorau i swydd y Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 13 – Disqualification from being Commissioner
cy-gb	Paragraff 13 - Anghymhwyso rhag bod yn Gomisiynydd

en-gb	This paragraph provides that a person employed in one of the listed offices is disqualified from being Commissioner.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu bod person sy’n cael ei gyflogi mewn un o’r swyddi sydd wedi’u rhestru yn cael ei anghymhwyso rhag bod yn Gomisiynydd.

en-gb	Paragraph 14 – Payments by the Welsh Ministers
cy-gb	Paragraff 14 - Taliadau gan Weinidogion Cymru

en-gb	This paragraph provides the Welsh Ministers with an express power to fund the Commissioner.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu i Weinidogion Cymru b*er penodol i ariannu’r Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 15 – Financial year
cy-gb	Paragraff 15 - Blwyddyn ariannol

en-gb	This paragraph makes provision about the Commissioner’s financial year.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch blwyddyn ariannol y Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 16 – Accounting officer
cy-gb	Paragraff 16 - Swyddog cyfrifyddu

en-gb	This paragraph makes provision about the Commissioner’s responsibilities as accounting officer for the office of the Commissioner.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch cyfrifoldebau’r Comisiynydd fel y swyddog cyfrifyddu ar gyfer swyddfa’r Comisiynydd.

en-gb	Subparagraph (5) provides the Public Accounts Committee of the National Assembly for Wales with the power, if requested to do so by the Committee of Public Accounts of the House of Commons (“the Parliamentary Committee”), to take evidence from the Commissioner on its behalf and to report on, and transmit, the evidence taken to the Parliamentary Committee.
cy-gb	Mae is-baragraff (5) yn rhoi p*er i Bwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus Cynulliad Cenedlaethol Cymru i gymryd tystiolaeth, os bydd Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus T’r Cyffredin (“y Pwyllgor Seneddol”) yn gofyn iddo wneud hynny, gan y Comisiynydd ar ei ran a chyflwyno adroddiad ynghylch y dystiolaeth a chyfleu’r dystiolaeth i’r Pwyllgor Seneddol.

en-gb	Paragraph 17 – Estimates
cy-gb	Paragraff 17 - Amcangyfrifon

en-gb	This paragraph places a duty upon the Commissioner to prepare an estimate of the income and expenses of the Commissioner’s office for each financial year other than the first, and submit the estimate to the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gosod dyletswydd ar y Comisiynydd i baratoi amcangyfrif o incwm a threuliau swyddfa’r Comisiynydd ar gyfer pob blwyddyn ariannol heblaw’r un gyntaf, gan gyflwyno’r amcangyfrif i Weinidogion Cymru.

en-gb	The Welsh Ministers, in turn, must examine the estimate submitted to them and lay that estimate before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru, yn eu tro, archwilio’r amcangyfrif a gyflwynir iddyn nhw a gosod yr amcangyfrif hwnnw gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Paragraph 18 – Accounts
cy-gb	Paragraff 18 - Cyfrifon

en-gb	This paragraph places a duty upon the Commissioner to keep proper accounting records, and prepare accounts in respect of each financial year in accordance with directions given, with the consent of the Treasury, by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gosod dyletswydd ar y Comisiynydd i gadw cofnodion cyfrifyddu priodol, gan baratoi cyfrifon ar gyfer pob blwyddyn ariannol yn unol â’r cyfarwyddiadau sy’n cael eu rhoi, gyda chydsyniad y Trysorlys, gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Paragraph 19 – Audit
cy-gb	Paragraff 19 - Archwilio

en-gb	This paragraph requires the Commissioner to submit the accounts prepared for a financial year to the Auditor General for Wales.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiynydd gyflwyno’r cyfrifon a fydd yn cael eu paratoi ar gyfer blwyddyn ariannol i Archwilydd Cyffredinol Cymru.

en-gb	The paragraph also requires the Auditor General for Wales to examine, certify and report on each set of accounts submitted to him and lay them before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae’r paragraff hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Archwilydd Cyffredinol Cymru archwilio ac ardystio pob set o gyfrifon a fydd yn cael ei chyflwyno iddo, cyflwyno adroddiad arnyn nhw a’u gosod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Paragraph 20 – Examinations into the use of resources
cy-gb	Paragraff 20 - Archwilio’r defnydd o adnoddau

en-gb	This paragraph provides that the Auditor General for Wales may carry out examinations into the economy, efficiency and effectiveness with which resources have been used in discharging the Commissioner’s functions.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu y caiff Archwilydd Cyffredinol Cymru gynnal archwiliadau i ddarbodaeth, effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd wrth ddefnyddio adnoddau i gyflawni swyddogaethau’r Comisiynydd.

en-gb	In carrying out examinations under this paragraph, the Auditor General for Wales is not entitled to question the merits of the policy objectives of the Commissioner.
cy-gb	Wrth gynnal archwiliadau o dan y paragraff hwn, does gan Archwilydd Cyffredinol Cymru ddim hawl i amau rhagoriaethau amcanion polisi’r Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 21 – Interpretation
cy-gb	Paragraff 21 - Dehongli

en-gb	This paragraph defines “appointment regulations” and “selection panel” for the purposes of this Schedule.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn diffinio “rheoliadau penodi” a “panel dethol” at ddibenion yr Atodlen hon.

en-gb	Schedule 2 – Inquiries by the Commissioner
cy-gb	Atodlen 2 - Ymholiadau gan y Comisiynydd

en-gb	Schedule 2 is introduced by section 7 of the Measure and makes supplemental provision about the Commissioner’s powers of inquiry.
cy-gb	Mae Atodlen 2 yn cael ei chyflwyno gan adran 7 o’r Mesur ac mae’n gwneud darpariaeth atodol ynghylch pwerau’r Comisiynydd i ymholi.

en-gb	Paragraph 1 – Introduction
cy-gb	Paragraff 1 - Cyflwyniad

en-gb	Schedule 2 applies to inquiries that the Commissioner may undertake under section 7.
cy-gb	Mae Atodlen 2 yn gymwys i ymholiadau y caiff y Comisiynydd eu cynnal o dan adran 7.

en-gb	Paragraph 2 to 5 – Terms of reference
cy-gb	Paragraff 2 i 5 - Cylch gorchwyl

en-gb	Before conducting an inquiry, the Commissioner must prepare its terms of reference.
cy-gb	Cyn cynnal ymholiad, rhaid i’r Comisiynydd baratoi ei gylch gorchwyl.

en-gb	In accordance with paragraph 3, where the terms of reference relate to a particular person or category of person, those terms of reference must specify that person or category of person.
cy-gb	Yn unol â pharagraff 3, pan fo’r cylch gorchwyl yn cyfeirio at berson penodol neu at gategori penodol o berson, rhaid i’r cylch gorchwyl hwnnw bennu’r person hwnnw neu’r categori hwnnw o berson.

en-gb	A person specified in terms of reference of an inquiry and each person who, in the Commissioner’s view, falls within a category of persons specified in terms of reference of an inquiry, are defined for the purposes of paragraph 3 as a “relevant person”.
cy-gb	Mae person sy’n cael ei bennu yng nghylch gorchwyl ymholiad a phob person sydd, ym marn y Comisiynydd, yn syrthio o fewn categori o bersonau sy’n cael ei bennu yng nghylch gorchwyl ymholiad, wedi’u diffinio at ddibenion paragraff 3 fel “person perthnasol”.

en-gb	Before settling the terms of reference under paragraph 3, the Commissioner must give each relevant person notice of the proposed terms and an opportunity to make representations about those terms.
cy-gb	Cyn setlo’r cylch gorchwyl o dan baragraff 3, rhaid i’r Comisiynydd roi hysbysiad i bob person perthnasol ynghylch y cylch gorchwyl arfaethedig a chyfle i gyflwyno sylwadau am y cylch gorchwyl hwnnw.

en-gb	The Commissioner must consider any representations made by the relevant person.
cy-gb	Rhaid i’r Comisiynydd ystyried unrhyw sylwadau a fydd yn cael eu cyflwyno gan y person perthnasol.

en-gb	After settling the terms of reference, the Commissioner must publish the terms of reference in accordance with the requirement imposed by paragraph 3 as well as give notice of the terms of reference to each relevant person and the Welsh Ministers.
cy-gb	Ar ôl setlo’r cylch gorchwyl, rhaid i’r Comisiynydd ei gyhoeddi yn unol â’r gofyniad sy’n cael ei osod gan baragraff 3 yn ogystal â rhoi hysbysiad ynghylch y cylch gorchwyl i bob person perthnasol ac i Weinidogion Cymru.

en-gb	Where the terms of reference do not relate to a particular person or category of person, paragraph 4 provides that the Commissioner must publish the terms of reference in accordance with the requirement imposed by paragraph 4(2)(a) as well as give notice of the terms of reference to the Welsh Ministers.
cy-gb	Pan nad yw’r cylch gorchwyl yn ymwneud â pherson penodol neu gategori penodol o berson, mae paragraff 4 yn darparu bod rhaid i’r Comisiynydd gyhoeddi’r cylch gorchwyl yn unol â’r gofyniad sy’n cael ei osod gan baragraff 4(2)(a) yn ogystal â rhoi hysbysiad ynghylch y cylch gorchwyl i Weinidogion Cymru.

en-gb	Paragraph 5 provides that paragraph 3 or 4 applies to changes in the terms of reference as the paragraph would apply to the preparation of those terms.
cy-gb	Mae paragraff 5 yn darparu bod paragraff 3 neu 4 yn gymwys i newidiadau yn y cylch gorchwyl fel y byddai’r paragraff yn gymwys wrth baratoi’r cylch gorchwyl hwnnw.

en-gb	Paragraphs 6 and 7 – Representations
cy-gb	Paragraffau 6 a 7 - Sylwadau

en-gb	In accordance with paragraph 6(1), the Commissioner must make arrangements for giving persons an opportunity to make representations in relation to inquiries.
cy-gb	Yn unol â pharagraff 6(1), rhaid i’r Comisiynydd wneud trefniadau i roi cyfle i bersonau gyflwyno sylwadau mewn perthynas ag ymholiadau.

en-gb	Paragraph 6(2) provides that these arrangements must give the listed persons an opportunity to make representations in the course of an inquiry.
cy-gb	Mae paragraff 6(2) yn darparu bod rhaid i’r trefniadau hyn roi cyfle i’r personau sydd wedi’u rhestru gyflwyno sylwadau yn ystod ymholiad.

en-gb	Paragraph 7(1) requires the Commissioner to consider representations made in relation to an inquiry by the persons listed.
cy-gb	Mae paragraff 7(1) yn ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiynydd ystyried sylwadau sy’n cael eu cyflwyno mewn perthynas ag ymholiad gan y personau sydd wedi’u rhestru.

en-gb	The Commissioner must consider representations made by any other person in relation to an inquiry, unless the Commissioner thinks that it is appropriate to refuse to do so.
cy-gb	Rhaid i’r Comisiynydd ystyried sylwadau sy’n cael eu cyflwyno gan unrhyw berson arall mewn perthynas ag ymholiad, oni bai bod y Comisiynydd yn credu ei bod yn briodol gwrthod gwneud hynny.

en-gb	Where the Commissioner refuses to consider representations he or she must give written notice to the person who made the representation of the decision to refuse to consider the representation made as well as the reasons for that decision.
cy-gb	Pan fo’r Comisiynydd yn gwrthod ystyried sylwadau, rhaid iddo roi hysbysiad ysgrifenedig i’r person a gyflwynodd y sylwadau ynghylch y penderfyniad i wrthod ystyried y sylwadau a gafodd eu cyflwyno yn ogystal â’r rhesymau dros y penderfyniad hwnnw.

en-gb	Paragraph 8 – Reports on inquires
cy-gb	Paragraff 8 - Adroddiadau ar ymholiadau

en-gb	The Commissioner must prepare a report of his or her findings on any inquiry and send a draft of the report to the Welsh Ministers, which must comply with the requirements of subparagraph (2).
cy-gb	Rhaid i’r Comisiynydd baratoi adroddiad ar ei ganfyddiadau ynghylch unrhyw ymholiad ac anfon drafft o’r adroddiad at Weinidogion Cymru, sef drafft y mae’n rhaid iddo gydymffurfio â gofynion is-baragraff (2).

en-gb	If the terms of reference specify a particular person or category of person, the Commissioner must also send a draft of the report to each relevant person (as defined by paragraph 3(5)).
cy-gb	Os yw’r cylch gorchwyl yn pennu person penodol neu gategori penodol o berson, rhaid hefyd i’r Comisiynydd anfon drafft o’r adroddiad at bob person perthnasol (fel y maen nhw wedi’u diffinio gan baragraff 3(5)).

en-gb	The Commissioner is required to give the Welsh Ministers, and any other person to whom a draft of a report is sent, an opportunity to make representations about the report.
cy-gb	Mae’n ofynnol i’r Comisiynydd roi cyfle i Weinidogion Cymru, ac i unrhyw berson arall y mae drafft o adroddiad yn cael ei anfon ato, i gyflwyno sylwadau ynghylch yr adroddiad.

en-gb	The Commissioner must consider any representations made on the draft report and, having settled the report, must publish it.
cy-gb	Rhaid i’r Comisiynydd ystyried unrhyw sylwadau a fydd yn cael eu cyflwyno ynghylch y drafft ac, ar ôl setlo’r adroddiad, ei gyhoeddi.

en-gb	Schedule 3 – Amendments about joint and collaborative working
cy-gb	Atodlen 3 - Diwygiadau yngln â gweithio ar y cyd a gweithio’n gyfochrog

en-gb	Schedule 3 is introduced by section 21 in Part 2 of the Measure.
cy-gb	Mae Atodlen 3 yn cael ei chyflwyno gan adran 21 yn Rhan 2 o’r Mesur.

en-gb	This Schedule makes amendments to the Care Standards Act 2000, Public Services Ombudsman (Wales) Act 2005, and the Commissioner for Older People (Wales) Act 2006 to make further provision about other commissioners and ombudsmen working jointly and collaboratively with the Welsh language Commissioner.
cy-gb	Mae’r Atodlen hon yn gwneud diwygiadau i Ddeddf Safonau Gofal 2000, Deddf Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cymru) 2005, a Deddf Comisiynydd Pobl Hn (Cymru) 2006, er mwyn gwneud rhagor o ddarpariaeth ynghylch comisiynwyr ac ombwdsmyn eraill yn gweithio ar y cyd a gweithio’n gyfochrog â Chomisiynydd y Gymraeg.

en-gb	Schedule 4 – Members of the Advisory Panel
cy-gb	Atodlen 4 - Aelodau’r Panel Cynghori

en-gb	Schedule 4 is introduced by section 23 of the Measure and makes further provision about the appointment of the Advisory Panel’s members, as well as associated financial matters.
cy-gb	Mae Atodlen 4 yn cael ei chyflwyno gan adran 23 o’r Mesur ac mae’n gwneud rhagor o ddarpariaeth ynghylch penodi aelodau’r Panel Cynghori, yn ogystal â materion ariannol perthynol.

en-gb	This paragraph requires the Welsh Ministers to comply with appointment regulations (defined in paragraph 5) made by them.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gydymffurfio â rheoliadau penodi (sy’n cael eu diffinio ym mharagraff 5) sy’n cael eu gwneud ganddyn nhw.

en-gb	The Welsh Ministers are prevented from appointing a person to be a member of the Advisory Panel if that person is disqualified from appointment on grounds of employment.
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru yn cael eu hatal rhag penodi person yn aelod o’r Panel Cynghori os yw’r person wedi’i anghymhwyso rhag bod yn aelod ar sail cyflogaeth.

en-gb	Those grounds are provided in paragraph 10.
cy-gb	Mae’r seiliau hyn yn cael eu darparu ym mharagraff 10.

en-gb	This paragraph allows the Welsh Ministers to pay remuneration, allowances, gratuities and pensions to members of the Advisory Panel, and amounts for or towards the pensions of persons who have been members.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn caniatáu i Weinidogion Cymru dalu tâl cydnabyddiaeth, lwfansau, arian rhodd a phensiynau i aelodau’r Panel Cynghori, a symiau ar gyfer pensiynau neu tuag at bensiynau personau sydd wedi bod yn aelodau.

en-gb	A member of the Advisory Panel holds office subject to the terms of his or her appointment, subject to the other provisions of this Schedule.
cy-gb	Mae aelod o’r Panel Cynghori yn dal ei swydd yn unol â’i delerau penodi, yn ddarostyngedig i ddarpariaethau eraill yr Atodlen hon.

en-gb	This paragraph provides that a person appointed as a member of the Advisory Panel holds office for a period of 3 years, subject to the provisions in Part 2 of Schedule 4 which deal with disqualification, resignation or dismissal of members.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu bod person sy’n cael ei benodi’n aelod o’r Panel Cynghori yn dal ei swydd am gyfnod o dair blynedd yn ddarostyngedig i ddarpariaethau Rhan 2 o Atodlen 4 sy’n ymdrin ag anghymhwyso, ymddiswyddiad neu ddiswyddo aelodau.

en-gb	The Welsh Ministers must make provision about the appointment of members of the Advisory Panel by regulations (“appointment regulations”).
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru wneud darpariaethau ynghylch penodi aelodau’r Panel Cynghori drwy reoliadau (“rheoliadau penodi”).

en-gb	This paragraph allows a member of the Advisory Panel to resign from office.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn caniatáu i aelod o’r Panel Cynghori ymddiswyddo.

en-gb	Paragraph 7 – Disqualification from membership
cy-gb	Paragraff 7 - Anghymhwyso rhag bod yn aelod

en-gb	A person ceases to be a member of the Advisory Panel if disqualified from membership on grounds of employment (defined in paragraph 10).
cy-gb	Mae person yn peidio â bod yn aelod o’r Panel Cynghori os yw wedi’i anghymhwyso rhag bod yn aelod ar sail cyflogaeth (sy’n cael ei ddiffinio ym mharagraff 10).

en-gb	This paragraph provides the Welsh Ministers with the power to dismiss a member of the Advisory Panel in certain circumstances.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn rhoi p*er i Weinidogion Cymru i ddiswyddo aelod o’r Panel Cynghori o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	Before exercising their power of dismissal, the Welsh Ministers must consult the Commissioner.
cy-gb	Cyn arfer eu p*er i ddiswyddo, rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori â’r Comisiynydd.

en-gb	Paragraph 9 – Payments on ceasing to hold office
cy-gb	Paragraff 9 - Taliadau pan fo rhywun yn peidio â dal swydd

en-gb	This paragraph provides the Welsh Ministers with the discretion to make a compensatory payment to a person who ceases to be a member of the Advisory Panel.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn rhoi’r disgresiwn i Weinidogion Cymru i dalu iawndal i berson sy’n peidio â bod yn aelod o’r Panel Cynghori.

en-gb	Paragraph 10 – Disqualification on grounds of employment
cy-gb	Paragraff 10 - Anghymhwyso ar sail cyflogaeth

en-gb	This paragraph provides that a person employed in one of the listed offices is disqualified from membership of the Advisory Panel on grounds of employment.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu bod person sy’n cael ei gyflogi mewn un o’r swyddi sydd wedi’u rhestru yn cael ei anghymhwyso rhag bod yn aelod o’r Panel Cynghori ar sail cyflogaeth.

en-gb	This paragraph defines “appointment regulations” for the purposes of this Schedule.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn diffinio “rheoliadau penodi” at ddibenion yr Atodlen hon.

en-gb	Schedule 5 – Categories of Persons that may be added to Schedule 6
cy-gb	Atodlen 5 - Y categorïau o berson y caniateir eu hychwanegu at Atodlen 6

en-gb	The Welsh Ministers may make an order adding the persons or categories of persons listed in column (2) to the table in Schedule 6 (Public bodies etc:
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud gorchymyn yn ychwanegu’r personau neu’r categorïau o berson sydd wedi'i rhestru yng ngholofn (2) at y tabl yn Atodlen 6 (Cyrff cyhoeddus etc:

en-gb	standards) so that those persons become capable of being required to comply with standards.
cy-gb	safonau) fel bod y personau hynny yn agored i orfod cydymffurfio â safonau.

en-gb	The Welsh Ministers may, by order, amend the monetary threshold referred to in entry (5) of the table (persons providing services to the public who receive public money) by replacing the relevant amount with any other amount that is not less than £400,000.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru, drwy orchymyn, gynyddu’r trothwy ariannol y cyfeirir ato yng nghofnod (5) o’r tabl (personau sy’n darparu gwasanaethau i’r cyhoedd ac sy’n derbyn arian cyhoeddus) drwy ddisodli’r swm perthnasol ag unrhyw swm arall nad yw’n llai na £400,000.

en-gb	This Schedule defines “consent” for the purpose of entry (8) (persons who consent to being specified in Schedule 6) in the table, and states that consent may be withdrawn subject to the agreement of Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r Atodlen hon yn diffinio “cydsyniad” at ddibenion cofnod (8) personau sy’n cydsynio i gael eu pennu yn Atodlen 6) yn y tabl, ac mae’n datgan y caniateir i gydsyniad gael ei dynnu'n ôl, yn dibynnu ar gytundeb Gweinidogion Cymru.

en-gb	Definitions of “enactment”, “public authority” and “public money” are also provided for the purposes of this Schedule.
cy-gb	Mae diffiniadau o “deddfiad”, “awdurdod cyhoeddus” ac “arian cyhoeddus” hefyd yn cael eu darparu at ddibenion yr Atodlen hon.

en-gb	Schedule 6 – Public bodies etc:
cy-gb	Atodlen 6 - Cyrff cyhoeddus etc:

en-gb	standards
cy-gb	safonau

en-gb	Standards are defined in Chapter 2 of Part 4 of the Measure.
cy-gb	Mae safonau yn cael eu diffinio ym Mhennod 2 o Ran 4 o’r Mesur.

en-gb	The persons or category of persons listed in column (1) of the table are capable of being required to comply with the classes of standards listed within column (2) of the table.
cy-gb	Mae’r personau neu’r categorïau o bersonau sydd wedi’u rhestru yng ngholofn (1) o’r tabl yn agored i orfod cydymffurfio â’r dosbarthiadau o safon sydd wedi’u rhestru yng ngholofn (2) yn y tabl.

en-gb	They are not under a duty to comply with a standard or standards until the Commissioner has issued them with a compliance notice under section 45 requiring them to do so.
cy-gb	Nid ydynt o dan ddyletswydd i gydymffurfio â safon neu safonau nes bod y Comisiynydd wedi rhoi hysbysiad cydymffurfio iddyn nhw o dan adran 45 yn ei gwneud yn ofynnol iddyn nhw wneud hynny.

en-gb	Under section 35 the Welsh Ministers may make an order amending Schedule 6 by:
cy-gb	O dan adran 35 caiff Gweinidogion Cymru wneud gorchymyn sy’n diwygio Atodlen 6 drwy wneud y canlynol:

en-gb	adding to column (1) a person or category of persons from the table in Schedule 5 (categories of person that may be added to Schedule 6);
cy-gb	ychwanegu at golofn (1) berson neu gategorïau o bersonau o’r tabl yn Atodlen 5 (y categorïau o berson y caniateir eu hychwanegu at Atodlen 6);

en-gb	removing a person or category of person from column (1);
cy-gb	tynnu person neu gategori o berson o golofn (1);

en-gb	making other amendments in accordance with section 35.
cy-gb	gwneud diwygiadau eraill yn unol ag adran 35.

en-gb	Under section 38 Welsh Ministers may amend column (2) so that it includes or removes a reference to one of the following classes of standards:
cy-gb	O dan adran 38 caiff Gweinidogion Cymru ddiwygio colofn (2) fel ei bod yn cynnwys neu’n tynnu cyfeiriadau at un neu ragor o’r dosbarthiadau canlynol o safon:

en-gb	service delivery standards, policy making standards, operational standards, record-making standards.
cy-gb	safonau cyflenwi gwasanaethau, safonau llunio polisi, safonau gweithredu, safonau cadw cofnodion.

en-gb	Welsh Ministers may amend column (2) of the table to make the Welsh Minister, a county borough council, a county council or a national park authority capable of being required to comply with promotion standards.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru ddiwygio colofn (2) yn y tabl i beri bod Gweinidogion Cymru, cyngor bwrdeistref sirol, cyngor sir neu awdurdod parc cenedlaethol yn agored i orfod cydymffurfio â safonau hybu.

en-gb	Of the persons and categories listed in column (1), the entry of the table relating to government departments does not include anything that is within the entry relating to Ministers of the Crown, and the entry relating to persons exercising functions on behalf of the Crown does not include any person within any other entry.
cy-gb	O blith y personau a’r categorïau sydd wedi’u rhestru yng ngholofn (1), nid yw’r cofnod yn y tabl sy’n ymwneud ag adrannau’r llywodraeth yn cynnwys dim byd sydd o fewn y cofnod sy’n ymwneud â Gweinidogion y Goron, ac nid yw’r cofnod sy’n ymwneud â phersonau sy’n arfer swyddogaethau’r Goron ddim yn cynnwys unrhyw berson o fewn cofnod arall.

en-gb	Definitions are also provided for the purposes of this Schedule.
cy-gb	Mae diffiniadau hefyd yn cael eu darparu at ddibenion yr Atodlen hon.

en-gb	The Welsh Ministers may make an order adding the category of persons described in column (2) to the table in Schedule 8 (Other bodies:
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud gorchymyn yn ychwanegu’r categori o bersonau sy’n cael eu disgrifio yng ngholofn (2) at y tabl yn Atodlen 8 (Cyrff eraill:

en-gb	Standards) so that those persons are capable of being required to comply with standards relating to service delivery and record keeping, as provided in section 37.
cy-gb	Safonau) fel bod y personau hynny yn agored i orfod cydymffurfio â safonau yngl9n â chyflenwi gwasanaethau a chadw cofnodion, fel y darperir ar eu cyfer yn adran 37.

en-gb	The references in the table to related services do not include services provided in shops unless the services are:
cy-gb	Nid yw’r cyfeiriadau yn y tabl at wasanaethau cysylltiedig yn cynnwys gwasanaethau sy’n cael eu darparu mewn siopau oni bai bod y gwasanaethau’n golygu:

en-gb	post office counter services, or
cy-gb	gwasanaethau cownteri swyddfeydd post;

en-gb	the sale of tickets or the provision of timetables for bus and railway services.
cy-gb	neu werthu tocynnau neu ddarparu amserlenni ar gyfer gwasanaethau bysiau a rheilffyrdd.

en-gb	Definitions are provided of certain terms used in the Schedule.
cy-gb	Mae diffiniadau’n cael eu darparu o dermau penodol sy’n cael eu defnyddio yn yr Atodlen.

en-gb	Schedule 8 – Other bodies:
cy-gb	Atodlen 8 - Cyrff eraill:

en-gb	Standards are defined in Chapter 2 of Part 4 of the Measure and explained in the explanatory note above.
cy-gb	Mae safonau yn cael eu diffinio ym Mhennod 2 o Ran 4 o’r Mesur a’u hesbonio yn y nodyn esboniadol uchod.

en-gb	The persons or category of persons listed in column (1) of the table are capable of being required to comply with standards relating to service delivery and record keeping, as provided in section 37, in respect of the services listed in column (2).
cy-gb	Mae’r personau neu’r categori o bersonau sydd wedi’u rhestru yng ngholofn (1) yn y tabl yn agored i orfod cydymffurfio â safonau yngl9n â chyflenwi gwasanaethau a chadw cofnodion, fel y darperir yn adran 37, mewn perthynas â’r gwasanaethau sydd wedi’u rhestru yng ngholofn (2) yn y tabl.

en-gb	The persons or category of persons are not under a duty to comply with a standard or standards until the Commissioner has issued them with a compliance notice under section 44 requiring them to do so.
cy-gb	Nid yw’r personau neu’r categori o bersonau o dan ddyletswydd i gydymffurfio â safon neu safonau nes bod y Comisiynydd wedi rhoi hysbysiad cydymffurfio iddyn nhw o dan adran 44 yn eu gwneud yn ofynnol iddyn nhw wneud hynny.

en-gb	adding to column (1) a person or category of persons from the table in Schedule 7 (categories of person that may be added to Schedule 8)
cy-gb	ychwanegu at golofn (1) berson neu gategori o bersonau o’r tabl yn Atodlen 7 (y categorïau o berson y caniateir eu hychwanegu at Atodlen 8)

en-gb	removing a person or category of persons from column (1)
cy-gb	tynnu person neu gategori o golofn (1)

en-gb	The Welsh Ministers may amend column (2) so that it includes a reference to provision of a service only if certain conditions in section 35 are met.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru ddiwygio colofn (2) fel ei bod yn cynnwys cyfeiriad at ddarparu gwasanaeth dim ond os yw amodau penodol yn adran 35 wedi’u bodloni.

en-gb	They also have the power to remove any references in column (2).
cy-gb	Mae ganddyn nhw b*er hefyd i dynnu unrhyw gyfeiriadau yng ngholofn (2).

en-gb	Expressions used in this Schedule have the same meaning as in Schedule 7, other than references which have been defined or given specific meaning for the purposes of this Schedule.
cy-gb	Mae i’r ymadroddion sy’n cael eu defnyddio yn yr Atodlen hon yr un ystyr ag yn Atodlen 7, heblaw cyfeiriadau sydd wedi’u diffinio neu y rhoddir ystyr benodol iddynt at ddibenion yr Atodlen hon.

en-gb	Schedule 9 – Activities in relation to which service delivery standards must be specified
cy-gb	Atodlen 9 - Gweithgareddau y mae’n rhaid pennu safonau cyflenwi gwasanaethau mewn perthynas â hwy

en-gb	Welsh Ministers may make regulations under section 39 authorising the Commissioner to issue a compliance note requiring certain persons to comply with a standard.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau o dan adran 39 yn awdurdodi’r Comisiynydd i ddyroddi hysbysiad cydymffurfio yn ei gwneud yn ofynnol i bersonau penodol gydymffurfio â safon.

en-gb	Where those regulations refer to a service delivery standard (defined in Chapter 2) section 42 provides that the standard must relate to all of the activities listed in Schedule 9 (so far as such standards have been specified by the Welsh Ministers under section 26(1)) if, and to the extent that, the person carries out those activities.
cy-gb	Pan fo’r rheoliadau hynny’n cyfeirio at safon cyflenwi gwasanaethau (sy’n cael ei ddiffinio ym Mhennod 2) mae adran 42 yn darparu bod rhaid i’r safon gyfeirio at y cyfan o'r gweithgareddau sydd wedi’u rhestru yn Atodlen 9 (i’r graddau y mae’r safonau hynny wedi’u pennu gan Weinidogion Cymru o dan adran 26(1)) os yw’r person yn cyflawni’r gweithgareddau hynny, ac i’r graddau y mae’n eu cyflawni.

en-gb	Schedule 10 – Commissioner’s investigation of failure to comply with standards etc
cy-gb	Atodlen 10 - Ymchwiliad y Comisiynydd i fethiant i gydymffurfio â safonau etc

en-gb	This Schedule applies to investigations conducted under section 71 of the Measure.
cy-gb	Mae’r Atodlen hon yn gymwys i ymchwiliadau sy’n cael eu cynnal o dan adran 71 o’r Mesur.

en-gb	Paragraph 2 – Terms of reference
cy-gb	Paragraff 2 - Cylch gorchwyl

en-gb	This paragraph states that before conducting an investigation, the Commissioner must prepare the terms of reference which must specify the person who is being investigated, and the suspected failure to comply with a relevant requirement.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn datgan bod rhaid i’r Comisiynydd, cyn iddo gynnal ymchwiliad, baratoi’r cylch gorchwyl sy’n gorfod pennu’r person yr ymchwilir iddo, a’r methiant a amheuir i gydymffurfio â gofyniad perthnasol.

en-gb	Before settling the terms of reference, the Commissioner must give certain persons notice of the proposed terms and an opportunity to make representations about them.
cy-gb	Cyn setlo’r cylch gorchwyl, rhaid i’r Comisiynydd roi hysbysiad i bersonau penodol ynghylch y cylch gorchwyl arfaethedig a chyfle iddynt gyflwyno sylwadau amdano.

en-gb	The Commissioner must consider any representations made.
cy-gb	Rhaid i’r Comisiynydd ystyried unrhyw sylwadau a fydd yn cael eu cyflwyno.

en-gb	This paragraph makes provision for publishing the settled terms of reference and for giving notice of them to certain persons.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ar gyfer cyhoeddi’r cylch gorchwyl a setlwyd ac ar gyfer rhoi hysbysiad yn ei gylch i bersonau penodol.

en-gb	This paragraph applies to the preparation of, and changes to, the terms of reference.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gymwys ar gyfer paratoi cylch gorchwyl a gwneud newidiadau iddo.

en-gb	Paragraphs 3 and 4 – Representations
cy-gb	Paragraffau 3 a 4 - Sylwadau

en-gb	Paragraph 3 requires the Commissioner to make arrangements giving certain persons an opportunity to make representations, including oral representations, relating to investigations.
cy-gb	Mae paragraff 3 yn ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiynydd wneud trefniadau i roi cyfle i bersonau penodol gyflwyno sylwadau, gan gynnwys sylwadau llafar, ynghylch ymchwiliadau.

en-gb	Paragraph 4 requires the Commissioner to consider the representations made by the person being investigated or that person’s legal adviser.
cy-gb	Mae paragraff 4 yn ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiynydd ystyried y sylwadau a fydd yn cael eu cyflwyno gan y person yr ymchwilir iddo neu gan gynghorydd cyfreithiol y person hwnnw.

en-gb	The Commissioner must consider representations made by any other person, unless the Commissioner considers it appropriate to refuse to do so.
cy-gb	Rhaid i’r Comisiynydd ystyried sylwadau a fydd yn cael eu cyflwyno gan unrhyw berson arall, oni bai bod y Comisiynydd o’r farn ei bod yn briodol gwrthod gwneud hynny.

en-gb	This paragraph defines legal advisers as being an authorised person under the Legal Services Act 2007, or an advocate or solicitor in Scotland.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn diffinio cynghorwyr cyfreithiol fel person sydd wedi’i awdurdodi o dan Ddeddf Gwasanaethau Cyfreithiol 2007, neu adfocad neu gyfreithiwr yn yr Alban.

en-gb	Paragraphs 5 and 6 – Evidence notices
cy-gb	Paragraffau 5 a 6 - Hysbysiadau tystiolaeth

en-gb	In the course of an investigation, the Commissioner may give a person (referred to as “A”) an evidence notice, which may require A to do one or more of the following:
cy-gb	Yn ystod ymchwiliad, caiff y Comisiynydd roi hysbysiad tystiolaeth i berson (y cyfeirir ato fel “A”), a all ei gwneud yn ofynnol i A wneud un neu ragor o’r canlynol:

en-gb	to provide information in A’s possession;
cy-gb	rhoi gwybodaeth sydd ym meddiant A;

en-gb	to provide documents in A’s possession;
cy-gb	rhoi dogfennau sydd ym meddiant A;

en-gb	or to give oral evidence.
cy-gb	neu roi tystiolaeth lafar.

en-gb	However A cannot be compelled to do anything that A could not be compelled to do if the proceedings were before a High Court.
cy-gb	Serch hynny, does dim modd gorfodi A i wneud unrhyw beth na fyddai A yn medru cael ei orfodi i’w wneud pe bai’r achos yn cael ei gynnal gerbron Uchel Lys.

en-gb	The paragraph sets out what the notice may or must contain, including informing A of the consequences for not complying with the notice and of the right of appeal under paragraph 9.
cy-gb	Mae’r paragraff yn nodi yr hyn y caiff yr hysbysiad ei gynnwys neu y mae’n rhaid i’r hysbysiad ei gynnwys, gan gynnwys rhoi gwybod i A am ganlyniadau peidio â chydymffurfio â’r hysbysiad a’r hawl i apelio o dan baragraff 9.

en-gb	If a person (referred to as “B”) provides information, documents or gives oral evidence, the Commissioner has the discretion to make payments for expenses properly incurred and allowances by way of compensation for loss of B’s time.
cy-gb	Os bydd person (y cyfeirir ato fel “B”) yn rhoi gwybodaeth, dogfennau neu dystiolaeth lafar, mae gan y Comisiynydd y disgresiwn i wneud taliadau am dreuliau sydd wedi’u tynnu’n briodol a lwfansau ar ffurf iawndal am golli amser B.

en-gb	Any such payments will be made in accordance with payment scales and conditions as may be determined by the Commissioner.
cy-gb	Bydd unrhyw daliadau o’r fath yn cael eu gwneud yn unol â graddfeydd ac amodau taliadau a bennir gan y Comisiynydd.

en-gb	Paragraphs 7 and 8 – Confidentiality etc
cy-gb	Paragraffau 7 ac 8 - Cyfrinachedd etc

en-gb	An evidence notice given under paragraph 5 may not require a person to provide information which the person is prohibited from disclosing by virtue of an enactment and may not require a person to do anything that the person could not be compelled to do in proceedings before the High Court.
cy-gb	Nid yw hysbysiad tystiolaeth o dan baragraff 5 yn cael ei gwneud yn ofynnol i berson roi gwybodaeth y mae’r person wedi’i wahardd rhag ei datgelu yn rhinwedd deddfiad ac nid yw’n cael ei gwneud yn ofynnol i berson wneud unrhyw beth na allai’r person gael ei orfodi i’w wneud mewn achos gerbron yr Uchel Lys.

en-gb	If A has been issued with an evidence notice, A must disregard it (and notify the Commissioner) if A believes that complying with the notice would require disclosing information classed as sensitive or other information relating to an intelligence service provided in subparagraphs (a) to (e).
cy-gb	Os oes hysbysiad tystiolaeth wedi’i roi i A, mae’n rhaid i A ei anwybyddu (gan roi gwybod i’r Comisiynydd) os yw A yn credu y byddai cydymffurfio â’r hysbysiad yn ei gwneud yn ofynnol iddo ddatgelu gwybodaeth sydd wedi’i dosbarthu’n sensitif neu wybodaeth arall sy’n ymwneud â gwasanaeth cudd-wybodaeth a nodir yn is-baragraffau (a) i (e).

en-gb	Intelligence service means the Security service, the Secret Intelligence service, and the Government Communications Headquarters.
cy-gb	Ystyr gwasanaeth cudd-wybodaeth yw’r gwasanaeth diogelwch, y gwasanaeth cudd-wybodaeth cyfrinachol a Phencadlys Cyfathrebu’r Llywodraeth.

en-gb	This paragraph also provides for what the Commissioner may do if notified by A that A is disregarding the notice.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu hefyd ar gyfer yr hyn y caiff y Comisiynydd ei wneud os bydd A yn rhoi gwybod iddo fod A yn anwybyddu’r hysbysiad.

en-gb	Paragraphs 9 and 10 – Appeals
cy-gb	Paragraffau 9 a 10 - Apelau

en-gb	A may apply to the Welsh Language Tribunal to have the notice cancelled if A can show that a requirement imposed by the notice is unnecessary in relation to the purpose of the investigation or otherwise unreasonable or disproportionate.
cy-gb	Caiff A wneud cais i Dribiwnlys y Gymraeg am ddileu’r hysbysiad os gall A ddangos bod gofyniad sy’n cael ei osod gan yr hysbysiad yn ddiangen mewn perthynas â diben yr ymchwiliad neu ei fod yn afresymol neu’n anghymesur mewn modd arall.

en-gb	If a requirement is undesirable for reasons of national security which are not provided for in paragraph 8(1), A may apply to the Tribunal to have the notice cancelled.
cy-gb	Os yw gofyniad yn annymunol am resymau diogelwch y wlad na ddarperir ar eu cyfer ym mharagraff 8(1), caiff A wneud cais i’r Tribiwnlys am ddileu’r hysbysiad.

en-gb	Paragraph 11 – Enforcement
cy-gb	Paragraff 11 - Gorfodi

en-gb	If the Commissioner believes that A has failed, or is likely to fail, to comply with the notice without having a reasonable excuse, the Commissioner may apply to a county court for an order requiring A to take steps as specified in the order to comply with the notice.
cy-gb	Os yw’r Comisiynydd yn credu bod A wedi methu, neu’n debyg o fethu, â chydymffurfio â’r hysbysiad heb esgus rhesymol, caiff y Comisiynydd wneud cais i lys sirol am orchymyn yn ei gwneud yn ofynnol i A gymryd camau a bennir yn y gorchymyn i gydymffurfio â’r hysbysiad.

en-gb	Paragraph 12 – Power of entry and inspection
cy-gb	Paragraff 12 - PzI'er i fynd i mewn ac i archwilio

en-gb	The Commissioner, or anyone authorised to act on his or her behalf, may enter and inspect a premises if the Commissioner thinks or the authorised person thinks it is necessary for the purpose of an investigation.
cy-gb	Caiff y Comisiynydd, neu unrhyw un sydd wedi'i awdurdodi i weithredu ar ei ran, fynd i mewn ac archwilio mangre os yw’r Comisiynydd neu’r person awdurdodedig yn credu bod angen gwneud hynny at ddibenion ymchwiliad.

en-gb	This power does not authorise entry to a dwelling, or to any premises that are not under the control of the person being investigated, nor does it authorise entry at a particular time if that time is unreasonable.
cy-gb	Nid yw’r p*er hwn yn awdurdodi mynd i annedd, nac i unrhyw fangre nad yw o dan reolaeth y person yr ymchwilir iddo, nac yn awdurdodi mynd ar adeg benodol os yw’r adeg honno’n afresymol.

en-gb	Schedule 11 – The Welsh Language Tribunal
cy-gb	Atodlen 11 - Tribiwnlys y Gymraeg

en-gb	This Schedule makes further provision in relation to the Tribunal.
cy-gb	Mae’r Atodlen hon yn gwneud rhagor o ddarpariaeth o ran y Tribiwnlys.

en-gb	Paragraph 1 – Legally-qualified members
cy-gb	Paragraff 1 - Aelodau wedi ymgymhwyso yn y gyfraith

en-gb	This paragraph provides that the Welsh Ministers must from time to time determine the number of legally-qualified members which the Tribunal is to have, having first consulted with the President.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu bod rhaid i Weinidogion Cymru o dro i dro bennu nifer yr aelodau a chanddyn nhw gymwysterau cyfreithiol a fydd gan y Tribiwnlys, ar ôl ymgynghori i ddechrau â’r Llywydd.

en-gb	The Welsh Ministers must, so far as it is reasonable to do so, secure that the number of legally-qualified members appointed to the Tribunal is equal to the number determined by them.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru, cyn belled ag y bo’n rhesymol gwneud hynny, sicrhau bod nifer yr aelodau a chanddyn nhw gymwysterau cyfreithiol a benodir i’r Tribiwnlys yn hafal i’r nifer sy’n cael ei bennu ganddyn nhw.

en-gb	Paragraph 2 – Lay members
cy-gb	Paragraff 2 - Aelodau lleyg

en-gb	This paragraph provides that the Welsh Ministers must from time to time determine the number of lay members which the Tribunal is to have, having first consulted with the President.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu bod rhaid i Weinidogion Cymru o dro i dro bennu nifer yr aelodau lleyg y mae’n rhaid eu cael ar y Tribiwnlys, ar ôl ymgynghori i ddechrau â’r Llywydd.

en-gb	The Welsh Ministers must, so far as it is reasonable to do so, secure that the number of lay members appointed to the Tribunal is equal to the number determined by them.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru, cyn belled ag y bo’n rhesymol gwneud hynny, sicrhau bod nifer yr aelodau lleyg a benodir i’r Tribiwnlys yn hafal i’r nifer sy’n cael ei bennu ganddyn nhw.

en-gb	Paragraph 3 – The President
cy-gb	Paragraff 3 - Y Llywydd

en-gb	This paragraph makes provision regarding the eligibility of a person to be appointed as President.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch cymhwyster person i gael ei benodi’n Llywydd.

en-gb	This paragraph makes provision regarding the eligibility of a person to be appointed as a legally-qualified member of the Tribunal.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch cymhwysedd person i gael ei benodi’n aelod o’r Tribiwnlys a chanddo gymwysterau cyfreithiol.

en-gb	Paragraph 5 – Lay members
cy-gb	Paragraff 5: Aelodau lleyg

en-gb	This paragraph makes provision regarding the eligibility of a person to be appointed as a lay member of the Tribunal.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch cymhwysedd person i gael ei benodi’n aelod lleyg o’r Tribiwnlys.

en-gb	Paragraph 6 – Remuneration etc
cy-gb	Paragraff 6 - Tâl cydnabyddiaeth etc

en-gb	The Welsh Ministers may pay remuneration, allowances, gratuities and pensions to members of the Tribunal.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru dalu cydnabyddiaeth, lwfansau, arian rhodd a phensiynau i aelodau’r Tribiwnlys.

en-gb	A member of the Tribunal holds office in accordance with his or her terms of appointment, subject to the other provisions of this Schedule.
cy-gb	Mae aelod o’r Tribiwnlys yn dal ei swydd yn unol â’i delerau penodi, yn ddarostyngedig i ddarpariaethau eraill yr Atodlen hon.

en-gb	A person will be appointed to the Tribunal for a 5 year term with the discretion available to the Welsh Ministers to make shorter appointments.
cy-gb	Bydd person yn cael ei benodi i’r Tribiwnlys am gyfnod o bum mlynedd ond mae gan Weinidogion Cymru y disgresiwn i wneud penodiadau byrrach.

en-gb	The Welsh Ministers may make regulations in relation to the appointment of members of the Tribunal (”appointment regulations”).
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau mewn perthynas â phenodi aelodau’r Tribiwnlys (”rheoliadau penodi”).

en-gb	Paragraph 10 makes provision for the resignation of Tribunal members.
cy-gb	Mae paragraff 10 yn gwneud darpariaeth ar gyfer ymddiswyddiad aelodau o’r Tribiwnlys.

en-gb	This paragraph makes provision regarding the disqualification of persons from membership of the Tribunal.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch anghymhwyso personau rhag bod yn aelod o’r Tribiwnlys.

en-gb	This paragraph makes provision about the dismissal of members of the Tribunal by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch diswyddo aelodau o’r Tribiwnlys gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Paragraph 13 – Disqualification from membership:
cy-gb	Paragraff 13 - Anghymhwyso rhag bod yn aelod:

en-gb	employment
cy-gb	cyflogaeth

en-gb	This paragraph provides that a person employed in one of the listed offices is disqualified from membership of the Tribunal on grounds of employment.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu bod person sy’n cael ei gyflogi yn un o’r swyddi sydd wedi’u rhestru wedi’i anghymhwyso rhag bod yn aelod o’r Tribiwnlys ar sail cyflogaeth.

en-gb	unsuitability
cy-gb	anaddasrwydd

en-gb	This paragraph provides the grounds of unsuitability which will disqualify a person from membership of the Tribunal.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn darparu’r seiliau anaddasrwydd a fydd yn anghymhwyso person rhag bod yn aelod o’r Tribiwnlys.

en-gb	Paragraph 15 – Disqualification from appointment:
cy-gb	Paragraff 15 - Anghymhwyso rhag penodi:

en-gb	age
cy-gb	oedran

en-gb	A person is disqualified from appointment if he or she has already reached the age of 70 at the date of appointment.
cy-gb	Mae person yn cael ei anghymhwyso rhag cael ei benodi os yw eisoes wedi cyrraedd ei 70 oed ar ddyddiad y penodiad.

en-gb	previous appointment
cy-gb	penodiad blaenorol

en-gb	A person is disqualified from appointment as member of the Tribunal if they have already served a term of 10 years or more (whether in consecutive or nonconsecutive appointments).
cy-gb	Mae person yn cael ei anghymhwyso rhag cael ei benodi yn aelod o’r Tribiwnlys os yw eisoes wedi gwasanaethu am gyfnod o 10 mlynedd neu fwy (boed drwy benodiadau olynol neu beidio).

en-gb	previous dismissal from office
cy-gb	diswyddiad blaenorol o swydd

en-gb	A person previously dismissed from the Tribunal by the Welsh Ministers under paragraph 12 may not be reappointed as a member.
cy-gb	Ni chaniateir i berson sydd wedi’i ddiswyddo o’r blaen o’r Tribiwnlys gan Weinidogion Cymru o dan baragraff 12 gael ei ailbenodi’n aelod.

en-gb	This paragraph defines “appointment regulations”.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn diffinio “rheoliadau penodi”.

en-gb	Schedule 12 – Abolition of the Welsh Language Board:
cy-gb	Atodlen 12 - Diddymu Bwrdd yr Iaith Gymraeg:

en-gb	other provision
cy-gb	darpariaeth arall

en-gb	This Schedule is introduced by section 146 of the Measure.
cy-gb	Mae’r Atodlen hon yn cael ei chyflwyno gan adran 146 o’r Mesur.

en-gb	Paragraph 1 – Staff of the Board
cy-gb	Paragraff 1 - Staff y Bwrdd

en-gb	The Welsh Ministers have the power make an order transferring the Board’s staff to the Commissioner or the Welsh Assembly Government.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru y p*er i wneud gorchymyn yn trosglwyddo staff y Bwrdd naill ai i’r Comisiynydd neu i Lywodraeth Cynulliad Cymru.

en-gb	For the purposes of paragraph 1, subparagraph (9) uses the term “transferee” to refer to the employer to whom the Board staff member will or would be transferred.
cy-gb	At ddibenion paragraff 1, yn is-baragraff (9) defnyddir y term “trosglwyddai” i gyfeirio at y cyflogwr y bydd neu y byddai’r aelod o staff y Bwrdd yn cael ei drosglwyddo i’w gyflogi ganddo.

en-gb	Where staff are transferred by order made by the Welsh Ministers under subparagraph (1), subparagraphs (2) to (9) make provision about the effect of the transfer upon the employment contracts of transferring staff.
cy-gb	Pan drosglwyddir staff gan orchymyn a wnaed gan Weinidogion Cymru o dan is-baragraff (1), mae is-baragraffau (2) i (9) yn gwneud darpariaeth ynghylch effaith y trosglwyddo ar gontractau cyflogaeth staff sy’n trosglwyddo.

en-gb	The employment contracts of staff that transfer to the transferee as a result of an order made in accordance with this paragraph will not be terminated by the transfer and will have effect from the date of transfer as if originally made between the transferred member of staff and the transferee.
cy-gb	Ni fydd contractau cyflogaeth staff sy’n trosglwyddo i’r trosglwyddai o ganlyniad i orchymyn a wnaed yn unol â’r paragraff hwn yn cael eu terfynu gan y trosglwyddo a byddant yn effeithiol o’r dyddiad trosglwyddo fel pe byddent wedi’u gwneud yn wreiddiol rhwng yr aelod staff a drosglwyddwyd a’r trosglwyddai.

en-gb	All rights, powers, duties and liabilities of the Board in relation to the transferred staff member’s contract of employment will transfer to the transferee on the date of transfer.
cy-gb	Bydd holl hawliau, pwerau, dyletswyddau a rhwymedigaethau’r Bwrdd mewn perthynas â chontract cyflogaeth yr aelod staff a drosglwyddwyd yn trosglwyddo i’r trosglwyddai ar ddyddiad y trosglwyddo.

en-gb	Similarly, anything done before the date of transfer by or in relation to the Board in respect of the transferring member of staff or their contract of employment will be treated from the date of transfer as having been done by or in relation to the transferee.
cy-gb	Yn yr un modd, bydd unrhyw beth a wnaed cyn y dyddiad trosglwyddo gan y Bwrdd neu mewn perthynas ag ef, mewn cysylltiad â’r aelod staff a drosglwyddwyd neu â’i gontract cyflogaeth, yn cael ei drin o’r dyddiad trosglwyddo ymlaen fel pe bai wedi’i wneud gan y trosglwyddai neu mewn perthynas ag ef.

en-gb	A transferring person’s period of employment with the Board immediately prior to the transfer date will count as a period of employment as a member of staff of the transferee.
cy-gb	O ran person sy’n trosglwyddo, bydd ei gyfnod cyflogaeth fel aelod o staff y Bwrdd yn union cyn y dyddiad trosglwyddo yn cyfrif fel cyfnod cyflogaeth fel aelod o staff y trosglwyddai.

en-gb	In addition, for the purposes of section 218(3) of the Employment Rights Act 1996, the transferring person’s period of employment with the Board immediately prior to the transfer date will be treated as continuous employment as a member of staff of the transferee.
cy-gb	At hyn, at ddibenion adran 218(3) o Ddeddf Hawliau Cyflogaeth 1996, o ran y person sy’n trosglwyddo, bydd ei gyfnod cyflogaeth fel aelod o staff y Bwrdd yn union cyn y dyddiad trosglwyddo yn cael ei drin fel cyflogaeth barhaus fel aelod o staff y trosglwyddai.

en-gb	A contract of employment of a member of the Board’s staff is not transferred under this paragraph if the employee objects to the transfer.
cy-gb	Ni throsglwyddir contract cyflogaeth aelod o staff y Bwrdd o dan y paragraff hwn os bydd y cyflogai’n gwrthwynebu’r trosglwyddo.

en-gb	That staff member’s contract of employment will be terminated immediately before the date that the transfer to the transferee would occur but the employee whose contract is terminated is not treated for any purpose as having been dismissed by the Board.
cy-gb	Bydd contract cyflogaeth yr aelod staff hwnnw yn cael ei derfynu yn union cyn y dyddiad y byddai trosglwyddo i’r trosglwyddai’n digwydd ond ni chaiff y cyflogai y terfynir ei gontract ei drin at unrhyw ddiben fel pe bai wedi’i ddiswyddo gan y Bwrdd.

en-gb	Paragraph 2 – Property, rights and liabilities of the Board
cy-gb	Paragraff 2 - Eiddo, hawliau a rhwymedigaethau’r Bwrdd

en-gb	The Welsh Ministers have the power to make an order about the property, rights and liabilities of the Board.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru b*er i wneud gorchymyn ynghylch eiddo, hawliau a rhwymedigaethau’r Bwrdd.

en-gb	This includes the power to transfer the property, rights and liabilities to the Commissioner or the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys p*er i drosglwyddo’r eiddo, yr hawliau a’r rhwymedigaethau i’r Comisiynydd neu i Weinidogion Cymru.

en-gb	Definitions of “property” and “rights and liabilities” are also provided.
cy-gb	Mae diffiniadau o “eiddo”, a “hawliau a rhwymedigaethau” yn cael eu darparu hefyd.

en-gb	Paragraph 3 – Modification of the 1993 Act in relation to functions transferred to Welsh Ministers
cy-gb	Paragraff 3 - Addasu Deddf 1993 mewn perthynas â swyddogaethau a drosglwyddir i Weinidogion Cymru

en-gb	In circumstances where the Board’s functions under section 3 of the Welsh Language Act 1993 (“1993 Act”) are transferred to the Welsh Ministers (see section 143(3)), this paragraph provides a list of those provisions of the 1993 Act which do not apply to those transferred functions as they are exercisable by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mewn amgylchiadau pan drosglwyddir swyddogaethau’r Bwrdd o dan adran 3 o Ddeddf yr Iaith Gymraeg 1993 (“Deddf 1993”) i Weinidogion Cymru (gweler adran 143(3)), mae’r paragraff hwn yn darparu rhestr o’r darpariaethau hynny yn Neddf 1993 nad ydynt yn gymwys i’r swyddogaethau hynny a drosglwyddwyd fel y mae’r swyddogaethau’n arferadwy gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Paragraph 4 – References to the Board
cy-gb	Paragraff 4 - Cyfeiriadau at y Bwrdd

en-gb	This paragraph makes provision for interpreting references to the Board contained in the 1993 Act following the Board’s abolition under the Measure.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ar gyfer dehongli cyfeiriadau at y Bwrdd a geir yn Neddf 1993 o ganlyniad i ddiddymu’r Bwrdd o dan y Mesur.

en-gb	References to the Board in the 1993 Act that relate to a function of the Board that is transferred to the Commissioner should be interpreted, as a result of this paragraph, as being, or including, a reference to the Commissioner.
cy-gb	Dylid dehongli cyfeiriadau, yn Neddf 1993, at y Bwrdd, sy’n ymwneud ag un o swyddogaethau’r Bwrdd a drosglwyddir i’r Comisiynydd o ganlyniad i’r paragraff hwn, fel pe baent yn gyfeiriad, neu fel pe baent yn cynnwys cyfeiriad, at y Comisiynydd.

en-gb	Similarly, references in the 1993 Act to the Board that relate to a function of the Board that has been transferred to the Welsh Ministers should be interpreted as being, or including, a reference to the Welsh Ministers.
cy-gb	Yn yr un modd, dylid dehongli cyfeiriadau, yn Neddf 1993, at y Bwrdd, sy’n ymwneud ag un o swyddogaethau’r Bwrdd sydd wedi’i throsglwyddo i Weinidogion Cymru, fel pe baent yn gyfeiriad, neu fel pe baent yn cynnwys cyfeiriad, at Weinidogion Cymru.

en-gb	Paragraph 5 – Continuation of legal proceedings, validity of acts etc
cy-gb	Paragraff 5 - Parhad achosion cyfreithiol, dilysrwydd gweithredoedd etc

en-gb	This paragraph makes provision about the continuation of anything (including legal proceedings) which relates to a function of the Board transferred under the Measure to the Commissioner or Welsh Ministers (referred to collectively as “the transferee”) that was in the process of being done by, or in relation to the Board, immediately prior to the time of the transfer of the function.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gwneud darpariaeth ynghylch parhad unrhyw beth (gan gynnwys achosion cyfreithiol), sy’n ymwneud ag un o swyddogaethau’r Bwrdd a drosglwyddir o dan y Mesur hwn i’r Comisiynydd neu i Weinidogion Cymru (y cyfeirir atynt ar y cyd fel “y trosglwyddai”), ac a oedd yn cael ei wneud gan y Bwrdd, neu mewn perthynas â’r Bwrdd, yn union cyn yr adeg y trosglwyddwyd y swyddogaeth.

en-gb	With regard to such transferred functions, whatever was being done by, or in relation to, the Board immediately before the transfer may be continued by, or in relation to, the transferee.
cy-gb	O ran swyddogaethau o’r math a drosglwyddwyd, caniateir parhau ag unrhyw beth oedd yn cael ei wneud gan y Bwrdd, neu mewn perthynas ag ef, yn union cyn y trosglwyddo gan y trosglwyddai neu mewn perthynas ag ef.

en-gb	Similar provision is made regarding any instruments, contracts or legal proceedings that relates to a function of the Board which transfers to the transferee under the Measure.
cy-gb	Gwneir darpariaeth debyg o ran unrhyw offerynnau, contractau neu achosion cyfreithiol sy’n ymwneud ag un o swyddogaethau’r Bwrdd a drosglwyddir i’r trosglwyddai o dan y Mesur hwn.

en-gb	In any such instruments, contracts or legal proceedings made or commenced before the time of the transfer of the Board function, the transferee is substituted for the Board.
cy-gb	Mewn unrhyw offerynnau, contractau neu achosion cyfreithiol o’r math sydd wedi’u gwneud neu eu cychwyn cyn adeg trosglwyddo un o swyddogaethau’r Bwrdd, rhoddir y trosglwyddai yn lle’r Bwrdd.

en-gb	In addition, anything which was done by, or in relation to the Board for the purpose of, or in connection with, a function transferred from the Board to the transferee under this Measure and which is in effect immediately before the transfer of the function has effect after the transfer as if done by, or in relation to the transferee.
cy-gb	At hyn, mae unrhyw beth a wnaed gan y Bwrdd neu mewn perthynas ag ef at ddibenion swyddogaeth a drosglwyddwyd oddi wrth y Bwrdd i’r trosglwyddai neu mewn cysylltiad â hi, o dan y Mesur hwn, ac sy’n effeithiol yn union cyn trosglwyddo’r swyddogaeth, yn effeithiol ar ôl y trosglwyddo fel pe bai wedi’i wneud gan y trosglwyddai neu mewn perthynas ag ef.

en-gb	Paragraph 5 also addresses the continuation of anything (including legal proceedings) which relates to the Board’s property, rights and liabilities transferred to the transferee under this Measure.
cy-gb	Mae paragraff 5 hefyd yn ymdrin â pharhad unrhyw beth (gan gynnwys achosion cyfreithiol) sy’n ymwneud ag eiddo, hawliau a rhwymedigaethau’r Bwrdd a drosglwyddwyd i’r trosglwyddai o dan y Mesur hwn.

en-gb	Anything which relates to such property, rights and liabilities immediately before their transfer and which is in the process of being done by, or in relation to, the Board may be continued by, or in relation to, the transferee.
cy-gb	Caniateir i unrhyw beth sy’n ymwneud ag eiddo, hawliau a rhwymedigaethau o’r fath yn union cyn eu trosglwyddo, ac sy’n cael ei wneud gan y Bwrdd, neu mewn perthynas ag ef, gael ei barhau gan y trosglwyddai neu mewn perthynas ag ef.

en-gb	In addition, anything which was done by, or in relation to the Board for the purpose of, or in connection with, property, rights and liabilities transferred to the transferee under this Measure and which is in effect immediately before the transfer of the property, rights or liabilities has effect after the transfer as if done by, or in relation to the transferee.
cy-gb	At hyn, mae unrhyw beth a wnaed gan y Bwrdd, neu mewn perthynas ag ef, at ddibenion eiddo, hawliau a rhwymedigaethau a drosglwyddwyd i’r trosglwyddai neu mewn cysylltiad â hwy, o dan y Mesur hwn, ac sy’n effeithiol yn union cyn trosglwyddo’r eiddo, hawliau neu rwymedigaethau, yn effeithiol ar ôl y trosglwyddo fel pe bai wedi’i wneud gan y trosglwyddai neu mewn perthynas ag ef.

en-gb	Where the Board’s property, rights or liabilities are transferred to the transferee, in any instruments, contracts or legal proceedings relating to the transferred property, rights or liabilities that are made or commenced before the transfer the transferee is substituted for the Board.
cy-gb	Os trosglwyddir eiddo, hawliau neu rwymedigaethau’r Bwrdd i’r trosglwyddai, mewn unrhyw offerynnau, contractau neu achosion cyfreithiol sy’n ymwneud â’r eiddo, hawliau neu rwymedigaethau a drosglwyddwyd, ac sydd wedi’u gwneud neu eu cychwyn cyn y trosglwyddo, rhoddir y trosglwyddai yn lle’r Bwrdd.

en-gb	However the provisions in this paragraph do not apply in relation to rights and liabilities under the employment contracts of the staff of Board.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw’r darpariaethau yn y paragraff hwn yn gymwys mewn perthynas â hawliau a rhwymedigaethau o dan gontractau cyflogaeth staff y Bwrdd.

en-gb	This paragraph defines “1993 Act” and “Board” for the purpose of this Schedule.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn diffinio “Deddf 1993” ac “y Bwrdd” at ddibenion yr Atodlen hon.

en-gb	RECORD OF PROCEEDINGS IN NATIONAL ASSEMBLY FOR WALES The following table sets out the dates for each stage of the Measure’s passage through the National Assembly for Wales.
cy-gb	COFNOD O’R TRAFODION YNG NGHYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU Mae’r tabl canlynol yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o daith y Mesur drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Measure can be found on the National Assembly for Wales’ website at:
cy-gb	Gellir cael Cofnod o’r Trafodion a gwybodaeth bellach ar daith y Mesur hwn ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn:

en-gb	http:www.assemblywales.org/bus-home/bus-legislation/bus-leg-measures/business-legislation-measures-wl.htm
cy-gb	http://www.cynulliadcymru.org/bus-home/bus-legislation/bus-leg-measures/business-legislation-measures-wl.htm

en-gb	Stage 1 - Debate
cy-gb	Cyfnod 1 -Dadl

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 2 Pwyllgor Craffu yn ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 3 Y Cyfarfod Llawn yn ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 4 Approved by the Assembly
cy-gb	Cyfnod 4 Cymeradwyaeth gan y Cynulliad

en-gb	Royal Approval in Privy Council
cy-gb	Cymeradwyaeth Frenhinol yn y Cyfrin Gyngor

en-gb	This is a Budget which, at its centre, provides stability for our core services whilst taking tangible steps to deliver our ambitions for our country.
cy-gb	Dyma Gyllideb sydd, yn ei hanfod, yn rhoi sefydlogrwydd i'n gwasanaethau craidd ac yn cymryd camau gwirioneddol i gyflawni ein huchelgais ar gyfer ein gwlad.

en-gb	It is a Budget which will help us to continue to make improvements to our NHS;
cy-gb	Mae'n Gyllideb a fydd yn ein helpu i barhau i wneud gwelliannau i'n GIG;

en-gb	to our schools and to our public services on which so many of us depend.
cy-gb	i'n hysgolion ac i'n gwasanaethau cyhoeddus y mae cynifer ohonom yn dibynnu arnynt.

en-gb	It is a Budget which will invest in Wales – in vital new infrastructure;
cy-gb	Mae'n Gyllideb a fydd yn buddsoddi yng Nghymru - mewn seilwaith newydd, hanfodol;

en-gb	in housing;
cy-gb	mewn tai;

en-gb	in transport;
cy-gb	mewn trafnidiaeth;

en-gb	in jobs and in our future prosperity.
cy-gb	mewn swyddi ac yn ein ffyniant ar gyfer y dyfodol.

en-gb	This Budget will underpin the delivery of our Programme for Government, Taking Wales Forward, and will continue to deliver our ambitious manifesto commitments – the promises we have made to the people of Wales.
cy-gb	Bydd y Gyllideb hon yn sylfaen i'n Rhaglen Lywodraethu, Symud Cymru Ymlaen, a bydd yn parhau i gyflawni ein hymrwymiadau maniffesto uchelgeisiol - yr addewidion a wnaed gennym i bobl Cymru.

en-gb	Our spending plans include measures and funding set out in our Budget agreement with Plaid Cymru – shared ambitions for Wales.
cy-gb	Mae ein cynlluniau gwario yn cynnwys mesurau a chyllid a amlinellwyd yn ein cytundeb ar y Gyllideb gyda Phlaid Cymru – mae’r rhain yn uchelgeisiau ar y cyd ar gyfer Cymru.

en-gb	It has been developed against the backdrop of uncertain and difficult times.
cy-gb	Cafodd ei datblygu mewn cyfnod anodd ac ansicr.

en-gb	There is uncertainty about how our relationship with the European Union will be recast as a result of the EU referendum and there is uncertainty about the impact on UK public finances and the Welsh budget in the longer-term.
cy-gb	Mae ansicrwydd ynghylch sut y bydd ein perthynas gyda’r Undeb Ewropeaidd yn cael ei haildrefnu o ganlyniad i refferendwm yr UE, ac mae ansicrwydd ynghylch yr effaith ar gyllid cyhoeddus y DU a chyllideb Cymru yn y tymor hirach.

en-gb	We continue to face ongoing cuts to our overall funding from the UK Government – the influential Institute for Fiscal Studies has commented that “Wales is looking at an extraordinary 11 or more years of retrenchment in public service spending…”.
cy-gb	Rydym yn parhau i wynebu toriadau parhaus i gyfanswm y cyllid a ddaw i ni oddi wrth Lywodraeth y DU - mae'r Sefydliad Astudiaethau Cyllid wedi dweud bod Cymru'n wynebu cyfnod eithriadol o gwtogi gwariant cyhoeddus dros 11 mlynedd neu fwy.

en-gb	Despite the levels of uncertainty, we are pressing ahead and publishing spending plans for 2017-18 and four-year capital spending plans through to 2020-21.
cy-gb	Er gwaethaf y lefelau hyn o ansicrwydd, rydym yn bwrw ymlaen i gyhoeddi cynlluniau gwario ar gyfer 2017-18 a chynlluniau gwario cyfalaf pedair blynedd ar gyfer 2017-18 hyd at 2020-21.

en-gb	Over the course of the next 12 months we will begin delivering, in earnest, on the promises we made to the people of Wales in May.
cy-gb	Dros y 12 mis nesaf, byddwn yn dechrau o ddifri ar y gwaith o gyflawni’r addewidion a wnaed i bobl Cymru ym mis Mai.

en-gb	We will invest in new apprenticeships;
cy-gb	Byddwn yn buddsoddi mewn prentisiaethau newydd;

en-gb	in childcare schemes to support working parents;
cy-gb	mewn cynlluniau gofal plant i helpu rhieni sy'n gweithio;

en-gb	in tax cuts for small businesses;
cy-gb	mewn cynlluniau i dorri trethi i fusnesau bach;

en-gb	a new treatment fund to give people in Wales fast access to new and innovative treatments and we will raise the capital limit before people have to pay care home fees.
cy-gb	mewn cronfa triniaethau newydd er mwyn i bobl Cymru fedru cael mynediad cyflym at driniaethau newydd ac arloesol;

en-gb	But as a Welsh Government, and as a National Assembly for Wales, we face some hard choices in the months and years to come.
cy-gb	ac fe fyddwn yn codi swm y cyfalaf y gall pobl ei gadw cyn gorfod talu ffioedd cartrefi gofal.

en-gb	We will continue to work to protect our public services from the worst of the effects of ongoing austerity and fiscal uncertainty, and we will invest in Wales to grow jobs and our economy, taking our country forward.
cy-gb	Ond fel Llywodraeth Cymru a Chynulliad Cenedlaethol Cymru, mae dewisiadau anodd o’n blaen dros y misoedd a’r blynyddoedd nesaf.

en-gb	Contents
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio i ddiogelu ein gwasanaethau cyhoeddus rhag effeithiau gwaethaf y cyni parhaus a’r ansicrwydd cyllidol, a byddwn yn buddsoddi yng Nghymru i greu swyddi a chreu twf yn ein heconomi, gan symud ein gwlad yn ei blaen.

en-gb	Chapter 1:
cy-gb	Cynnwys

en-gb	Strategic Context
cy-gb	Pennod 1:

en-gb	Chapter 2:
cy-gb	Y Cyd-destun Strategol

en-gb	Financial Challenges
cy-gb	Pennod 2:

en-gb	Chapter 3:
cy-gb	Yr Heriau Ariannol

en-gb	Approach to Budget Preparations
cy-gb	Pennod 3:

en-gb	Chapter 4:
cy-gb	Sut y Lluniwyd y Gyllideb

en-gb	Our Spending Priorities
cy-gb	Pennod 4:

en-gb	Chapter 5:
cy-gb	Ein Blaenoriaethau Gwario

en-gb	Welsh Government Budget Plans
cy-gb	Pennod 5:

en-gb	Annex A:
cy-gb	Cynlluniau Cyllideb Llywodraeth Cymru

en-gb	Reconciliation between the Welsh Block Budget and Resource Allocations in the Budget Proposals
cy-gb	Atodiad A:

en-gb	Annex B:
cy-gb	Cysoni rhwng Cyllideb Bloc Cymru a’r Dyraniadau Adnoddau              yng Nghynigion y Gyllideb

en-gb	Year on year changes
cy-gb	Atodiad B:

en-gb	Annex C:
cy-gb	Newidiadau o Flwyddyn i Flwyddyn

en-gb	Reconciliation of Structural Changes to Budgets
cy-gb	Atodiad C:

en-gb	Annex D:
cy-gb	Cysoni Newidiadau Strwythurol i’r Gyllideb

en-gb	Reconciliation between First Supplementary Budget 2016-17 Allocations and 2017-18 Baselines
cy-gb	Atodiad D – Cysoni rhwng Dyraniadau Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 a Llinellau Sylfaen 2017-18

en-gb	Annex E:
cy-gb	Atodiad E – Deddfau a Biliau a gyflwynwyd i'r Cynulliad â'r costau yn 2017-18

en-gb	Acts and Bills introduced into the Assembly with costs in 2017-18
cy-gb	Atodiad F:

en-gb	Annex F:
cy-gb	Asesiad Effaith Integredig Strategol

en-gb	Strategic Integrated Impact Assessment
cy-gb	Atodiad G:

en-gb	Annex G:
cy-gb	Defnyddio tystiolaeth am grwpiau gwarchodedig i gyfrannu

en-gb	Evidence on protected groups used to inform the development of the draft Budget
cy-gb	at ddatblygu’r Gyllideb ddrafft

en-gb	Annex H:
cy-gb	Atodiad H:

en-gb	Glossary
cy-gb	Geirfa

en-gb	Strategic Context
cy-gb	Y Cyd-destun Strategol

en-gb	Today, the Welsh Government is publishing its draft Budget for     2017-18 – the first Budget of this new administration and the first since the outcome of the EU referendum in June.
cy-gb	Heddiw, mae Llywodraeth Cymru'n cyhoeddi ei Chyllideb ddrafft ar gyfer 2017-18, sef Cyllideb gyntaf y weinyddiaeth newydd hon a'r gyntaf ers canlyniad refferendwm yr UE ym mis Mehefin.

en-gb	This is a Budget to take Wales forward, to provide stability for our core  services and to make progress in implementing our ambitious Programme for Government, Taking Wales Forward 2016-21
cy-gb	Dyma Gyllideb i symud Cymru ymlaen, i roi sefydlogrwydd i'n gwasanaethau craidd, ac i wneud cynnydd wrth weithredu ein Rhaglen Lywodraethu uchelgeisiol, Symud Cymru Ymlaen 2016-21.

en-gb	http://gov.wales/docs/strategies/160920-taking-wales-forward-en.pdf
cy-gb	http://gov.wales/docs/strategies/160920-taking-wales-forward-cy.pdf  .

en-gb	Taking Wales Forward is this Welsh Government’s five-year plan, which sets out how we will deliver more and higher quality jobs through a stronger, fairer economy;
cy-gb	Symud Cymru Ymlaen yw cynllun pum mlynedd Llywodraeth Cymru, sy’n dangos sut y bydd yn darparu mwy o swyddi o ansawdd gwell drwy economi gryfach, decach;

en-gb	improve and reform public services and build a united, connected and sustainable Wales.
cy-gb	yn gwella a diwygio ein gwasanaethau cyhoeddus ac yn adeiladu Cymru unedig, gysylltiedig a chynaliadwy.

en-gb	It sets out four areas, which will form the basis for the development of four cross-cutting and intertwined strategies, which will allow us to consider how we can use the levers available to us to have the greatest impact.
cy-gb	Mae’n gosod pedwar maes a fydd yn sylfaen ar gyfer datblygu pedair strategaeth drawsbynciol, gysylltiedig a fydd yn caniatáu i ni feddwl sut i ddefnyddio’r dulliau gweithredu sydd ar gael i ni er mwyn cael yr effaith fwyaf:

en-gb	These are:
cy-gb	Dyma’r meysydd hynny:

en-gb	Prosperous and secure
cy-gb	Ffyniannus a diogel

en-gb	Healthy and active
cy-gb	Iach ac egnîol

en-gb	Ambitious and learning
cy-gb	Uchelgais a dysgu

en-gb	United and connected
cy-gb	Unedig a chysylltiedig

en-gb	This Budget has been developed, and is being published, against the backdrop of considerable fiscal uncertainty, which has resulted from successive years of cuts to UK public spending and, in turn, to the Welsh Government’s budget.
cy-gb	Datblygwyd a chyhoeddwyd y Gyllideb hon mewn cyfnod o ansicrwydd ariannol sylweddol, yn sgil toriadau dros sawl blwyddyn yn olynol i wariant cyhoeddus yn y DU ac, yn ei thro, i gyllideb Llywodraeth Cymru.

en-gb	The outcome of the EU referendum has compounded this uncertainty.
cy-gb	Mae canlyniad refferendwm yr UE wedi ychwanegu at yr ansicrwydd hwn.

en-gb	These are challenges all the Devolved Administrations have in common.
cy-gb	Dyma heriau sy'n gyffredin i bob un o'r Gweinyddiaethau Datganoledig.

en-gb	The UK Government will publish an Autumn Statement in November.
cy-gb	Bydd Llywodraeth y DU yn cyhoeddi Datganiad yr Hydref ym mis Tachwedd.

en-gb	Early statements by the Chancellor of the Exchequer indicate the Treasury will no longer be aiming to achieve a budget surplus by 2020 but he has also said it is not an end to austerity.
cy-gb	Mae datganiadau cynnar gan Ganghellor y Trysorlys yn awgrymu na fydd y Trysorlys bellach yn anelu at sicrhau gwarged erbyn 2020, ond mae hefyd wedi dweud nad yw hyn yn golygu diwedd ar y cyfnod o gyni.

en-gb	We have therefore decided to publish a one-year revenue spending plan for 2017-18 but four-year capital plans, which will provide certainty for longer-term investments.
cy-gb	Felly rydym wedi penderfynu cyhoeddi cynllun gwariant refeniw blwyddyn yn unig ar gyfer 2017-18 ond cynlluniau cyfalaf pedair blynedd, a fydd yn rhoi sicrwydd ar gyfer buddsoddiadau tymor hir.

en-gb	We are now in the second year of the UK Government’s Spending Review settlement, which set the Welsh Government’s revenue budget for the period 2016-17 to 2019-20 and the capital budget until 2020-21.
cy-gb	Rydym bellach yn ail flwyddyn setliad Adolygiad o Wariant Llywodraeth y DU, a osododd gyllideb refeniw Llywodraeth Cymru ar gyfer y cyfnod 2016-17 i 2019-20 a'r gyllideb gyfalaf hyd at 2020-21.

en-gb	Overall, the Welsh budget will continue to reduce in real terms over this period.
cy-gb	Yn gyffredinol, bydd cyllideb Cymru'n parhau i ostwng mewn termau real dros y cyfnod hwn.

en-gb	The Spending Review reductions to our settlement reinforced the UK Government’s squeeze on public spending and commitment to austerity.
cy-gb	Roedd gostyngiadau'r Adolygiad o Wariant i'n setliad yn atgyfnerthu gwasgfa Llywodraeth y DU ar wariant cyhoeddus a'i hymrwymiad at gyni.

en-gb	Our budget will be 9% lower in real terms by the end of the decade – this is equivalent to almost £1.5bn less in real terms for public services in Wales in 2019-20 than in 2010-11.
cy-gb	Bydd ein cyllideb 9% yn is mewn termau real erbyn diwedd y ddegawd - mae hyn yn cyfateb i bron i £1.5bn yn llai mewn termau real i wasanaethau cyhoeddus Cymru yn 2019-20 na'r hyn a welwyd yn 2010-11.

en-gb	The Institute for Fiscal Studies’ recent report, Welsh Budgetary Trade-Offs to 2019-20,https://www.ifs.org.uk/publications/8470 confirmed the challenges to the Welsh budget as a result of the UK Government’s ongoing cuts to public finances and programme of austerity.
cy-gb	Roedd adroddiad diweddar y Sefydliad Astudiaethau Cyllid, Welsh Budgetary Trade-Offs to 2019-20,https://www.ifs.org.uk/publications/8470 yn cadarnhau’r heriau i gyllideb Cymru o ganlyniad i doriadau parhaus Llywodraeth y DU i arian cyhoeddus a'i rhaglen o gyni.

en-gb	There is little prospect that the UK Government will abandon its focus on austerity in the years ahead despite the urgent macro-economic case for doing so.
cy-gb	Ychydig iawn o obaith sydd y byddwn yn gweld Llywodraeth y DU yn troi cefn ar gyni dros y blynyddoedd nesaf er bod achos macroeconomaidd brys dros wneud hynny.

en-gb	This means the Welsh Government continues to face hard choices as it seeks to protect public services from the worst of the cuts imposed on public spending.
cy-gb	Mae hynny'n golygu bod Llywodraeth Cymru'n parhau i wynebu dewisiadau anodd wrth geisio diogelu gwasanaethau cyhoeddus rhag y toriadau gwaethaf sy'n cael eu gorfodi ar wariant cyhoeddus.

en-gb	The Devolved Administrations have urged the UK Government to rethink its economic and fiscal policies.
cy-gb	Mae'r Gweinyddiaethau Datganoledig wedi pwyso ar Lywodraeth y DU i ailfeddwl am ei pholisïau economaidd a chyllidol.

en-gb	Working together, we are determined to act to ward off further austerity policies, which may be considered as a consequence of the EU referendum result.
cy-gb	Gyda'n gilydd, rydym yn benderfynol o weithredu er mwyn atal rhagor o bolisîau cyni sydd o bosib yn cael eu hystyried o ganlyniad i refferendwm yr UE.

en-gb	The result of the EU referendum has added to the level of uncertainty about future available resources for Wales.
cy-gb	Mae canlyniad refferendwm yr UE wedi ychwanegu at y lefel o ansicrwydd am adnoddau fydd ar gael i Gymru yn y dyfodol.

en-gb	Withdrawal from the EU will have an impact on the resources available to Wales – Wales benefits from £650m a year from various European funding streams, including agricultural payments.
cy-gb	Bydd ymadael â'r UE yn cael effaith ar yr adnoddau sydd ar gael - mae Cymru'n manteisio ar £650m y flwyddyn o amrywiol ffrydiau ariannu Ewropeaidd, gan gynnwys taliadau amaethyddol.

en-gb	The First Minister has welcomed the Chancellor’s confirmation that the Treasury will provide a full lifetime guarantee for all structural and investment projects approved before the UK leaves the European Union.
cy-gb	Mae'r Prif Weinidog wedi croesawu cadarnhad y Canghellor y bydd y Trysorlys yn darparu gwarant cydol oes i'r holl brosiectau strwythurol a buddsoddi sy'n cael eu cymeradwyo cyn i'r DU adael yr Undeb Ewropeaidd.

en-gb	This is a guarantee we have been calling for since the EU referendum result in June.
cy-gb	Dyma warant yr ydym ni wedi bod yn galw amdano ers canlyniad refferendwm yr UE ym mis Mehefin.

en-gb	The Treasury has also confirmed that, in keeping with the devolution settlement, it will be for the Welsh Government to continue to determine how EU funds are spent in Wales, in line with our priorities.
cy-gb	Mae'r Trysorlys hefyd wedi cadarnhau, yn unol â'r setliad datganoli, mai Llywodraeth Cymru fydd yn parhau i benderfynu sut mae cyllid yr UE yn cael ei wario yng Nghymru, yn unol â'n blaenoriaethau.

en-gb	Our spending plans provide a platform for us to prepare and plan for the very tough decisions which lie ahead.
cy-gb	Mae’n cynlluniau gwario yn rhoi llwyfan i ni baratoi a chynllunio ar gyfer y penderfyniadau anodd iawn sydd o'n blaen.

en-gb	This is the first draft Budget published by Welsh Ministers under the Well-being of Future Generations Act and this will guide us as we work together to take Wales forward.
cy-gb	Dyma'r Gyllideb ddrafft gyntaf i'w chyhoeddi gan Weinidogion Cymru dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol a bydd hyn yn ein harwain wrth i ni gydweithio i Symud Cymru Ymlaen.

en-gb	For the future, we have to make sure we can manage the long-term financial outlook, support our long-term ambitions for Wales and use our resources to best advantage to deliver our priorities.
cy-gb	Ar gyfer y dyfodol, rhaid i ni sicrhau bod modd i ni reoli’r rhagolygon ariannol yn y tymor hir, cefnogi ein dyheadau tymor hir ar gyfer Cymru a defnyddio’n hadnoddau yn y ffordd orau bosib i gyflawni’n blaenoriaethau.

en-gb	Moving Wales Forward
cy-gb	Symud Cymru Ymlaen

en-gb	The Welsh Government is committed to being an open and inclusive government, working collaboratively with others to deliver our priorities for Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymroi i fod yn llywodraeth agored a chynhwysol, gan gydweithio gydag eraill i gyflawni ein blaenoriaethau dros Gymru.

en-gb	As part of the compact to Move Wales Forward, a number of joint policy priorities and areas of common ground were identified with Plaid Cymru.
cy-gb	Fel rhan o'r Compact i Symud Cymru Ymlaen, pennwyd nifer o flaenoriaethau polisi a thir cyffredin gyda Phlaid Cymru.

en-gb	Childcare – we will prioritise work to deliver 30 hours free childcare for working parents.
cy-gb	Gofal plant - fe fyddwn yn rhoi blaenoriaeth i waith er mwyn sicrhau 30 awr o ofal plant yn rhad ac am ddim i rieni sy’n gweithio.

en-gb	Key to our work in developing and rolling out this offer will be quality of provision and equity of access – both in terms of geographical reach and language.
cy-gb	Elfen allweddol o’n gwaith yn datblygu a chyflwyno’r cynnig hwn fydd ansawdd y ddarpariaeth a thegwch y mynediad ato – o ran cyrhaeddiad daearyddol ac o ran iaith.

en-gb	Apprenticeships and skills – a skilled workforce is the lifeblood of our economy, and we will honour our commitments to bring forward at least 100,000 new all-age apprenticeships in this term.
cy-gb	Prentisiaethau a sgiliau – mae gweithlu medrus yn hanfodol i gynnal ein heconomi, ac fe fyddwn yn anrhydeddu ein hymrwymiad i gyflwyno o leiaf 100,000 prentisiaeth newydd i bobl o bob oed yn ystod y tymor hwn.

en-gb	We will establish a new National Infrastructure Commission, and a new Welsh Development Bank.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol newydd, a banc datblygu newydd i Gymru.

en-gb	The establishment of a New Treatment Fund, and we will commit to end the post-code lottery for new drugs and treatments.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu Cronfa Triniaethau Newydd, ac yn ymrwymo i roi diwedd ar y loteri cod post ar gyfer cyffuriau a thriniaethau newydd.

en-gb	We will set in place plans for the recruitment and training of additional GPs and other primary healthcare professionals.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu cynlluniau ar gyfer recriwtio a hyfforddi meddygon teulu ychwanegol a gweithwyr proffesiynol eraill ym maes gofal iechyd sylfaenol.

en-gb	As part of the compact, three liaison committees were established – on finance, legislation and the constitution – with Plaid Cymru.
cy-gb	Fel rhan o'r compact, sefydlwyd tri phwyllgor cyswllt - ar gyllid, deddfwriaeth a'r cyfansoddiad – gyda Phlaid Cymru.

en-gb	A fourth liaison committee has since been set up to discuss European transition.
cy-gb	Sefydlwyd pedwerydd pwyllgor cyswllt yn y cyfamser i drafod y trefniadau pontio Ewropeaidd.

en-gb	The immediate focus of the Finance Liaison Committee has been on budgetary issues in the context of the draft Budget preparations.
cy-gb	Mae sylw cychwynnol y Pwyllgor Cyswllt ar Gyllid wedi bod ar faterion cyllidebol yng nghyd-destun paratoi'r Gyllideb ddrafft.

en-gb	2016 Budget Agreement
cy-gb	Cytundeb Cyllideb 2016

en-gb	We have reached agreement with Plaid Cymru on a number of specific measures, which are reflected in our Budget proposals.
cy-gb	Rydym wedi dod i gytundeb gyda Phlaid Cymru ar nifer o fesurau penodol, sydd i’w gweld yn ein cynigion Cyllideb.

en-gb	These measures are:
cy-gb	Mae’r mesurau hynny fel a ganlyn:

en-gb	£44m for measures to support the NHS, including:
cy-gb	£44m ar gyfer mesurau i gefnogi’r GIG, gan gynnwys:

en-gb	£20m of the additional £240m funding  to the NHS for mental health services;
cy-gb	o’r £240m o gyllid ychwanegol i’r GIG, bydd £20m ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl;

en-gb	£15m for diagnostic equipment;
cy-gb	£15m ar gyfer cyfarpar diagnostig;

en-gb	£7m for healthcare professional education, including medical schools;
cy-gb	£7m ychwanegol ar gyfer addysg i weithwyr gofal iechyd proffesiynol, gan gynnwys ysgolion meddygol;

en-gb	£1m of funding to bolster end-of-life care;
cy-gb	£1m o gyllid i hybu gofal diwedd oes;

en-gb	£1m towards the establishment of eating disorder and gender identity provision in Wales.
cy-gb	£1m tuag at sefydlu darpariaeth anhwylderau bwyta a hunaniaeth rywedd yng Nghymru.

en-gb	£30m to support further and higher education.
cy-gb	£30m i gefnogi addysg bellach ac uwch.

en-gb	Measures to support local government, including £25m of additional funding to local authorities, £3m for a pilot to end town centre car parking charges, and £1.5m for school transport and safer routes to schools.
cy-gb	Mesurau i gefnogi llywodraeth leol, gan gynnwys £25m o gyllid ychwanegol i awdurdodau lleol, £3m ar gyfer cynllun peilot i roi diwedd ar daliadau parcio ceir mewn canol trefi, ac £1.5m ar gyfer cludiant i ysgolion a llwybrau diogel i’r ysgolion.

en-gb	£3m for arts funding – including feasibility studies for a national art gallery and football museum in North Wales and allocations for Arts Council of Wales; National Museum of Wales;
cy-gb	£3m ar gyfer cyllid i’r celfyddydau – gan gynnwys astudiaethau dichonoldeb ar gyfer oriel gelf genedlaethol ac amgueddfa bêl-droed yn y Gogledd, a dyraniadau ar gyfer Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfa Cymru;

en-gb	National Library of Wales and Welsh Books Council.
cy-gb	Llyfrgell Genedlaethol Cymru a Chyngor Llyfrau Cymru.

en-gb	£0.5m of funding to support feasibility studies into reopening Carmarthen to Aberystwyth railway line and establishing a national cycleway.
cy-gb	£0.5m o gyllid i gefnogi astudiaethau dichonoldeb i ailagor rheilffordd rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth a sefydlu llwybr beicio cenedlaethol.

en-gb	£2m to encourage investment in ports infrastructure through a Ports Infrastructure Fund.
cy-gb	£2m i annog buddsoddiad yn seilwaith y porthladdoedd drwy Gronfa Seilwaith Porthladdoedd.

en-gb	£5m for Visit Wales.
cy-gb	£5m i Croeso Cymru.

en-gb	£5m to support Welsh for Adults
cy-gb	£5m i gefnogi Cymraeg i Oedolion.

en-gb	Financial Challenges
cy-gb	Yr Heriau Ariannol

en-gb	Long-term Outlook for Public Finances
cy-gb	Rhagolygon Tymor Hir ar gyfer Cyllid Cyhoeddus

en-gb	The Welsh economy is closely integrated with the rest of the UK.
cy-gb	Mae economi Cymru wedi ei hintegreiddio'n agos iawn gyda gweddill y DU.

en-gb	The UK fiscal and monetary policy constraints therefore have an impact on Wales’ economic performance.
cy-gb	Felly mae cyfyngiadau polisi cyllidol ac ariannol y DU yn cael effaith ar berfformiad economaidd Cymru.

en-gb	In terms of UK fiscal policy, the backdrop has been challenging since the worldwide financial crisis and recession of 2008-09.
cy-gb	O ran polisi cyllidol y DU, mae'r cyd-destun wedi bod yn heriol ers yr argyfwng ariannol byd-eang a'r dirwasgiad yn 2008-09.

en-gb	The UK, as a whole, has experienced an unprecedented squeeze on public finances over the last six years.
cy-gb	Mae'r DU yn gyfan wedi gweld gwasgfa na welwyd ei thebyg o'r blaen ar gyllid cyhoeddus dros y chwe blynedd ddiwethaf.

en-gb	Over all time periods, the underlying rate of economic growth is of critical importance, since this determines the potential for deriving tax revenues.
cy-gb	Dros bob cyfnod o amser, mae cyfradd sylfaenol y twf economaidd o hanfodol bwys, gan fod hyn yn pennu'r potensial ar gyfer cael refeniw treth.

en-gb	Over the longer term, the rate of economic growth is in turn driven by productivity growth, which has been well below trend in the UK (and, indeed, other developed countries) since, at least, the time of the financial crisis.
cy-gb	Dros y tymor hirach, mae cyfradd y twf economaidd yn ei thro yn cael ei gyrru gan dwf mewn cynhyrchiant, sydd wedi bod dipyn yn is na'r duedd yn y DU (ac, yn wir, mewn gwledydd datblygedig eraill) ers yr argyfwng ariannol o leiaf.

en-gb	The reasons for this are not fully understood and it is unclear how long this period of below-trend productivity growth will persist.
cy-gb	Nid yw'r rhesymau dros hyn wedi'u deall yn llawn, ac nid yw'n glir pa mor hir y bydd y cyfnod hwn o dwf is na'r duedd mewn cynhyrchiant yn parhau.

en-gb	The Office for Budget Responsibility (OBR) has identified a number of pressures likely to impact negatively on the UK’s public finances over the longer term.
cy-gb	Mae'r Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol wedi nodi nifer o elfennau sy'n debyg o gael effaith negyddol ar gyllid cyhoeddus y DU dros y tymor hirach.

en-gb	These include more people being reliant on services, which contributes to higher expenditure on pensions, social care and health.
cy-gb	Yn eu plith mae’r ffaith bod mwy o bobl yn dibynnu ar wasanaethau, gan gyfrannu at wariant uwch ar bensiynau, gofal cymdeithasol ac iechyd.

en-gb	In addition, increases in the student loan book will add to the UK’s public debt.
cy-gb	Hefyd, gall cynnydd mewn benthyciadau myfyrwyr ychwanegu at ddyled gyhoeddus y DU.

en-gb	However, it is very challenging to make reliable forecasts for the UK’s public finances, particularly over the longer term.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n arbennig o heriol gwneud unrhyw ragolygon dibynadwy ar gyfer cyllid cyhoeddus y DU, yn arbennig dros y tymor hir.

en-gb	The UK’s decision to leave the EU is expected, by most experts, to result in lower growth and this would add further to the pressures described above.
cy-gb	Mae'r rhan fwyaf o arbenigwyr yn disgwyl i benderfyniad y DU i adael yr UE arwain at dwf is, ac fe fyddai hyn yn ychwanegu at y pwysau sy'n cael ei ddisgrifio uchod.

en-gb	European Union Funding
cy-gb	Cyllid yr Undeb Ewropeaidd

en-gb	Wales is a net beneficiary of EU funds – £650m of funding comes into Wales each year from the EU.
cy-gb	Mae Cymru'n elwa ar gronfeydd yr UE - daw £650m o gyllid i'r wlad oddi wrth yr Undeb Ewropeaidd bob blwyddyn.

en-gb	This plays a vital role in supporting growth and jobs across Wales;
cy-gb	Mae’r cyllid hwn yn chwarae rhan hanfodol yn creu swyddi a thwf ar draws Cymru;

en-gb	helping people into work and training;
cy-gb	helpu pobl i gael gwaith a hyfforddiant;

en-gb	supporting businesses;
cy-gb	cefnogi busnesau;

en-gb	driving innovation;
cy-gb	ysgogi cwmnïau i arloesi;

en-gb	helping to regenerate communities and supporting Welsh agriculture and the marine sector.
cy-gb	helpu i adfywio cymunedau a chefnogi amaeth a sector y môr.

en-gb	The result of the EU referendum has threatened the loss of these funds to Wales;
cy-gb	Mae canlyniad refferendwm yr UE wedi arwain at berygl i Gymru golli'r cyllid hwn;

en-gb	any funding cuts would have a real impact on people, businesses, and communities.
cy-gb	byddai unrhyw doriadau cyllid yn cael effaith wirioneddol ar bobl, busnesau a chymunedau.

en-gb	The First Minister has written to the UK Prime Minister to secure guarantees for these funding streams and we welcome the recent announcements from the Treasury.
cy-gb	Mae'r Prif Weinidog wedi ysgrifennu at Brif Weinidog y DU i ofyn am sicrwydd y bydd y ffrydiau ariannu hyn yn cael eu gwarantu, ac rydym yn croesawu'r cyhoeddiadau a gafwyd yn ddiweddar gan y Trysorlys.

en-gb	We are clear the UK Government must provide surety that there will be no loss of funding to Wales in the long term;
cy-gb	Rydym yn dweud yn glir bod rhaid i Lywodraeth y DU roi sicrwydd na fydd Cymru'n colli unrhyw gyllid yn y tymor hir;

en-gb	that every penny of funding which we would have reasonably expected to receive if the UK remained in the EU must be replaced and any transfer of powers and responsibilities from the EU to Wales must be accompanied by an appropriate level of funding to enable us to deliver.
cy-gb	y bydd pob ceiniog o gyllid y byddem wedi disgwyl yn rhesymol ei gael pe bai'r DU yn aros yn yr UE yn cael ei dalu o rywle arall, a bod rhaid i unrhyw bwerau neu gyfrifoldebau sy'n cael trosglwyddo o'r UE i Gymru gael y lefel briodol o gyllid i'n galluogi i'w cyflawni.

en-gb	We will continue to make a strong and positive case for Wales to receive its fair share of funding after the UK leaves the EU, as promised during the referendum campaign.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gyflwyno achos cryf a chadarnhaol i Gymru dderbyn ei chyfran deg o gyllid ar ôl i'r DU adael yr UE, fel yr addawyd yn ystod ymgyrch y refferendwm.

en-gb	Impact on Welsh Economy
cy-gb	Effaith ar Economi Cymru

en-gb	To date, only limited data tracking economic performance in Wales has been published in the months since the referendum.
cy-gb	Hyd yn hyn, ychydig o ddata yn olrhain perfformiad economaidd Cymru a gyhoeddwyd yn ystod y misoedd ers y refferendwm.

en-gb	The latest Labour Market statistics, published in September, show employment in Wales is at its highest rate on record;
cy-gb	Mae'r ystadegau diweddaraf ar y Farchnad Lafur, a gyhoeddwyd ym mis Medi, yn dangos bod lefelau cyflogaeth yng Nghymru ar y lefel uchaf i'w chofnodi erioed;

en-gb	economic inactivity is down and the unemployment rate is lower in Wales than in the UK as a whole.
cy-gb	mae anweithgarwch economaidd wedi disgyn ac mae'r gyfradd ddiweithdra yn is yng Nghymru nag yn y DU yn gyfan.

en-gb	At the UK level, more data is available.
cy-gb	Ar lefel y DU, mae mwy o ddata ar gael.

en-gb	On balance, it suggests the UK economy is continuing to grow, but possibly at a slower rate than recorded in the first half of the year.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae'r data'n dangos bod economi'r DU yn parhau i dyfu, ond o bosib ar gyfradd llawer arafach na'r hyn a gofnodwyd yn hanner cyntaf y flwyddyn.

en-gb	The Bank of England has revised its short-term economic forecasts down substantially, mainly to reflect the uncertainty created by the EU referendum vote.
cy-gb	Mae Banc Lloegr wedi adolygu ei ragolygon economaidd tymor byr ar i lawr yn sylweddol, yn bennaf er mwyn adlewyrchu'r ansicrwydd a grëwyd gan bleidlais refferendwm yr UE.

en-gb	Over the long term, it is widely expected that national income will be lower outside the EU.
cy-gb	Dros y tymor hir, disgwylir yn gyffredinol y bydd yr incwm cenedlaethol yn is y tu allan i'r UE.

en-gb	The extent of any income loss will depend on the trade, labour and product market regulations that replace those associated with EU membership.
cy-gb	Bydd faint yn union o incwm a gollir yn dibynnu ar y rheoliadau masnach, llafur a marchnata cynnyrch fydd yn dod yn lle'r rhai sy'n gysylltiedig ag aelodaeth o'r UE.

en-gb	The closer new arrangements are to current EU arrangements, the more likely it is that any adverse economic consequences – and by implication any impact on public finances, including the Welsh Government’s budget – will be less severe.
cy-gb	Po agosaf y bydd y trefniadau newydd hynny i drefniadau presennol yr UE, y mwyaf tebygol yw hi y bydd unrhyw ganlyniadau economaidd andwyol - ac o ganlyniad yr effaith ar gyllid cyhoeddus gan gynnwys cyllideb Llywodraeth Cymru - yn llai difrifol.

en-gb	The UK Government will publish a new set of fiscal rules as part of the Autumn Statement.
cy-gb	Bydd Llywodraeth y DU yn cyhoeddi cyfres newydd o reolau cyllidol fel rhan o Ddatganiad yr Hydref.

en-gb	Accompanying it will be a new set of forecasts for the economy and public finances prepared by the OBR.
cy-gb	Ynghyd â’r datganiad bydd cyfres newydd o ragolygon ar gyfer yr economi a chyllid cyhoeddus, wedi'u darparu gan y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol.

en-gb	The UK Government has announced that Article 50 will be triggered by the end of March 2017 and the Chancellor of the Exchequer has indicated the Autumn Statement will set out a plan which delivers long-term fiscal sustainability;
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU wedi cyhoeddi y bydd Erthygl 50 yn cael ei chychwyn erbyn diwedd mis Mawrth 2017 ac mae Canghellor y Trysorlys wedi awgrymu y bydd Datganiad yr Hydref yn gosod cynllun i sicrhau cynaladwyedd cyllidol yn y tymor hir;

en-gb	responds to the consequences of short-term uncertainty and recognises the need for investment to build an economy that works for everyone.
cy-gb	ymateb i ganlyniadau'r ansicrwydd tymor byr a chydnabod yr angen i fuddsoddi i adeiladu economi sy'n gweithio i bawb.

en-gb	It may then be clearer how the UK Government will use fiscal policy to respond to any change in economic prospects as a result of the EU referendum result.
cy-gb	Efallai y daw yn gliriach wedyn sut y bydd Llywodraeth y DU yn defnyddio polisi cyllidol i ymateb i unrhyw newid mewn rhagolygon economaidd o ganlyniad i refferendwm yr UE.

en-gb	We may then have a better sense of how our budget allocation is likely to change over the coming years.
cy-gb	O bosib, bydd gennym well synnwyr bryd hynny o’r ffordd y mae’r gyllideb sy’n cael ei dyrannu i ni yn debyg o newid dros yr ychydig flynyddoedd nesaf.

en-gb	A New Fiscal Framework for Wales
cy-gb	Fframwaith Cyllidol Newydd i Gymru

en-gb	In 2018, the Welsh Government will introduce the first Welsh taxes in almost 800 years.
cy-gb	Yn 2018, bydd Llywodraeth Cymru'n cyflwyno'r trethi Cymreig cyntaf ers bron i 800 mlynedd.

en-gb	This marks an important step in devolution.
cy-gb	Dyma gam pwysig iawn ar y daith ddatganoli.

en-gb	For the first time the Welsh Government will raise its own money to fund devolved public services.
cy-gb	Am y tro cyntaf bydd Llywodraeth Cymru'n codi ei harian ei hun i ariannu gwasanaethau cyhoeddus datganoledig.

en-gb	A new body, the Welsh Revenue Authority, is being established to manage and collect the taxes.
cy-gb	Mae corff newydd, Awdurdod Cyllid Cymru'n cael ei sefydlu i reoli a chasglu'r trethi.

en-gb	In order to compensate the Treasury for income foregone, the Welsh Government and UK Government must agree an equivalent reduction to the Welsh block grant.
cy-gb	Er mwyn gwneud yn iawn i'r Trysorlys am yr incwm sydd wedi'i ildio, rhaid i Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU gytuno ar ostyngiad cyfatebol i grant bloc Cymru.

en-gb	The methodology for calculating this reduction will form part of a new fiscal framework, which should also address the Welsh Government's capital borrowing powers and the budget management arrangements after tax devolution.
cy-gb	Bydd y fethodoleg ar gyfer cyfrifo'r gostyngiad hwn yn rhan o'r fframwaith cyllidol newydd, a ddylai hefyd edrych ar bwerau benthyg cyfalaf Llywodraeth Cymru a'r trefniadau rheoli cyllideb ar ôl datganoli trethi.

en-gb	The Chancellor of the Exchequer is clear that the changes to the Welsh block grant must consider the function of the Barnett formula and the funding floor, announced in November 2015, which is intended to address the concerns with the way the Barnett formula operates in Wales.
cy-gb	Mae Canghellor y Trysorlys wedi dweud yn glir bod rhaid i'r newidiadau i grant bloc Cymru ystyried swyddogaeth Fformiwla Barnett a'r cyllid gwaelodol a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2015, gyda'r bwriad o roi sylw i'r pryderon ynghylch y ffordd y mae Fformiwla Barnett yn gweithredu yng Nghymru.

en-gb	The new powers follow the successful financial devolution of non-domestic rates in 2015, which generates around £1bn of funding to support the delivery of local government services annually in Wales.
cy-gb	Mae'r pwerau newydd yn dilyn llwyddiant datganoli ardrethi annomestig yn 2015, sy'n cynhyrchu tua £1bn o gyllid i helpu i gynnal gwasanaethau llywodraeth leol yn flynyddol yng Nghymru.

en-gb	As such, the revenue raised from non-domestic rates available to the Welsh Government now has a direct impact on the Budget, linking it to the performance of the Welsh economy.
cy-gb	Felly mae'r refeniw sy'n cael ei godi o'r ardrethi annomestig sydd ar gael i Lywodraeth Cymru nawr yn cael effaith uniongyrchol ar y Gyllideb, gan ei chysylltu â pherfformiad economi Cymru.

en-gb	Approach to Budget Preparations
cy-gb	Sut y Lluniwyd y Gyllideb

en-gb	We need to have revenue plans which support our public services today and our priorities for the longer term as well as enabling us to prepare for the inevitable budget reductions over the next few years if austerity continues unabated.
cy-gb	Mae angen i ni gael cynlluniau refeniw sy'n cefnogi ein gwasanaethau cyhoeddus heddiw a'n blaenoriaethau ar gyfer y tymor hir yn ogystal â'n galluogi i baratoi ar gyfer y gostyngiadau anorfod i'n cyllideb dros yr ychydig flynyddoedd nesaf os bydd y cyni'n parhau'n ddi-baid.

en-gb	To support our core public services, we continue to prioritise investment in public health and prevention – we are therefore maintaining these budgets at 2016-17 levels.
cy-gb	Er mwyn cefnogi ein gwasanaethau cyhoeddus craidd, rydym yn parhau i roi blaenoriaeth i fuddsoddi yn iechyd y cyhoedd ac atal salwch – felly rydym yn cynnal y cyllidebau hynny ar lefelau 2016-17.

en-gb	Our plans reflect the fact that we have looked across many areas of government to prioritise spending in areas which contribute to better population health and wellbeing.
cy-gb	Mae’n cynlluniau gwario yn adlewyrchu’r ffaith ein bod wedi edrych ar draws y llywodraeth i roi blaenoriaeth i wariant mewn meysydd eraill sy’n cyfrannu i wella iechyd a llesiant y bobl.

en-gb	We are continuing to invest in primary preventative healthcare measures such as vaccination and population screening and investing in the broader determinants of health through our focus on education, the early years and employment support.
cy-gb	Rydym yn parhau i fuddsoddi mewn mesurau gofal iechyd sylfaenol ataliol megis brechu a sgrinio’r boblogaeth, a buddsoddi yn yr elfennau ehangach sy’n effeithio ar iechyd drwy ganolbwyntio ar addysg, y blynyddoedd cynnar a chymorth i gael swyddi.

en-gb	We are also continuing to invest in our targeted early intervention programmes Flying Start, Families First and Supporting People at the same levels as in 2016-17.
cy-gb	Rydym hefyd yn parhau i fuddsoddi yn ein rhaglenni ymyrraeth gynnar penodol sef Dechrau’n Deg, Teuluoedd yn Gyntaf a Cefnogi Pobl, a hynny ar yr un lefel ag yn 2016-17.

en-gb	Once we have assessed the impact of the Autumn Statement, we intend to publish planning assumptions for 2018-19 and 2019-20 in the New Year.
cy-gb	Pan fyddwn wedi asesu effaith Datganiad yr Hydref, rydym yn bwriadu cyhoeddi rhagdybiaethau cynllunio ar gyfer 2018-19 a 2019-20 yn y flwyddyn newydd.

en-gb	Our decision to publish a one-year revenue budget means we are providing stability for core services and investing in priorities in the immediate term.
cy-gb	Mae'n penderfyniad i gyhoeddi cyllideb refeniw un flwyddyn yn golygu ein bod yn darparu sefydlogrwydd ar gyfer gwasanaethau craidd ac yn buddsoddi mewn blaenoriaethau ar unwaith.

en-gb	This provides a stable platform from which we can manage the tough financial times ahead in innovative ways with our partners and stakeholders.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi llwyfan sefydlog i ni reoli'r cyfnod anodd sydd o'n blaen mewn ffyrdd dyfeisgar gyda'n partneriaid a'n rhanddeiliaid.

en-gb	An Integrated, Long-term Approach to Capital Funding
cy-gb	Dull Gweithredu Integredig, Tymor Hir ar gyfer Cyllid Cyfalaf

en-gb	In this budget we have the opportunity to drive investment in the economy;
cy-gb	Yn y Gyllideb hon mae gennym gyfle i ysgogi buddsoddiad yn yr economi;

en-gb	make improvements in vital public services and start to deliver the key priorities set out in Taking Wales Forward.
cy-gb	gwella gwasanaethau cyhoeddus hanfodol a dechrau cyflawni'r blaenoriaethau allweddol sydd wedi'u gosod yn Symud Cymru Ymlaen.

en-gb	In previous years we have mainly had traditional capital and financial transaction funding at our disposal to fund public infrastructure projects – now new borrowing powers and more innovative finance models are open to Wales as the level of available public capital continues to decline.
cy-gb	Mewn blynyddoedd blaenorol, cyllid cyfalaf a thrafodiadau ariannol traddodiadol oedd gennym i'w ddefnyddio'n bennaf i ariannu prosiectau seilwaith cyhoeddus - nawr mae pwerau benthyg newydd a modelau cyllid mwy arloesol ar gael i Gymru wrth i'r lefel o gyfalaf cyhoeddus sydd ar gael barhau i ddirywio.

en-gb	We will set a four-year capital budget – this matches the capital settlement set out in the 2015 UK Spending Review – and consists of a firm budget for 2017-18 and indicative allocations for the subsequent three years.
cy-gb	Byddwn yn gosod cyllideb gyfalaf bedair blynedd - mae hyn yn cyfateb i'r setliad cyfalaf a osodwyd yn Adolygiad o Wariant 2015 y DU - ac yn cynnwys cyllideb gadarn ar gyfer 2017-18 a dyraniadau dangosol ar gyfer y tair blynedd ganlynol.

en-gb	It is important we provide as much transparency and certainty to our key stakeholders and delivery partners as we can to deliver capital investments.
cy-gb	Mae'n bwysig i ni ddarparu cymaint â phosib o dryloywder a sicrwydd i'n prif randdeiliaid a'n partneriaid cyflawni er mwyn medru darparu buddsoddiadau cyfalaf.

en-gb	We have concluded that a long-term capital approach is the right decision.
cy-gb	Rydym wedi dod i'r casgliad mai dull gweithredu cyfalaf tymor hir yw'r penderfyniad cywir.

en-gb	Total Available Capital Funding
cy-gb	Cyfanswm y Cyllid Cyfalaf sydd ar gael

en-gb	This budget sets out plans for £6.9bn of capital funding from our capital DEL settlement and making full use of capital borrowing powers.
cy-gb	Mae'r Gyllideb hon yn gosod cynlluniau ar gyfer £6.9bn o gyllid cyfalaf o’n setliad DEL Cyfalaf ac yn gwneud defnydd llawn o’n pwerau benthyg cyfalaf newydd.

en-gb	Our four-year capital plans will be further boosted during the first two years by £400m of investment in the Housing Finance Grant 2 (£250m) and Coastal Risk and Management programmes (£150m).
cy-gb	Bydd ein cynlluniau cyfalaf pedair blynedd yn cael hwb ychwanegol yn ystod y ddwy flynedd gyntaf gan £400m o fuddsoddiad yn y Grant Cyllid Tai 2 (£250m) a rhaglenni Rheoli Perygl Llifogydd ac Arfordiroedd (£150m).

en-gb	These form part of a £1.5bn pipeline of innovative finance investment, delivering timely additional investment in vital economic and social infrastructure.
cy-gb	Mae’r cynlluniau hyn yn rhan o lif gwaith gwerth £1.5bn o fuddsoddiad cyllid arloesol, sy’n buddsoddi’n amserol mewn seilwaith economaidd a chymdeithasol hanfodol.

en-gb	Three further schemes are being developed using a new Welsh Mutual Investment Model – the duelling of the A465;
cy-gb	Mae tri chynllun arall yn cael eu datblygu gan ddefnyddio Model Buddsoddi Cydfuddiannol newydd i Gymru: gwaith deuoli’r A465;

en-gb	the development of a new specialist Velindre Cancer Centre and progressing the next phase of the 21st Century Schools programme.
cy-gb	datblygu Canolfan Ganser arbenigol yn Felindre; a cham nesaf y rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif.

en-gb	Construction for all three schemes is expected to begin during this four-year capital Budget period.
cy-gb	Disgwylir i’r gwaith adeiladu ar gyfer y tri chynllun ddechrau yn ystod cyfnod y Gyllideb gyfalaf bedair blynedd.

en-gb	We will also use the new capital borrowing powers provided by the Wales Act 2014.
cy-gb	Byddwn hefyd yn defnyddio’r pwerau benthyg cyfalaf newydd a ddarparwyd gan Ddeddf Cymru 2014.

en-gb	This new funding source has enabled us to support an additional £395m of investment over the four-year period to 2020-21.
cy-gb	Mae’r ffynhonnell newydd hon o gyllid wedi’n galluogi i gefnogi buddsoddiad ychwanegol o £395m dros y pedair blynedd hyd at 2020-21.

en-gb	Given the many factors that impact on the timing and costs of strategic infrastructure projects, access to borrowed funds will be carefully considered during each budget period and used for our agreed strategic infrastructure priorities.
cy-gb	Gan gofio bod nifer o ffactorau yn effeithio ar amseriad a chostau prosiectau seilwaith strategol, bydd mynediad at gyllid a fenthycwyd yn cael ei ystyried yn ofalus yn ystod pob cyfnod cyllideb ac yn cael ei ddefnyddio ar gyfer ein blaenoriaethau buddsoddi strategol mewn seilwaith y cytunwyd arnynt.

en-gb	Our strategic infrastructure plans and decisions are shaped by the commitments in Taking Wales Forward and the investment priorities in the Wales Infrastructure Investment Plan.
cy-gb	Mae'n cynlluniau a'n penderfyniadau seilwaith strategol yn cael eu llunio gan yr ymrwymiadau yn Symud Cymru Ymlaen a'r blaenoriaethau buddsoddi yng Nghynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru.

en-gb	The Timing of Allocations
cy-gb	Amserlen y Dyraniadau

en-gb	As we are setting out a four-year capital plan, we are supporting our strategic commitments through a combination of firm MEG allocations for 2017-18, indicative MEG allocations for the subsequent three years and specific ear-marking of capital reserves.
cy-gb	Gan ein bod yn gosod cynllun cyfalaf pedair blynedd, rydym yn cefnogi'n hymrwymiadau strategol drwy gyfuniad o ddyraniadau MEG cadarn ar gyfer 2017-18, dyraniadau MEG dangosol ar gyfer y tair blynedd ddilynol a phennu cronfeydd cyfalaf wrth gefn penodol.

en-gb	This approach provides flexibility to respond as proposals develop and funding requirements are established.
cy-gb	Mae'r dull gweithredu hwn yn rhoi hyblygrwydd i ymateb wrth i gynigion ddatblygu ac wrth i ofynion cyllido gael eu cadarnhau.

en-gb	Reserves
cy-gb	Cronfeydd Wrth Gefn

en-gb	Our approach is to maximise allocations to portfolios while retaining a prudent level of central reserves as a contingency for unforeseen pressures.
cy-gb	Rydym yn neilltuo cymaint â phosib i bortffolios gan gadw lefel ddarbodus o gronfeydd canolog wrth gefn ar gyfer pwysau nad oes modd eu rhagweld.

en-gb	This principle applies equally to our revenue and capital budgets.
cy-gb	Mae’r egwyddor hon yn berthnasol yn yr un modd i'n cyllidebau refeniw a chyfalaf.

en-gb	We are holding a larger resource reserve in 2017-18 than would normally be the case because of the uncertainties we are already facing and because we do not yet know the implications for Wales of the Autumn Statement.
cy-gb	Rydym yn cadw cronfa fwy o adnoddau wrth gefn yn 2017-18 na’r achos fel rheol oherwydd yr ansicrwydd sydd eisoes yn ein hwynebu, a gan nad ydym eto’n gwybod beth yw goblygiadau Datganiad yr Hydref i Gymru.

en-gb	We are increasing capital reserves significantly from 2018-19 onwards to reflect the inevitable uncertainties of longer-term budget planning while ensuring that sufficient central funds are available to support our priority commitments as they progress over the Assembly term.
cy-gb	Rydym yn cynyddu ein cronfeydd cyfalaf yn sylweddol o 2018-19 ymlaen i adlewyrchu’r ansicrwydd anochel mewn cynlluniau cyllideb tymor hirach, gan sicrhau bod digon o gronfeydd canolog ar gael i gefnogi'n prif ymrwymiadau wrth iddynt symud ymlaen dros dymor y Cynulliad.

en-gb	Therefore, our resource reserves for 2017-18 are 1.7% of the resource DEL and capital reserves are 7.1% of the capital DEL, rising to between 30% and 34% in subsequent three years.
cy-gb	Felly mae'n hadnoddau wrth gefn ar gyfer 2017-18 yn 1.7% o'r DEL adnoddau a'r cronfeydd cyfalaf wrth gefn yn 7.1% o'r DEL cyfalaf, yn codi i rhwng 30% a 34% y cant dros y tair blynedd ddilynol.

en-gb	We are satisfied these levels of reserves will enable us to manage risks and respond to unforeseen pressures, while giving individual Cabinet Secretaries funding certainty to begin planning and delivering the key commitments set out in Taking Wales Forward.
cy-gb	Rydym yn fodlon y bydd y lefelau hyn o gronfeydd wrth gefn yn ein galluogi i reoli risgiau ac ymateb i bwysau nad oes modd eu rhagweld, gan roi sicrwydd cyllidol i Ysgrifenyddion Cabinet unigol ddechrau cynllunio a chyflawni'r prif ymrwymiadau yn Symud Cymru Ymlaen.

en-gb	Changes to Budget Presentation
cy-gb	Newidiadau i Ddull Cyflwyno’r Gyllideb

en-gb	To simplify the presentation of the budget, the un-hypothecated general capital funding for local government is presented in the 2017-18 draft Budget as a single line within the Local Government MEG.
cy-gb	Er mwyn symleiddio dull cyflwyno’r Gyllideb, mae’r cyllid cyfalaf cyffredinol heb ei neilltuo ar gyfer llywodraeth leol bellach wedi’i gyflwyno yng Nghyllideb ddrafft 2017-18 fel llinell unigol o fewn y Prif Grŵp Gwariant Llywodraeth Leol.

en-gb	This is a change of presentation from the First Supplementary Budget 2016-17 where it was presented across a number of MEGs.
cy-gb	Mae hyn yn wahanol i Gyllideb Atodol Gyntaf 2016-17, pan gafodd ei gyflwyno ar draws nifer o Brif Grwpiau Gwariant.

en-gb	This change is for clarification only and is now consistent with the presentation of un-hypothecated revenue funding for local government.
cy-gb	Newid er eglurder yn unig yw hyn ac mae bellach yn gyson â’r dull o gyflwyno cyllid refeniw heb ei neilltuo ar gyfer llywodraeth leol.

en-gb	The change does not affect the level of funding or how it may be used by local authorities.
cy-gb	Nid yw'r newid yn effeithio ar lefel y cyllid na sut y gellid ei ddefnyddio gan awdurdodau lleol.

en-gb	The 2016-17 MEG capital baselines have not been restated but a full reconciliation is provided in Table 3.1.
cy-gb	Nid yw cyfalaf sylfaenol Prif Grwpiau Gwariant 2016-17 wedi’i ailddatgan, ond gellir defnyddio Tabl 3.1 i helpu i gymharu.

en-gb	Table 3.1 - Change of presentation to General Capital Funding for Local Government
cy-gb	Tabl 3.1 – Newid dull cyflwyno Cyllid Cyfalaf Cyffredinol ar gyfer Llywodraeth Leol

en-gb	Main Expenditure Group
cy-gb	Prif Grŵp Gwariant

en-gb	SPA
cy-gb	Maes Rhaglenni Gwariant

en-gb	£000s
cy-gb	£000oedd

en-gb	First Supplementary Budget 2016-17
cy-gb	Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17

en-gb	Communities and Children
cy-gb	Cymunedau a Phlant

en-gb	Homes and Places
cy-gb	Cartrefi a Lleoedd

en-gb	Economy and Infrastructure
cy-gb	Economi a’r Seilwaith

en-gb	Improve and Maintain Local Roads Infrastructure
cy-gb	Gwella a Chynnal y Seilwaith Ffyrdd Lleol

en-gb	Education and Training Standards
cy-gb	Safonau Addysg a Hyfforddiant

en-gb	Environment and Rural Affairs
cy-gb	Yr Amgylchedd a Materion Gwledig

en-gb	Climate Change and Sustainability
cy-gb	Y Newid yn yr Hinsawdd a Chynaliadwyedd

en-gb	Health, Well-being and Sport
cy-gb	Iechyd, Llesiant a Chwaraeon

en-gb	Social Services
cy-gb	Gwasanaethau Cymdeithasol

en-gb	Local Government
cy-gb	Llywodraeth Leol

en-gb	Local Government Funding
cy-gb	Cyllid Llywodraeth Leol

en-gb	Our Spending Priorities
cy-gb	Ein Blaenoriaethau Gwario

en-gb	Taking Wales Forward is a five-year programme for government which signals a fresh start to delivery through a new way of working.
cy-gb	Mae Symud Cymru Ymlaen yn rhaglen lywodraethu bum mlynedd, sy'n cynnig cyfle newydd i gyflawni drwy weithio mewn ffordd newydd.

en-gb	It outlines our key priorities for delivering improvements to our economy and public services;
cy-gb	Mae'n amlinellu ein blaenoriaethau allweddol ar gyfer gwella ein heconomi a'n gwasanaethau cyhoeddus;

en-gb	for creating jobs and prosperity and to improve wellbeing for everyone living in Wales.
cy-gb	ar gyfer creu swyddi a ffyniant ac ar gyfer gwella llesiant i bawb sy'n byw yng Nghymru.

en-gb	They are ambitious measures aimed at making a difference for everyone at every stage in their lives.
cy-gb	Maent yn fesurau uchelgeisiol, sydd â'r nod o wneud gwahaniaeth ar gyfer pawb, ar bob cam o'u bywyd.

en-gb	This government will work in partnership with others to tackle the challenges and issues facing Wales and grasp the opportunities as we continue to work together to create a strong and confident country.
cy-gb	Bydd y llywodraeth hon yn gweithio mewn partneriaeth gydag eraill i fynd i'r afael â'r heriau a'r materion sy'n wynebu Cymru a manteisio ar y cyfleoedd sy'n codi wrth inni barhau i gydweithio i greu gwlad gadarn a hyderus.

en-gb	We are working on four cross-cutting strategies – Prosperous and Secure, Healthy and Active, Ambitious and Learning, and United and Connected – which will set out in more detail the interdependent actions we will take to give everyone in Wales the opportunity to flourish at every stage of their lives.
cy-gb	Rydym yn gweithio ar bedair strategaeth drawsbynciol - Ffyniannus a Diogel, Iach ac Egnïol, Uchelgais a Dysgu, ac Unedig a Chysylltiedig - a fydd yn nodi'n fanylach y camau cyd-ddibynnol y byddwn yn eu cymryd i sicrhau bod pawb yng Nghymru yn cael y cyfle i ffynnu ar bob cam o'u bywyd.

en-gb	They will support Taking Wales Forward and enable us to use all the levers available to us to have the greatest impact and deliver the promise of the Well-being of Future Generations (Wales) Act.
cy-gb	Bydd y rhain yn cefnogi Symud Cymru Ymlaen ac yn ein galluogi i ddefnyddio pob dull sydd ar gael inni i gael yr effaith fwyaf bosibl a gwireddu addewid Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru).

en-gb	These interlinked strategies will ensure public services are integrated, efficient and available to support and enrich people’s lives when and where they need them.
cy-gb	Bydd y strategaethau cyd-ddibynnol hyn yn sicrhau bod  gwasanaethau cyhoeddus yn integredig, yn effeithlon ac ar gael i gefnogi pobl a chyfoethogi eu bywydau pa bryd bynnag a pha le bynnag y bydd arnynt eu hangen.

en-gb	It will be important to collaborate to plan for the tough choices ahead.
cy-gb	Bydd yn bwysig cydweithio i gynllunio ar gyfer y dewisiadau anodd sydd o’n blaenau.

en-gb	We will work with our partners to use our collective resources effectively.
cy-gb	Byddwn yn cydweithio â’n partneriaid i ddefnyddio'r adnoddau sydd gennym rhyngom yn effeithiol.

en-gb	The Well-being of Future Generations (Wales) Act gives us, and other public bodies, a strong foundation to build on.
cy-gb	Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) yn rhoi sylfaen gref i ni, a sefydliadau cyhoeddus eraill, adeiladu arni.

en-gb	PROSPEROUS AND SECURE
cy-gb	FFYNIANNUS A DIOGEL

en-gb	We want individuals, families and communities to feel the security that prosperity brings through better jobs, high-quality and secure housing and sustainable growth in our businesses.
cy-gb	Rydym am i unigolion, teuluoedd a chymunedau deimlo'r diogelwch sy'n deillio o'r ffyniant a ddaw yn sgil swyddi gwell, cartrefi diogel ac o safon, a thwf cynaliadwy yn ein busnesau.

en-gb	We will foster the conditions we need to allow businesses to thrive, provide the support people need to access those jobs, and continue to build on our global profile as a first-class place to invest.
cy-gb	Byddwn yn creu'r amodau sydd eu hangen i ganiatáu i fusnesau ffynnu, yn darparu'r cymorth y mae ar bobl ei angen i gael y swyddi hynny ac yn parhau i hybu ein henw da ledled y byd fel lle gwych ar gyfer buddsoddi.

en-gb	Supporting Businesses
cy-gb	Cefnogi Busnesau

en-gb	The Welsh Government is committed to creating a prosperous and secure economy that benefits everyone in Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i greu economi ffyniannus a diogel sy'n dod â budd i bawb yng Nghymru.

en-gb	The establishment of a new Development Bank for Wales is a shared priority of the Welsh Government and Plaid Cymru, and will improve the ability of small businesses to access finance, supporting the creation and safeguarding of jobs right across Wales.
cy-gb	Mae sefydlu Banc Datblygu newydd i Gymru yn flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru a Phlaid Cymru. Bydd yn gwella gallu busnesau bach i gael cyllid, a bydd hynny'n diogelu ac yn creu swyddi ledled Cymru.

en-gb	We are making £46m of financial transaction funding available over the next four years to support the establishment of the Bank, with over £17m allocated in       2017-18.
cy-gb	Bydd £46m o gyllid trafodiadau ariannol ar gael dros y pedair blynedd nesaf i gefnogi'r gwaith o sefydlu'r Banc, gyda thros £17m wedi'i ddyrannu yn 2017-18.

en-gb	This will supplement the range of funds already managed by Finance Wales.
cy-gb	Bydd hyn yn ychwanegu at yr amrediad o gronfeydd y mae Cyllid Cymru eisoes yn eu rheoli.

en-gb	As a government, we are committed to creating the right conditions for businesses to thrive and create sustainable growth and employment opportunities.
cy-gb	Fel llywodraeth, rydym wedi ymrwymo i greu'r amodau priodol i fusnesau allu ffynnu, a chreu twf cynaliadwy a chyfleoedd am waith.

en-gb	We will provide a tax cut for small business of £100m in 2017-18 by extending the Small Business Rates Relief (SBRR) scheme, which would otherwise have lapsed.
cy-gb	Byddwn yn darparu toriad treth o £100m ar gyfer busnesau bach yn 2017-18 drwy ymestyn y cynllun Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach, a fyddai wedi dod i ben fel arall.

en-gb	From 2018 onwards, we will put in place a new, reformed, permanent scheme.
cy-gb	O 2018 ymlaen, bydd cynllun newydd, diwygiedig, parhaol ar waith.

en-gb	SBRR provides 100% relief to businesses with a rateable value of up to £6,000 and tapered relief from 100% to zero to those with a rateable value between £6,001 and £12,000.
cy-gb	Mae'r Cynllun Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach yn rhoi rhyddhad 100% i fusnesau sydd â gwerth ardrethol o hyd at £6,000, a rhyddhad gostyngol o 100% i sero i rai sydd â gwerth ardrethol rhwng £6,001 a £12,000.

en-gb	We will ring-fence £10m in reserves to support a new transitional relief scheme for small businesses.
cy-gb	Byddwn yn clustnodi £10m o gronfeydd wrth gefn i gefnogi cynllun rhyddhad trosiannol newydd ar gyfer busnesau bach.

en-gb	Wales continues to be an attractive place for businesses to invest and grow.
cy-gb	Mae Cymru'n parhau i fod yn lle deniadol i fusnesau fuddsoddi a thyfu.

en-gb	We will continue our cross-cutting role in supporting entrepreneurship and support for SMEs and innovation-driven enterprise through the £65m Business Wales programme.
cy-gb	Byddwn yn parhau â'n swyddogaeth drawsbynciol o gefnogi entrepreneuriaeth, busnesau bach a chanolig a mentrau arloesi,  drwy raglen £65m Busnes Cymru.

en-gb	In 2015, Wales’ food and drink exports were worth more than £264m and, in 2017-18, we are investing an additional £0.2m increasing our support for the development and growth of food production and the food and drink industries in Wales to £4.7m.The  Welsh Government’s export support programmes have been instrumental in helping Welsh companies win new business in markets globally.
cy-gb	Yn 2015, roedd allforion bwyd a diod Cymru'n werth dros £264m. Yn 2017-18 rydym yn buddsoddi £0.2m yn ychwanegol, gan gynyddu ein cefnogaeth i ddatblygiad a thwf cynhyrchu bwyd a'r diwydiannau bwyd a diod yng Nghymru i £4.7m.  Mae rhaglenni cymorth Llywodraeth Cymru ar gyfer allforio wedi bod yn allweddol i helpu cwmnïau o Gymru i sicrhau busnes newydd mewn marchnadoedd ar hyd a lled y byd.

en-gb	City Deals
cy-gb	Bargeinion Dinesig

en-gb	The Cardiff Capital Region City Deal is a £1.2bn investment fund for the region, delivered over a 20-year period with the aim of driving economic growth.
cy-gb	Mae Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn gronfa fuddsoddi gwerth £1.2bn ar gyfer y rhanbarth.

en-gb	This has been made possible by the ambition of the 10 participating local authorities who have created a step change in regional collaboration, along with joint funding agreed by the Welsh and UK governments.
cy-gb	Caiff ei darparu dros gyfnod o 20 mlynedd a'i nod yw ysgogi twf economaidd. Mae hyn wedi bod yn bosibl oherwydd uchelgais y 10 awdurdod lleol sy'n cymryd rhan yn y fargen, sydd wedi ysgogi newid sylweddol o ran cydweithio o fewn rhanbarthau; ynghyd â chyllido ar y cyd a gytunwyd gan Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU.

en-gb	A key part of the deal is the South Wales Metro.
cy-gb	Mae Metro De Cymru yn rhan allweddol o'r fargen.

en-gb	We are working towards a deal for the Swansea Bay City Region, extending from Pembrokeshire to Neath Port Talbot, and a growth deal for North Wales to help strengthen its economy.
cy-gb	Rydym yn gweithio tuag at fargen ar gyfer Dinas-Ranbarth Bae Abertawe, sy'n ymestyn o Sir Benfro i Gastell-nedd Port Talbot, a bargen twf ar gyfer y Gogledd i gryfhau'r economi yno.

en-gb	Apprenticeships
cy-gb	Prentisiaethau

en-gb	Apprenticeships equip people with skills they can use throughout their careers.
cy-gb	Mae prentisiaethau'n rhoi'r cyfle i bobl ddysgu sgiliau y gallant eu defnyddio gydol eu gyrfa.

en-gb	They also help businesses to become more productive, expand and support growth in the economy.
cy-gb	Maent hefyd yn helpu busnesau i ddod yn fwy cynhyrchiol, i ehangu ac i gefnogi twf yn yr economi.

en-gb	Through our commitment to create a minimum of 100,000 all-age apprenticeships over the term of this government, we will build on our established record of high-quality vocational education and training and build the workforce we need for Wales to thrive.
cy-gb	Drwy ein hymrwymiad i greu o leiaf 100,000 o brentisiaethau i bobl o bob oed yn ystod tymor y llywodraeth hon, bydd ein henw da am ddarparu addysg a hyfforddiant galwedigaethol o safon uchel yn mynd o nerth i nerth, a byddwn yn sicrhau bod gennym weithlu a fydd yn galluogi Cymru i ffynnu.

en-gb	Supporting high-quality apprenticeships is one of the shared priorities with Plaid Cymru and in 2017-18 we will invest £111m to continue delivery of this commitment, including funding for traineeships.
cy-gb	Mae cefnogi prentisiaethau o safon yn un o'r blaenoriaethau a rennir gyda Phlaid Cymru ac yn 2017-18 byddwn yn buddsoddi £111m i barhau i gyflawni'r ymrwymiad hwn. Bydd hyn yn cynnwys cyllid ar gyfer hyfforddeiaethau.

en-gb	Childcare
cy-gb	Gofal Plant

en-gb	Affordable, available and accessible childcare improves the work prospects of all parents, enabling them to better support their families.
cy-gb	Mae gofal plant fforddiadwy a hygyrch yn gwella cyfle pob rhiant o gael gwaith, ac mae hynny'n eu galluogi i gefnogi eu teuluoedd yn well.

en-gb	It can also provide opportunities and long-term benefits for children and improve their life chances.
cy-gb	Gall hefyd ddarparu cyfleoedd a manteision hirdymor i blant a gwella eu cyfleoedd mewn bywyd.

en-gb	Childcare was identified in the Compact to Move Wales Forward as an area of common ground with Plaid Cymru.
cy-gb	Yn y Compact i Symud Cymru Ymlaen, nodwyd bod gofal plant yn faes lle'r oedd tir cyffredin gyda Phlaid Cymru.

en-gb	We are committed to offering 30-hours of free childcare a week for working parents of three and four-year-olds.
cy-gb	Rydym yn ymrwymo i gynnig 30 awr yr wythnos o ofal plant rhad ac am ddim i rieni plant tair a phedair oed sy'n gweithio.

en-gb	We will allocate £10m in 2017-18 to take forward the development of the offer next year.
cy-gb	Byddwn yn dyrannu £10m yn 2017-18 i fwrw ymlaen â'r gwaith o ddatblygu'r cynnig y flwyddyn nesaf.

en-gb	Over the lifetime of this government, we will work in partnership to deliver an extra 20,000 affordable homes.
cy-gb	Yn ystod tymor y llywodraeth hon, byddwn yn gweithio mewn partneriaeth i ddarparu 20,000 o dai fforddiadwy ychwanegol.

en-gb	Investing public money in building and refurbishing homes will contribute to national and local economies, creating and supporting jobs and training opportunities.
cy-gb	Bydd buddsoddi mewn adeiladu ac adnewyddu cartrefi yn cyfrannu at economïau cenedlaethol a lleol, gan greu a chefnogi swyddi a chyfleoedd hyfforddi.

en-gb	House building creates thousands of apprenticeships every year, provides wider regeneration in deprived areas and delivers benefits for and can transform whole communities.
cy-gb	Mae adeiladu tai'n creu miloedd o brentisiaethau bob blwyddyn, yn arwain at adfywio ehangach mewn ardaloedd difreintiedig ac yn dod â manteision i gymunedau.

en-gb	We have allocated more than £1.3bn over the term of this government in support of our housing priorities, of which £389m will be earmarked in reserves to support this commitment as plans are further developed.
cy-gb	Mae hefyd yn gallu trawsnewid cymunedau cyfan. Rydym wedi dyrannu dros £1.3bn dros dymor y llywodraeth hon i gefnogi ein blaenoriaethau tai. Bydd £389m o'r arian hwnnw'n cael ei glustnodi fel arian wrth gefn i gefnogi'r ymrwymiad hwn wrth i'r cynlluniau ddatblygu ymhellach.

en-gb	Environmental Green Growth
cy-gb	Twf Gwyrdd Amgylcheddol

en-gb	The Green Growth Wales programme has enhanced funding available through two investment vehicles to support a pipeline of energy efficiency and renewable energy projects.
cy-gb	Mae rhaglen Twf Gwyrdd Cymru wedi cynyddu'r cyllid sydd ar gael drwy ddau gyfrwng buddsoddi i gefnogi prosiectau effeithlonrwydd ynni ac ynni adnewyddadwy sydd yn yr arfaeth.

en-gb	Approximately £27m has already been invested, which is in turn recycled and is available to be invested in future projects.
cy-gb	Mae tua £27m eisoes wedi cael ei fuddsoddi. Maes o law, bydd hwnnw'n cael ei ailgylchu a bydd ar gael i'w fuddsoddi mewn prosiectau yn y dyfodol.

en-gb	This has enabled communities and businesses to use locally-generated electricity and heat from a range of renewable installations to supply local demand.
cy-gb	Mae hyn wedi galluogi cymunedau a busnesau i ddefnyddio trydan a gwres sy'n cael ei gynhyrchu'n lleol drwy ddulliau adnewyddadwy i ateb y galw lleol.

en-gb	In this Budget, we are allocating an additional £16m over four years which brings our total investment to £43m.
cy-gb	Yn y Gyllideb hon, rydym yn dyrannu £16m yn ychwanegol dros bedair blynedd, sy'n dod â chyfanswm ein buddsoddiad i £43m.

en-gb	Flood and Coastal Risk Management
cy-gb	Rheoli Perygl Llifogydd ac Arfordiroedd

en-gb	A number of our recent flood and coastal risk management schemes have provided multiple benefits alongside risk management, including tourism, regeneration and biodiversity.
cy-gb	Mae nifer o'n cynlluniau diweddar i reoli perygl llifogydd ac arfordiroedd wedi arwain at sawl mantais, ochr yn ochr â rheoli perygl. Mae'r manteision hyn yn cynnwys twristiaeth, adfywio a bioamrywiaeth.

en-gb	We are planning for future flood and coastal risk management by working alongside local authorities to develop an innovative £150m programme of capital investment to start in 2018-19.
cy-gb	Rydym yn cynllunio ar gyfer rheoli perygl llifogydd ac arfordiroedd yn y dyfodol drwy weithio ochr yn ochr ag awdurdodau lleol i ddatblygu rhaglen arloesol gwerth £150m o fuddsoddiad cyfalaf a fydd yn dechrau yn 2018-19.

en-gb	HEALTHY AND ACTIVE
cy-gb	IACHUS ac EGNÏOL

en-gb	NHS Wales
cy-gb	GIG Cymru

en-gb	We are committed to supporting everyone in Wales to take steps to improve their health and wellbeing.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gefnogi pawb yng Nghymru i gymryd camau i wella eu hiechyd a'u llesiant.

en-gb	We want people to live well for longer, enabling them to contribute to society and live fulfilled lives.
cy-gb	Rydym am i bobl fyw'n iach am gyfnod hirach, gan eu galluogi i gyfrannu at y gymdeithas a byw bywyd llawn.

en-gb	However, we know that health inequalities still persist in communities throughout Wales, which have consequences not only for individuals’ lives but for wider society.
cy-gb	Fodd bynnag, rydym yn gwybod bod anghydraddoldebau iechyd yn parhau mewn cymunedau yng Nghymru, ac mae'r rhain yn effeithio ar fywydau unigolion ac ar y gymdeithas yn ehangach.

en-gb	Challenges and Opportunities
cy-gb	Heriau a Chyfleoedd

en-gb	The Welsh Government is continuing to invest in the Welsh NHS.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n parhau i fuddsoddi yn y GIG yng Nghymru.

en-gb	The most recent figures on comparable health spending, published by the Treasury, show that spending per head on health in Wales was 1% higher than in England in 2014-15, and grew faster in that year than in any other UK nation.
cy-gb	Mae'r ffigurau diweddaraf sy'n cymharu gwariant ar iechyd, a gyhoeddwyd gan y Trysorlys, yn dangos bod gwariant y pen ar iechyd yng Nghymru un y cant yn fwy nag yn Lloegr yn 2014-15, a'i fod wedi cynyddu'n gyflymach yn y flwyddyn honno o'i gymharu ag unrhyw un arall o wledydd y DU.

en-gb	When spending on health and social care are combined, Wales is spending £172m or 7% more than England.
cy-gb	Os ydym yn cyfuno'r gwariant ar iechyd a'r gwariant ar ofal cymdeithasol, mae Cymru'n gwario £172m neu 7% yn fwy nag y mae Lloegr yn ei wario.

en-gb	We are committed to a fully-integrated care system in Wales – we are continuing to invest in both health and social care and in 2017-18 we will invest a further £60m in the Intermediate Care Fund, which helps people to live independently and reduces hospital admissions.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i sicrhau system ofal hollol integredig yng Nghymru - rydym yn parhau i fuddsoddi mewn iechyd a gofal cymdeithasol ac yn 2017-18 byddwn yn buddsoddi £60m yn ychwanegol yn y Gronfa Gofal Canolraddol, sy'n helpu pobl i fyw'n annibynnol ac yn helpu i leihau’r angen i dderbyn pobl i'r ysbyty.

en-gb	Analysis by the Nuffield Trust in 2014, and by the Health Foundation in its recently-published report The Path to Sustainability – Funding Projections for the NHS in Wales, highlight the challenges and opportunities facing the Welsh NHS over the medium and long term.
cy-gb	Mae gwaith dadansoddi a gyflawnwyd gan Ymddiriedolaeth  Nuffield yn 2014, a chan y Sefydliad Iechyd yn ei adroddiad a gyhoeddwyd yn ddiweddar The Path to Sustainability - Funding Projections for the NHS in Wales, yn tynnu sylw at yr heriau a'r cyfleoedd sy'n wynebu GIG Cymru yn y tymor canolig a'r tymor hir.

en-gb	Like most health services, the NHS in Wales is responding to an increase in demand associated with an increasingly-elderly population.
cy-gb	Fel y mwyafrif o wasanaethau iechyd, mae'r GIG yng Nghymru'n ymateb i gynnydd mewn galw sy'n gysylltiedig â phoblogaeth sy'n heneiddio.

en-gb	Advances in healthcare technology provide significant opportunities to improve length and quality of life but they also pose financial challenges to the NHS.
cy-gb	Mae datblygiadau mewn technoleg gofal iechyd yn darparu cyfleoedd niferus i wella hyd a safon bywyd, ond mae heriau ariannol i'r GIG yn deillio o hyn hefyd.

en-gb	The Welsh NHS has placed the prudent healthcare principles and a focus on value-based healthcare at the heart of both the planning and delivery of services, attracting international recognition.
cy-gb	Mae GIG Cymru wedi rhoi lle canolog i egwyddorion gofal iechyd darbodus a ffocws ar ofal iechyd sy'n seiliedig ar werth wrth gynllunio a darparu gwasanaethau, ac mae hynny wedi cael cydnabyddiaeth ryngwladol.

en-gb	The Welsh Government is responding to the Nuffield Trust and Health Foundation analysis by continuing to invest in the Welsh NHS.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n ymateb i ddadansoddiadau Ymddiriedolaeth Nuffield a'r Sefydliad Iechyd drwy barhau i fuddsoddi yn y GIG yng Nghymru.

en-gb	In this draft Budget, we are investing an additional £240m in 2017-18.
cy-gb	Yn y Gyllideb ddrafft hon, rydym yn buddsoddi £240m yn ychwanegol yn 2017-18.

en-gb	This will enable NHS organisations to continue to meet the ongoing growth in demand and costs of services.
cy-gb	Bydd hyn yn galluogi sefydliadau'r GIG i barhau i fodloni'r cynnydd parhaus mewn galw a chostau gwasanaethau.

en-gb	This includes meeting the costs of pay awards for NHS staff;
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys bodloni costau codiadau cyflog staff y GIG;

en-gb	delivering more care in primary and community care;
cy-gb	darparu rhagor o ofal mewn lleoliadau gofal sylfaenol a gofal cymunedol;

en-gb	maintaining investment in new drugs and treatments and ensuring high-quality of care for all.
cy-gb	cynnal y buddsoddiad mewn cyffuriau a thriniaethau newydd, a sicrhau gofal o safon i bawb.

en-gb	Treatment Fund
cy-gb	Cronfa Driniaethau

en-gb	We are committed to improving the introduction of innovative, evidence-based, treatments in Wales and, as part of the compact with Plaid Cymru, will provide £16m in 2017-18 for the new Treatment Fund.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i sicrhau gwelliannau o ran cyflwyno triniaethau arloesol, seiliedig ar dystiolaeth, yng Nghymru.

en-gb	The emergence of new and innovative but often high-cost medicines and treatments places a responsibility on us to ensure our limited resources are invested where the proven benefit is in balance with the cost.
cy-gb	Fel rhan o'r compact gyda Phlaid Cymru, byddwn yn darparu £16m yn 2017-18 ar gyfer y Gronfa Driniaethau newydd. Mae meddyginiaethau newydd ac arloesol yn aml yn ddrud, ac wrth iddynt gael eu cyflwyno mae hynny'n gosod cyfrifoldeb arnom ni i sicrhau bod ein hadnoddau cyfyngedig yn cael eu buddsoddi lle ceir prawf eu bod yn dod â budd, a bod y budd hwnnw'n cydbwyso â'r gost.

en-gb	This new fund will give people in Wales fast access to new and innovative treatments.
cy-gb	Bydd y gronfa newydd hon yn rhoi i bobl yng Nghymru fynediad cyflym at driniaethau newydd ac arloesol.

en-gb	Education and Training
cy-gb	Addysg a Hyfforddiant

en-gb	More than £350m is invested every year in the education and training of healthcare professionals – this investment supports more than 15,000 students, trainees and staff in Wales.
cy-gb	Bob blwyddyn, caiff £350m ei fuddsoddi mewn addysg a hyfforddiant i weithwyr iechyd proffesiynol - mae'r buddsoddiad hwn yn cefnogi dros 15,000 o fyfyrwyr, hyfforddeion ac aelodau staff yng Nghymru.

en-gb	In line with our commitments to the NHS workforce, plans are well-advanced for a major national and international recruitment campaign to market Wales and NHS Wales as an attractive place for doctors, including GPs, to train, work and live.
cy-gb	Yn unol â'n hymrwymiad i weithlu'r GIG, mae'r cynlluniau'n mynd rhagddynt yn dda ar gyfer ymgyrch recriwtio cenedlaethol a rhyngwladol i farchnata Cymru a GIG Cymru fel lle deniadol i hyfforddi, gweithio a byw i feddygon, gan gynnwys meddygon teulu.

en-gb	This is an ambition we share with Plaid Cymru, and are investing an additional £7m in 2017-18 for healthcare professional education, including medical schools, as part of the Budget agreement.
cy-gb	Mae hon yn uchelgais yr ydym yn ei rhannu gyda Phlaid Cymru ac rydym yn buddsoddi £7m yn ychwanegol yn 2017-18 mewn addysg i weithwyr gofal iechyd proffesiynol, gan gynnwys ysgolion meddygol, fel rhan o gytundeb y Gyllideb.

en-gb	Mental Health Services
cy-gb	Gwasanaethau Iechyd Meddwl

en-gb	We continue to spend more on mental health services than on any other part of NHS Wales.
cy-gb	Rydym yn parhau i wario mwy ar wasanaethau iechyd meddwl nag ar unrhyw ran arall o GIG Cymru.

en-gb	Of the £240m additional funding to the NHS next year, £20m will be ring-fenced provision for mental health services, in line with our Budget agreement with Plaid Cymru.
cy-gb	O'r £240m o gyllid ychwanegol i'r GIG y flwyddyn nesaf, bydd £20m yn cael ei glustnodi ar gyfer darparu gwasanaethau iechyd meddwl, yn unol â'n cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru.

en-gb	This additional investment will support the priorities set out in the new three-year delivery plan Together for Mental Health.
cy-gb	Bydd y buddsoddiad ychwanegol hwn yn cefnogi'r blaenoriaethau a osodwyd yn y cynllun cyflawni tair blynedd newydd Law yn Llaw at Iechyd Meddwl.

en-gb	NHS Estate and Equipment
cy-gb	Ystad ac Offer y GIG

en-gb	Investment in the estate and equipment for the NHS is essential to ensure we have a modern NHS.
cy-gb	Mae'n hanfodol ein bod yn buddsoddi yn ystad y GIG ac offer ar gyfer y GIG i sicrhau bod gennym wasanaeth iechyd modern.

en-gb	We are investing £1bn to maintain and transform the NHS over the next four years.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £1bn i gynnal a thrawsnewid y GIG dros y pedair blynedd nesaf.

en-gb	This includes new medical equipment, IT and infrastructure, and will cover all healthcare settings including acute, primary and community care.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys offer meddygol newydd, TG a seilwaith. Bydd yn berthnasol i bob math o leoliad gofal iechyd, gan gynnwys gofal acîwt, gofal sylfaenol a gofal cymunedol.

en-gb	We will invest £15m, in 2017-18, in new diagnostic equipment, as part of the Budget agreement with Plaid Cymru.
cy-gb	Byddwn yn buddsoddi £15m, yn 2017-18, mewn offer diagnostig newydd, fel rhan o’r cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru.

en-gb	We also plan to boost investment in health infrastructure using a new Welsh Mutual Investment Model to develop the new specialist Velindre Cancer Centre.
cy-gb	Rydym hefyd yn bwriadu cynyddu'r arian a fuddsoddir mewn seilwaith iechyd gan ddefnyddio Model Buddsoddi Cydfuddiannol newydd i Gymru i ddatblygu'r ganolfan arbenigol ar gyfer canser yn Felindre.

en-gb	Primary and Community Care
cy-gb	Gofal Sylfaenol a Gofal Cymunedol

en-gb	The NHS must respond to the needs of our modern society with greater integration between health and social services.
cy-gb	Mae'n rhaid i'r GIG ymateb i anghenion ein cymdeithas fodern, gyda rhagor o integreiddio rhwng gwasanaethau iechyd a gwasanaethau cymdeithasol.

en-gb	We are continuing to move more care and services out of hospitals into local communities so people can be treated and cared for closer to home.
cy-gb	Rydym yn parhau i symud rhagor o ofal a gwasanaethau allan o ysbytai i mewn i gymunedau lleol, fel bod pobl yn gallu cael triniaeth a gofal yn nes at eu cartrefi.

en-gb	We are improving access to GP surgeries so people can receive healthcare locally.
cy-gb	Rydym yn gwella mynediad at feddygfeydd er mwyn i bobl allu cael gofal iechyd yn lleol.

en-gb	The latest statistics show that 79 per cent of GP practices in Wales offer appointments between 5pm and 6.30pm every weekday, an increase of 16 percentage points since 2011.
cy-gb	Mae'r ystadegau diweddaraf yn dangos bod 79 y cant o feddygfeydd Cymru'n cynnig apwyntiadau rhwng 5pm a 6:30pm o ddydd Llun i ddydd Gwener. Mae hyn yn gynnydd o 16 pwynt canran ers 2011.

en-gb	We will continue to invest in community pharmacies to increase the range of services available on the high street.
cy-gb	Byddwn yn parhau i fuddsoddi mewn fferyllfeydd cymunedol i gynyddu'r amrediad o wasanaethau sydd ar gael ar y stryd fawr.

en-gb	We will work with health boards, schools, local authorities, the voluntary and third sector to promote healthy lifestyle choices;
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda byrddau iechyd, ysgolion, awdurdodau lleol, y sector gwirfoddol a'r trydydd sector i hyrwyddo ffordd iach o fyw;

en-gb	exercise and activity;
cy-gb	ymarfer corff a gweithgarwch corfforol;

en-gb	emotional wellbeing;
cy-gb	llesiant emosiynol;

en-gb	promote responsible drinking and stop-smoking services to support people to take steps to improve their own health and wellbeing.
cy-gb	yfed yn gyfrifol a gwasanaethau i roi'r gorau i ysmygu, i gefnogi pobl i gymryd camau i wella eu hiechyd a'u llesiant eu hunain.

en-gb	As part of our shared agenda with Plaid Cymru to improve health and wellbeing for all, we are making an additional £1m of funding available to support end-of-life care and investing £1m in eating disorder and gender identity provision in Wales.
cy-gb	Fel rhan o'n hagenda gyffredin gyda Phlaid Cymru i wella iechyd a llesiant i bawb, rydym am sicrhau bod £1m o gyllid ychwanegol ar gael i gefnogi gofal diwedd oes ac rydym yn buddsoddi £1m mewn darpariaeth anhwylderau bwyta a darpariaeth hunaniaeth rywedd yng Nghymru.

en-gb	The Social Services and Well-being (Wales) Act came into force in April 2016.
cy-gb	Daeth Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) i rym ym mis Ebrill 2016.

en-gb	It is the new legal framework which modernises social services and introduces a radical new system for social services, based on the needs of individuals.
cy-gb	Dyma'r fframwaith cyfreithiol newydd sy'n moderneiddio gwasanaethau cymdeithasol ac yn cyflwyno system newydd, radical ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol, yn seiliedig ar anghenion unigolion.

en-gb	It is based on the four principles of wellbeing, people, partnership and prevention and will give people more say over their care and support.
cy-gb	Mae'n seiliedig ar bedair egwyddor, sef llesiant, pobl, partneriaeth ac atal. Bydd hefyd yn rhoi mwy o lais i bobl ynglŷn â'u gofal a chymorth.

en-gb	The local government settlement for 2017-18 includes an additional £25m, which will be specifically for social services.
cy-gb	Mae'r setliad llywodraeth leol ar gyfer 2017-18 yn cynnwys £25m yn ychwanegol, a fydd yn benodol ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol.

en-gb	This builds on the additional £21m allocated to social services through the local government settlement in 2016-17.
cy-gb	Mae hyn yn adeiladu ar y £21m ychwanegol a ddyrannwyd i wasanaethau cymdeithasol drwy'r setliad llywodraeth leol yn 2016-17.

en-gb	We believe people who have worked hard all their lives should be able to pass on their savings.
cy-gb	Rydym o'r farn y dylai pobl sydd wedi gweithio'n galed gydol eu hoes allu trosglwyddo'u cynilion i rywun arall.

en-gb	In recognition of this we are committed to doubling the capital people can keep when entering residential care to £50,000.
cy-gb	I gydnabod hyn, rydym wedi ymrwymo i ddyblu'r cyfalaf y caiff pobl ei gadw pan fyddant yn symud i gartref gofal preswyl i £50,000.

en-gb	In 2017-18, we are allocating an additional £4.5m towards fulfilling this commitment which will take the limit to £30,000 next year.
cy-gb	Yn 2017-18, rydym yn dyrannu £4.5m yn ychwanegol tuag at gyflawni'r ymrwymiad hwn, a bydd hynny’n dod â’r terfyn uchaf i £30,000 y flwyddyn nesaf.

en-gb	AMBITIOUS AND LEARNING
cy-gb	UCHELGAIS A DYSGU

en-gb	Education plays a fundamental role in our development as individuals and is the foundation of a strong and vibrant economy.
cy-gb	Mae addysg yn chwarae rhan hanfodol yn ein datblygiad fel unigolion ac mae'n ffurfio'r sail i economi gadarn a llewyrchus.

en-gb	It provides an opportunity for people to achieve their potential and direct their own futures.
cy-gb	Mae'n rhoi'r cyfle i bobl gyflawni eu potensial a chael rheolaeth dros eu dyfodol eu hunain.

en-gb	Creating motivated and capable learners through our schools, colleges and universities helps us to break the cycle of disadvantage over the long-term and will support Wales in becoming a productive and prosperous nation.
cy-gb	Mae meithrin dysgwyr medrus a brwdfrydig drwy ein hysgolion, ein colegau a'n prifysgolion yn ein helpu i dorri'r cylch o anfantais yn y tymor hir. Bydd hefyd yn helpu Cymru i ddod yn genedl gynhyrchiol a ffyniannus.

en-gb	Raising school standards
cy-gb	Gwella safonau mewn ysgolion

en-gb	We are embarking on a major reform agenda for education in Wales – the biggest education reform since the 1940s.
cy-gb	Rydym wedi cychwyn gwaith ar agenda bwysig i ddiwygio addysg yng Nghymru - y diwygiadau mwyaf ym myd addysg ers y 1940au.

en-gb	We are developing new curriculum and assessment arrangements which will fully equip children and young people to thrive amid the challenges and opportunities of the 21st century.
cy-gb	Rydym wrthi'n datblygu trefniadau newydd ar gyfer y cwricwlwm ac asesu a fydd yn paratoi plant a phobl ifanc yn llawn ar gyfer heriau a chyfleoedd yr unfed ganrif ar hugain, i sicrhau eu bod yn gallu ffynnu.

en-gb	This ambition will be underpinned by our pledge to provide £100m of additional funding over this Assembly term to raise school standards.
cy-gb	Yn sail i'r uchelgais hon fydd ein haddewid i ddarparu gwerth £100m o gyllid ychwanegol yn ystod y tymor Cynulliad hwn i wella safonau mewn ysgolion.

en-gb	In 2017-18, in line with our commitment, we will invest £20m in our key priorities to improve teaching and learning, workforce development, leadership and the Welsh Language.
cy-gb	Yn 2017-18, yn unol â'n hymrwymiad, byddwn yn buddsoddi £20m yn ein blaenoriaethau allweddol i wella addysgu a dysgu, datblygu'r gweithlu, arweinyddiaeth a'r Gymraeg

en-gb	Our young people need learning environments which support the delivery of improved educational outcomes, are of a consistent quality across Wales, drive collaboration and have social, environmental and economic benefits.
cy-gb	Mae ar ein pobl ifanc angen amgylcheddau dysgu sy'n cefnogi'r gwaith o gyflawni canlyniadau addysgol gwell, sydd o'r un safon ledled Cymru, sy'n hybu cydweithio ac sy'n fanteisiol o safbwynt cymdeithasol, amgylcheddol ac economaidd.

en-gb	The 21st Century Schools and Education Programme represents a long-term, strategic investment in our educational infrastructure.
cy-gb	Mae'r Rhaglen i sicrhau Addysg ac Ysgolion ar gyfer yr 21ain ganrif yn fuddsoddiad hirdymor, strategol yn ein seilwaith addysg.

en-gb	Over the next four years we will invest more than £500m in capital funding for this programme, which contributes to our commitment to invest £2bn for improvement of our schools and colleges by 2024.
cy-gb	Dros y pedair blynedd nesaf byddwn yn buddsoddi cyllid cyfalaf gwerth dros £500m ar gyfer y rhaglen hon. Bydd hyn yn cyfrannu at ein hymrwymiad i fuddsoddi £2bn er mwyn gwella ein hysgolion a'n colegau erbyn 2024.

en-gb	Pupil Deprivation Grant (PDG)
cy-gb	Grant Amddifadedd Disgyblion

en-gb	For our education reforms to succeed we must continue to close the attainment gap between the poorest pupils and their peers.
cy-gb	Er mwyn i'n diwygiadau addysg fod yn llwyddiannus, mae'n rhaid inni gau'r bwlch rhwng cyrhaeddiad y disgyblion tlotaf a chyrhaeddiad disgyblion eraill.

en-gb	There is increasing evidence that the focus we place on disadvantaged learners is having an impact, not just in literacy, numeracy and academic achievement but also in behaviour, confidence and self-esteem.
cy-gb	Ceir mwy a mwy o dystiolaeth fod y ffocws rydym yn ei roi ar ddysgwyr sydd dan anfantais yn cael effaith ar ymddygiad, hyder a hunan-barch yn ogystal â llythrennedd, rhifedd a chyrhaeddiad academaidd.

en-gb	Our decision to continue to invest in the Pupil Deprivation Grant (PDG) is recognition that it is making a real difference to the lives of disadvantaged learners.
cy-gb	Mae ein penderfyniad i barhau i fuddsoddi yn y Grant Amddifadedd Disgyblion yn gydnabyddiaeth ei fod yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau dysgwyr sydd dan anfantais.

en-gb	In 2017-18 we are investing an additional £4.5m in the early years PDG, doubling the support we provide to disadvantaged pupils aged three and four, ensuring that every child gets the best start in life.
cy-gb	Yn 2017-18 rydym yn buddsoddi £4.5m yn ychwanegol yn y Grant Amddifadedd Disgyblion ar gyfer y blynyddoedd cynnar. Bydd hynny'n dyblu'r cymorth rydym yn ei roi i ddisgyblion tair a phedair oed sydd dan anfantais ac yn sicrhau bod pob plentyn yn cael y dechrau gorau posibl.

en-gb	This expanded provision takes our total investment in the PDG to more than £90m in 2017-18.
cy-gb	Mae'r estyniad hwn i'r ddarpariaeth yn golygu bod y cyfanswm rydym yn ei fuddsoddi yn y Grant Amddifadedd Disgyblion yn dod i dros £90m yn 2017-18.

en-gb	Further and Higher Education
cy-gb	Addysg Bellach ac Addysg Uwch

en-gb	Further and higher education provides academic and vocational routes to equip people with the skills they need for the future.
cy-gb	Mae addysg bellach ac addysg uwch yn darparu llwybrau academaidd a galwedigaethol sy'n rhoi'r cyfle i bobl ddysgu'r sgiliau y mae eu hangen arnynt ar gyfer y dyfodol.

en-gb	Education makes a significant contribution to social mobility and we are committed to providing full and part-time opportunities, which will benefit learners of all ages, as well as employers and communities.
cy-gb	Mae addysg yn cyfrannu'n sylweddol at symudedd cymdeithasol ac rydym wedi ymrwymo i ddarparu cyfleoedd amser llawn a rhan-amser a fydd o fantais i ddysgwyr o bob oed, yn ogystal â chyflogwyr a chymunedau.

en-gb	As a result of the Budget agreement with Plaid Cymru, we will provide an additional £30m in 2017-18 to support further and higher education, mitigating against reductions in adult basic skills, part-time learners, expensive subjects and research, while also supporting the transition to new student support arrangements.
cy-gb	O ganlyniad i'r cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru, byddwn yn darparu £30m yn ychwanegol yn 2017-18 i gefnogi addysg bellach ac addysg uwch. Bydd hyn yn lliniaru effeithiau'r gostyngiadau o ran sgiliau sylfaenol oedolion, dysgu rhan-amser, a phynciau drud ac ymchwil. Ar yr un pryd, bydd yn cefnogi'r newid i drefniadau newydd ar gyfer rhoi cymorth i fyfyrwyr.

en-gb	Professor Ian Diamond’s review of higher education and student finance arrangements, commissioned by the Welsh Government, recommended a radical overhaul of the current system.
cy-gb	Roedd adolygiad yr Athro Ian Diamond o addysg uwch a threfniadau cyllido myfyrwyr, a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru, yn argymell y dylid adolygu'r system bresennol yn llwyr.

en-gb	We have endorsed the underlying principles of the recommendations and are providing an additional £15m in 2017-18 in recognition of the pressures on student support while we move to a new system.
cy-gb	Rydym wedi cymeradwyo egwyddorion sylfaenol yr argymhellion, ac rydym yn darparu £15m yn ychwanegol yn 2017-18 i gydnabod y pwysau ar gymorth i fyfyrwyr wrth i ni symud i roi system newydd ar waith.

en-gb	National Science Academy
cy-gb	Yr Academi Wyddoniaeth Genedlaethol

en-gb	Our National Science Academy supports ‘STEM’ engagement across Wales, and is encouraging and inspiring young people about science, technology, engineering and mathematics, complementing the formal school curriculum.
cy-gb	Mae ein Hacademi Wyddoniaeth Genedlaethol yn cefnogi diddordeb yn y pynciau STEM yng Nghymru ac yn ennyn diddordeb pobl ifanc mewn gwyddoniaeth, technoleg, peirianneg a mathemateg, i ategu'r cwricwlwm ysgol ffurfiol.

en-gb	Figures projected to March suggest the programme will deliver enrichment events for more than 186,000 pupils and students and professional development for more than 2,800 teachers.
cy-gb	Mae'r ffigurau rhagamcanol hyd at fis Mawrth yn awgrymu y bydd y rhaglen yn darparu digwyddiadau cyfoethogi i dros 186,000 o ddisgyblion a myfyrwyr, yn ogystal â datblygiad proffesiynol i dros 2,800 o athrawon.

en-gb	UNITED AND CONNECTED
cy-gb	UNEDIG A CHYSYLLTIEDIG

en-gb	We want a Wales where everyone is respected and valued.
cy-gb	Rydym am i Gymru fod yn wlad lle mae pawb yn cael ei barchu a'i werthfawrogi.

en-gb	We want people’s needs to be met by good-quality, responsive, public services and infrastructure which enable people to connect with their friends, families and wider communities.
cy-gb	Rydym am weld anghenion pobl yn cael eu diwallu gan wasanaethau cyhoeddus ymatebol, o safon a seilwaith sy'n galluogi pobl i gysylltu â'u ffrindiau, teuluoedd a chymunedau ehangach.

en-gb	The road network and public transport provide the core means for people to access jobs, housing, services and leisure as well as being a driver for the economy.
cy-gb	Mae'r rhwydwaith ffyrdd a thrafnidiaeth gyhoeddus  yn darparu'r prif ddull o gael mynediad at swyddi, tai, gwasanaethau a hamdden. Maent hefyd yn ysgogi'r economi.

en-gb	These areas will continue to be a key focus of infrastructure investment over the budget period.
cy-gb	Bydd y meysydd hyn yn parhau i fod yn ffocws allweddol ar gyfer buddsoddi mewn seilwaith yn ystod cyfnod y gyllideb.

en-gb	We are supporting improvements to the motorway and trunk road network with nearly £300m of capital investment earmarked over the next four years.
cy-gb	Rydym yn cefnogi gwelliannau i'r draffordd a'r rhwydwaith cefnffyrdd. Mae buddsoddiad cyfalaf gwerth bron £300m wedi'i glustnodi ar gyfer y pedair blynedd nesaf.

en-gb	We have also set aside, in reserves, more than £900m for an M4 relief road, which will be allocated subject to the outcome of the public inquiry.
cy-gb	Rydym hefyd wedi neilltuo, mewn cronfa wrth gefn, dros £900m ar gyfer ffordd liniaru i'r M4. Bydd dyrannu'r arian hwnnw'n dibynnu ar ganlyniad yr ymchwiliad cyhoeddus.

en-gb	Accessibility is a key driver for economic growth, and we are making available £369m over the next four years to create a South Wales Metro, as well as an additional £50m to advance the development of a North Wales metro system.
cy-gb	Mae hygyrchedd yn un o'r prif ffactorau sy'n ysgogi twf economaidd, a byddwn yn sicrhau bod £369m ar gael dros y pedair blynedd nesaf i greu Metro De Cymru, yn ogystal â £50m yn ychwanegol i fwrw ymlaen â datblygu system fetro ar gyfer y Gogledd.

en-gb	As part of our Budget agreement with Plaid Cymru, we are allocating £0.5m in 2017-18 to conduct feasibility studies into the re-opening of the Carmarthen to Aberystwyth railway line and establishing a national cycleway, as well as £2m available to encourage measures to improve infrastructure for ports.
cy-gb	Fel rhan o'n cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru, rydym yn dyrannu £0.5m yn 2017-18 er mwyn cynnal astudiaethau i ystyried dichonoldeb ailagor  y rheilffordd o Gaerfyrddin i Aberystwyth a sefydlu llwybr beiciau cenedlaethol, yn ogystal â. £2m a fydd ar gael i annog mesurau i wella seilwaith porthladdoedd.

en-gb	Digital connectivity
cy-gb	Cysylltedd Digidol

en-gb	Wales is leading the way among the UK’s devolved nations with the availability of superfast broadband.
cy-gb	O ran sicrhau bod band eang cyflym iawn ar gael, mae Cymru'n arwain y ffordd i wledydd datganoledig y DU.

en-gb	There is provision in the 2017-18 capital budget to spend £20.6m on ICT Infrastructure, which includes funding to deliver the remaining premises under the Superfast Cymru programme.
cy-gb	Mae darpariaeth yng nghyllideb gyfalaf 2017-18 i wario £20.6m ar Seilwaith TG. Mae hynny'n cynnwys cyllid i ddarparu ar gyfer yr adeiladau sy'n weddill o dan rhaglen Cyflymu Cymru.

en-gb	We will maximise the opportunities to business through Business Wales superfast exploitation support.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau bod pob cyfle posibl ar gael i fusnesau drwy gymorth Busnes Cymru i fanteisio ar fand eang cyflym iawn.

en-gb	Arts and Culture
cy-gb	Celfyddydau a Diwylliant

en-gb	Culture is the soul of Wales, and we aim to help nourish and support it.
cy-gb	Diwylliant yw enaid Cymru, a'n nod yw helpu i'w feithrin a'i gefnogi.

en-gb	As part of our Budget agreement with Plaid Cymru, we are investing an additional £3m in support of arts funding in 2017-18, including the Arts Council of Wales, the National Museum and National Library and the Welsh Books Council.
cy-gb	Fel rhan o'n cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru, rydym yn buddsoddi £3m yn ychwanegol i gefnogi cyllido'r celfyddydau yn 2017-18. Bydd hyn yn cynnwys Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfa Cymru a'r Llyfrgell Genedlaethol, a Chyngor Llyfrau Cymru.

en-gb	The funding will also support feasibility studies for a national art gallery and a football museum in North Wales.
cy-gb	Bydd y cyllid hefyd yn cefnogi astudiaethau dichonoldeb ar gyfer oriel gelf ac amgueddfa bêl-droed yn y Gogledd.

en-gb	The Budget agreement also provides an additional £5m for Visit Wales in 2017-18 to continue to promote Wales as a first-class place to visit, study and live.
cy-gb	Mae cytundeb y Gyllideb hefyd yn darparu £5m yn ychwanegol i Croeso Cymru yn 2017-18, er mwyn iddo barhau i hyrwyddo Cymru fel lle gwych i ymweld ag ef, i astudio ynddo ac i fyw ynddo.

en-gb	A further £5m has been agreed in line with our shared ambition to see the Welsh language used more extensively and to grow the number of people able to speak Welsh.
cy-gb	Mae £5m yn ychwanegol wedi’i gytuno yn unol â'n huchelgais gyffredin i weld mwy o ddefnydd o'r Gymraeg ac i gynyddu'r nifer o bobl sy'n gallu siarad Cymraeg.

en-gb	Local authorities are key partners for the Welsh Government.
cy-gb	Mae awdurdodau lleol yn bartneriaid allweddol i Lywodraeth Cymru.

en-gb	Local government plays a vital part in the lives of every person in Wales – councils provide the services which educate our children, look after elderly and vulnerable people, dispose of our waste and light our streets.
cy-gb	Mae llywodraeth leol yn chwarae rhan hanfodol ym mywyd pob person yng Nghymru – mae cynghorau’n darparu'r gwasanaethau sy'n addysgu ein plant, gofalu am yr henoed a phobl agored i niwed, gwaredu ein gwastraff a goleuo ein strydoedd.

en-gb	In our draft Budget 2017-18, we have once again protected local government from the worst of the impact of austerity.
cy-gb	Yn ein cyllideb ddrafft ar gyfer 2017-18 rydym wedi amddiffyn llywodraeth leol rhag effaith waethaf y cyni cyllido unwaith yn rhagor.

en-gb	This has been supported by £25m of additional funding for local authorities in 2017-18 provided as part of the Budget agreement with Plaid Cymru.
cy-gb	Caiff hyn ei gefnogi gan £25m o gyllid ychwanegol ar gyfer awdurdodau lleol yn 2017-18 a ddarperir fel rhan o'r cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru.

en-gb	As a result of these actions, taking into account the funding provided through Revenue Support Grant and redistributed Non Domestic Rate Income, this is the first year since 2013-14 that there has been an increase in the un-hypothecated funding for local government.
cy-gb	O ganlyniad i'r camau gweithredu hyn, gan gymryd i ystyriaeth y cyllid a ddarperir drwy incwm y Grant Cynnal Refeniw ac Ardrethi Annomestig a ailddosbarthwyd, dyma'r flwyddyn gyntaf ers 2013-14 i'r cyllid heb ei neilltuo gynyddu ar gyfer  llywodraeth leol.

en-gb	In 2017-18, as a result of our Budget agreement with Plaid Cymru, we will also be providing £1.5m of additional funding to support school transport and safer routes to schools and £3m for a pilot to end town centre car parking charges.
cy-gb	Yn 2017-18, o ganlyniad i'n cytundeb Cyllideb gyda Phlaid Cymru, byddwn hefyd yn darparu £1.5m o gyllid ychwanegol i gefnogi trafnidiaeth ysgol a llwybrau diogelach i ysgolion, yn ogystal â £3m ar gyfer cynllun peilot i roi terfyn ar godi tâl am barcio yng nghanol trefi.

en-gb	This draft Budget, along with the details of the provisional Local Government Settlement, will allow local authorities to prepare their budgets for 2017-18, to invest in delivering sustainable and resilient services.
cy-gb	Bydd y Gyllideb ddrafft hon, ynghyd â manylion y Setliad Llywodraeth Leol dros dro, yn caniatáu i awdurdodau lleol baratoi eu cyllidebau ar gyfer 2017-18, er mwyn buddsoddi mewn darparu gwasanaethau cynaliadwy a chydnerth.

en-gb	We are taking further steps to reduce the administrative burden, where appropriate, by amalgamating grants and by moving funding out of specific grants and into un-hypothecated funding through the revenue support grant.
cy-gb	Rydym yn cymryd camau pellach i leihau'r baich gweinyddol lle bo hynny'n briodol, drwy gyfuno grantiau a symud cyllid o grantiau penodol i gronfeydd heb eu neilltuo, drwy'r grant cynnal refeniw.

en-gb	The financial devolution of non-domestic rates in 2015 means the variations in rates income has a direct impact on the resources available in the Welsh Budget and the presentation of the funding being provided for local government.
cy-gb	O ganlyniad i ddatganoli ardrethi annomestig yn 2015, mae'r amrywiadau mewn incwm o ardrethi yn cael effaith uniongyrchol ar yr adnoddau sydd ar gael yng Nghyllideb Cymru a'r ffordd y cyflwynir y cyllid a ddarperir ar gyfer llywodraeth leol.

en-gb	It is important to look at the overall funding available for local government, including non-domestic rates.
cy-gb	Mae'n bwysig edrych ar y cyllid cyffredinol sydd ar gael ar gyfer llywodraeth leol, gan gynnwys ardrethi annomestig.

en-gb	This provides local government with the necessary support to continue to take forward the transformation and reform agenda necessary to ensure they can maintain and improve the vital services they provide to their communities going forward.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi'r gefnogaeth sydd ei hangen ar lywodraeth leol i fwrw ymlaen â'r agenda trawsnewid a diwygio er mwyn sicrhau eu bod yn gallu cynnal a gwella'r gwasanaethau hanfodol y maent yn eu darparu i'w cymunedau.

en-gb	Our legislative programme for the first year of this Government term features six Bills, which includes the establishment of Welsh devolved taxes, improvements in public health, and the reform of support for children and young people with additional learning needs.
cy-gb	Mae ein rhaglen deddfwriaethol ar gyfer blwyddyn gyntaf y Llywodraeth hon yn cynnwys chwe Bil sy'n ymdrin â meysydd megis sefydlu trethi datganoledig yng Nghymru, gwella iechyd y cyhoedd, a gwella cymorth i blant a phobl ifanc  sydd ag anghenion dysgu ychwanegol.

en-gb	We are committed to working with stakeholders in developing this new legislation.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gydweithio â rhanddeiliaid i ddatblygu'r ddeddfwriaeth newydd hon.

en-gb	We will continue to provide clarity on the costs associated with our legislative proposals in regulatory impact assessments, and a table showing the costs in 2017-18 of previously enacted legislation can be seen at Annex E.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ddarparu eglurder ynghylch y costau sy'n gysylltiedig â’n cynigion deddfwriaethol mewn asesiadau effaith rheoleiddiol, a gellir gweld tabl sy'n dangos costau 2017-18 ar gyfer deddfwriaeth a gyflwynwyd yn flaenorol yn Atodiad E.

en-gb	Welsh Government Spending Plans
cy-gb	Cynlluniau Gwario Llywodraeth Cymru

en-gb	Wales DEL Budget
cy-gb	Cyllideb DEL Cymru

en-gb	5.1      Devolved expenditure in Wales for 2017-18 comprises the Wales Departmental Expenditure Limit (DEL) of £15.4bn and Annually Managed Expenditure (AME) of £1.8bn.
cy-gb	5.1      Y gwariant a ddatganolwyd yng Nghymru ar gyfer 2017-18 yw Terfyn Gwariant Adrannol (DEL) Cymru o £15.4bn a Gwariant a Reolir yn Flynyddol o £1.8bn.

en-gb	5.2Table 5.1 shows the components of the Wales DEL budget, which includes the Welsh Government’s DEL budget and indicative budgets for the Assembly Commission;
cy-gb	5.2Mae tabl 5.1 yn dangos cydrannau cyllideb DEL Cymru, sy'n cynnwys cyllideb DEL Llywodraeth Cymru a chyllidebau dangosol ar gyfer Comisiwn y Cynulliad;

en-gb	the Auditor General for Wales and the Public Services Ombudsman for Wales.
cy-gb	Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru.

en-gb	It also shows the Resource Reserves and Capital reserves.
cy-gb	Mae hefyd yn dangos y Cronfeydd Adnoddau Wrth Gefn a'r Cronfeydd Cyfalaf Wrth Gefn.

en-gb	The Wales DEL also includes direct charges to the Wales Consolidated Fund.
cy-gb	Mae DEL Cymru hefyd yn cynnwys costau uniongyrchol i Gronfa Gyfunol Cymru.

en-gb	5.3The largest element of the Wales DEL is the funding allocated to Welsh Government MEGs, which in the draft Budget 2017-18 comprises £13.6bn of resource and £1.4bn of capital.
cy-gb	5.3Yr elfen fwyaf o DEL Cymru yw'r arian a ddyrennir i Brif Grwpiau Gwariant Llywodraeth Cymru, sydd, yn y Gyllideb Ddrafft ar gyfer  2017-18, yn cynnwys £13.6bn o adnodd ac £1.4bn o gyfalaf.

en-gb	Table 5.1 – Allocation of the Wales DEL Budget
cy-gb	Tabl 5.1 – Dyrannu Cyllideb DEL Cymru

en-gb	MAIN EXPENDITURE GROUPS (MEGs)
cy-gb	PRIF GRWPIAU GWARIANT (MEG)

en-gb	2017-18 Draft Budget
cy-gb	Cyllideb Ddrafft 2017-18

en-gb	Departmental Expenditure Limits (DEL)
cy-gb	Terfynau Gwariant Adrannol (DEL)

en-gb	Economy and Infrastructure
cy-gb	Yr Economi a'r Seilwaith

en-gb	Central Services and Administration
cy-gb	Gwasanaethau Canolog a Gweinyddu

en-gb	Total Allocation to Welsh Government MEGs
cy-gb	Cyfanswm Dyraniad i Brif Grwpiau Gwariant Llywodraeth Cymru

en-gb	Resource Reserves
cy-gb	Cronfeydd Adnoddau Wrth Gefn

en-gb	Fiscal Resource DEL
cy-gb	DEL Adnoddau Cyllidol

en-gb	221,887
cy-gb	221, 887

en-gb	Non-Fiscal Resource DEL
cy-gb	DEL Adnoddau Anghyllidol

en-gb	Capital Reserves
cy-gb	Cronfeydd Cyfalaf Wrth Gefn

en-gb	General Capital DEL
cy-gb	DEL Cyfalaf Cyffredinol

en-gb	Financial Transactions DEL
cy-gb	DEL Trafodiadau Ariannol

en-gb	Assembly Commission
cy-gb	Comisiwn y Cynulliad

en-gb	Public Services Ombudsman for Wales
cy-gb	Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru

en-gb	Auditor General for Wales1
cy-gb	Archwilydd Cyffredinol Cymru1

en-gb	Direct Charges to the Welsh Consolidated Fund
cy-gb	Costau Uniongyrchol i Gronfa Gyfunol Cymru

en-gb	Total Expenditure within the Wales DEL Budget
cy-gb	Cyfanswm Gwariant o fewn Cyllideb DEL Cymru

en-gb	Table 5.2 – Allocation of the Welsh Government Fiscal Resource DEL Budgets
cy-gb	Tabl 5.2 – Dyrannu Cyllidebau DEL Adnoddau Cyllidol Llywodraeth Cymru

en-gb	Revised Baseline 2017-18
cy-gb	Llinell sylfaen ddiwygiedig 2017-18

en-gb	Changes
cy-gb	Newidiadau

en-gb	For the purposes of showing the total spending envelope available to Local Government, this figure includes the income generated from non-domestic rates, as reflected in Table 5.6.
cy-gb	At ddibenion dangos cyfanswm yr amlen gwariant sydd ar gael i Lywodraeth Leol, mae’r ffigur hwn yn cynnwys yr incwm a gynhyrchir o ardrethi annomestig, fel sy’n cael ei adlewyrchu yn Nhabl 5.6.

en-gb	DEL
cy-gb	DEL

en-gb	NDR*
cy-gb	Ardrethi Annomestig*

en-gb	Total Allocation to Welsh Government MEGs [Excluding NDR]
cy-gb	Cyfanswm Dyraniad i Brif Grwpiau Gwariant  Llywodraeth Cymru[Ac eithrio ardrethi annomestig]

en-gb	Table 5.3 – Allocation of the Welsh Government Non-fiscal Resource DEL Budgets
cy-gb	Tabl 5.3 – Dyrannu Cyllidebau DEL Adnoddau Anghyllidol Llywodraeth Cymru

en-gb	Revised
cy-gb	ddiwygiedig

en-gb	Baseline
cy-gb	Llinell sylfaen

en-gb	Total Allocation to Welsh Government MEGs
cy-gb	Cyfanswm Dyraniad i Brif Grwpiau Gwariant  Llywodraeth Cymru

en-gb	Table 5.4 – Allocation of the Welsh Government Capital DEL Budgets (excluding Financial Transactions Capital DEL)
cy-gb	Tabl 5.4 Dyrannu DEL Cyfalaf Llywodraeth Cymru (ac eithrio DEL cyfalaf Trafodiadau Ariannol)

en-gb	Table 5.5 – Allocation of the Welsh Government Financial Transactions Capital DEL Budgets
cy-gb	Tabl 5.5 – Dyrannu Cyllidebau Cyfalaf DEL Trafodiadau Ariannol Llywodraeth Cymru

en-gb	Annually Managed Expenditure
cy-gb	Gwariant a Reolir yn Flynyddol

en-gb	5.5     Table 5.6 shows forecast levels of the Welsh Government’s Annually Managed Expenditure (AME) budgets.
cy-gb	5.5     Mae Tabl 5.6 yn rhoi rhagolwg o lefelau Gwariant a Reolir yn Flynyddol Llywodraeth Cymru.

en-gb	AME is defined as expenditure which cannot reasonably be subject to firm, multi-year limits in the same way as DEL.
cy-gb	Caiff ei ddiffinio fel gwariant na ellir yn rhesymol osod terfynau pendant, aml-flwyddyn ar ei gyfer yn yr un ffordd â'r DEL.

en-gb	AME typically consists of programmes which are large, volatile and demand-led.
cy-gb	Yn nodweddiadol, mae'r Gwariant a Reolir yn Flynyddol yn cynnwys rhaglenni sy'n fawr, yn gyfnewidiol ac yn seiliedig ar y galw.

en-gb	For a full definition see Annex H – the Glossary.
cy-gb	Am ddiffiniad llawn gweler Atodiad H – yr Eirfa.

en-gb	Table 5.6 – Welsh Government AME Budget
cy-gb	Tabl 5.6 – Cyllideb Gwariant a Reolir yn Flynyddol Llywodraeth Cymru

en-gb	Draft Budget
cy-gb	Cyllideb Ddrafft

en-gb	Annex A:Reconciliation between the Welsh Block Budget and Resource Allocations in the Budget Proposals
cy-gb	Atodiad A: Cysoni rhwng Cyllideb Bloc Cymru a’r Dyraniadau Adnoddau yng Nghynigion y Gyllideb

en-gb	Table 6.1 – Health, Well-being and Sport
cy-gb	Tabl 6.1 – Iechyd, Llesiant a Chwaraeon

en-gb	Resource
cy-gb	Adnoddau

en-gb	Capital
cy-gb	Cyfalaf

en-gb	AME
cy-gb	Gwariant a Reolir yn Flynyddol (AME)

en-gb	Total Managed Expenditure
cy-gb	Cyfanswm y Gwariant a Reolir

en-gb	Reconciliation to Resources
cy-gb	Cysoni ag Adnoddau

en-gb	Resource Consumption of WGSBs and NHS bodies
cy-gb	Defnydd Adnoddau Cyrff a Noddir gan Lywodraeth Cymru a chyrff y GIG

en-gb	National Insurance Fund Receipts (and collection costs)
cy-gb	Derbyniadau o'r Gronfa Yswiriant Gwladol (a'r costau casglu)

en-gb	Resources requested
cy-gb	Adnoddau y Gwnaed Cais Amdanynt

en-gb	Table 6.2 - Local Government
cy-gb	Tabl 6.2 – Llywodraeth Leol

en-gb	3,262,256
cy-gb	3,262, 256

en-gb	AME
cy-gb	AME

en-gb	National Non Domestic Rates payable (and collection costs)
cy-gb	Ardrethi Annomestig Cenedlaethol sy'n Daladwy (a chostau casglu)

en-gb	Supported Borrowing
cy-gb	Benthyca â Chymorth

en-gb	Resource Consumption of WGSBs
cy-gb	Defnydd Adnoddau Cyrff a Noddir gan Lywodraeth Cymru

en-gb	Table 6.3 - Communities and Children
cy-gb	Tabl 6.3 – Cymunedau a Phlant

en-gb	Table 6.4 – Economy and Infrastructure
cy-gb	Tabl 6.4 – Yr Economi a'r Seilwaith

en-gb	Direct Charges on the Welsh Consolidated Fund
cy-gb	Costau Uniongyrchol ar Gronfa Gyfunol Cymru

en-gb	PFI
cy-gb	Menter Cyllid Preifat (PFI)

en-gb	Table 6.5 - Education
cy-gb	Tabl 6.5 – Addysg

en-gb	Table 6.6 – Environment and Rural Affairs
cy-gb	Tabl 6.6 – Yr Amgylchedd a Materion Gwledig

en-gb	Table 6.7 - Central Services and Administration
cy-gb	Tabl 6.7 – Gwasanaethau Canolog a Gweinyddu

en-gb	Year on Year Changes
cy-gb	Newidiadau o Flwyddyn i Flwyddyn

en-gb	Table 7.1 – Resource DEL
cy-gb	Tabl 7.1 – DEL Adnoddau

en-gb	Resource DEL Budget
cy-gb	Cyllideb DEL Adnoddau

en-gb	Supplementary Budget
cy-gb	Cyllideb Atodol

en-gb	New Plans Draft Budget
cy-gb	Cynlluniau Newydd y Gyllideb Ddrafft

en-gb	Year on Year % Change
cy-gb	% y Newid o Flwyddyn i Flwyddyn

en-gb	Year on Year % Change (Real)
cy-gb	% y Newid o Flwyddyn i Flwyddyn (Gwirioneddol)

en-gb	For the purposes of showing the total spending envelope available to Local Government, this figure includes the income generated from non-domestic rates, as reflected in Table 5.6.
cy-gb	At ddibenion dangos cyfanswm yr amlen wariant sydd ar gael i Lywodraeth Leol, mae’r ffigur hwn yn cynnwys yr incwm o ardrethi annomestig, fel sy’n cael ei adlewyrchu yn Nhabl 5.6.

en-gb	NDR
cy-gb	Ardrethi annomestig

en-gb	Total Welsh Government MEG Allocations  [Excluding NDR]
cy-gb	Cyfanswm Dyraniadau MEG Llywodraeth Cymru[Ac eithrio ardrethi annomestig]

en-gb	Table 7.2 – Capital DEL –Year on Year percentage change (£000).
cy-gb	Tabl 7.2 – DEL Cyfalaf – canran y newid o Flwyddyn i Flwyddyn (£000).

en-gb	Capital DEL Budget
cy-gb	Cyllideb DEL Cyfalaf

en-gb	Supplementary Budget – June 2016
cy-gb	Cyllideb Atodol –Mehefin 2016

en-gb	New Plans
cy-gb	Cynlluniau Newydd

en-gb	% change
cy-gb	% y newid

en-gb	New Plans
cy-gb	Cynlluniau newydd

en-gb	Supplementary Budget 2016-17 included General Capital Funding for local government that for 2017-18 is presented within the Local Government MEG – see table 3.1
cy-gb	Roedd Cyllideb Atodol 2016-17 yn cynnwys Cyllid Cyfalaf Cyffredinol ar gyfer llywodraeth leol. Ar gyfer 2017-18, mae'n cael ei gyflwyno yn y MEG Llywodraeth Leol – gweler tabl 3.1.

en-gb	Total Welsh Government MEG Allocations
cy-gb	Cyfanswm Dyraniadau MEG Llywodraeth Cymru

en-gb	Table 7.3 – Capital DEL –Year on Year percentage change – Real terms (£000).
cy-gb	Tabl 7.3 – DEL Cyfalaf – newid canran o Flwyddyn i Flwyddyn – Gwirioneddol (£000).

en-gb	Supplementary Budget – June 2016
cy-gb	Cyllideb Atodol – Mehefin 2016

en-gb	Supplementary Budget 2016-17 included General Capital Funding for local government that for 2017-18 is presented within the Local Government MEG – see table 3.1
cy-gb	Roedd Cyllideb Atodol 2016-17 yn cynnwys Cyllid Cyfalaf Cyffredinol ar g yfer llywodraeth leol. Yn 2017-18, caiff hyn ei gyflwyno yn y MEG Llywodraeth Leol – gweler tabl 3.1

en-gb	Table 7.4 – Resource AME
cy-gb	Tabl 7.4 – Adnoddau AME

en-gb	Total Welsh Government AME
cy-gb	Cyfanswm AME Llywodraeth Cymru

en-gb	Table 7.5 – Capital AME
cy-gb	Tabl 7.5 – AME Cyfalaf

en-gb	Annex C: Reconciliation of Structural Changes to Budgets
cy-gb	Atodiad C – Cysoni Newidiadau Strwythurol i’r Gyllideb

en-gb	8.1     The following tables provide an overview of structural changes within MEGs that have occurred since the publication of the First Supplementary Budget 2016-17.
cy-gb	8.1      Mae'r tablau canlynol yn rhoi trosolwg o'r newidiadau strwythurol o fewn y Prif Grwpiau Gwariant (MEG) ers cyhoeddi Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17.

en-gb	Table 8.1 - Health, Well-being and Sport MEG
cy-gb	Tabl 8.1 - MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon

en-gb	2017-18
cy-gb	Cyllideb Ddrafft

en-gb	Draft Budget
cy-gb	2017-18

en-gb	Action
cy-gb	Camau gweithredu

en-gb	Public Health and Prevention
cy-gb	Iechyd y Cyhoedd ac Atal Problemau

en-gb	Deliver Targeted Health Protection and Immunisation Activity
cy-gb	Cyflawni Gweithgareddau Diogelu Iechyd ac Imiwneiddio wedi’u Targedu

en-gb	Public Health Programmes
cy-gb	Rhaglenni Iechyd y Cyhoedd

en-gb	Promote Health Improvement and Healthy Working
cy-gb	Hybu Gwella Iechyd a Gweithio Iach

en-gb	Tackle Health Inequalities and Develop Partnership Working
cy-gb	Mynd i'r Afael ag Anghydraddoldebau Iechyd a Datblygu Gweithio mewn Partneriaeth

en-gb	Children’s Social Services
cy-gb	Gwasanaethau Cymdeithasol i Blant

en-gb	Sustainable Social Services
cy-gb	Gwasanaethau Cymdeithasol Cynaliadwy

en-gb	Adult and Older People
cy-gb	Oedolion a Phobl Hŷn

en-gb	Social Care and Support
cy-gb	Gofal a Chymorth Cymdeithasol

en-gb	Social Services Strategy
cy-gb	Strategaeth Gwasanaethau Cymdeithasol

en-gb	Partnership and Integration
cy-gb	Partneriaeth ac Integreiddio

en-gb	Delivery of effective sports and physical activity programmes
cy-gb	Darparu rhaglenni chwaraeon a gweithgarwch corfforol effeithiol

en-gb	Sports and Physical Activity
cy-gb	Chwaraeon a Gweithgarwch Corfforol

en-gb	Table 8.2 - Communities and Children MEG
cy-gb	Tabl 8.2 - MEG Cymunedau a Phlant

en-gb	CAFCASS Cymru
cy-gb	CAFCASS Cymru

en-gb	CAFCASS Cymru Programmes
cy-gb	Rhaglenni CAFCASS Cymru

en-gb	Supporting Children
cy-gb	Cefnogi Plant

en-gb	Enabling Children and Communities
cy-gb	Galluogi Plant a Chymunedau

en-gb	Children, Young People and Families
cy-gb	Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd

en-gb	Prevention and Early Intervention
cy-gb	Atal ac Ymyrryd yn Fuan

en-gb	Supporting Communities and People
cy-gb	Cefnogi Cymunedau a Phobl

en-gb	Tackling Poverty
cy-gb	Trechu Tlodi

en-gb	Financial Inclusion and Third Sector
cy-gb	Cynhwysiant Ariannol a'r Trydydd Sector

en-gb	Table 8.3 - Economy and Infrastructure MEG
cy-gb	Tabl 8.3 - MEG Yr Economi a'r Seilwaith

en-gb	Sectors and Business
cy-gb	Sectorau a Busnes

en-gb	Legacy SIF
cy-gb	SIF Etifeddol

en-gb	Sectors
cy-gb	Sectorau

en-gb	Strategy and Corporate Programmes
cy-gb	Rhaglenni Strategaeth a Corfforaethol

en-gb	Strategy Programmes
cy-gb	Rhaglenni Strategol

en-gb	Corporate Programmes
cy-gb	Rhaglenni Corfforaethol

en-gb	Table 8.4- Education MEG
cy-gb	Tabl 8.4 – PGG Yr Addysg

en-gb	Skilled Workforce
cy-gb	Gweithlu Medrus

en-gb	Educational and Careers Choice - DEL
cy-gb	Dewisiadau Addysg a Gyrfa - DEL

en-gb	Educational and Careers Choice - AME
cy-gb	Dewisiadau Addysg a Gyrfa -

en-gb	Youth Engagement and Employment
cy-gb	Ymgyllystiad a Chyflogaeth Pobl Ifanc

en-gb	Youth Engagement and Employment
cy-gb	Ymgyllstiad a Chyflogaeth Pobl Ifanc

en-gb	Improving Well-being, Reducing Inequality and Increasing Participation
cy-gb	Gwella Llesiant, Lleihau Anghydraddoldeb a Chynyddu Cyfranogiad

en-gb	Annex D: Reconciliation between First Supplementary Budget 2016-17 Allocations and 2017-18 Baselines
cy-gb	Atodiad D – Cysoni rhwng Dyraniadau Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 a Llinellau Sylfaen 2017-18

en-gb	£000s
cy-gb	£000au

en-gb	Fiscal Resource
cy-gb	Adnoddau Cyllidol

en-gb	Baseline as per 2016-17 First Supplementary Budget
cy-gb	Llinell Sylfaen fel yr oedd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17

en-gb	Baseline adjustments
cy-gb	Addasiadau i’r llinell sylfaen

en-gb	Invest to Save movement
cy-gb	Symudiad Buddsoddi i Arbed

en-gb	Transfer of the budget for Elite Sports to the Economy and Infrastructure MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo'r gyllideb ar gyfer Chwaraeon Elît yn ôl i MEG yr Economi a'r Seilwaith i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer of remaining budget for  Advocacy to the Communities & Children MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo gweddill y gyllideb Eiriolaeth i’r MEG Cymunedau a Phlant i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer back of part of the budget relating to Advocacy from Communities and Children MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo yn ôl ran o'r gyllideb sy'n ymwneud ag Eiriolaeth o’r MEG Cymunedau a Phlant i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer to the Local Government MEG for the movement of funding for Deprivation of Liberty Safeguards into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i'r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer Trefniadau Diogelu Rhag Colli Rhyddid gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer to Local Government MEG for the movement of funding for War Pensions into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i'r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer Pensiynau Rhyfel gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer to Local Government MEG for the movement of funding for the Food Standard Agency Hygiene Rating scheme into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i'r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer cynllun Sgorio Hylendid yr Asiantaeth Safonau Bwyd gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer to Local Government MEG for the movement of the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 Delivering Transformation Grant into the  Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i'r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer Grant Cyflawni Trawsnewid Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Revised Baseline
cy-gb	Llinell Sylfaen Ddiwygiedig

en-gb	Net movement between 2016-17 First Supplementary Budget and Revised Baseline
cy-gb	Symudiad net rhwng Cyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 a'r Llinell Sylfaen Ddiwygiedig

en-gb	Table 9.2 – Local Government
cy-gb	Tabl 9.2 – Llywodraeth Leol

en-gb	Baseline as per 2016-17 First Supplementary Budget
cy-gb	Llinell  Sylfaen fel yr oedd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17

en-gb	Adjustment of the time limited allocation  awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for the capping of the LA revenue settlement
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 mewn cysylltiad â rhoi cap ar setliad refeniw Llywodraeth Leol

en-gb	Transfer from the Health Well-being and Sport MEG for the movement of the Food Standard Agency Hygiene Rating scheme into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon er mwyn i’r cyllid ar gyfer cynllun Sgorio Hylendid yr Asiantaeth Safonau Bwyd gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer from the Health Well-being and Sport MEG for the movement of Deprivation of Liberty Safeguards funding into the Revenue Support Grant (RSG).
cy-gb	Trosglwyddo o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon er mwyn i’r cyllid ar gyfer Trefniadau Diogelu Rhag Colli Rhyddid gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer from the Health, Well-being and Sport MEG for the movement of funding for the Social Services and Well-being (Wales) Act 2014 Delivering Transformation Grant  into the  Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon er mwyn i’r cyllid ar gyfer Grant Cyflawni Trawsnewid Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer from the Economy and Infrastructure MEG the for the movement of funding for the Blue Badge Scheme into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo o MEG yr Economi a’r Seilwaith er mwyn i’r cyllid ar gyfer Cynllun y Bathodyn Glas gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Recurrent transfer to the Education MEG to enable the sharing of the teachers’ subsidy towards the Education Workforce Council registration fee across all practitioners
cy-gb	Trosglwyddo o MEG yr Economi a’r Seilwaith er mwyn i’r cyllid ar gyfer Cynllun y Bathodyn Glas gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer from the Health Well-being and Sport MEG for the movement of funding for War Pensions into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon er mwyn i’r cyllid ar gyfer Pensiynau Rhyfel gael ei symud i'r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Table 9.3 – Communities and Children
cy-gb	Tabl 9.3 – Cymunedau a Phlant

en-gb	Transfer of remaining budget for  Advocacy from the Health, Well-being and Sport MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo gweddill y gyllideb Eiriolaeth  o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer back of part of the budget relating to Advocacy to the Health, Well-being and Sport MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo yn ôl y rhan o'r gyllideb sy'n ymwneud ag Eiriolaeth i’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for Business Rate Relief
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 ar gyfer Rhyddhad Ardrethi Busnes

en-gb	Transfer of the budget for Elite Sports from the Health, Well-being and Sport MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo'r gyllideb ar gyfer Chwaraeon Elît o’r MEG Iechyd, Llesiant a Chwaraeon i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer of the budget for Offender Learning to the Education MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo'r gyllideb sy'n ymwneud â Dysgu ar gyfer Troseddwyr i'r MEG Addysg i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Transfer to Environment and Rural Affairs MEG following the transfer of responsibility for Energy Policy
cy-gb	Trosglwyddo i MEG yr Amgylchedd a Materion Gwledig yn dilyn trosglwyddo'r cyfrifoldeb dros y Polisi Ynni

en-gb	Transfer to the Local Government MEG the for the movement of funding for the Blue Badge Scheme into the Revenue Support Grant (RSG)
cy-gb	Trosglwyddo i’r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cyllid ar gyfer Cynllun y Bathodyn Glas gael ei symud i’r Grant Cynnal Refeniw

en-gb	Transfer to the Education MEG for the Erasmus Project
cy-gb	Trosglwyddo i’r MEG Addysg ar gyfer Prosiect Erasmus

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for Youth Concessionary Fares pilots
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 ar gyfer cynlluniau peilot Tocynnau Rhatach i’r Ifanc

en-gb	Table 9.5 – Education
cy-gb	Tabl 9.5 – Addysg

en-gb	Baseline adjustments
cy-gb	Addasiadau i'r llinell sylfaen

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for the HEFCW
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 i Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru

en-gb	Transfer of the budget for Offender Learning from the Economy and Infrastructure MEG to finalise portfolio changes made in May 2016
cy-gb	Trosglwyddo'r gyllideb sy'n ymwneud â Dysgu ar gyfer Troseddwyr o MEG yr Economi a'r Seilwaith i gwblhau’r newidiadau a wnaed i’r portffolio ym mis Mai 2016

en-gb	Recurrent transfer from Local Government MEG to enable the sharing of the teachers’ subsidy towards the Education Workforce Council registration fee across all practitioners
cy-gb	Trosglwyddiad rheolaidd o’r MEG Llywodraeth Leol er mwyn i’r cymhorthdal athrawon tuag at dalu ffi gofrestru Cyngor y Gweithlu Addysg fod ar gael i'r holl ymarferwyr

en-gb	Transfer from the Economy and Infrastructure MEG for the Erasmus Project
cy-gb	Trosglwyddo o MEG yr Economi a’r Seilwaith ar gyfer Prosiect Erasmus

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget in respect of flood consequentials
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 mewn cysylltiad â symiau canlyniadol llifogydd

en-gb	Transfer to from Economy and Infrastructure MEG following the transfer of responsibility for Energy Policy
cy-gb	Trosglwyddo o MEG yr Economi a’r Seilwaith yn sgil trosglwyddo’r cyfrifoldeb dros y Polisi Ynni

en-gb	Table 9.7 – Central Services and Administration
cy-gb	Tabl 9.7 – Gwasanaethau Canolog a Gweinyddu

en-gb	Adjustment of the time limited allocation awarded in the 2016-17 First Supplementary Budget for election costs
cy-gb	Addasu’r dyraniad cyfyngedig o ran amser a ddyfarnwyd yng Nghyllideb Atodol Gyntaf 2016-17 mewn cysylltiad â chostau etholiadau

en-gb	Table 9.8 – Total
cy-gb	Tabl 9.8 – Cyfanswm

en-gb	MEG
cy-gb	MEG

en-gb	Baseline adjustments
cy-gb	Addasiadau i'r Llinell Sylfaen

en-gb	Economy and Infrastructure
cy-gb	Yr Economi a’r Seilwaith

en-gb	Table 9.9 –Summary of Invest-to-Save movements
cy-gb	Tabl 9.9 – Crynodeb o’r symudiadau Buddsoddi i Arbed

en-gb	Invest to Save adjustment
cy-gb	Addasiad Buddsoddi i Arbed

en-gb	Net Impact
cy-gb	Effaith Net

en-gb	Annex E: Acts and Bills introduced into the Assembly with costs in 2017-18
cy-gb	Atodiad E – Deddfau a Biliau a gyflwynwyd i'r Cynulliad â'r costau yn 2017-18

en-gb	Acts, and Bills where RIA published
cy-gb	Deddfau a Biliau lle cyhoeddwyd Asesiad Effaith Rheoleiddiol

en-gb	Budget Action Title
cy-gb	Teitl Camau Gweithredu'r Gyllideb

en-gb	RIA estimate for costs in 2017-18
cy-gb	Amcangyfrif yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol o’r costau yn 2017-18

en-gb	Costs in 2017-18 if different to   RIA estimate
cy-gb	Costau yn 2017-18 os yn wahanol i amcangyfrif yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol

en-gb	Human Transplantation (Wales) Act 2013
cy-gb	Deddf Trawsblannu Dynol (Cymru) 2013

en-gb	Delivery of Targeted NHS Services
cy-gb	Cyflenwi Gwasanaethau GIG wedi'u Targedu

en-gb	Delivery of Core NHS Services
cy-gb	Cyflenwi Gwasanaethau GIG Craidd

en-gb	Local Government Funding (via Revenue Support Grant)
cy-gb	Cyllid Llywodraeth Leol (drwy'r Grant Cynnal Refeniw)

en-gb	Local Government (Wales) Act 2015
cy-gb	Deddf Llywodraeth Leol (Cymru) 2015

en-gb	Building Local Democracy
cy-gb	Adeiladu Democratiaeth Leol

en-gb	Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence (Wales) Act 2015
cy-gb	Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015

en-gb	Domestic Abuse
cy-gb	Cam-drin Domestig

en-gb	Tax Collection and Management (Wales) Act 2016
cy-gb	Deddf Casglu a Rheoli Trethi (Cymru) 2016

en-gb	Welsh Revenue Authority
cy-gb	Awdurdod Cyllid Cymru

en-gb	RIA included early estimates of costs, including staff costs, over a three year period.
cy-gb	Roedd yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn cynnwys amcangyfrif cynnar o'r costau, gan gynnwys costau staff, dros gyfnod o 3 blynedd.

en-gb	Business Improvement
cy-gb	Gwella Busnes

en-gb	Communities  and Children
cy-gb	Cymunedau a Phlant

en-gb	Housing (Wales) Act 2014
cy-gb	Deddf Tai (Cymru) 2014

en-gb	Communities and Tackling Poverty
cy-gb	Cymunedau a Threchu Tlodi

en-gb	Sustainable Travel
cy-gb	Teithio Cynaliadwy

en-gb	Conserve, protect and promote access to the historic and natural environment
cy-gb	Cadw, gwarchod a hyrwyddo mynediad i'r amgylchedd hanesyddol a'r amgylchedd naturiol

en-gb	Qualifications (Wales) Act 2015
cy-gb	Deddf Cymwysterau Cymru 2015

en-gb	Qualifications
cy-gb	Cymwysterau

en-gb	Control of Horses (Wales) Act 2014
cy-gb	Deddf Rheoli Ceffylau (Cymru) 2014

en-gb	Develop and deliver overarching policy and programmes on Agriculture, Food and Marine
cy-gb	Datblygu a darparu polisi a rhaglenni cynhwysfawr mewn Amaethyddiaeth, Bwyd a'r Môr

en-gb	Agricultural Sector (Wales) Act 2014
cy-gb	Deddf Sector Amaethyddol (Cymru) 2014

en-gb	Planning and Regulation
cy-gb	Cynllunio a Rheoleiddio

en-gb	Environment (Wales) Act 2016
cy-gb	Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016

en-gb	Develop and implement climate change policy, energy efficiency, green growth and environmental protection
cy-gb	Datblygu a gweithredu polisi newid yn yr hinsawdd, effeithlonrwydd ynni, twf gwyrdd a diogelu'r amgylchedd

en-gb	Part 1 - National Natural Resource Policy
cy-gb	Rhan 1 – Polisi Cenedlaethol ar Adnoddau Naturiol

en-gb	Part 2 -Climate Change
cy-gb	Rhan 2 – Y Newid yn yr Hinsawdd

en-gb	Place a duty on sellers of carrier bags to apply proceeds to good causes
cy-gb	Gosod dyletswydd ar y rheini sy'n gwerthu bagiau siopa i roi'r elw i elusennau.

en-gb	Part 3 – Charges for Carrier Bags
cy-gb	Rhan 3 – Tâl am Fagiau Siopa

en-gb	Manage and implement the waste strategy and waste procurement Part 4 – Waste
cy-gb	Rheoli a gweithredu'r strategaeth wastraff a'r rhaglen caffael gwastraff – Rhan 4 – Gwastraff

en-gb	We have taken an integrated approach to our impact assessment, focusing on making informed strategic budget decisions based on analysis of supporting evidence about protected groups.
cy-gb	Rydym wedi defnyddio dull integredig o ran ein hasesiad effaith, gan ganolbwyntio ar wneud penderfyniadau deallus ynghylch y gyllideb strategol yn seiliedig ar ddadansoddiad o dystiolaeth ategol am grwpiau gwarchodedig.

en-gb	This has enabled us to consider the impacts of our decisions  on socio-economic disadvantage, children’s rights, Welsh language and sustainable development, equality and tackling poverty.
cy-gb	Mae hyn wedi ein galluogi i ystyried effaith ein penderfyniadau ar anfantais economaidd-gymdeithasol, hawliau plant, y Gymraeg a datblygu cynaliadwy, cydraddoldeb a threchu tlodi.

en-gb	This Welsh Government has published its Programme for Government for the next five years, Taking Wales Forward 2016-21.
cy-gb	Mae’r Llywodraeth Cymru hon wedi cyhoeddi ei Rhaglen Lywodraethu am y pum mlynedd nesaf, sef Symud Cymru Ymlaen 2016-21.

en-gb	Taking Wales Forward sets out how we will deliver more and higher quality jobs through a stronger, fairer economy, improve and reform our public services, and build a united, connected and sustainable Wales.
cy-gb	Mae'r rhaglen hon yn nodi sut y byddwn yn sicrhau mwy o swyddi o ansawdd uwch drwy economi gryfach a thecach, yn gwella ac yn diwygio ein gwasanaethau cyhoeddus ac yn datblygu Cymru unedig, gysylltiedig a chynaliadwy.

en-gb	It sets out the four areas where we can have the greatest impact:
cy-gb	Mae'n nodi'r pedwar maes lle gallwn sicrhau'r effaith fwyaf:

en-gb	prosperous and secure, healthy and active, ambitious and learning, united and connected.
cy-gb	ffyniannus a diogel, iach ac egnïol, uchelgais a dysgu, unedig a chysylltiedig.

en-gb	Strategic approach
cy-gb	Ymagwedd Strategol

en-gb	With demand for services continuing to rise, we must overcome the significant delivery challenges posed by the UK Government’s continuing austerity agenda and any negative impacts resulting from the UK’s decision to leave the EU.
cy-gb	Gan fod y galw am wasanaethau yn parhau i gynyddu, mae’n rhaid i ni oresgyn yr heriau cyflawni sylweddol sy’n cael eu gosod gan agenda cyni barhaus Llywodraeth y DU ac unrhyw effeithiau negyddol sy’n deillio o benderfyniad y DU i ymadael â’r UE.

en-gb	As a result, we have directed our resources to support our priorities, taking account of the impact of  our decisions, including on protected groups, mitigating  any potential  negative impacts wherever possible.
cy-gb	O ganlyniad, rydym wedi cyfeirio ein hadnoddau i gefnogi ein blaenoriaethau, gan ystyried effaith ein penderfyniadau, gan gynnwys ar grwpiau gwarchodedig, gan liniaru unrhyw effeithiau negyddol posibl lle bynnag y bo modd.

en-gb	The Welsh Government’s draft Budget is a balanced and realistic response to these uncertain times.
cy-gb	Mae Cyllideb ddrafft Llywodraeth Cymru yn ymateb cytbwys a realistig i'r amserau ansicr hyn.

en-gb	We have used the five ways of working to help us achieve this and inform plans which support Taking Wales Forward.
cy-gb	Rydym wedi defnyddio pum ffordd o weithio i'n helpu i gyflawni hyn a chyfrannu at gynlluniau sy'n cefnogi Symud Cymru Ymlaen.

en-gb	We need to support people when they need it most, and equip services to respond to challenges, such as an ageing population, a changing climate, new technologies and globalisation.
cy-gb	Mae angen i ni gefnogi pobl pan maent ei angen fwyaf, a rhoi'r adnoddau i wasanaethau allu ymateb i heriau, megis poblogaeth sy'n heneiddio, hinsawdd sy'n newid, technolegau newydd a globaleiddio.

en-gb	Population Projections
cy-gb	Amcanestyniadau Poblogaeth

en-gb	The UK population is on a growing trend, in contrast to many European countries.
cy-gb	Mae poblogaeth y DU yn cynyddu, ac mae hyn yn gyferbyniol i lawer o wledydd Ewrop.

en-gb	The predicted change to Wales’ population is a rise from 3.1m to 3.3m by around 2039, mainly through in-migration from England and to a lesser extent from outside the UK.
cy-gb	Y newid a amcangyfrifir i boblogaeth Cymru yw cynnydd o 3.1m i 3.3m erbyn tua 2039. Mae hyn yn bennaf drwy fewnfudo o Loegr ac i raddau llai, o’r tu allan i’r DU.

en-gb	Within this overall rise the proportion of over 65s is projected to increase from 20% of the population to over a quarter.
cy-gb	Wrth i’r boblogaeth gynyddu, amcangyfrifir y bydd nifer y bobl dros 65 oed yn cynyddu o 20% o’r boblogaeth i dros chwarter.

en-gb	The number of young people aged 15 and under is projected to increase up to 2023 and then fall slightly, although continuing to account for between 17-18% of the population.
cy-gb	Amcangyfrifir y bydd nifer y bobl ifanc 15 oed ac iau yn cynyddu hyd at 2023 ac yna’n lleihau ychydig. Er gwaethaf hyn, byddan nhw’n dal yn cyfrif am rhwng 17-18% o’r boblogaeth.

en-gb	Based on previous analysis, the young and old remain the population groups with the highest proportions of expenditure relative to their population share, suggesting that growth in these population groups could place increased pressures on finances.
cy-gb	Yn seiliedig ar ddadansoddiad blaenorol, pobl ifanc a phobl hŷn sy’n parhau i fod y grwpiau poblogaeth sydd â’r gyfran gwariant uchaf mewn perthynas â’u cyfran o’r boblogaeth. Mae hyn yn awgrymu y gallai twf yn y grwpiau poblogaeth hyn roi mwy o bwysau ar gyllid.

en-gb	The service areas most sensitive to population changes are health, social services and education and to a lesser extent housing.
cy-gb	Y meysydd gwasanaeth sydd fwyaf sensitif i newidiadau i’r boblogaeth yw iechyd, gwasanaethau cymdeithasol ac addysg, ac i raddau llai, tai.

en-gb	Whilst most areas in Wales are expected to experience continued population growth, the scale of this growth (and therefore the impact on services), could be significantly higher in some areas than others.
cy-gb	Er bod disgwyl i’r rhan fwyaf o Gymru brofi twf parhaus yn y boblogaeth, gallai graddfa’r twf hwn (ac felly, yr effaith ar wasanaethau) fod yn sylweddol uwch mewn rhai rhannau nag eraill.

en-gb	Based on these projections, we have identified that schools, health and social services continue to l bear the greatest degree of increased future demand and are of particular importance to people with protected characteristics.
cy-gb	Yn seiliedig ar yr amcanestyniadau hyn, rydym wedi nodi mai ysgolion, iechyd a gwasanaethau cymdeithasol sy’n parhau i ysgwyddo'r cynnydd mwyaf yn y galw, ac maent yn arbennig o bwysig i bobl sydd â nodweddion gwarchodedig.

en-gb	Five Ways of Working
cy-gb	Pum Ffordd o Weithio

en-gb	We are committed to using the Well-being of Future Generations (Wales) Act to improve how we make decisions about the social, economic, environmental and cultural wellbeing of Wales.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i ddefnyddio Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) i  wella'r ffordd rydym yn gwneud penderfyniadau am lesiant cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol Cymru.

en-gb	We will use the Act to build on our sustainable development legacy.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio’r Ddeddf i adeiladu ar ein hetifeddiaeth o ddatblygu'n gynaliadwy.

en-gb	Our spending plans strike a balance between the short and long-term.
cy-gb	Mae ein cynlluniau gwario yn sicrhau cydbwysedd rhwng y tymor byr a’r hirdymor.

en-gb	We continue to prioritise budgets which support prevention and early intervention.
cy-gb	Rydym yn parhau i flaenoriaethu cyllidebau sy’n cefnogi ymyrraeth ac ymyrraeth gynnar.

en-gb	For example, evidence suggests cognitive development in the early years will impact on later academic attainment, occupational outcomes and adult health and wellbeing.
cy-gb	Er enghraifft, mae tystiolaeth yn awgrymu y bydd datblygiad gwybyddol yn ystod y blynyddoedd cynnar yn effeithio ar gyrhaeddiad academaidd diweddarach, ar ganlyniadau galwedigaethol ac ar iechyd a llesiant oedolion.

en-gb	We are continuing to protect our Flying Start programme.
cy-gb	Rydym yn parhau i ddiogelu ein rhaglen Dechrau'n Deg.

en-gb	We are committed to involving people in the decisions that affect them through working differently and engaging with others to develop innovative solutions to the challenges that we face and help us to maximise our impact.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gynnwys pobl yn y gwaith o wneud penderfyniadau sy'n effeithio arnyn nhw drwy weithio'n wahanol a thrafod ag eraill i ddatblygu ffyrdd arloesol o ddatrys yr heriau rydym yn eu hwynebu, a'n helpu i sicrhau'r effaith fwyaf bosibl.

en-gb	For example, we have committed to involving parents in developing our childcare offer in order that we find the most effective model for the delivery of quality childcare.
cy-gb	Er enghraifft, rydym wedi ymrwymo i gynnwys rhieni yn y gwaith o ddatblygu ein cynnig ar gyfer gofal plant er mwyn i ni sicrhau'r model mwyaf effeithiol ar gyfer cyflawni gofal plant o ansawdd.

en-gb	PROSPEROUS AND SECURE
cy-gb	FFYNIANNUS a DIOGEL

en-gb	Apprenticeship
cy-gb	Prentisiaethau

en-gb	Apprenticeship places are key drivers to the tackling poverty agenda, and we are committed to creating a minimum of 100,000 high-quality, all-age apprenticeships over this Assembly term.
cy-gb	Mae prentisiaethau yn allweddol i ysgogi'r gwaith o fynd i'r afael â'r agenda tlodi, ac rydym wedi ymrwymo i greu o leiaf 100,000 o brentisiaethau o ansawdd uchel i bobl o bob oed yn ystod tymor y Cynulliad hwn.

en-gb	Providing people with the skills they need to secure and remain in employment is key to reducing poverty levels, especially among those who are not in employment, education or training (NEETS).
cy-gb	Mae rhoi'r sgiliau sydd eu hangen ar bobl i sicrhau swyddi ac i barhau mewn gwaith yn allweddol i leihau lefelau tlodi, yn enwedig ymysg y rheini nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant.

en-gb	There is evidence to suggest this policy may have a positive impact on some black and minority ethnic (BME) and disadvantaged people as some of these groups are more likely to be in poverty if they are not in employment or training.
cy-gb	Mae tystiolaeth i awgrymu y gall y polisi hwn gael effaith gadarnhaol ar rai pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig a phobl dan anfantais gan fod rhai o'r grwpiau hyn yn fwy tebygol o ddioddef tlodi os nad ydynt mewn gwaith neu hyfforddiant (NEET).

en-gb	Employment, particularly full-time, continues to offer a high level of protection against poverty, particularly deep and persistent poverty.
cy-gb	Mae cyflogaeth, yn enwedig amser llawn, yn parhau i gynnig sicrwydd lefel uchel rhag tlodi, yn enwedig tlodi dwfn a pharhaus.

en-gb	Our commitment to provide 30 hours of free childcare to working parents of three and four-year-olds is aimed at removing barriers to secure employment and help those who want to work but are currently constrained by childcare pressures.
cy-gb	Nod ein hymrwymiad i ddarparu 30 awr o ofal plant am ddim i rieni plant tair a phedair oed sy'n gweithio yw dileu'r rhwystrau tuag at swyddi diogel a helpu'r rheini sydd am weithio ond sydd ar hyn o bryd wedi'u cyfyngu gan bwysau gofal plant.

en-gb	Housing makes a significant contribution to the quality of life and economic wellbeing of families, contributing to tackling poverty.
cy-gb	Mae tai yn cyfrannu’n sylweddol at ansawdd bywyd a llesiant economaidd teuluoedd, ac at drechu tlodi.

en-gb	A safe, affordable and secure home is an important determinant of health, while poor or insecure housing can cause physical illness, for example as a result of damp or exposure to cold, and be a source of stress and anxiety.
cy-gb	Mae cartref saff, fforddiadwy a diogel yn benderfynydd iechyd pwysig, a gall cartrefi gwael neu anniogel achosi salwch corfforol, er enghraifft o ganlyniad i ddamprwydd neu oerfel, a gall achosi straen a phryder.

en-gb	Investment in housing provides support to the Welsh economy in terms of maintaining and supporting jobs in the construction industry and also the supply chain.
cy-gb	Mae buddsoddi mewn tai yn cefnogi economi Cymru o ran cynnal a chefnogi swyddi yn y diwydiant adeiladu yn ogystal â’r gadwyn gyflenwi.

en-gb	This contributes to the tackling poverty agenda in terms of providing employment and training opportunities.
cy-gb	Mae hyn yn cyfrannu at yr agenda trechu tlodi o ran rhoi cyflogaeth a chyfleoedd i hyfforddi.

en-gb	Community benefits and the procurement of contracts enable the benefits of our investment to remain in Wales and be maximised in local communities.
cy-gb	Mae buddion cymunedol a chaffael contractau yn galluogi i fuddion ein buddsoddiad barhau yng Nghymru er mwyn i gymunedau lleol fanteisio i’r eithaf arno.

en-gb	Housing costs constitute the most important and most direct impact of housing on poverty and material deprivation – approximately 72% of social housing is let to those on benefits.
cy-gb	Mae costau tai yn cynnwys effaith bwysicaf a mwyaf uniongyrchol tai ar dlodi ac amddifadedd sylweddol – mae tua 72% o dai cymdeithasol yn cael eu gosod i bobl ar fudd-daliadau.

en-gb	As part of the landlord services they provide, housing associations help and support to their tenants through benefit advice and by supporting community initiatives.
cy-gb	Fel rhan o’r gwasanaethau y mae’r landlordiaid yn eu darparu, mae cymdeithasau tai yn helpu ac yn cefnogi eu tenantiaid drwy roi cyngor ar fudd-daliadau ac yn cefnogi mentrau cymunedol.

en-gb	Existing and new homes are also well insulated which helps reduce energy bills, helping to tackle fuel poverty.
cy-gb	Mae cartrefi presennol a newydd hefyd wedi’u hynysu’n dda sy’n helpu i leihau biliau ynni a helpu i fynd i’r afael â thlodi tanwydd.

en-gb	Data gathered by Chartered Institute of Housing shows that every £1.00 spent on energy efficiency saves around 0.42p in health costs, so £1 million invested saves around £400,000 over 10 years.
cy-gb	Mae data a gasglwyd gan y Sefydliad Tai Siartredig yn dangos bod tua 0.42c o bob £1.00 sy’n cael ei wario ar effeithlonrwydd ynni yn cael ei arbed mewn costau iechyd. Felly, mae buddsoddi £1 miliwn yn arbed tua £400,000 dros 10 mlynedd.

en-gb	The data also indicates every £1.00 spent improving homes where residents are likely to require treatment due to excess cold saves the NHS £34.19 over 10 years.
cy-gb	Mae’r data hefyd yn dangos o bob £1.00 sy’n cael ei wario ar wella tai pan fo’r preswylwyr yn debygol o fod angen triniaeth oherwydd gormod o oerfel, y gallai’r GIG arbed £34.19 dros 10 mlynedd.

en-gb	In other words, £1 million saves £34 million over 10 years.
cy-gb	Mewn geiriau eraill, mae buddsoddi £1 miliwn yn arbed £34 miliwn dros 10 mlynedd.

en-gb	Occupants of social housing are the most likely in society to be in poverty and socially disadvantaged.
cy-gb	Preswylwyr tai cymdeithasol yw’r rhai mwyaf tebygol o’r gymdeithas i fod mewn tlodi ac o dan anfantais yn gymdeithasol.

en-gb	Evidence indicates that 58% of people from a non-white background live in owner-occupied homes compared with 75% of people from a white ethnic background.
cy-gb	Mae tystiolaeth yn dangos bod 58% o bobl o gefndir heb fod yn wyn yn byw mewn cartrefi perchen-feddianwyr o’i gymharu â 75% o bobl o gefndir ethnig gwyn.

en-gb	33% of people from a non-white ethnic group live in privately rented accommodation compared with 10% of people from a white ethnic group.
cy-gb	Mae 33% o bobl o grŵp ethnig heb fod yn wyn yn byw mewn llety a rentir yn breifat o’i gymharu â 10% o bobl o grŵp ethnig gwyn.

en-gb	Changing our investment in affordable housing could impact more on ethnic groups in Wales.
cy-gb	Gallai newid ein buddsoddiad mewn tai fforddiadwy effeithio mwy ar grwpiau ethnig yng Nghymru.

en-gb	Data from the 2001 Census suggests females are more likely to be renting social housing than males and would be disproportionately affected by any changes in funding.
cy-gb	Mae data o Gyfrifiad 2001 yn awgrymu bod menywod yn fwy tebygol o rentu tai cymdeithasol na dynion, a byddai unrhyw newid i’r cyllid yn cael effaith anghyfartal.

en-gb	There is also evidence to suggest that 25% of children in bad housing gain no GCSEs compared with around 10% not living in bad housing.
cy-gb	Mae hefyd dystiolaeth i awgrymu nad yw 25% o blant mewn tai gwael yn ennill yr un cymhwyster TGAU o’i gymharu â tua 10% sy’n byw mewn tai gwell.

en-gb	We are investing to deliver an extra 20,000 affordable homes over the term, including supporting construction of more than 6,000 homes through the Help to Buy scheme.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi i adeiladu 20,000 yn ychwanegol o dai fforddiadwy yn ystod y tymor, gan gynnwys cefnogi'r gwaith o adeiladu dros 6,000 o gartrefi drwy'r cynllun Cymorth i Brynu.

en-gb	The main focus on the environment is around the theme of green growth, combining reductions in carbon emissions and increased ecological and physical resilience.
cy-gb	Y prif ffocws o ran yr amgylchedd yw twf gwyrdd, gan gyfuno gostyngiadau mewn allyriadau carbon a chynyddu cadernid ecolegol a ffisegol.

en-gb	We are committed to managing, using and enhancing our natural resources to deliver lasting, sustainable economic, social and environmental benefits for current and future generations.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i reoli, defnyddio a gwella ein hadnoddau naturiol i sicrhau buddion economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol cynaliadwy a pharhaus ar gyfer cenedlaethau’r presennol a'r dyfodol.

en-gb	Employment offers a high level of protection against poverty, and we will continue to develop economic capacity.
cy-gb	Mae cyflogaeth yn cynnig lefel uchel o sicrwydd yn erbyn tlodi, a byddwn yn parhau i ddatblygu capasiti economaidd.

en-gb	Business development, entrepreneurship, science and innovation activity supports future employment opportunities for everyone.
cy-gb	Mae gweithgarwch datblygu busnes, entrepreneuriaeth, gwyddoniaeth ac arloesi yn cefnogi cyfleoedd cyflogaeth yn y dyfodol i bawb.

en-gb	Investment in strategic sites, good communications, tourism and major events make Wales an attractive destination for business and leisure in the long term.
cy-gb	Mae buddsoddi mewn safleoedd strategol, cyfathrebu da, twristiaeth a digwyddiadau mawr yn gwneud Cymru yn ddewis deniadol i fusnesau a hamdden yn y tymor hwy.

en-gb	A recent independent review of the evidence on business advice by the What Works Centre for Local Economic Growth found business advice can help improve business performance, particularly productivity and output.
cy-gb	Daeth adolygiad annibynnol diweddar o'r dystiolaeth ar gyngor busnes gan What Works Centre for Local Economic Growth i'r casgliad y gall cyngor busnes helpu i wella perfformiad busnes, yn enwedig cynhyrchiant ac allbwn.

en-gb	Research has shown that area based initiatives, such as enterprise zones, can have positive impacts on employment and regional GDP.
cy-gb	Mae ymchwil wedi dangos y gall mentrau sy'n seiliedig ar ardal, megis ardaloedd menter, effeithio'n gadarnhaol ar gyflogaeth a chynnyrch domestig gros rhanbarthol.

en-gb	To demonstrate our commitment to supporting business in Wales and their impacts through supporting the Welsh economy and providing vital employment we will deliver a business rate cut, meaning smaller bills for 70,000 businesses and reducing bills to zero for half of all eligible firms.
cy-gb	Er mwyn dangos ein hymrwymiad i gefnogi busnesau yng Nghymru a'u heffeithiau drwy gefnogi economi Cymru a darparu cyflogaeth hanfodol, byddwn yn torri ardrethi busnes. Bydd hyn yn golygu llai o gostau i 70,000 o fusnesau, a bydd yn dileu'r gost yn gyfan gwbl i hanner o'r cwmnïau cymwys.

en-gb	We will provide a new £10m transitional relief scheme to help small businesses, which will come into effect in April 2017.
cy-gb	Byddwn yn llunio cynllun rhyddhad trosiannol newydd gwerth £10m i helpu busnesau bach. Daw  hwn i rym ym mis Ebrill 2017.

en-gb	We will also establish a Development Bank for Wales to support Welsh businesses, especially SMEs which are the lifeblood of the Welsh economy.
cy-gb	Byddwn hefyd yn sefydlu Banc Datblygu i Gymru er mwyn cefnogi busnesau Cymru, yn enwedig BBaChau, sef enaid economi Cymru.

en-gb	Rural
cy-gb	Gwledig

en-gb	The draft Budget will support the development and growth of food production while also protecting the food and drink industries in Wales.
cy-gb	Bydd y Gyllideb ddrafft yn cefnogi'r gwaith o ddatblygu a chynyddu cynhyrchiant bwyd a diogelu'r diwydiannau bwyd a diod yng Nghymru.

en-gb	We will work with partners in the public, private and voluntary sectors and throughout the food chain to build on the strengths of the industry and add value to Welsh food at every point in the supply chain.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid yn y sector cyhoeddus, y sector preifat a'r sector gwirfoddol a phob rhan o’r gadwyn fwyd i adeiladu ar gryfderau'r diwydiant ac ychwanegu gwerth at fwyd o Gymru ym mhob cam o'r gadwyn gyflenwi.

en-gb	This sector is especially significant to the rural economy and sustainability.
cy-gb	Mae'r sector hwn yn bwysig iawn i'r economi wledig a chynaliadwyedd.

en-gb	City Deal
cy-gb	Bargen Ddinesig

en-gb	Prosperity brings security to individuals, families and communities.
cy-gb	Mae ffyniant yn rhoi sicrwydd i unigolion, teuluoedd a chymunedau.

en-gb	We will continue to support the Cardiff Capital Region City Deal;
cy-gb	Byddwn yn parhau i gefnogi Bargen Ddinesig Dinas-Ranbarth Caerdydd;

en-gb	support the development of a similar deal for Swansea and a growth deal for North Wales.
cy-gb	cefnogi'r gwaith o ddatblygu bargen debyg i Abertawe a bargen twf ar gyfer y Gogledd.

en-gb	All of these are key elements in our focus to improve Wales’ economic outlook.
cy-gb	Mae'r rhain i gyd yn elfennau allweddol o'n ffocws i wella rhagolwg economaidd Cymru.

en-gb	HEALTHY AND ACTIVE
cy-gb	IACHUS ac EGNÎOL

en-gb	Health and Social Care
cy-gb	Iechyd a Gofal Cymdeithasol

en-gb	Our aim is to help people take care of their own health and wellbeing through the co-production approach – people making informed and shared decisions about their health with their healthcare professionals.
cy-gb	Ein nod yw helpu pobl i ofalu am eu hiechyd a'u llesiant eu hunain drwy ddull o gydgynhyrchu er mwyn i bobl wneud penderfyniadau gwybodus ar y cyd am eu hiechyd gyda'u gweithwyr gofal iechyd proffesiynol.

en-gb	We are transforming the NHS so more care is provided in local communities, closer to people’s homes rather than in hospital.
cy-gb	Rydym yn trawsnewid y gwasanaeth iechyd er mwyn darparu mwy o ofal mewn cymunedau lleol, yn agosach at gartrefi pobl yn hytrach nag yn yr ysbyty.

en-gb	This requires a sustained shift, through collaboration in financial and workforce resources, to deliver more healthcare in communities.
cy-gb	Ar gyfer hyn, mae angen symud yn gynaliadwy, drwy sicrhau bod adnoddau ariannol a gweithlu yn cydweithio er mwyn darparu mwy o ofal iechyd mewn cymunedau.

en-gb	We are continuing to improve access to GP surgeries and investing in the primary care workforce.
cy-gb	Rydym yn parhau i wella mynediad at feddygfeydd ac yn buddsoddi yn y gweithlu gofal sylfaenol.

en-gb	We will also work with schools to promote physical activity and awareness of healthy lifestyle choices.
cy-gb	Byddwn hefyd yn  gweithio gydag ysgolion i hyrwyddo gweithgarwch corfforol ac ymwybyddiaeth o ddewisiadau ffordd iach o fyw.

en-gb	We must meet the health needs of our ageing population, while also responding to the growing demand for healthcare and the persistent gap between the health of the richest and poorest communities in Wales.
cy-gb	Mae'n rhaid inni fodloni anghenion ein poblogaeth sy'n heneiddio, ac ymateb ar yr un pryd i'r galw cynyddol am ofal iechyd a'r bwlch parhaus rhwng iechyd y cymunedau cyfoethocaf a'r tlotaf yng Nghymru.

en-gb	Analysis by the Nuffield Trust in 2014, and more recently by the Health Foundation in their report,  “The path to sustainability:
cy-gb	Roedd dadansoddiad gan Ymddiriedolaeth Nuffield yn 2014, ac yn fwy diweddar gan yr Health Foundation yn ei adroddiad “The path to sustainability: