en-gb	For more information on notification directions see paragraph 13A of Schedule 1, inserted by section 5 of the Act.
cy-gb	I gael rhagor o wybodaeth am gyfarwyddydau hysbysu gweler paragraff 13A o Atodlen 1, a fewnosodir gan adran 5 o’r Ddeddf.

en-gb	Paragraph 11 of Schedule 1 applies to an RSL which is registered as a company (including a company that is a registered charity).
cy-gb	Mae paragraff 11 o Atodlen 1 yn gymwys i landlord cymdeithasol cofrestredig sydd wedi ei gofrestru yn gwmni (gan gynnwys cwmni sy’n elusen gofrestredig).

en-gb	The registration of companies is recorded by the registrar of companies.
cy-gb	Caiff cofrestriad cwmnïau ei gofnodi gan y Cofrestrydd Cwmnïau.

en-gb	A company must file Articles of Association with the Registrar of Companies.
cy-gb	Rhaid i gwmni ffeilio Erthyglau Cymdeithasu gyda’r Cofrestrydd Cwmnïau.

en-gb	This is a document that contains the purpose of the company as well as the duties and responsibilities of its members.
cy-gb	Dogfen yw hon sy’n nodi diben y cwmni yn ogystal â dyletswyddau a chyfrifoldebau ei aelodau.

en-gb	The company must also send a copy of any resolution which makes alterations to its articles to the registrar of companies.
cy-gb	Rhaid i’r cwmni hefyd anfon copi o unrhyw benderfyniad sy’n addasu ei erthyglau at y Cofrestrydd Cwmnïau.

en-gb	Paragraph 11 of Schedule 1 is amended by section 3, removing the requirement for an RSL to obtain the consent of the Welsh Ministers to certain rule changes, and instead impose a duty on an RSL to notify the Welsh Ministers of those changes.
cy-gb	Mae paragraff 11 o Atodlen 1 wedi ei ddiwygio gan adran 3, gan ddileu’r gofyniad i landlord cymdeithasol cofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru i newid rheolau penodol, ac yn lle hynny mae’n gosod dyletswydd ar landlord cymdeithasol cofrestredig i hysbysu Gweinidogion Cymru am y newidiadau hynny.

en-gb	If an RSL which is registered as a company makes changes to its name, the address of its registered office or its articles of association, it does not need to obtain the Welsh Ministers’ consent but must notify the Welsh Ministers and comply with any notification directions given by them.
cy-gb	Os yw landlord cymdeithasol cofrestredig sydd wedi ei gofrestru yn gwmni yn gwneud newidiadau i’w enw, i gyfeiriad ei swyddfa gofrestredig neu i’w erthyglau cymdeithasu, nid oes angen iddo gael cydsyniad Gweinidogion Cymru, ond rhaid iddo hysbysu Gweinidogion Cymru a chydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddydau hysbysu a roddir ganddynt.

en-gb	Section 4 – Amalgamation and other structural changes
cy-gb	Adran 4 – Cyfuno a newidiadau strwythurol eraill

en-gb	Section 4 amends paragraphs 12 to 14 of Schedule 1.
cy-gb	Mae adran 4 yn diwygio paragraffau 12 i 14 o Atodlen 1.

en-gb	Section 109 of the Co-operative and Community Benefit Societies Act 2014 allows a registered society to pass a special resolution to amalgamate with another society.
cy-gb	Mae adran 109 o Ddeddf Cymdeithasau Cydweithredol a Chymdeithasau Budd Cymunedol 2014 yn caniatáu i gymdeithas gofrestredig basio penderfyniad arbennig i gyfuno â chymdeithas arall.

en-gb	Section 110 of that Act allows a registered society to pass a special resolution to transfer engagements between societies.
cy-gb	Mae adran 110 o’r Ddeddf honno yn caniatáu i gymdeithas gofrestredig basio penderfyniad arbennig i drosglwyddo ymrwymiadau rhwng cymdeithasau.

en-gb	Section 112 of that Act allows a registered society to pass a resolution to convert itself into a company, amalgamate with a company or transfer its engagements to a company.
cy-gb	Mae adran 112 o’r Ddeddf honno yn caniatáu i gymdeithas gofrestredig basio penderfyniad i’w throsi ei hun yn gwmni, i gyfuno â chwmni neu i drosglwyddo ei hymrwymiadau i gwmni.

en-gb	A copy of the resolution must be forwarded to the FCA.
cy-gb	Rhaid anfon copi o’r penderfyniad at yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol.

en-gb	A society can also pass a special resolution that it be wound up voluntarily under the Insolvency Act 1986.
cy-gb	Gall cymdeithas hefyd basio penderfyniad arbennig i ddirwyn y gymdeithas i ben yn wirfoddol o dan Ddeddf Ansolfedd 1986.

en-gb	If a society does this, it must forward a copy of the resolution to the FCA.
cy-gb	Os yw cymdeithas yn gwneud hynny, rhaid iddi anfon copi o’r penderfyniad at yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol.

en-gb	A society which is solvent can also apply to the FCA to register an instrument of dissolution which will allow it to be dissolved and terminate its registration as a society.
cy-gb	Gall cymdeithas sy’n solfent hefyd wneud cais i’r Awdurdod Ymddygiad Ariannol am gofrestru offeryn diddymu a fydd yn caniatáu iddi gael ei diddymu ac yn terfynu ei chofrestriad fel cymdeithas.

en-gb	Amendments are made to paragraph 12 of Schedule 1 to remove the requirements for an RSL which is a registered society to obtain the consent of the Welsh Ministers to a resolution:
cy-gb	Gwneir diwygiadau i baragraff 12 o Atodlen 1 i ddileu’r gofynion i landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n gymdeithas gofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru i benderfyniad:

en-gb	• to amalgamate with another society, transfer its engagements to another society, convert itself into a registered company, amalgamate with a company or transfer its engagements to a company;
cy-gb	• i gyfuno â chymdeithas arall, i drosglwyddo ei ymrwymiadau i gymdeithas arall, i’w drosi ei hun yn gwmni cofrestredig, i gyfuno â chwmni neu i drosglwyddo ei ymrwymiadau i gwmni;

en-gb	– to be wound up voluntarily under the Insolvency Act 1986 or by an instrument
cy-gb	• i gael ei ddirwyn i ben yn wirfoddol o dan Ddeddf Ansolfedd 1986 neu drwy offeryn

en-gb	of dissolution, and
cy-gb	diddymu, ac

en-gb	– Instead a duty will be imposed on an RSL to notify the Welsh Ministers of such resolutions.
cy-gb	• yn lle hynny gosodir dyletswydd ar landlord cymdeithasol cofrestredig i hysbysu Gweinidogion Cymru am benderfyniadau o’r fath.

en-gb	As a result of the amendments made to paragraph 12 of Schedule 1 by section 4, an RSL which is a registered society does not have to obtain the consent of the Welsh Ministers to a resolution to amalgamate with another society, transfer its engagements to another society, convert itself into a registered company, amalgamate with a company
cy-gb	O ganlyniad i’r diwygiadau a wneir i baragraff 12 o Atodlen 1 gan adran 4, nid oes rhaid i landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n gymdeithas gofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru i benderfyniad i gyfuno â chymdeithas arall, i drosglwyddo ei ymrwymiadau i gymdeithas arall, i’w drosi ei hun yn gwmni cofrestredig, i gyfuno â chwmni neu i drosglwyddo ei ymrwymiadau i gwmni.

en-gb	The RSL must notify the Welsh Ministers and comply with any notification directions given by them.
cy-gb	Rhaid i’r landlord cymdeithasol cofrestredig hysbysu Gweinidogion Cymru a chydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddydau

en-gb	or transfer its engagements to a company.
cy-gb	hysbysu a roddir ganddynt.

en-gb	In addition, any notification to the Welsh Ministers of any of the resolutions referred to in the paragraph above (with the exception of resolutions for conversion of a society to a company) must be accompanied by a statement setting out the consultation the RSL carried out with its tenants before passing the resolution in question .
cy-gb	Yn ogystal â hynny, rhaid i unrhyw hysbysiad i Weinidogion Cymru ynghylch unrhyw un neu ragor o’r penderfyniadau y cyfeirir atynt yn y paragraff uchod (ac eithrio penderfyniadau i drosi cymdeithas yn gwmni) ddod gyda datganiad sy’n nodi’r modd yr ymgynghorodd y landlord cymdeithasol cofrestredig â’i denantiaid cyn pasio’r penderfyniad o dan sylw.

en-gb	The consent of the Welsh Ministers is not required before a resolution is passed that the RSL is wound up voluntarily under the Insolvency Act 1986 or if the RSL is to be dissolved by an instrument of dissolution.
cy-gb	Nid yw’n ofynnol cael cydsyniad Gweinidogion Cymru cyn i benderfyniad gael ei basio bod y landlord cymdeithasol cofrestredig yn cael ei ddirwyn i ben yn wirfoddol o dan Ddeddf Ansolfedd 1986 neu os yw’r landlord cymdeithasol cofrestredig i gael ei ddiddymu drwy offeryn diddymu.

en-gb	The RSL must notify the Welsh Ministers and comply with any notification directions given by them.
cy-gb	Rhaid i’r landlord cymdeithasol cofrestredig hysbysu Gweinidogion Cymru a chydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddydau hysbysu a roddir ganddynt.

en-gb	Paragraph 13 applies to RSLs which are registered companies whose registration as a social landlord has been recorded by the registrar of companies.
cy-gb	Mae paragraff 13 yn gymwys i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig sy’n gwmnïau cofrestredig y mae eu cofrestriad fel landlord cymdeithasol wedi ei gofnodi gan y Cofrestrydd Cwmnïau.

en-gb	Section 899 of the Companies Act 2006 allows a company to apply for a court order to make a compromise or arrangement with its creditors or members.
cy-gb	Mae adran 899 o Ddeddf Cwmnïau 2006 yn caniatáu i gwmni wneud cais am orchymyn llys i ddod i gyfaddawd neu wneud trefniant â’i gredydwyr neu ei aelodau.

en-gb	Section 900 of the same Act allows the company to apply for a court order for, among other things, the transfer of the whole of or any part of its undertaking, or its property or liabilities, for the purposes of reconstruction or amalgamation of the company.
cy-gb	Mae adran 900 o’r Ddeddf honno yn caniatáu i’r cwmni wneud cais am orchymyn llys i drosglwyddo’r cyfan neu unrhyw ran o’i ymgymeriad, neu ei eiddo neu ei rwymedigaethau, at ddibenion atgyfansoddi neu gyfuno’r cwmni, ymhlith pethau eraill.

en-gb	The company must send the office copy of the order to the registrar of companies.
cy-gb	Rhaid i’r cwmni anfon y copi swyddfa o’r gorchymyn at y Cofrestrydd Cwmnïau.

en-gb	An RSL which is a company can also pass a resolution under section 115 of the Co-operative and Community Benefit Societies Act 2014 to convert into a registered society and must forward a copy of the resolution to the registrar of companies.
cy-gb	Gall landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n gwmni hefyd basio penderfyniad o dan adran 115 o Ddeddf Cymdeithasau Cydweithredol a Chymdeithasau Budd Cymunedol 2014 i drosi yn gymdeithas gofrestredig a rhaid iddo anfon copi o’r penderfyniad at y Cofrestrydd Cwmnïau.

en-gb	A director, administrator or liquidator of the company can also make a voluntary arrangement with the company's creditors under Part 1 of the Insolvency Act 1986.
cy-gb	Gall cyfarwyddwr, gweinyddwr neu ddatodwr i’r cwmni hefyd wneud trefniant gwirfoddol â chredydwyr y cwmni o dan Ran 1 o Ddeddf Ansolfedd 1986.

en-gb	This arrangement must be approved by company members and creditors.
cy-gb	Rhaid i aelodau a chredydwyr y cwmni gymeradwyo’r trefniant hwn.

en-gb	A company can pass a special resolution that it be wound up voluntarily under the Insolvency Act 1986 and, in accordance with section 30 of the Companies Act 2006, a copy of the resolution must be forwarded to the registrar of companies.
cy-gb	Gall cwmni basio penderfyniad arbennig ei fod yn cael ei ddirwyn i ben yn wirfoddol o dan Ddeddf Ansolfedd 1986, ac yn unol ag adran 30 o Ddeddf Cwmnïau 2006, rhaid anfon copi o’r penderfyniad at y Cofrestrydd Cwmnïau.

en-gb	Amendments are made to paragraph 13 of Schedule 1 to remove the requirements for an RSL, which is a company, to obtain the consent of the Welsh Ministers in order to take any of the steps listed in the four preceding paragraphs.
cy-gb	Gwneir newidiadau i baragraff 13 o Atodlen 1 i ddileu’r gofynion bod landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n gwmni yn cael cydsyniad Gweinidogion Cymru er mwyn cymryd unrhyw un neu ragor o’r camau a restrir yn y pedwar paragraff blaenorol.

en-gb	As a result of the amendment made by section 4, the position under paragraph 13 is as follows:
cy-gb	O ganlyniad i’r diwygiad a wneir gan adran 4, mae’r sefyllfa o dan baragraff 13 fel a ganlyn:

en-gb	• A company does not need to obtain the consent of the Welsh Ministers to apply for a court order under section 899 of the Companies Act 2006, but must notify the Welsh Ministers and comply with any notification directions given by them.
cy-gb	• Nid oes angen i gwmni gael cydsyniad Gweinidogion Cymru i wneud cais am orchymyn llys o dan adran 899 o Ddeddf Cwmnïau 2006, ond rhaid iddo hysbysu Gweinidogion Cymru a chydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddydau hysbysu a roddir ganddynt.

en-gb	• If a company passes a resolution under section 115 of the Co-operative and Community Benefit Societies Act 2014 for conversion into a registered society it does not need the consent of the Welsh Ministers but must notify the Welsh Ministers and comply with any notification directions given by them.
cy-gb	• Os yw cwmni’n pasio penderfyniad o dan adran 115 o Ddeddf Cymdeithasau Cydweithredol a Chymdeithasau Budd Cymunedol 2014 i drosi’r cwmni yn gymdeithas gofrestredig, nid oes angen iddo gael cydsyniad Gweinidogion Cymru ond rhaid iddo hysbysu Gweinidogion Cymru a chydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddydau hysbysu a roddir ganddynt.

en-gb	• The Welsh Ministers’ consent is no longer required for any voluntary arrangement under Part 1 of the Insolvency Act 1986 in relation to a company but the RSL must notify the Welsh Ministers and comply with any notification directions given by them.
cy-gb	• Nid yw mwyach yn ofynnol i gael cydsyniad Gweinidogion Cymru i unrhyw drefniant gwirfoddol o dan Ran 1 o Ddeddf Ansolfedd 1986 mewn perthynas â chwmni ond rhaid i’r landlord cymdeithasol cofrestredig hysbysu Gweinidogion Cymru a chydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddydau hysbysu a roddir ganddynt.

en-gb	• The Welsh Ministers’ consent is not required before a company passes a special resolution that it be wound up voluntarily under the Insolvency Act 1986.
cy-gb	• Nid yw’n ofynnol i Weinidogion Cymru roi eu cydsyniad cyn i gwmni basio penderfyniad arbennig ei fod i’w ddirwyn i ben yn wirfoddol o dan Ddeddf Ansolfedd 1986.

en-gb	Section 4 also removes paragraph 14 of Schedule 1, removing the Welsh Ministers’ power to petition for winding up of an RSL which is a company or registered society under the Insolvency Act 1986 where an RSL is either failing to carry out its purposes or objects properly, or if it is unable to pay its debts.
cy-gb	Mae adran 4 hefyd yn dileu paragraff 14 o Atodlen 1, gan ddileu p#er Gweinidogion Cymru i wneud cais i ddirwyn i ben landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n gwmni neu’n gymdeithas gofrestredig o dan Ddeddf Ansolfedd 1986 pan fo landlord cymdeithasol cofrestredig naill ai’n methu â chyflawni ei ddibenion neu ei amcanion yn briodol, neu’n analluog i dalu ei ddyledion.

en-gb	Section 5- Directions about notifications to be given to Welsh Ministers
cy-gb	Adran 5 – Cyfarwyddydau ynghylch hysbysiadau sydd i’w rhoi i Weinidogion Cymru

en-gb	Section 5adds a further paragraph 13A to Schedule 1.
cy-gb	Mae adran 5 yn ychwanegu paragraff 13A pellach at Atodlen 1.

en-gb	Under sections 3 and 4 of the Act, duties are inserted into Schedule 1 of the 1996 Act requiring RSLs to notify the Welsh Ministers of specific changes.
cy-gb	O dan adrannau 3 a 4 o’r Ddeddf, mewnosodir dyletswyddau yn Atodlen 1 o Ddeddf 1996 sy’n ei gwneud yn ofynnol i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig hysbysu Gweinidogion Cymru am newidiadau penodol.

en-gb	This additional paragraph 13A allows the Welsh Ministers to issue directions specifying how they will be notified, what a notification will contain and to set a deadline for notifications.
cy-gb	Mae’r paragraff 13A ychwanegol hwn yn caniatáu i Weinidogion Cymru ddyroddi cyfarwyddydau sy’n pennu sut y byddant yn cael eu hysbysu a beth a gynhwysir mewn hysbysiad, ac yn gosod terfyn amser ar gyfer hysbysiadau.

en-gb	It also enables them to vary these requirements according to circumstances.
cy-gb	Mae hefyd yn eu galluogi i amrywio’r gofynion hyn yn ôl yr amgylchiadau.

en-gb	A direction can apply to all or specific RSLs or RSLs of a specific description and may apply to all notifications, notifications of a certain description or in particular circumstances.
cy-gb	Gall cyfarwyddyd fod yn gymwys i bob landlord cymdeithasol cofrestredig neu i rai penodol, neu i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig o ddisgrifiad penodol, a chaiff fod yn gymwys i bob hysbysiad, i hysbysiadau o ddisgrifiad penodol neu o dan amgylchiadau penodol.

en-gb	A direction can also dispense with a requirement to notify the Welsh Ministers and may vary or revoke a previous direction.
cy-gb	Gall cyfarwyddyd hefyd hepgor gofyniad i hysbysu Gweinidogion Cymru a chaiff amrywio neu ddirymu cyfarwyddyd blaenorol.

en-gb	An RSL must comply with a direction which applies to it.
cy-gb	Rhaid i landlord cymdeithasol cofrestredig gydymffurfio â chyfarwyddyd sy’n gymwys iddo.

en-gb	Powers exercisable in respect of officers and management of registered social landlord
cy-gb	Pwerau sy’n arferadwy mewn cysylltiad â swyddogion a rheolaeth landlord cymdeithasol cofrestredig

en-gb	The threshold for intervention by the Welsh Ministers varies depending on the relevant provision, however, the main threshold (formerly where the Welsh Ministers were satisfied that there had been misconduct or mismanagement in the affairs of the RSL) is changed.
cy-gb	Mae’r trothwy ar gyfer ymyrraeth gan Weinidogion Cymru yn amrywio gan ddibynnu ar y ddarpariaeth berthnasol, ond mae’r prif drothwy (sef yn flaenorol pan fo Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod camymddwyn neu gamreoli wedi digwydd o ran materion y landlord cymdeithasol cofrestredig) wedi newid.

en-gb	Sections 6 to 12 of the Act make the changes to the threshold.
cy-gb	Mae adrannau 6 i 12 o’r Ddeddf yn gwneud y newidiadau i’r trothwy.

en-gb	As a result of the amendments, the threshold for intervention applies where the Welsh Ministers are satisfied that there has been “failure to comply with a requirement imposed by or under an enactment”.
cy-gb	O ganlyniad i’r diwygiadau, mae’r trothwy ar gyfer ymyrraeth yn gymwys pan fo Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bu methiant i gydymffurfio â gofyniad a osodir

en-gb	This will include breaches of UK Acts, Acts or Measures of the National Assembly for Wales, regulations and other secondary legislation, as well as any directions or standards made under an enactment with which an RSL is required to comply.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys torri Deddfau’r DU, Deddfau neu Fesurau Cynulliad Cenedlaethol Cymru, rheoliadau ac is-ddeddfwriaeth arall, yn ogystal ag unrhyw gyfarwyddydau neu safonau a wneir o dan ddeddfiad, y mae’n ofynnol i landlord cymdeithasol cofrestredig gydymffurfio â hwy.

en-gb	As the threshold includes a breach of standards made under section 33A of the 1996 Act, where, under the 1996 Act, there were separate intervention grounds on the basis of a breach of a standard, these have, in general, simply been replaced with the new threshold.
cy-gb	Gan fod y trothwy newydd yn cynnwys torri safonau a wnaed o dan adran 33A o Ddeddf 1996, lle, o dan Ddeddf 1996, yr oedd seiliau ymyrryd ar wahân ar sail torri safon, mae’r rhain wedi eu disodli, yn gyffredinol, gan y trothwy newydd.

en-gb	Section 33A of the 1996 Act enables the Welsh Ministers to set standards of performance to be met by RSLs in connection with their functions relating to the provision of housing, and matters relating to their governance and financial management.
cy-gb	Mae adran 33A o Ddeddf 1996 yn galluogi Gweinidogion Cymru i osod safonau perfformiad y mae landlordiaid cymdeithasol cofrestredig i’w bodloni mewn cysylltiad â’u swyddogaethau sy’n ymwneud â darparu tai, a materion sy’n ymwneud â’u llywodraethu a rheolaeth ariannol.

en-gb	Section 6– Removal or appointment of officer of registered social landlord
cy-gb	Adran 6 – Diswyddo neu benodi swyddog landlord cymdeithasol cofrestredig

en-gb	Section 6 amends paragraphs 4 and 6 to 8 of Schedule 1.
cy-gb	Mae adran 6 yn diwygio paragraffau 4 a 6 i 8 o Atodlen 1.

en-gb	Amendments are made to paragraph 4 of Schedule 1 to amend the threshold at which the Welsh Ministers may remove an officer under paragraph 4(2)(g).
cy-gb	Gwneir diwygiadau i baragraff 4 o Atodlen 1 i ddiwygio’r trothwy lle y gall Gweinidogion Cymru ddiswyddo swyddog o dan baragraff 4(2)(g).

en-gb	As a result, the position is as follows:
cy-gb	O ganlyniad, mae’r sefyllfa fel a ganlyn:

en-gb	• The Welsh Ministers are able to remove an officer of an RSL under a variety of circumstances.
cy-gb	• Gall Gweinidogion Cymru ddiswyddo swyddog landlord cymdeithasol cofrestredig o dan amgylchiadau amrywiol.

en-gb	• A list of these circumstances is set out in paragraph 4(2) of Schedule 1.
cy-gb	• Nodir rhestr o’r amgylchiadau hyn ym mharagraff 4(2) o Atodlen 1.

en-gb	The list is unchanged, except for paragraph 4(2)(g), which is amended and allows an officer to be removed where the officer cannot be found or does not act and their absence or failure to act is impeding the RSL’s compliance with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	Nid oes newid i’r rhestr, ac eithrio i baragraff 4(2)(g), sydd wedi ei ddiwygio ac sy’n caniatáu i swyddog gael ei ddiswyddo os na ellir dod o hyd i’r swyddog neu os nad yw’n gweithredu, a bod ei absenoldeb neu ei fethiant i weithredu yn llesteirio cydymffurfedd y landlord cymdeithasol cofrestredig â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	Paragraphs 6 to 8 of Schedule 1
cy-gb	Paragraffau 6 i 8 o Atodlen 1

en-gb	Paragraphs 6, 7 and 8 of Schedule 1 give the Welsh Ministers powers to appoint persons to be an officer of RSLs which are registered charities, companies, or registered societies respectively.
cy-gb	Mae paragraffau 6, 7 ac 8 o Atodlen 1 yn rhoi pwerau i Weinidogion Cymru benodi personau i fod yn swyddog landlordiaid cymdeithasol cofrestredig sy’n elusennau cofrestredig, yn gwmnïau, neu’n gymdeithasau cofrestredig, yn y drefn honno.

en-gb	Amendments are made to paragraphs 6, 7 and 8 of Schedule 1 to amend the threshold in respect of one of the grounds under which the Welsh Ministers can appoint a person to be an officer of an RSL.
cy-gb	Gwneir diwygiadau i baragraffau 6, 7 ac 8 o Atodlen 1 i ddiwygio’r trothwy mewn cysylltiad ag un o’r seiliau y gall Gweinidogion Cymru benodi person i fod yn swyddog landlord cymdeithasol cofrestredig oddi tanynt.

en-gb	As a result, the position is that the Welsh Ministers can appoint a person to be an officer of an RSL which is a registered charity, a company or a registered society in place of a person whom they have removed or, where there are no officers, or where the Welsh Ministers are of the opinion that the appointment is necessary in order to ensure that the RSL complies with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	O ganlyniad, y sefyllfa yw y gall Gweinidogion Cymru benodi person i fod yn swyddog landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n elusen gofrestredig, yn gwmni neu’n gymdeithas gofrestredig yn lle person y maent wedi ei ddiswyddo, neu pan na fo unrhyw swyddogion, neu pan fo Gweinidogion Cymru o’r farn bod y penodiad yn angenrheidiol er mwyn sicrhau bod y landlord cymdeithasol cofrestredig yn cydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	Section 7– Tender or transfer of registered social landlord’s management functions
cy-gb	Adran 7 – Tendro neu drosglwyddo swyddogaethau rheoli landlord cymdeithasol cofrestredig

en-gb	Section 7 amends paragraphs 15B and 15D of Schedule 1.
cy-gb	Mae adran 7 yn diwygio paragraffau 15B a 15D o Atodlen 1.

en-gb	It applies to all RSLs.
cy-gb	Mae’n gymwys i bob landlord cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	Paragraph 15B of Schedule 1
cy-gb	Paragraff 15B o Atodlen 1

en-gb	Amendments are made to the threshold at which the Welsh Ministers can require an RSL to tender its management functions under paragraph 15B of Schedule 1.
cy-gb	Gwneir diwygiadau i’r trothwy lle y gall Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i landlord cymdeithasol cofrestredig dendro ei swyddogaethau rheoli o dan baragraff 15B o Atodlen 1.

en-gb	The threshold had been that the Welsh Ministers were satisfied that there had been misconduct or mismanagement in the RSL’s affairs, it is now that they are satisfied that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	Y trothwy oedd bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bu camymddwyn neu gamreoli o ran materion y landlord cymdeithasol cofrestredig, a’r trothwy yn awr yw eu bod wedi eu bodloni bod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	• If an RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment, the Welsh Ministers are able to require the RSL to tender all, or some, of its management functions.
cy-gb	• Os yw landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano, gall Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i’r landlord cymdeithasol cofrestredig dendro ei holl swyddogaethau rheoli, neu rai ohonynt.

en-gb	• The paragraph does not apply where the failure to comply relates only to the RSL’s
cy-gb	• Nid yw’r paragraff yn gymwys pan fo’r methiant i gydymffurfio yn ymwneud yn

en-gb	provision of housing in England.
cy-gb	unig â’r landlord cymdeithasol cofrestredig yn darparu tai yn Lloegr.

en-gb	Paragraph 15D of Schedule 1
cy-gb	Paragraff 15D o Atodlen 1

en-gb	Amendments are made to one of the thresholds at which the Welsh Ministers can require an RSL to transfer its management functions under paragraph 15D of Schedule 1.
cy-gb	Gwneir diwygiadau i un o’r trothwyon lle y gall Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i landlord cymdeithasol cofrestredig drosglwyddo ei swyddogaethau rheoli o dan baragraff 15D o Atodlen 1.

en-gb	One of the thresholds had been that the Welsh Ministers were satisfied that there had been misconduct or mismanagement in the RSL’s affairs, it is now that they are satisfied that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	Un o’r trothwyon oedd bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bu camymddwyn neu gamreoli o ran materion y landlord cymdeithasol cofrestredig, a’r trothwy yn awr yw bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	The other threshold remains unchanged.
cy-gb	Nid yw’r trothwy arall wedi newid.

en-gb	• If, as a result of an inquiry or an audit (under paragraph 20 or 22 of Schedule 1), the Welsh Ministers are satisfied that an RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment, the Welsh Ministers can require the RSL to transfer management functions to a person specified by them.
cy-gb	• Os yw Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni, o ganlyniad i ymchwiliad neu archwiliad (o dan baragraff 20 neu 22 o Atodlen 1), bod landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano, gall Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i’r landlord cymdeithasol cofrestredig drosglwyddo swyddogaethau rheoli i berson a bennir ganddynt.

en-gb	• The paragraph does not apply where the failure relates only to the RSL’s provision of housing in England.
cy-gb	• Nid yw’r paragraff yn gymwys pan fo’r methiant yn ymwneud yn unig â’r landlord cymdeithasol cofrestredig yn darparu tai yn Lloegr.

en-gb	Section 8- Appointment of manager of registered social landlord
cy-gb	Adran 8 - Penodi rheolwr ar landlord cymdeithasol cofrestredig

en-gb	Section 8 amends the threshold at which the Welsh Ministers can appoint a manager of an RSL under paragraph 15F of Schedule 1.
cy-gb	Mae adran 8 yn diwygio’r trothwy lle y gall Gweinidogion Cymru benodi rheolwr ar landlord cymdeithasol cofrestredig o dan baragraff 15F o Atodlen 1.

en-gb	As a result the position is as follows:
cy-gb	O ganlyniad, mae’r sefyllfa fel a ganlyn:

en-gb	• If the Welsh Ministers are satisfied that an RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment, the Welsh Ministers can appoint an individual as a manager of the RSL, or require the RSL to appoint an individual as a manager.
cy-gb	• Os yw Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano, gall Gweinidogion Cymru benodi unigolyn i fod yn rheolwr ar y landlord cymdeithasol cofrestredig, neu ei gwneud yn ofynnol i’r landlord cymdeithasol cofrestredig benodi unigolyn i fod yn rheolwr.

en-gb	• The appointment or requirement may relate to the management of the RSL generally, or specified affairs.
cy-gb	• Caiff y penodiad neu’r gofyniad ymwneud â rheoli’r landlord cymdeithasol cofrestredig yn gyffredinol, neu â rheoli materion penodedig.

en-gb	• This paragraph does not apply where the failure relates only to the RSL’s provision of housing in England.
cy-gb	• Nid yw’r paragraff hwn yn gymwys pan fo’r methiant yn ymwneud yn unig â’r landlord cymdeithasol cofrestredig yn darparu tai yn Lloegr.

en-gb	Section 9
cy-gb	Adran 9 – Cyfuno y mae Gweinidogion Cymru yn rhoi effaith iddo

en-gb	Section 9 amends one of the thresholds at which the Welsh Ministers can amalgamate RSLs which are registered societies under paragraph 15H of Schedule 1.
cy-gb	Mae adran 9 yn diwygio un o’r trothwyon lle y gall Gweinidogion Cymru gyfuno landlordiaid cymdeithasol cofrestredig sy’n gymdeithasau cofrestredig o dan baragraff 15H o Atodlen 1.

en-gb	This paragraph applies to RSLs which are registered societies.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn gymwys i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig sy’n gymdeithasau cofrestredig.

en-gb	One of the thresholds had been that the Welsh Ministers were satisfied that there had been misconduct or mismanagement in the RSL’s affairs, it is now that they are satisfied that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	Un o’r trothwyon oedd bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bu camymddwyn neu gamreoli o ran materion y landlord cymdeithasol cofrestredig, a’r trothwy yn awr yw eu bod wedi eu bodloni bod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	• If, as a result of an inquiry or an audit (under paragraph 20 or 22 of Schedule 1), the Welsh Ministers are satisfied that an RSL which is a registered society has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment, the Welsh Ministers may make and execute on behalf of the society an instrument providing for its amalgamation with another registered society.
cy-gb	• Os yw Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni, o ganlyniad i ymchwiliad neu archwiliad (o dan baragraff 20 neu 22 o Atodlen 1), bod landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n gymdeithas gofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano, caiff Gweinidogion Cymru wneud a gweithredu ar ran y gymdeithas, offeryn sy’n darparu ar gyfer ei chyfuno â chymdeithas gofrestredig arall.

en-gb	• This paragraph does not apply if the failure relates only to the RSL’s provision of housing in England.
cy-gb	• Nid yw’r paragraff hwn yn gymwys os yw’r methiant yn ymwneud yn unig â’r landlord cymdeithasol cofrestredig yn darparu tai yn Lloegr.

en-gb	Powers exercisable in respect of inquiries, etc.
cy-gb	Pwerau sy’n arferadwy mewn cysylltiad ag ymchwiliadau etc.

en-gb	Section 10 – Inquiries and reports
cy-gb	Adran 10 - Ymchwiliadau ac adroddiadau

en-gb	Section 10 amends paragraphs 20, 23, 24 and 27 of Schedule 1.
cy-gb	Mae adran 10 yn diwygio paragraffau 20, 23, 24 a 27 o Atodlen 1.

en-gb	Paragraph 20 of Schedule 1 gives the Welsh Ministers the power to direct an inquiry into the affairs of an RSL, the threshold for the exercise of this power is amended by section 10.
cy-gb	Mae paragraff 20 o Atodlen 1 yn rhoi’r p#er i Weinidogion Cymru gyfarwyddo ymchwiliad i faterion landlord cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	Paragraph 22 of Schedule 1 of the 1996 Act states that for the purposes of such an inquiry, the Welsh Ministers may require the accounts and balance sheet of the RSL concerned, or other RSLs specified by Welsh Ministers, to be audited by a qualified auditor appointed by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae paragraff 22 o Atodlen 1 i Ddeddf 1996 yn nodi y caiff Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol, at ddibenion ymchwiliad o’r fath, i gyfrifon a mantolen y landlord cymdeithasol cofrestredig o dan sylw, neu landlordiaid cymdeithasol cofrestredig eraill a bennir gan Weinidogion Cymru, gael eu harchwilio gan archwilydd cymwysedig a benodir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Paragraph 20(5) allows the person or persons conducting the inquiry, during the course of the inquiry, to make one or more interim reports on matters that appear to them to be appropriate.
cy-gb	Mae paragraff 20(5) yn caniatáu i’r person neu’r personau sy’n cynnal yr ymchwiliad wneud un adroddiad interim neu ragor, yn ystod yr ymchwiliad, ar faterion y mae’n ymddangos iddynt eu bod yn briodol.

en-gb	Amendments are made to the threshold at which the Welsh Ministers can direct an inquiry into the affairs of an RSL under paragraph 15H of Schedule 1.
cy-gb	Gwneir diwygiadau i’r trothwy lle y gall Gweinidogion Cymru gyfarwyddo ymchwiliad i faterion landlord cymdeithasol cofrestredig o dan baragraff 15H o Atodlen 1.

en-gb	The threshold had been that the Welsh Ministers were satisfied that there had been misconduct or mismanagement in the RSL’s affairs, this is now that they are satisfied that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	Y trothwy oedd bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bu camymddwyn neu gamreoli o ran materion y landlord cymdeithasol cofrestredig, y trothwy yn awr yw bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	As a result, the Welsh Ministers may direct an inquiry if it appears to them that the RSL may have failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	O ganlyniad, caiff Gweinidogion Cymru gyfarwyddo ymchwiliad os yw’n ymddangos iddynt y gallai’r landlord cymdeithasol cofrestredig fod wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	Amendments are made to one of the thresholds at which the Welsh Ministers can make orders under this paragraph 23 of Schedule 1.
cy-gb	Gwneir diwygiadau i un o’r trothwyon lle y gall Gweinidogion Cymru wneud gorchmynion o dan baragraff 23 o Atodlen 1.

en-gb	One of the thresholds was that the Welsh Ministers were satisfied that there had been misconduct or mismanagement in the RSL’s affairs and immediate action was required to protect the interest of the RSL’s tenants or the RSL’s assets .
cy-gb	Un o’r trothwyon oedd bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bu camymddwyn neu gamreoli o ran materion y landlord cymdeithasol cofrestredig a bod angen cymryd camau ar unwaith i warchod buddiannau tenantiaid y landlord cymdeithasol cofrestredig neu i warchod asedau’r landlord cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	The threshold is now that they are satisfied that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment and that such action is required.
cy-gb	Y trothwy yn awr yw eu bod wedi eu bodloni bod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano, a bod angen cymryd camau o’r fath.

en-gb	• The Welsh Ministers can make an order under paragraph 23 where an inquiry has been directed under paragraph 20 and the Welsh Ministers have reasonable grounds to believe that that an RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment, and that immediate action is needed to protect the interests of the tenants of the RSL or to protect the RSL’s assets.
cy-gb	• Gall Gweinidogion Cymru wneud gorchymyn o dan baragraff 23 pan fo ymchwiliad wedi ei gyfarwyddo o dan baragraff 20 a bod gan Weinidogion Cymru sail resymol dros gredu bod landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano, a bod angen cymryd camau ar unwaith i warchod buddiannau tenantiaid y landlord cymdeithasol cofrestredig neu i warchod asedau’r landlord cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	• The Welsh Ministers can also make an order under paragraph 23 where an interim report has been made under paragraph 20(5) as a result of which the Welsh Ministers are satisfied that an RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	• Gall Gweinidogion Cymru wneud gorchymyn o dan baragraff 23 hefyd pan fo adroddiad interim wedi ei wneud o dan baragraff 20(5) a bod Gweinidogion Cymru, o ganlyniad iddo, wedi eu bodloni bod landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	• The orders that can be made are ones suspending any officer, employee or agent of the RSL who appear to the Welsh Ministers to have been responsible for the failure;
cy-gb	• Y gorchmynion y caniateir eu gwneud yw gorchmynion sy’n atal dros dro unrhyw swyddog, cyflogai neu asiant i’r landlord cymdeithasol cofrestredig y mae’n ymddangos i Weinidogion Cymru iddo fod gyfrifol am y methiant;

en-gb	directing any bank or other person who holds money or securities on behalf of the RSL not to part with the money or securities without the approval of the Welsh Ministers; or restricting the transactions which may be entered into, or the nature or amount of the payments which may be made, by the RSL without the approval of the Welsh Ministers.
cy-gb	sy’n cyfarwyddo unrhyw fanc neu berson arall sy’n dal arian neu warannau ar ran y landlord cymdeithasol cofrestredig i beidio ag ymadael â’r arian neu’r gwarannau heb gymeradwyaeth Gweinidogion Cymru; neu sy’n cyfyngu ar y trafodion y caniateir i’r landlord cymdeithasol cofrestredig ymrwymo iddynt, neu natur neu swm y taliadau y caniateir iddo eu gwneud, heb gymeradwyaeth Gweinidogion Cymru.

en-gb	Amendments are made to the threshold at which the Welsh Ministers can make orders under this paragraph 24 of Schedule 1.
cy-gb	Gwneir diwygiadau i’r trothwy lle y gall Gweinidogion Cymru wneud gorchmynion o dan baragraff 24 o Atodlen 1.

en-gb	The threshold had been that the Welsh Ministers were satisfied that there had been misconduct or mismanagement in the RSL’s affairs, this is now that they are satisfied that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	Y trothwy oedd bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bu camymddwyn neu gamreoli o ran materion y landlord cymdeithasol cofrestredig, ond yn awr y trothwy yw eu bod wedi eu bodloni bod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	As a result, the position under paragraph 24 is as follows:
cy-gb	O ganlyniad, mae’r sefyllfa o dan baragraff 24 fel a ganlyn:

en-gb	• The Welsh Ministers may make an order where, following an inquiry or audit (under paragraph 20 or 22), they are satisfied that an RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	• Caiff Gweinidogion Cymru wneud gorchymyn pan fônt wedi eu bodloni, yn dilyn ymchwiliad neu archwiliad (o dan baragraff 20 neu 22), bod landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	• The orders that can be made are ones removing, or suspending for up to six months, any officer, employee or agent of the RSL who appear to the Welsh Ministers to have been responsible for the failure;
cy-gb	• Y gorchmynion y caniateir eu gwneud yw gorchmynion sy’n diswyddo, neu’n atal dros dro am hyd at chwe mis, unrhyw swyddog, cyflogai neu asiant i’r landlord cymdeithasol cofrestredig y mae’n ymddangos i Weinidogion Cymru iddo fod yn gyfrifol am y methiant;

en-gb	directing any bank or other person who holds money or securities on behalf of the RSL not to part with the money or securities without the approval of the Welsh Ministers;
cy-gb	gorchmynion sy’n cyfarwyddo unrhyw fanc neu berson arall sy’n dal arian neu warannau ar ran y landlord cymdeithasol cofrestredig i beidio ag ymadael â’r arian neu’r gwarannau heb gymeradwyaeth Gweinidogion Cymru;

en-gb	or restricting the transactions which may be entered into, or the nature or amount of the payments which may be made, by the RSL without the approval of the Welsh Ministers.
cy-gb	neu orchmynion sy’n cyfyngu ar y trafodion y caniateir i’r landlord cymdeithasol cofrestredig ymrwymo iddynt, neu natur neu swm y taliadau y caniateir iddo eu gwneud, heb gymeradwyaeth Gweinidogion Cymru.

en-gb	An amendment is made to one of the thresholds at which the Welsh Ministers may direct an RSL to make a transfer of land under paragraph 27 of Schedule 1.
cy-gb	Gwneir diwygiad i un o’r trothwyon lle y gall Gweinidogion Cymru gyfarwyddo landlord cymdeithasol cofrestredig i wneud trosglwyddiad tir o dan baragraff 27 o Atodlen 1.

en-gb	One of the thresholds was that the Welsh Ministers were satisfied that there had been misconduct or mismanagement in the RSL’s affairs and immediate action was required to protect the interest of the RSL’s tenants or the RSL’s assets.
cy-gb	Un o’r trothwyon oedd bod Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni y bu camymddwyn neu gamreoli o ran materion y landlord cymdeithasol cofrestredig a bod angen cymryd camau ar unwaith i warchod buddiannau tenantiaid y landlord cymdeithasol cofrestredig neu asedau’r landlord cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	The threshold is now that they are satisfied that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment and that such action is required.
cy-gb	Y trothwy yn awr yw eu bod wedi eu bodloni bod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methuâ chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano, a bod camau o’r fath yn ofynnol.

en-gb	As a result, the position is that the Welsh Ministers may direct a transfer where, as a result of an inquiry under paragraph 20 or an audit under paragraph 22, the Welsh Ministers are satisfied that that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	O ganlyniad, y sefyllfa yw y caiff Gweinidogion Cymru gyfarwyddo trosglwyddiad pan fo Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni, o ganlyniad i ymchwiliad o dan baragraff 20 neu archwiliad o dan baragraff 22, fod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	The Welsh Ministers may also do so if they are satisfied that the management of its land would be improved if it were transferred.
cy-gb	Gall Gweinidogion Cymru wneud hynny hefyd os ydynt wedi eu bodloni y byddai’r modd y rheolir ei dir yn gwella pe bai’r tir yn cael ei drosglwyddo.

en-gb	Enforcement Notices and Penalties Section 11- Enforcement notices
cy-gb	Hysbysiadau Gorfodi a Chosbau Adran 11 - Hysbysiadau gorfodi

en-gb	Section 11 amends section 50C of the Housing Act 1996 which gives the Welsh Ministers the power to give an enforcement notice to an RSL.
cy-gb	Mae adran 11 yn diwygio adran 50C o Ddeddf Tai 1996 sy’n rhoi’r p#er i Weinidogion Cymru roi hysbysiad gorfodi i landlord cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	Section 11 amends Case 2 (one of 9 cases, of which the Welsh Ministers must be satisfied have arisen prior to giving an enforcement notice).
cy-gb	Mae adran 11 yn diwygio Achos 2 (sef un o 9 achos, y mae’n rhaid i Weinidogion Cymru fod wedi eu bodloni eu bod wedi digwydd cyn rhoi hysbysiad gorfodi).

en-gb	The case was that there had been misconduct or mismanagement in the affairs of an RSL.
cy-gb	Yr achos oedd y bu camymddwyn neu gamreoli o ran materion landlord cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	As a result of the amendment, the case is now where the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	O ganlyniad i’r diwygiad, yr achos yn awr yw pan fo’r landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad neu oddi tano.

en-gb	As a result of the amendment, the position is as follows:
cy-gb	O ganlyniad i’r diwygio, mae’r sefyllfa fel a ganlyn:

en-gb	• The Welsh Ministers are able to give an enforcement notice to an RSL if they are satisfied that any of the list of 9 cases applies.
cy-gb	• Gall Gweinidogion Cymru roi hysbysiad gorfodi i landlord cymdeithasol cofrestredig os ydynt wedi eu bodloni bod unrhyw un neu ragor o’r 9 achos a restrir yn gymwys.

en-gb	• The Welsh Ministers must be satisfied that the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment, and also that the failure does not fall within any other of the 8 cases.
cy-gb	• Rhaid i Weinidogion Cymru fod wedi eu bodloni bod y landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano, a hefyd nad yw’r methiant yn dod o fewn unrhyw un neu ragor o’r 8 achos arall.

en-gb	• The Welsh Ministers must also be satisfied that giving an enforcement notice is appropriate (whether it is likely to be sufficient in itself or a prelude to further action).
cy-gb	• Rhaid i Weinidogion Cymru fod wedi eu bodloni hefyd fod rhoi hysbysiad gorfodi yn briodol (pa un a yw hynny’n debygol o fod yn ddigonol ynddo’i hun neu o ragflaenu camau pellach).

en-gb	Subsection (10A) is added to section 50C to ensure that where another case applies, the grounds specified in that case should be used as the basis for the enforcement notice.
cy-gb	Ychwanegir is-adran (10) at adran 50C er mwyn sicrhau, pan fo achos arall yn gymwys, y dylid defnyddio’r seiliau a bennir yn yr achos hwnnw yn sail ar gyfer yr hysbysiad gorfodi.

en-gb	For example, if there has been a breach of a standard issued under section 33A of the 1996 Act, Case 1 would be the appropriate ground for the enforcement notice.
cy-gb	Er enghraifft, os cafodd safon a ddyroddwyd o dan adran 33A o Ddeddf 1996 ei thorri, Achos 1 fyddai’r sail briodol ar gyfer yr hysbysiad gorfodi.

en-gb	Case 2 will only apply if no other case applies.
cy-gb	Ni fydd Achos 2 ond yn gymwys os nad yw unrhyw achos arall yn gymwys.

en-gb	Section 12- Requirement to pay a penalty
cy-gb	Adran 12 – Gofyniad i dalu cosb

en-gb	Section 12 amends section 50H of the 1996 Act, which gives the Welsh Ministers the power to require a registered social landlord to pay a penalty.
cy-gb	Mae adran 12 yn diwygio adran 50H o Ddeddf 1996 sy’n rhoi’r p#er i Weinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i landlord cymdeithasol cofrestredig dalu cosb.

en-gb	Section 11 amends Case 2 (one of 5 cases, of which the Welsh Ministers must be satisfied have arisen prior to requiring an RSL to pay a penalty).
cy-gb	Mae adran 11 yn diwygio Achos 2 (sef un o 5 achos, y mae’n rhaid i Weinidogion Cymru fod wedi eu bodloni eu bod wedi digwydd cyn ei gwneud yn ofynnol i landlord cymdeithasol cofrestredig dalu cosb).

en-gb	As a result of the amendment, the case is now where the RSL has failed to comply with a requirement imposed by or under an enactment.
cy-gb	O ganlyniad i’r diwygio, yr achos yn awr yw pan fo’r landlord cymdeithasol cofrestredig wedi methu â chydymffurfio â gofyniad a osodir gan ddeddfiad, neu oddi tano.

en-gb	• The Welsh Ministers may require an RSL to pay a penalty if they are satisfied that any of the list of 5 cases applies.
cy-gb	• Caiff Gweinidogion Cymru ei gwneud yn ofynnol i landlord cymdeithasol cofrestredig dalu cosb os ydynt wedi eu bodloni bod unrhyw un neu ragor o’r 5 achos a restrir yn gymwys.

en-gb	• The Welsh Ministers must also be satisfied that the imposition of a penalty is appropriate (whether or not as part of a response including other action).
cy-gb	• Rhaid i Weinidogion Cymru fod wedi eu bodloni hefyd bod gosod cosb yn briodol (pa un a yw hynny’n rhan o ymateb sy’n cynnwys camau eraill ai peidio).

en-gb	Subsection (6A) is added to section 50H to ensure that where another case applies, the grounds specified in that case should be used as the basis for the penalty.
cy-gb	Ychwanegir is-adran (6A) at adran 50H er mwyn sicrhau, pan fo achos arall yn gymwys, y dylid defnyddio’r seiliau a bennir yn yr achos hwnnw fel y sail ar gyfer y gosb.

en-gb	For example, if there has been a breach of a standard issued under section 33A of the 1996 Act, Case 1 would be the appropriate ground for the penalty.
cy-gb	Er enghraifft, os cafodd safon a ddyroddwyd o dan adran 33A o Ddeddf 1996 ei thorri, Achos 1 fyddai’r sail briodol ar gyfer y gosb.

en-gb	Disposals of land Overview
cy-gb	Gwarediadau tir Trosolwg

en-gb	Prior to amendments being made by the Act, RSLs were required to obtain the consent of the Welsh Ministers for disposals of land under section 9 of the 1996 Act, section 171D of the Housing Act 1985, and sections 81 and 133 of the Housing Act 1988.
cy-gb	Cyn y diwygiadau a wneir gan y Ddeddf, roedd yn ofynnol i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru i warediadau tir o dan adran 9 o Ddeddf 1996, adran 171D o Ddeddf Tai 1985, ac adrannau 81 a 133 o Ddeddf Tai 1988.

en-gb	Sections 13 and 14 of the Act remove those requirements and impose a duty to notify the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae adrannau 13 a 14 o’r Ddeddf yn dileu’r gofynion hynny ac yn gosod dyletswydd i hysbysu Gweinidogion Cymru.

en-gb	Section 9 of the 1996 Act (as amended by section 14 of the Act) will apply to any disposal by an RSL, meaning the RSL must notify the Welsh Ministers of a disposal and comply with any notification directions given by them.
cy-gb	Bydd adran 9 o Ddeddf 1996 (fel y’i diwygiwyd gan adran 14 o’r Ddeddf) yn gymwys i unrhyw warediad gan landlord cymdeithasol cofrestredig, sy’n golygu bod rhaid i’r landlord cymdeithasol cofrestredig hysbysu Gweinidogion Cymru am warediad a chydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddydau hysbysu a roddir ganddynt.

en-gb	Section 13 –Disposal of land:
cy-gb	Adran 13 - Gwaredu tir:

en-gb	consent
cy-gb	cydsyniad

en-gb	Section 13 amends section 171D of the Housing Act 1985 (c. 68)
cy-gb	Mae adran 13 yn diwygio adran 171D o Ddeddf Tai 1985 (p.

en-gb	and repeals section 81, and amends section 133 of the Housing Act 1988 (c. 50)
cy-gb	68) ac yn diddymu adran 81, ac yn diwygio adran 133 o Ddeddf Tai 1988 (p. 50)

en-gb	Section 171D of the Housing Act 1985
cy-gb	Adran 171D> o Ddeddf Tai 1985

en-gb	Section 171D of the Housing Act 1985 relates to the preserved right to buy.
cy-gb	Mae adran 171D o Ddeddf Tai 1985 yn ymwneud â’r hawl i brynu a gadwyd.

en-gb	Tenants of RSLs who were previously secure tenants of a local authority and became assured tenants because ownership of their homes were transferred to an RSL may have what is known as the preserved right to buy.
cy-gb	Mae’n bosibl bod tenantiaid landlordiaid cymdeithasol cofrestredig a oedd yn denantiaid diogel awdurdod lleol, ac a ddaeth yn denantiaid sicr am i berchnogaeth eu cartrefi gael ei throsglwyddo i landlord cymdeithasol cofrestredig, yn meddu ar yr hyn a elwir yn hawl i brynu a gadwyd.

en-gb	Amendment is made to section 171D of the Housing Act 1985 to remove the requirement of an RSL to obtain the consent of the Welsh Ministers before disposal by the RSL of a dwelling house which is subject to the right to buy or the preserved right to buy, unless the disposal is to a person or persons exercising those rights.
cy-gb	Diwygir adran 171D o Ddeddf Tai 1985 i ddileu’r gofyniad i landlord cymdeithasol cofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru cyn i’r landlord cymdeithasol cofrestredig waredu t# annedd sy’n ddarostyngedig i’r hawl i brynu neu’r hawl i brynu a gadwyd, oni bai bod y gwarediad i berson neu bersonau sy’n arfer yr hawliau hynny.

en-gb	Section 81 of the Housing Act 1988
cy-gb	Adran 81 o Ddeddf Tai 1988

en-gb	Section 81 of the Housing Act 1988 relates to subsequent disposals by RSLs where the original disposal was by a housing action trust.
cy-gb	Mae adran 81 o Ddeddf Tai 1988 yn ymwneud â gwarediadau dilynol gan landlordiaid cymdeithasol cofrestredig pan oedd y gwarediad gwreiddiol yn warediad gan ymddiriedolaeth gweithredu tai.

en-gb	Under section 81 of the Housing Act 1988, if a housing action trust wished to dispose of a house which was the subject of a secure tenancy or an introductory tenancy to an RSL, the conveyance needed to include a requirement that the consent of the Welsh Ministers (if the land was in Wales) or the Secretary of State (if the land was in England) was required in the event that the RSL wished subsequently to dispose of the house.
cy-gb	O dan adran 81 o Ddeddf Tai 1988, os oedd ymddiriedolaeth gweithredu tai yn dymuno gwaredu t# a oedd yn ddarostyngedig i denantiaeth ddiogel neu denantiaeth ragarweiniol i landlord cymdeithasol cofrestredig, roedd rhaid i’r trawsgludiad gynnwys gofyniad ei bod yn ofynnol cael cydsyniad Gweinidogion Cymru (os oedd y tir yng Nghymru) neu’r Ysgrifennydd Gwladol (os oedd y tir yn Lloegr) pe bai’r landlord cymdeithasol cofrestredig yn dymuno gwaredu’r ty wedi hynny.

en-gb	Section 81 is repealed with the effect that RSLs are not required to obtain the consent of the Welsh Ministers or the Secretary of State before they dispose of the a house referred to in the paragraph above.
cy-gb	Mae adran 81 yn cael ei diddymu ac effaith hynny yw na fydd yn ofynnol i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru neu’r Ysgrifennydd Gwladol cyn iddynt waredu t# o’r math y cyfeirir ato yn y paragraff uchod.

en-gb	Section 133 of the Housing Act 1988 relates to subsequent disposals by RSLs where the original disposal was by a local authority.
cy-gb	Mae adran 133 o Ddeddf Tai 1988 yn ymwneud â gwarediadau dilynol gan landlordiaid cymdeithasol cofrestredig pan oedd y gwarediad gwreiddiol yn warediad gan awdurdod lleol.

en-gb	Under section 133 of the Housing Act 1988, if an RSL had acquired land or a house from a local authority under section 32 or 43 of the Housing Act 1985, and the consent relating to the original disposal did not provide otherwise, the consent of the Welsh Ministers (if the land was in Wales) or the Secretary of State (if the land was in England) was required in the event that the RSL wished subsequently to dispose of the house
cy-gb	O dan adran 133 o Ddeddf Tai 1988, os oedd landlord cymdeithasol cofrestredig wedi caffael tir neu d# gan awdurdod lleol o dan adran 32 neu 43 o Ddeddf Tai 1985, ac nad oedd y cydsyniad oedd yn ymwneud â’r gwarediad gwreiddiol yn darparu fel arall, roedd rhaid cael cydsyniad Gweinidogion Cymru (os oedd y tir yng Nghymru) neu’r Ysgrifennydd Gwladol (os oedd y tir yn Lloegr) pe digwyddai bod y landlord cymdeithasol cofrestredig yn dymuno gwaredu’r t# wedi hynny.

en-gb	Amendments are made to section 133 of the Housing Act 1988 to remove the requirement of an RSL to obtain the consent of the Welsh Ministers or the Secretary of State before disposal of land or a house referred to in the paragraph above.
cy-gb	Gwneir diwygiadau i adran 133 o Ddeddf Tai 1988 i ddileu’r gofyniad i landlord cymdeithasol cofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru neu’r Ysgrifennydd Gwladol cyn gwaredu tir neu d# o’r math y cyfeirir ato yn y paragraff uchod.

en-gb	Section 14 - Disposal of land:
cy-gb	Adran 14 – Gwaredu tir:

en-gb	notification
cy-gb	hysbysu

en-gb	Section 14 amends section 9 of the 1996 Act relating to disposal of land by an RSL to remove the requirement to obtain the consent of the Welsh Ministers on the disposal of land, and instead impose a requirement to notify the Welsh Ministers on any such disposal.
cy-gb	Mae adran 14 yn diwygio adran 9 o Ddeddf 1996 mewn perthynas â gwaredu tir gan landlord cymdeithasol cofrestredig er mwyn dileu’r gofyniad i gael cydsyniad Gweinidogion Cymru wrth waredu tir, ac yn lle hynny gosodir gofyniad i hysbysu Gweinidogion Cymru am unrhyw warediad o’r fath.

en-gb	As a result, the position is now as follows:
cy-gb	O ganlyniad, mae’r sefyllfa fel a ganlyn:

en-gb	• Under section 8 of the 1996 Act, an RSL can dispose of land it holds in a manner which it thinks fit.
cy-gb	• O dan adran 8 o Ddeddf 1996, gall landlord cymdeithasol cofrestredig waredu tir y mae’n ei ddal fel y gwêl yn dda.

en-gb	But, if an RSL wants to dispose of land, it must notify the Welsh Ministers and comply with any notification directions given by them.
cy-gb	Ond os yw landlord cymdeithasol cofrestredig yn dymuno gwaredu tir, rhaid iddo hysbysu Gweinidogion Cymru a chydymffurfio ag unrhyw gyfarwyddydau hysbysu a roddir ganddynt.

en-gb	• The Welsh Ministers may issue directions about how they should be notified.
cy-gb	• Caiff Gweinidogion Cymru ddyroddi cyfarwyddydau ynghylch sut y dylid eu hysbysu.

en-gb	A direction may be about how and when notification must be given, or what it must contain or may set a deadline for giving a notification.
cy-gb	Caiff cyfarwyddyd ymwneud â sut a phryd y mae’n rhaid rhoi hysbysiad, neu’r hyn y mae’n rhaid iddo ei gynnwys, neu caiff bennu terfyn amser ar gyfer rhoi hysbysiad.

en-gb	• The Welsh Ministers can specify to which RSLs a direction applies and to which disposals or types of disposals it applies.
cy-gb	• Gall Gweinidogion Cymru bennu i ba landlordiaid cymdeithasol cofrestredig y mae cyfarwyddyd yn gymwys ac i ba warediadau neu fathau o warediadau y mae’n gymwys.

en-gb	A direction can also dispense with a requirement to notify the Welsh Ministers or revoke or vary a previous direction.
cy-gb	Gall cyfarwyddyd hefyd hepgor gofyniad i hysbysu Gweinidogion Cymru neu ddirymu neu amrywio cyfarwyddyd blaenorol.

en-gb	• An RSL must comply with a direction which applies to it.
cy-gb	• Rhaid i landlord cymdeithasol cofrestredig gydymffurfio â chyfarwyddyd sy’n gymwys iddo.

en-gb	Section 15– Disposal Proceeds fund
cy-gb	Adran 15 – Cronfa enillion o warediadau

en-gb	Section 15 omits sections 24 to 26 of the Housing Act 1996.
cy-gb	Mae adran 15 yn hepgor adrannau 24 i 26 o Ddeddf Tai 1996.

en-gb	Sections 24 to 26 are repealed in order to remove the requirement to show disposal proceeds separately in accounts, and to remove the ability of the Welsh Ministers to determine how such proceeds should be used.
cy-gb	Caiff adrannau 24 i 26 eu diddymu er mwyn dileu’r gofyniad i ddangos enillion o warediadau ar wahân mewn cyfrifon, a dileu gallu Gweinidogion Cymru i benderfynu sut y dylid defnyddio enillion o’r fath.

en-gb	Board membership and voting rights
cy-gb	Aelodaeth o fwrdd a hawliau pleidleisio

en-gb	Section 16 - Limit on local authority board membership and voting rights
cy-gb	Adran 16 – Cyfyngiad ar aelodaeth awdurdodau lleol o fwrdd a hawliau pleidleisio

en-gb	Schedule 1 inserts a new Chapter 1A into Part 1 of the 1996 Act (social rented sector regulated by the Welsh Ministers), to place restrictions on the control that local authorities may have on RSLs.
cy-gb	Mae Atodlen 1 yn mewnosod Pennod 1A newydd yn Rhan 1 o Ddeddf 1996 (sector rhentu cymdeithasol a reoleiddir gan Weinidogion Cymru), er mwyn gosod cyfyngiadau ar y rheolaeth y caniateir i awdurdodau lleol ei chael ar landlordiaid cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	Further notes are set out in paragraphs 92-105 below.
cy-gb	Ceir nodiadau pellach ym mharagraffau 92-105 isod.

en-gb	Section 17 - Minor and consequential amendments
cy-gb	Adran 17 - Mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol

en-gb	Schedule 2 sets out amendments made to legislation as a consequence of the other provisions set out in this Act.
cy-gb	Mae Atodlen 2 yn nodi’r diwygiadau a wneir i ddeddfwriaeth o ganlyniad i’r darpariaethau eraill a nodir yn y Ddeddf hon.

en-gb	Section 18 - Power to make further consequential amendments etc
cy-gb	Adran 18 – P#er i wneud diwygiadau canlyniadol pellach etc.

en-gb	Section 18 provides that the Welsh Ministers may make amendments which are consequential on or for the purpose of giving full effect to any provision made by or under this Act.
cy-gb	Mae Adran 18 yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru wneud diwygiadau canlyniadol neu at ddiben rhoi effaith lawn i unrhyw ddarpariaeth a wneir gan y Ddeddf hon, neu oddi tani.

en-gb	Provisions of the Act will come into force in accordance with a commencement order made by Welsh Ministers, other than sections 19 and 20 which come into force on the day after the day on which the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Bydd darpariaethau’r Ddeddf yn dod i rym yn unol â gorchymyn cychwyn a wneir gan Weinidogion Cymru, ac eithrio adrannau 19 ac 20 sy’n dod i rym drannoeth y diwrnod y mae’r Ddeddf yn cael y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	This section establishes the Act’s title as the Regulation of Registered Social Landlords (Wales) Act 2018
cy-gb	Mae’r adran hon yn cadarnhau mai enw’r Ddeddf yw Deddf Rheoleiddio Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig (Cymru) 2018

en-gb	Schedule 1 is introduced by section 16.
cy-gb	Cyflwynir Atodlen 1 gan adran 16.

en-gb	The Schedule introduces a new Chapter 1A into Part 1 of the 1996 Act.
cy-gb	Mae’r Atodlen hon yn cyflwyno Pennod 1A newydd i Ran 1 o Ddeddf 1996.

en-gb	Chapter 1A contains sections 7A to 7J.
cy-gb	Mae pennod 1A yn cynnwys adrannau 7A i 7J.

en-gb	This Chapter limits a local authority’s influence over the board of an RSL, for example, having reserved places on the board and the power of veto over certain matters, and removes their voting rights as member.
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn cyfyngu ar ddylanwad awdurdod lleol dros fwrdd landlord cymdeithasol cofrestredig, er enghraifft, o ran neilltuo lleoedd iddynt ar fyrddau landlordiaid cymdeithasol cofrestredig a’r hawl i feto dros faterion penodol, ac yn dileu ei hawliau pleidleisio fel aelod.

en-gb	Section 7A defines the key terms for the purposes of Chapter 1A.
cy-gb	Mae adran 7A yn diffinio’r termau allweddol at ddibenion Pennod 1A.

en-gb	Under section 7B, no appointment may be made to a board of an RSL which would result in local authority appointees amounting to more than 24% of the board members of the RSL.
cy-gb	O dan adran 7B, ni chaniateir gwneud unrhyw benodiad i fwrdd landlord cymdeithasol cofrestredig a fyddai’n golygu bod dros 24% o aelodau bwrdd y landlord cymdeithasol cofrestredig yn benodeion llywodraeth leol.

en-gb	Any appointment made to the board which would, but for section 7B, give rise to more than 24% of the board members being local authority appointees has no effect.
cy-gb	Nid oes unrhyw effaith i unrhyw benodiad a wneir i’r bwrdd a fyddai, oni bai am adran 7B, yn golygu bod dros 24% o aelodau’r bwrdd yn benodeion llywodraeth leol.

en-gb	In addition, provision is made so that to the extent that any provision in the constitution or rules of an RSL conflicts with this requirement, that provision has no effect.
cy-gb	Gwneir darpariaeth yn ogystal sy’n golygu, i’r graddau bod unrhyw ddarpariaeth yng nghyfansoddiad neu reolau landlord cymdeithasol cofrestredig yn gwrthdaro â’r gofyniad hwn, na fydd y ddarpariaeth honno yn cael unrhyw effaith.

en-gb	See also section 7I in respect of provisions in agreements which are to have no effect.
cy-gb	Gweler hefyd adran 7I mewn cysylltiad â darpariaethau mewn cytundebau nad ydynt i gael unrhyw effaith.

en-gb	Section 7C sets out the procedure for RSLs and local authorities to follow to reduce the number of local authority appointees on an RSL board to ensure that no more than 24% of the members of the board of the RSL are local authority appointees (the 24% limit).
cy-gb	Mae adran 7C yn nodi’r weithdrefn y mae landlordiaid cymdeithasol cofrestredig ac awdurdodau lleol i’w dilyn i leihau nifer y penodeion awdurdod lleol ar fwrdd landlord cymdeithasol cofrestredig er mwyn sicrhau nad yw dros 24% o aelodau bwrdd y landlord cymdeithasol cofrestredig yn benodeion awdurdod lleol (y terfyn o 24%).

en-gb	If an RSL needs to remove a member from its board to comply with the 24% limit it has four months to do so from the date section 7C comes into force.
cy-gb	Os oes angen i landlord cymdeithasol cofrestredig ddiswyddo aelod o’i fwrdd i gydymffurfio â’r terfyn o 24%, mae ganddo bedwar mis i wneud hynny o’r dyddiad y mae adran 7C yn dod i rym.

en-gb	However, subsection (3) of section 7C provides that the RSL cannot remove a member until two months after section 7C comes into force.
cy-gb	Fodd bynnag, mae is-adran (3) o adran 7C yn darparu na all y landlord cymdeithasol cofrestredig ddiswyddo aelod hyd ddau fis ar ôl i adran 7C ddod i rym.

en-gb	The purpose of this restriction is to give the local authority which appointed the members the opportunity to nominate which of its appointees are to be removed under section 7C (see next paragraph).
cy-gb	Diben y cyfyngiad hwn yw rhoi cyfle i’r awdurdod lleol a benododd yr aelodau enwebu pa un neu ragor o’i benodeion sydd i’w diswyddo o dan adran 7C (gweler y paragraff nesaf).

en-gb	A local authority can nominate which of the local authority appointees are to be removed in order to comply with the 24% limit, but must do so within two months of section 7C coming into force.
cy-gb	Gall awdurdod lleol enwebu pa rai o blith y penodeion awdurdod lleol sydd i’w diswyddo er mwyn cydymffurfio â’r terfyn o 24%, ond rhaid iddynt wneud hynny o fewn dau fis i’r adeg y daw adran 7C i rym.

en-gb	If a local authority nominates appointees to be removed, those appointees must be removed by the RSL, and the RSL may carry out the removal without having to wait for two months from the date section 7C comes into force.
cy-gb	Os yw awdurdod lleol yn enwebu penodeion i gael eu diswyddo, rhaid i’r penodeion hynny gael eu diswyddo gan y landlord cymdeithasol cofrestredig, a chaiff y landlord cymdeithasol cofrestredig eu diswyddo heb orfod aros am ddau fis o’r dyddiad y daw adran 7C i rym.

en-gb	If a local authority does not nominate anyone for removal before the end of the two months, an RSL will have a further two months to remove such appointees to comply with the 24% limit.
cy-gb	Os nad yw awdurdod lleol yn enwebu unrhyw un i’w ddiswyddo cyn diwedd y cyfnod o ddau fis, bydd gan landlord cymdeithasol cofrestredig ddau fis pellach i ddiswyddo penodeion o’r fath er mwyn cydymffurfio â’r terfyn o 24%.

en-gb	In the absence of a local authority nomination, the appointees to be removed should be selected by a majority vote of the non-local authority board members (see section 7D).
cy-gb	Os na cheir enwebiad gan awdurdod lleol, dylid dethol y penodeion sydd i’w diswyddo drwy bleidlais fwyafrifol o blith aelodau’r bwrdd nad ydynt yn benodeion awdurdod lleol (gweler adran 7D).

en-gb	Under section 7E, if an RSL’s constitution or rules state that there must be at least one or more local authority appointees present in order for a meeting to be quorate, that provision is of no effect.
cy-gb	O dan adran 7E, os yw cyfansoddiad neu reolau landlord cymdeithasol cofrestredig yn datgan bod rhaid i o leiaf un penodai llywodraeth leol neu ragor fod yn bresennol er mwyn cael cworwm mewn cyfarfod, nid yw’r ddarpariaeth honno yn cael unrhyw effaith.

en-gb	Under section 7F, if there is provision in an RSL’s constitution or rules which requires more than 75% of the votes cast to pass a resolution, that provision will have effect as if it requires only 75% of the votes cast to pass the resolution.
cy-gb	O dan adran 7F, os ceir darpariaeth yng nghyfansoddiad neu reolau landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n ei gwneud yn ofynnol cael dros 75% o’r pleidleisiau a fwriwyd i basio penderfyniad, bydd y ddarpariaeth honno’n cael effaith fel pe bai’n ei gwneud yn ofynnol cael 75% yn unig o’r pleidleisiau a fwriwyd i basio’r penderfyniad.

en-gb	Under section 7G, if there is provision in an RSL’s constitution or rules which requires the consent of the local authority or the local authority appointee before the RSL’s rules or constitution can be changed, or provision which gives a local authority or local authority appointee the power of veto, that provision is of no effect.
cy-gb	O dan adran 7G, os ceir darpariaeth yng nghyfansoddiad neu reolau landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n ei gwneud yn ofynnol cael cydsyniad yr awdurdod lleol neu benodai’r awdurdod lleol cyn y gellir newid rheolau neu gyfansoddiad y landlord cymdeithasol cofrestredig, neu ddarpariaeth sy’n rhoi p#er feto i awdurdod lleol neu benodai awdurdod lleol, nid yw’r ddarpariaeth honno yn cael unrhyw effaith.

en-gb	Under section 7H, if there is a provision in the rules or constitution of an RSL which gives a local authority the right to vote on resolutions of the RSL in the local authority’s capacity as member of the RSL, that provision is of no effect.
cy-gb	O dan adran 7H, os ceir darpariaeth yn rheolau neu gyfansoddiad landlord cymdeithasol cofrestredig sy’n rhoi’r hawl i awdurdod lleol bleidleisio ar benderfyniadau’r landlord cymdeithasol cofrestredig yn rhinwedd aelodaeth yr awdurdod lleol o’r landlord cymdeithasol cofrestredig, nid yw’r ddarpariaeth honno yn cael unrhyw effaith.

en-gb	This removes the voting rights of local authorities as members of an RSL.
cy-gb	Mae hyn yn dileu hawliau pleidleisio awdurdodau lleol fel aelodau o landlord cymdeithasol cofrestredig.

en-gb	Under section 7I, a provision in an agreement between an RSL and another person which would, if it were included in an RSL’s rules or constitution, be treated as having no effect because of this Chapter, will have no effect.
cy-gb	O dan adran 7I, ni fydd darpariaeth mewn cytundeb rhwng landlord cymdeithasol cofrestredig a pherson arall a fyddai, pe bai’n cael ei chynnwys yn rheolau neu gyfansoddiad landlord cymdeithasol cofrestredig, yn cael ei thrin fel pe na bai’n cael unrhyw effaith oherwydd y Bennod hon, yn cael unrhyw effaith.

en-gb	This will capture, for example, any contractual agreements entered into between a local authority and an RSL as a result of stock transfer.
cy-gb	Bydd hyn yn cwmpasu, er enghraifft, unrhyw gytundebau contractiol yr ymrwymwyd iddynt rhwng awdurdod lleol a landlord cymdeithasol cofrestredig o ganlyniad i drosglwyddo stoc.

en-gb	The Welsh Minsters may, by order, provide that any or all of the provisions of Chapter 1A do not apply to RSLs which are wholly-controlled local authority subsidiaries.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru ddarparu, drwy orchymyn, nad yw unrhyw un neu ragor o’r darpariaethau ym Mhennod 1A, neu nad yw yr un ohonynt, yn gymwys i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig sy’n is-gyrff a reolir yn llwyr gan awdurdod lleol.

en-gb	Schedule 2 sets out minor and consequential amendments made to legislation as a consequence of the other provisions set out in this Act.
cy-gb	Mae Atodlen 2 yn nodi mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol a wneir i ddeddfwriaeth o ganlyniad i’r darpariaethau eraill a nodir yn y Ddeddf hon.

en-gb	Leasehold Reform, Housing and Urban Development Act 1993 (c. 28)
cy-gb	Deddf Diwygio Cyfraith Lesddaliad, Tai a Datblygu Trefol 1993 (p. 28)

en-gb	References to the requirement for RSLs to obtain the consent of the Welsh Ministers for disposal of property are removed from Schedule 10 to theLeasehold Reform, Housing and Urban Development Act 1993 (c. 28) because this requirement has been removed.
cy-gb	Caiff y cyfeiriadau at y gofyniad i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru i waredu eiddo eu dileu o Atodlen 10 i Ddeddf Diwygio Cyfraith Lesddaliad, Tai a Datblygu Trefol 1993 (p. These notes refer to the Deddf Rheoleiddio Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig (Cymru) 2018 (c.4)28), gan fod y gofyniad hwn wedi ei ddileu.

en-gb	Housing Act 1996 (c.
cy-gb	Deddf Tai 1996 (p.

en-gb	Sections 8(3), 9, 10, 11(1), 12A(1) and 13(1) of the 1996 Act are amended in order to remove references to the requirement for RSLs to obtain the consent of the Welsh Ministers because this requirement has been removed and replaced with a duty to notify the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae adrannau 8(3), 9, 10, 11(1), 12A(1) a 13(1) o Ddeddf 1996 wedi eu diwygio er mwyn dileu cyfeiriadau at y gofyniad i landlordiaid cymdeithasol cofrestredig gael cydsyniad Gweinidogion Cymru, gan fod y gofyniad hwn wedi ei ddileu a’i ddisodli gan ddyletswydd i hysbysu Gweinidogion Cymru.

en-gb	Section 16 of the 1996 Act is amended to reflect the fact that the disposal proceeds fund will cease to exist.
cy-gb	Mae adran 16 o Ddeddf 1996 wedi ei diwygio er mwyn adlewyrchu’r ffaith na fydd y gronfa enillion o warediadau yn bodoli mwyach.

en-gb	Section 36 of the 1996 Act allows the Welsh Ministers to issue guidance with respect to the management of housing accommodation in England by RSLs.
cy-gb	Mae adran 36 o Ddeddf 1996 yn caniatáu i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau mewn cysylltiad â landlordiaid cymdeithasol cofrestredig yn rheoli llety tai yn Lloegr.

en-gb	Subsection (7) is removed to remove references to the concept of “misconduct and mismanagement” which has been removed by the Act.
cy-gb	Mae is-adran (7) wedi ei dileu er mwyn dileu’r cyfeiriadau at y cysyniad o “misconduct and mismanagement”, sydd wedi eu dileu gan y Ddeddf.

en-gb	Amendments are made to section 42 to reflect the removal of section 10 of the 1996 Act.
cy-gb	Gwneir diwygiadau i adran 42 er mwyn adlewyrchu’r ffaith fod adran 10 o Ddeddf 1996 wedi ei dileu.

en-gb	Section 52 is amended to include reference to the new order making power in Chapter 1A of the 1996 Act.
cy-gb	Mae adran 52 wedi ei diwygio er mwyn cynnwys cyfeiriad at y p#er newydd i wneud gorchymyn ym Mhennod 1A o Ddeddf 1996.

en-gb	Section 63 of the 1996 Act is amended to add a definition of “notify” as “notify in writing”.
cy-gb	Mae adran 63 o Ddeddf 1996 wedi ei diwygio er mwyn ychwanegu diffiniad o “notify”, sef “notify in writing”.

en-gb	In Schedule 1 to the 1996 Act, amendments are made to remove references to “misconduct or mismanagement”.
cy-gb	Yn Atodlen 1 i Ddeddf 1996, gwneir diwygiadau i ddileu’r cyfeiriadau at “misconduct or mismanagement”.

en-gb	http://www.senedd.assembly.wales/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=19962
cy-gb	http://www.senedd.cynulliad.cymru/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=19962

en-gb	Stage Date Introduced 16 October 2017 Stage 1 – Debate 13 February 2018 Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments 12 March 2018 Stage 3 Plenary - consideration of amendments 24 April 2018 Stage 4 Approved by the Assembly 8 May 2018 Royal Assent 13 June 2018
cy-gb	Cyfnod Dyddiad Cyflwynwyd 16 Hydref 2017 Cyfnod 1 Dadl 13 Chwefror 2018 Cyfnod 2 Pwyllgor Craffu – ystyried y gwelliannau 12 Mawrth 2018 Cyfnod 3 Cyfarfod Llawn – ystyried y gwelliannau 24 Ebrill 2018 Cyfnod 4 Cymeradwywyd gan y Cynulliad 8 Mai 2018 Y Cydsyniad Brenhinol 13 Mehefin 2018

en-gb	These notes refer to the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013 (anaw 1)
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 (dccc 1)

en-gb	SCHOOL STANDARDS AND ORGANISATION(WALES) ACT 2013
cy-gb	DEDDF SAFONAU A THREFNIADAETHYSGOLION (CYMRU) 2013

en-gb	These Explanatory Notes are for the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013 which was passed by the National Assembly for Wales on 15 January 2013 and received Royal Assent on 4 March 2013.
cy-gb	Mae'r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 15 Ionawr 2013 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 4 Mawrth 2013.

en-gb	The Explanatory Notes should be read in conjunction with the Act but are not part of it.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â'r Ddeddf ond nid ydynt yn rhan o’r Ddeddf.

en-gb	The powers to make the Act are contained in Part 4 and Schedule 7 of the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Mae'r pwerau i wneud y Ddeddf i'w cael yn Rhan 4 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 ac Atodlen 7 iddi.

en-gb	The National Assembly for Wales has the legislative competence to make provision for and in connection with the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013 by virtue of Schedule 7, subject 5 (education and training) and subject 9 (health and health services).
cy-gb	Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru y cymhwysedd deddfwriaethol i wneud darpariaeth ar gyfer y Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 ac mewn cysylltiad â hi, yn rhinwedd Atodlen 7, pwnc 5 (addysg a hyfforddiant) a phwnc 9 (iechyd a gwasanaethau iechyd).

en-gb	In these Explanatory Notes, “the 1998 Act” means the School Standards and Framework Act 1998.
cy-gb	Yn y Nodiadau Esboniadol hyn, ystyr “Deddf 1998” yw Deddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998.

en-gb	Part 1 - Introduction
cy-gb	Rhan 1 – Cyflwyniad

en-gb	Section 1 – Overview
cy-gb	Adran 1 – Trosolwg ar y Ddeddf hon

en-gb	This section provides an overview of the key provisions of the Act.
cy-gb	Mae'r adran hon yn rhoi trosolwg ar ddarpariaethau allweddol y Ddeddf.

en-gb	The Act has 6 Parts and 5 Schedules.
cy-gb	Mae 6 Rhan a 5 Atodlen i'r Ddeddf.

en-gb	Part 2 - Standards
cy-gb	Rhan 2 – Safonau

en-gb	Chapters 1 and 2 of Part 2 of this Act reform the existing law in respect of intervention by local authorities and Welsh Ministers in the conduct of schools maintained by local authorities and intervention by Welsh Ministers in the exercise of education functions by local authorities.
cy-gb	Mae Penodau 1 a 2 o Ran 2 o’r Ddeddf hon yn diwygio'r gyfraith bresennol mewn cysylltiad ag ymyrraeth gan awdurdodau lleol a Gweinidogion Cymru ym materion rhedeg ysgolion a gynhelir gan awdurdodau lleol ac ymyrraeth gan Weinidogion Cymru ym materion arfer swyddogaethau addysg gan awdurdodau lleol.

en-gb	Generally, it will be for the local authority to take action in respect of schools causing concern in the first instance, and the Welsh Ministers will normally only take action where the authority has failed to do so, or where it has taken action, it has done so inadequately.
cy-gb	Yn gyffredinol, mater i’r awdurdod lleol yn y lle cyntaf fydd cymryd camau mewn cysylltiad ag ysgolion sy'n peri pryder, a dim ond pan fo’r awdurdod wedi methu â’u cymryd, neu pan fo wedi cymryd camau ond wedi gwneud hynny mewn modd annigonol, y bydd Gweinidogion Cymru fel arfer yn cymryd camau.

en-gb	Section 2 – Grounds for intervention
cy-gb	Adran 2 - Y seiliau dros ymyrryd

en-gb	This section sets out the eight grounds for intervention by a local authority or the Welsh Ministers in a maintained school.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi’r wyth sail dros ymyrraeth gan awdurdod lleol neu Weinidogion Cymru mewn ysgol a gynhelir.

en-gb	The grounds for intervention set out in this section replace the grounds set out in section 15(2)(a) of the School Standards and Framework Act 1998 (‘the 1998 Act’),with amendments.
cy-gb	Mae'r seiliau dros ymyrryd a nodir yn yr adran hon yn disodli'r seiliau a nodir yn adran 15(2)(a) o Ddeddf Safonau a Fframwaith Ysgolion 1998 (‘Deddf 1998’), gydadiwygiadau.

en-gb	In addition grounds 5 and 6 are based on the Welsh Ministers’ intervention powers in sections 497 and 496 respectively of the Education Act 1996 (governing body’s unreasonable action or failure to comply with a duty).
cy-gb	Yn ychwanegol, mae seiliau 5 a 6 wedi eu sylfaenu ar bwerau ymyrryd Gweinidogion Cymru yn adrannau 497 a 496, yn y drefn honno, o Ddeddf Addysg 1996 (gweithredu afresymol gan gorff llywodraethu neu ei fethiant i gydymffurfio â dyletswydd).

en-gb	Incorporating provisions of sections 496 and 497 of the Education Act 1996 here means that local authorities as well as the Welsh Ministers can intervene in the conduct of a maintained school on the basis of a governing body’s failure to comply with a duty or its unreasonable action.
cy-gb	Mae cynnwys darpariaethau adrannau 496 a 497 o Ddeddf Addysg 1996 fan hyn yn golygu y caiff awdurdodau lleol yn ogystal â Gweinidogion Cymru ymyrryd ym materion rhedeg ysgol a gynhelir ar sail methiant corff llywodraethu i gydymffurfio â dyletswydd neu weithredu afresymol ganddo.

en-gb	Grounds 5 and 6 also now include reference to a head teacher’s failure to comply with a duty or unreasonable action.
cy-gb	Erbyn hyn, mae seiliau 5 a 6 hefyd yn cynnwys cyfeiriad at fethiant pennaeth i gydymffurfio â dyletswydd neu weithredu afresymol ganddo.

en-gb	Section 3 – Warning notice
cy-gb	Adran 3 – Hysbysiad rhybuddio

en-gb	This section provides that if one or more of grounds 1 to 6 set out in section 2 exist the local authority may give a warning notice to the governing body of a school, and specifies what information a warning notice must contain.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu y caiff yr awdurdod lleol, os yw un neu ragor o seiliau 1 i 6 a nodir yn adran 2 yn bodoli, roi hysbysiad rhybuddio i gorff llywodraethu ysgol, ac mae'n pennu pa wybodaeth y mae'n rhaid i hysbysiad rhybuddio ei chynnwys.

en-gb	The warning notice is generally the start of the process of intervention by a local authority in a school and may lead to the powers of intervention being exercised by it.
cy-gb	Yn gyffredinol, dechrau'r broses ymyrryd gan awdurdod lleol mewn ysgol yw'r hysbysiad rhybuddio a gall arwain at y pwerau ymyrryd yn cael eu harfer ganddo.

en-gb	Section 4 – Power to intervene
cy-gb	Adran 4 – Pŵer i ymyrryd

en-gb	This section sets out the circumstances where the powers to intervene in a maintained school may be exercised by a local authority.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff awdurdod lleol arfer y pwerau i ymyrryd mewn ysgol a gynhelir.

en-gb	The powers of intervention are in sections 5 to 9.
cy-gb	Nodir y pwerau ymyrryd yn adrannau 5 i 9.

en-gb	Where a local authority is satisfied that one or more of grounds 1 to 6 exist, and it has complied with the warning notice procedure set out in section 3, then it may exercise its powers of intervention.
cy-gb	Pan fo awdurdod lleol wedi ei fodloni bod un neu ragor o seiliau 1 i 6 yn bodoli, ac wedi cydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio a nodir yn adran 3, yna caiff arfer ei bwerau ymyrryd.

en-gb	However, if a local authority believes that one or more of grounds 1 to 6 exist and also believes there is a related risk to health and safety of any person that calls for urgent action then it does not have to comply with the warning notice procedure before exercising its powers of intervention.
cy-gb	Fodd bynnag, os yw awdurdod lleol o'r farn bod un neu ragor o seiliau 1 i 6 yn bodoli a hefyd o’r farn bod risg gysylltiedig i iechyd a diogelwch unrhyw berson a honno'n risg sy'n galw am weithredu brys, yna nid oes rhaid iddo gydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio cyn arfer ei bwerau ymyrryd.

en-gb	In addition, the local authority may exercise its powers of intervention if it is satisfied that grounds 7 or 8 exist (schools found by an inspection to require significant improvement or to be in need of special measures).
cy-gb	Yn ychwanegol, caiff yr awdurdod lleol arfer ei bwerau ymyrryd os yw wedi ei fodloni bod sail 7 neu sail 8 yn bodoli (ysgolion y mae arolygiad wedi barnu bod arnynt angen gwelliant sylweddol neu fesurau arbennig).

en-gb	In this case the local authority does not have to issue a warning notice.
cy-gb	Yn yr achos hwn, nid oes rhaid i'r awdurdod lleol ddyroddi hysbysiad rhybuddio.

en-gb	Section 5 – Power to require governing body to secure advice or collaborate
cy-gb	Adran 5 – Pŵer i'w gwneud yn ofynnol i gorff llywodraethu sicrhau cyngor neu gydlafurio

en-gb	This section provides a new power for a local authority to direct the governing body of a school to make arrangements or enter into a contract for the provision of advisory services or to collaborate in accordance with section 5(2) of the Education (Wales) Measure 2011, so as to improve the school’s performance.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu pŵer newydd i awdurdod lleol gyfarwyddo corff llywodraethu ysgol i wneud trefniadau neu ymrwymo i gontract i ddarparu gwasanaethau cynghori, neu i gydlafurio yn unol ag adran 5(2) o Fesur Addysg (Cymru) 2011, er mwyn gwella perfformiad yr ysgol.

en-gb	Section 6 – power to appoint additional governors
cy-gb	Adran 6 – Pŵer i benodi llywodraethwyr ychwanegol

en-gb	This section replaces the intervention power in section 16 of the 1998 Act, and provides local authorities with a power to appoint additional governors to the governing body of a maintained school.
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 16 o Ddeddf 1998, ac yn darparu i awdurdodau lleol bŵer i benodi llywodraethwyr ychwanegol i gorff llywodraethu ysgol a gynhelir.

en-gb	Section 7 – Power of local authority to constitute governing body of interim executive members
cy-gb	Adran 7 – Pŵer awdurdod lleol i gyfansoddi corff llywodraethu o aelodau gweithrediaeth interim

en-gb	This section replaces the intervention power in section 16A of the 1998 Act.
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 16A o Ddeddf 1998.

en-gb	It provides local authorities with a power to appoint a specially constituted governing body in place of the existing governors at a school where the local authority has a power to intervene.
cy-gb	Mae'n darparu i awdurdodau lleol bŵer i benodi corff llywodraethu a gyfansoddwyd yn arbennig yn lle'r llywodraethwyr presennol mewn ysgol pan fo gan yr awdurdod lleol bŵer i ymyrryd.

en-gb	The specially constituted governing body is known as an interim executive board and it will take over the running of the school.
cy-gb	Gelwir y corff llywodraethu a gyfansoddwyd yn arbennig yn fwrdd gweithrediaeth interim a bydd yn cymryd drosodd y gwaith o redeg yr ysgol.

en-gb	Schedule 1 makes further provision about interim executive boards.
cy-gb	Mae Atodlen 1 yn gwneud darpariaeth bellach ynghylch byrddau gweithrediaeth interim.

en-gb	Section 8 – Power of local authority to suspend right to delegated budget
cy-gb	Adran 8 – Pŵer awdurdod lleol i atal dros dro yr hawl i gael cyllideb ddirprwyedig

en-gb	Under section 49 of the 1998 Act all maintained schools have a right to a delegated budget, which means that their governing bodies are entitled to manage the school’s budget.
cy-gb	O dan adran 49 o Ddeddf 1998, mae gan bob ysgol a gynhelir hawl i gael cyllideb ddirprwyedig, sy'n golygu bod gan eu cyrff llywodraethu hawlogaeth i reoli cyllideb yr ysgol.

en-gb	This section replaces the intervention power in section 17 of the 1998 Act, and provides a power for local authorities to suspend a school's right to a delegated budget if a local authority has the power to intervene in the school.
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 17 o Ddeddf 1998, ac yn darparu pŵer i awdurdodau lleol atal dros dro hawl ysgol i gael cyllideb ddirprwyedig os oes gan awdurdod lleol y p*er i ymyrryd yn yr ysgol.

en-gb	Section 9 – General power to give directions and take steps
cy-gb	Adran 9 – Pŵer cyffredinol i roi cyfarwyddiadau a chymryd camau

en-gb	This section provides a general power for local authorities to issue such directions to the governing body or head teacher of a school it maintains as it thinks appropriate and to take any other steps when one or more of the grounds for intervention exist.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu pŵer cyffredinol i’r awdurdod lleol ddyroddi'r cyfarwyddiadau hynny y mae o'r farn eu bod yn briodol i gorff llywodraethu neu bennaeth ysgol y mae’r awdurdod yn ei chynnal, a chymryd unrhyw gamau eraill, pan fo un neu ragor o'r seiliau dros ymyrryd yn bodoli.

en-gb	This section replaces section 62 of 1998 Act (local authority’s power to prevent a breakdown of discipline).
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli adran 62 o Ddeddf 1998 (pŵer awdurdod lleol i atal methiant mewn disgyblaeth).

en-gb	It also provides for local authorities to have powers similar to the Welsh Ministers’ intervention powers in sections 496 and 497 of the Education Act 1996 (but unlike sections 496 and 497, the power to intervene here is not limited to those cases where grounds 5 or 6 exist).
cy-gb	Mae hefyd yn darparu i awdurdodau lleol bwerau tebyg i bwerau ymyrryd Gweinidogion Cymru yn adrannau 496 a 497 o Ddeddf Addysg 1996 (ond yn annhebyg i adrannau 496 a 497, nid yw'r p*er i ymyrryd yma yn gyfyngedig i'r achosion hynny lle y mae sail 5 neu sail 6 yn bodoli).

en-gb	This section sets out the circumstances in which the Welsh Ministers may give a formal warning notice to a maintained school.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff Gweinidogion Cymru roi hysbysiad rhybuddio ffurfiol i ysgol a gynhelir.

en-gb	A warning notice is generally the start of the intervention process by the Welsh Ministers in a school, and may lead to the Welsh Ministers’ powers of intervention being exercised.
cy-gb	Yn gyffredinol, dechrau'r broses ymyrryd gan Weinidogion Cymru mewn ysgol yw hysbysiad rhybuddio, a gall arwain at bwerau ymyrryd Gweinidogion Cymru yn cael eu harfer.

en-gb	The Welsh Ministers may issue a warning notice to the governing body of a school where one or more of grounds 1 to 6 (set out in section 2) exist, but the local authority has not given a warning notice or has done so in terms the Welsh Ministers consider are inadequate.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru ddyroddi hysbysiad rhybuddio i gorff llywodraethu ysgol pan fo un neu ragor o seiliau 1 i 6 (a nodir yn adran 2) yn bodoli, ond bod yr awdurdod lleol heb roi hysbysiad rhybuddio neu wedi gwneud hynny mewn termau sy’n annigonol ym marn Gweinidogion Cymru.

en-gb	The warning notice will explain to the governing body the reasons why it is being given and the action that the governing body should take.
cy-gb	Bydd yr hysbysiad rhybuddio yn esbonio i'r corff llywodraethu y rhesymau pam y mae'n cael ei roi a'r camau y dylai'r corff llywodraethu eu cymryd.

en-gb	Section 11 – Power of the Welsh Ministers to intervene
cy-gb	Adran 11 – Pŵer Gweinidogion Cymru i ymyrryd

en-gb	This section sets out the circumstances where the powers to intervene in a maintained school may be exercised by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff Gweinidogion Cymru arfer y pwerau i ymyrryd mewn ysgol a gynhelir.

en-gb	The powers of intervention are set out in sections 12 to 17 of the Act.
cy-gb	Nodir y pwerau ymyrryd yn adrannau 12 i 17 o’r Ddeddf.

en-gb	Where the Welsh Ministers are satisfied that one or more of grounds 1 to 6 exist, and they have complied with the warning notice procedure set out in section 10, they may exercise their powers of intervention.
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod un neu ragor o seiliau 1 i 6 yn bodoli, ac wedi cydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio a nodir yn adran 10, cânt arfer eu pwerau ymyrryd.

en-gb	However, if the Welsh Ministers are satisfied one or more of grounds 1 to 6 exist, and also believe there is a related risk to health and safety of any person which calls for urgent action, then the Welsh Ministers do not have to comply with the warning notice procedure before exercising their powers of intervention.
cy-gb	Fodd bynnag, os yw Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod un neu ragor o seiliau 1 i 6 yn bodoli a bod risg gysylltiedig i iechyd a diogelwch unrhyw berson a honno'n risg sy'n galw am weithredu brys, yna nid oes rhaid i Weinidogion Cymru gydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio cyn arfer eu pwerau ymyrryd.

en-gb	In addition the Welsh Ministers may exercise their powers of intervention if they are satisfied grounds 7 or 8 exist (schools found by an inspection to require significant improvement or to be in need of special measures).
cy-gb	Yn ychwanegol, caiff Gweinidogion Cymru arfer eu pwerau ymyrryd os ydynt wedi eu bodloni bod sail 7 neu sail 8 yn bodoli (ysgolion y mae arolygiad wedi barnu bod arnynt angen gwelliant sylweddol neu fesurau arbennig).

en-gb	In this case the Welsh Ministers do not have to comply with the warning notice procedure.
cy-gb	Yn yr achos hwn, nid oes rhaid i Weinidogion Cymru gydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio.

en-gb	Sections 12, 13 and 14 – Powers of Welsh Ministers, etc
cy-gb	Adran 12, 13 a 14 – Pwerau Gweinidogion Cymru, etc

en-gb	These sections provide mirror powers to those of the local authority contained in sections 5, 6 and 7
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn darparu pwerau sy'n adlewyrchu pwerau’r awdurdod lleol a geir yn adran 5, 6 a 7.

en-gb	Section 15 – Power of Welsh Ministers to direct federation of schools
cy-gb	Adran 15 – Pŵer Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo bod ysgolion yn cael eu ffedereiddio

en-gb	This section replaces the intervention power in section 18B of the 1998 Act and provides the Welsh Ministers with the power to issue directions relating to the federation of schools.
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 18B o Ddeddf 1998 ac yn darparu i Weinidogion Cymru bŵer i ddyroddi cyfarwyddiadau ynghylch ffedereiddio ysgolion.

en-gb	A federation of schools is the grouping of two or more schools under a single governing body.
cy-gb	Mae ffederasiwn o ysgolion yn grŵp o ddwy neu ragor o ysgolion o dan un corff llywodraethu.

en-gb	Section 16 – Power of Welsh Ministers to direct closure of school
cy-gb	Adran 16 – Pŵer Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau

en-gb	This section replaces the intervention power in section 19 of the 1998 Act and provides the Welsh Ministers with the power to direct the closure of a school if they have the power to intervene on the basis of ground 8 (school requiring special measures).
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 19 o Ddeddf 1998 ac yn darparu i Weinidogion Cymru bŵer i gyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau os oes ganddynt bŵer i ymyrryd ar dir sail 8 (ysgol y mae arni angen mesurau arbennig).

en-gb	Where the Welsh Minsters direct the closure of a school under this section there is no need for a local authority to make proposals to discontinue the school under Part 3.
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru yn cyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau o dan yr adran hon, nid oes angen i awdurdod lleol wneud cynigion i derfynu'r ysgol o dan Ran 3.

en-gb	This section provides a mirror power to that of the local authority in section 9 (general power to give directions and take steps).
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu pŵer sy'n adlewyrchu pŵer yr awdurdod lleol yn adran 9 (pŵer cyffredinol i roi cyfarwyddiadau a chymryd camau).

en-gb	Sections 18, 19 and 20 and Schedule 1 – Supplementary
cy-gb	Adrannau 18, 19 ac 20 ac Atodlen 1 – Darpariaethau atodol

en-gb	Section 18 introduces Schedule 1 which makes further provision in relation to interim executive boards (constituted following a direction under section 7 or 14).
cy-gb	Mae adran 18 yn cyflwyno Atodlen 1 sy'n gwneud darpariaeth bellach mewn perthynas â byrddau gweithrediaeth interim (a gyfansoddwyd yn dilyn cyfarwyddyd o dan adran 7 neu 14).

en-gb	It deals with the transition from a normally constituted body to one consisting of interim executive members, and also the transition from a governing body consisting of interim executive members back to a normally constituted governing body.
cy-gb	Mae'n ymwneud â'r trosi o gorff a gyfansoddwyd yn normal i gorff o aelodau gweithrediaeth interim, a hefyd y trosi o gorff llywodraethu o aelodau gweithrediaeth interim yn ôl i gorff llywodraethu a gyfansoddwyd yn normal.

en-gb	During the period in which the interim executive members are in post they must discharge the functions of the normally constituted governing body members.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod y mae'r aelodau gweithrediaeth interim yn eu swyddi, rhaid iddynt gyflawni swyddogaethau aelodau'r corff llywodraethu a gyfansoddwyd yn normal.

en-gb	This means they are subject to the same law as normally constituted governing body members, except in relation to their constitution and procedures (paragraph 13 of Schedule 1).
cy-gb	Mae hyn yn golygu eu bod yn ddarostyngedig i'r un gyfraith ag aelodau'r corff llywodraethu a gyfansoddwyd yn normal, ac eithrio mewn perthynas â’u cyfansoddiad a gweithdrefn (paragraff 13 o Atodlen 1).

en-gb	However, regulations made under certain paragraphs of section 19(3) of the Education Act 2002 may be applied to the board, for example, in relation to school staffing issues.
cy-gb	Fodd bynnag, caniateir i reoliadau a wneir o dan baragraffau penodol oadran 19(3) o Ddeddf Addysg 2002 gael eu cymhwyso i'r bwrdd, er enghraifft, mewn perthynas â materion staffio ysgolion.

en-gb	Section 19 provides that a head teacher or governing body of a school must comply with a direction given to them by a local authority or the Welsh Ministers under Chapter 1 of Part 2 of this Act.
cy-gb	Mae adran 19 yn darparu bod yn rhaid i bennaeth neu gorff llywodraethu ysgol gydymffurfio â chyfarwyddyd a roddir iddo gan awdurdod lleol neu Weinidogion Cymru o dan Bennod 1 o Ran 2 o’r Ddeddf hon.

en-gb	A direction must be in writing and may be enforced by a mandatory order of a court.
cy-gb	Rhaid i gyfarwyddyd fod yn ysgrifenedig a chaniateir ei orfodi drwy orchymyn mandadol llys.

en-gb	Section 20 provides a power for the Welsh Ministers to issue guidance to local authorities in relation to the exercise of its functions under this Chapter.
cy-gb	Mae adran 20 yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i awdurdodau lleol o ran arfer eu swyddogaethau o dan y Bennod hon.

en-gb	Accordingly, a local authority must have regard to such guidance.
cy-gb	Yn unol â hynny, rhaid i awdurdod lleol roi sylw i ganllawiau o'r fath.

en-gb	Chapter 2 - Intervention in Local Authorities
cy-gb	Pennod 2 - Ymyrryd mewn Awdurdodau Lleol

en-gb	This Chapter sets out the circumstances in which the Welsh Ministers can intervene in the way a local authority is exercising its education functions (which are those functions set out in Schedule 36A to the Education Act 1996).
cy-gb	Mae'r Bennod hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff Gweinidogion Cymru ymyrryd yn y ffordd y mae awdurdod lleol yn arfer ei swyddogaethau addysg (sef y swyddogaethau hynny a nodir yn Atodlen 36A i Ddeddf Addysg 1996).

en-gb	Section 21 – Grounds for intervention
cy-gb	Adran 21 – Y seiliau dros ymyrryd

en-gb	This section sets out the grounds for intervention that must exist for the Welsh Ministers to intervene in a local authority.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r seiliau dros ymyrryd y mae'n rhaid iddynt fodoli i Weinidogion Cymru ymyrryd mewn awdurdod lleol.

en-gb	These grounds replace the grounds for intervention in local authorities set out in sections 496 to 497A of the Education Act 1996 for Wales.
cy-gb	Mae'r seiliau hyn yn disodli'r seiliau dros ymyrryd mewn awdurdodau lleol a nodir yn adrannau 496 i 497A o Ddeddf Addysg 1996 o ran Cymru.

en-gb	If one or more these grounds exist, the Welsh Ministers will be able to begin the process for intervention.
cy-gb	Os yw un neu ragor o'r seiliau hyn yn bodoli, caiff Gweinidogion Cymru ddechrau'r broses ymyrryd.

en-gb	Sections 496 to 497A of the Education Act 1996 will now apply only to local authorities in England.
cy-gb	Ni fydd adrannau 496 i 497A o Ddeddf Addysg 1996 bellach yn gymwys ond i awdurdodau lleol yn Lloegr.

en-gb	This section provides that if one or more of the three grounds set out in section 21 exist, the Welsh Ministers may issue a warning notice to the local authority and specifies what information a warning notice must contain.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu y caiff Gweinidogion Cymru, os yw un neu ragor o'r tair sail a nodir yn adran 21 yn bodoli, ddyroddi hysbysiad rhybuddio i'r awdurdod lleol, ac mae'n pennu pa wybodaeth y mae'n rhaid i hysbysiad rhybuddio ei chynnwys.

en-gb	The warning notice must, among other things, explain why the Welsh Ministers consider the grounds for intervention exist and what the local authority must do to deal with them.
cy-gb	Rhaid i'r hysbysiad rhybuddio, ymhlith pethau eraill, esbonio pam y mae Gweinidogion Cymru yn ystyried bod y seiliau dros ymyrryd yn bodoli a'r hyn y mae'n rhaid i'r awdurdod lleol ei wneud i ymdrin â hwy.

en-gb	A warning notice is generally the start of the intervention process by the Welsh Ministers in a local authority, and may lead to the Welsh Ministers’ powers of intervention being exercised.
cy-gb	Yn gyffredinol, dechrau'r broses ymyrryd gan Weinidogion Cymru mewn awdurdod lleol yw hysbysiad rhybuddio, a gall arwain at bwerau ymyrryd Gweinidogion Cymru yn cael eu harfer.

en-gb	Section 23 – Power of Welsh Ministers to intervene
cy-gb	Adran 23 – Pŵer Gweinidogion Cymru i ymyrryd

en-gb	This section sets out the circumstances where the powers to intervene in a local authority may be exercised by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r amgylchiadau pan gaiff Gweinidogion Cymru arfer y pwerau i ymyrryd mewn awdurdod lleol.

en-gb	The powers of intervention are set out in sections 24 to 28.
cy-gb	Nodir y pwerau ymyrryd yn adrannau 24 i 28.

en-gb	Where the Welsh Ministers are satisfied that one or more of grounds 1 to 3 exist, and they have complied with the warning notice procedure set out in section 22, then they may exercise their powers of intervention.
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru wedi eu bodloni bod un neu ragor o seiliau 1 i 3 yn bodoli, a’u bod wedi cydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio a nodir yn adran 22, yna cânt arfer eu pwerau ymyrryd.

en-gb	However, if the Welsh Ministers believe that one or more of grounds 1 to 3 exist, and also believe there is a related risk to health and safety of any person that calls for urgent action, or that the local authority is unlikely to be able to comply or secure compliance with a warning notice, then they do not have to comply with the warning notice procedure before exercising their powers of intervention.
cy-gb	Fodd bynnag, os yw Gweinidogion Cymru o'r farn bod un neu ragor o seiliau 1 i 3 yn bodoli a bod risg gysylltiedig i iechyd a diogelwch unrhyw berson a honno'n risg sy'n galw am weithredu brys, neu fod yr awdurdod lleol yn annhebyg o allu cydymffurfio neu sicrhau cydymffurfedd â hysbysiad rhybuddio, yna nid oes rhaid iddyntgydymffurfio â'r weithdrefn ar gyfer rhoi hysbysiad rhybuddio cyn arfer eu pwerau ymyrryd.

en-gb	Section 24 – Power to require local authority to obtain advisory services
cy-gb	Adran 24 – Pŵer i'w gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol gael gwasanaethau cynghori

en-gb	This section replaces the intervention power in section 63 of the Education Act 2002 and provides a power for the Welsh Ministers to direct the local authority to obtain advisory services from a third party.
cy-gb	Mae'r adran hon yn disodli'r pŵer ymyrryd yn adran 63 o Ddeddf Addysg 2002 ac yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru gyfarwyddo’r awdurdod lleol i gael gwasanaethau cynghori gan drydydd parti.

en-gb	Section 25 – Power to require performance of functions by other persons on behalf of authority
cy-gb	Adran 25 – Pŵer i'w gwneud yn ofynnol i swyddogaethau gael eu cyflawni gan bersonau eraill ar ran awdurdod

en-gb	This section provides a power for Welsh Ministers to direct a local authority to use the services of a third party to carry out its functions.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru gyfarwyddo awdurdod lleol i ddefnyddio gwasanaethau trydydd parti i gyflawni ei swyddogaethau.

en-gb	Section 26 – Power to require performance of functions by Welsh Ministers or nominee
cy-gb	Adran 26 – Pŵer i'w gwneud yn ofynnol i swyddogaethau gael eu cyflawni gan Weinidogion Cymru neu enwebai

en-gb	This section allows the Welsh Ministers to direct that a local authority’s functions are carried out by the Welsh Ministers or by a person nominated by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae'r adran hon yn caniatáu i Weinidogion Cymru gyfarwyddo bod swyddogaethau awdurdod lleol yn cael eu cyflawni gan Weinidogion Cymru neu berson a enwebir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 27 – Power to direct exercise of other education functions
cy-gb	Adran 27 – Pŵer i gyfarwyddo'r modd y mae swyddogaethau addysg eraill yn cael eu harfer

en-gb	Section 27 enables the Welsh Ministers, when issuing directions under section 25 or 26, to include directions that relate to any of the local authority’s education functions, and not just those functions to which the powers to intervene relate.
cy-gb	Mae adran 27 yn galluogi Gweinidogion Cymru, wrth ddyroddi cyfarwyddiadau o dan adran 25 neu 26, i gynnwys cyfarwyddiadau sy'n ymwneud ag unrhyw un neu ragor o swyddogaethau addysg yr awdurdod lleol, ac nid yn unig y swyddogaethau hynny y mae'r pwerau ymyrryd yn ymwneud â hwy.

en-gb	Where the power to intervene exists this section provides a general power to give directions to a local authority and take steps in relation to it.
cy-gb	Pan fo'r pŵer i ymyrryd yn bodoli, mae'r adran hon yn darparu pŵer cyffredinol i roi cyfarwyddiadau i awdurdod lleol, a chymryd camau mewn perthynas ag ef.

en-gb	The taking of steps enables Welsh Ministers to do other things they consider might help to deal with the grounds for intervention other than making a direction.
cy-gb	Mae cymryd camau yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud pethau eraill y maent yn ystyried y gallent helpu i ymdrin â'r seiliau dros ymyrryd, ac eithrio gwneud cyfarwyddyd.

en-gb	Section 30 – Duty to co-operate
cy-gb	Adran 30 – Dyletswydd i gydweithredu

en-gb	This section, which requires local authorities and governing bodies to assist with the action required to comply with directions, replaces section 497AA of the Education Act 1996 (power to secure proper performance:
cy-gb	Mae'r adran hon, sy'n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu gynorthwyo gyda'r camau y mae'n ofynnol eu cymryd i gydymffurfio â chyfarwyddiadau, yn disodli adran 497AA o Ddeddf Addysg 1996 (pŵer i sicrhau bod swyddogaethau'n cael eu cyflawni’n briodol:

en-gb	duty of authority where directions contemplated) with some amendments.
cy-gb	dyletswydd awdurdod pan fo cyfarwyddiadau'n cael eu hystyried) gyda rhai diwygiadau.

en-gb	Section 31 – Powers of entry and inspection
cy-gb	Adran 31 – Pwerau mynd i mewn ac arolygu

en-gb	This section, which sets out rights of access in connection with the carrying out of directions, replaces section 497B of the Education Act 1996 (power to secure proper performance:
cy-gb	Mae'r adran hon, sy'n nodi hawliau mynediad mewn cysylltiad â chyflawni cyfarwyddiadau, yn disodli adran 497B o Ddeddf Addysg 1996 (pŵer i sicrhau bod swyddogaethau'n cael eu cyflawni’n briodol:

en-gb	further provisions) with some amendments.
cy-gb	darpariaethau pellach) gyda rhai diwygiadau.

en-gb	Chapter 3 – School Improvement Guidance
cy-gb	Pennod 3 – Canllawiau Gwella Ysgolion

en-gb	This Chapter provides for the Welsh Ministers to issue guidance to head teachers, governing bodies and local authorities about how to exercise their functions so as to improve standards of education.
cy-gb	Mae'r Bennod hon yn darparu bod yn rhaid i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i benaethiaid, cyrff llywodraethu ac awdurdodau lleol ynghylch sut i arfer eu swyddogaethau er mwyn gwella safonau addysg.

en-gb	Section 32 - Meaning of “school authority”
cy-gb	Adran 32 - Ystyr “awdurdod ysgol”

en-gb	This section defines the term “school authority” to mean a local authority, governing body or head teacher of a maintained school in Wales.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diffinio'r term “awdurdod ysgol” i olygu awdurdod lleol, corff llywodraethu neu bennaeth ysgol a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	Section 33 - Power to issue school improvement guidance
cy-gb	Adran 33 - Pŵer i ddyroddi canllawiau gwella ysgolion

en-gb	Section 33 provides a power for the Welsh Ministers to issue guidance to school authorities setting out how they are to improve the standards of education in schools.
cy-gb	Mae adran 33 yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau i awdurdodau ysgol sy’n nodi'r ffordd y maent i wella safonau addysg mewn ysgolion.

en-gb	Section 34 - Consultation and National Assembly for Wales procedures
cy-gb	Adran 34 - Ymgynghori a gweithdrefnau Cynulliad Cenedlaethol Cymru

en-gb	Section 34 sets out the procedure the Welsh Ministers must follow before issuing school improvement guidance.
cy-gb	Mae adran 34 yn nodi'r weithdrefn y mae'n rhaid i Weinidogion Cymru ei dilyn cyn dyroddi canllawiau gwella ysgolion.

en-gb	Amongst other things it requires consultation and for the Welsh Ministers to lay a copy of the guidance before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Ymhlith pethau eraill mae'n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori ynghylch y canllawiau a gosod copi ohonynt gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 35 - Duty to follow school improvement guidance
cy-gb	Adran 35 - Dyletswydd i ddilyn canllawiau gwella ysgolion

en-gb	This section places a duty on school authorities to comply with guidance issued under section 33.
cy-gb	Mae'r adran hon yn gosod dyletswydd ar awdurdodau ysgol i gydymffurfio â'r canllawiau a ddyroddir o dan adran 33.

en-gb	This section does allow for school authorities to depart from that guidance in certain circumstances in order to provide for a degree of flexibility and innovation.
cy-gb	Mae'r adran hon yn caniatáu i awdurdodau ysgol wyro oddi wrth y canllawiau hynny mewn amgylchiadau penodol er mwyn darparu ar gyfer rhywfaint o hyblygrwydd ac arloesi.

en-gb	Where a school authority which is a local authority or a governing body wishes to depart from the guidance it must issue a policy statement detailing its alternative policy for exercising the education functions concerned.
cy-gb	Pan fo awdurdod ysgol sy’n awdurdod lleol neu’n gorff llywodraethu yn dymuno gwyro oddi wrth y canllawiau, rhaid iddo ddyroddi datganiad polisi gan roi manylion ynghylch ei bolisi amgen ar gyfer arfer y swyddogaethau addysg o dan sylw.

en-gb	It must then follow that alternative policy.
cy-gb	Yna, rhaid iddo ddilyn y polisi amgen hwnnw.

en-gb	If there is a partial departure from the guidance (subsection (2) or (3) and section 36), school authorities will have to adhere to both the policy statement and (in so far as the policy statement does not deal with a matter) the guidance.
cy-gb	Os bydd yr awdurdodau ysgol yn gwyro'n rhannol oddi wrth y canllawiau (is-adran (2) neu (3) ac adran 36), bydd yn rhaid iddynt lynu wrth y datganiad polisi ac (i'r graddau nad yw'r datganiad polisi yn ymwneud â mater) y canllawiau.

en-gb	In addition the duty to follow the school improvement guidance or a policy statement will not apply to any school authority if to do so would be unreasonable.
cy-gb	Yn ychwanegol, ni fydd y ddyletswydd i ddilyn y canllawiau gwella ysgolion neu ddatganiad polisi yn gymwys o ran unrhyw awdurdod ysgol pe byddai gwneud hynny'n afresymol.

en-gb	Section 37 - Directions
cy-gb	Adran 37 - Cyfarwyddiadau

en-gb	Where the Welsh Minister consider that the alternative course of action set out in a school authority’s policy statement is not likely to improve educational standards they may issue a direction to the school authority requiring it to comply with the guidance.
cy-gb	Pan fo Gweinidogion Cymru yn ystyried nad yw'r ffordd amgen o weithredu a nodir yn natganiad polisi awdurdod ysgol yn debyg o wella safonau addysgol, cânt ddyroddi i'r awdurdod ysgol gyfarwyddyd sy’n ei gwneud yn ofynnol iddo gydymffurfio â'r canllawiau.

en-gb	A direction must be issued in writing and may be enforced by a mandatory order.
cy-gb	Rhaid dyroddi cyfarwyddyd yn ysgrifenedig a chaniateir ei orfodi drwy orchymyn mandadol.

en-gb	Part 3 - School Organisation
cy-gb	Rhan 3: Trefniadaeth Ysgolion

en-gb	Part 3 reforms and brings together in one place the law relating to school organisation for Wales;
cy-gb	Mae Rhan 3 yn diwygio ac yn dwyn ynghyd mewn un lle y gyfraith sy'n ymwneud â threfniadaeth ysgolion ar gyfer Cymru;

en-gb	requires the publication of a new Code on School Organisation;
cy-gb	yn ei gwneud yn ofynnol i God newydd am Drefniadaeth Ysgolion gael ei gyhoeddi;

en-gb	and, creates a new framework for the determination of proposals which receive objections, including a simplified process for proposals to close schools with fewer than 10 pupils.
cy-gb	ac yn creu fframwaith newydd ar gyferpenderfynu ar gynigion sy'n derbyn gwrthwynebiadau, gan gynnwys proses symlach ar gyfer cynigion i gau ysgolion sydd â llai na 10 disgybl.

en-gb	Sections 38 and 39 School Organisation Code etc
cy-gb	Adrannau 38 a 39 - Y Cod Trefniadaeth Ysgolion etc.

en-gb	Section 38 creates a requirement for the Welsh Ministers to issue and publish a code (or codes) on school organisation (“the Code”) with which the persons listed at subsection (2) must act in accordance if the Code requires them to do so.
cy-gb	Mae adran 38 yn creu gofyniad i Weinidogion Cymru ddyroddi a chyhoeddi cod (neu godau) am drefniadaeth ysgolion (fly Cod”) y mae'n rhaid i’r personau a restrir yn is-adran (2) weithredu yn unol ag ef os yw'r Cod yn ei gwneud yn ofynnol iddynt wneud hynny.

en-gb	The Code may also include guidelines setting out aims, objectives and other matters to which the named persons must have regard.
cy-gb	Caiff y Cod hefyd gynnwys canllawiau sy'n nodi nodau, amcanion a materion eraill y mae'n rhaid i'r personau a enwir roi sylw iddynt.

en-gb	Section 39 sets out the procedure that the Welsh Ministers must follow before issuing the Code.
cy-gb	Mae adran 39 yn nodi'r weithdrefn y mae'n rhaid i Weinidogion Cymru ei dilyn cyn dyroddi'r Cod.

en-gb	Amongst other things it requires consultation and for the Welsh Ministers to lay a copy of the Code before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Ymhlith pethau eraill mae'n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori ynghylch y Cod a gosod copi ohono gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 40 - Restriction on establishment, alteration and discontinuance of maintained schools
cy-gb	Adran 40 - Cyfyngu ar sefydlu, newid a therfynu ysgolion a gynhelir

en-gb	This section requires that the opening or closing of a maintained school, or the making of a significant alteration (known as a ‘regulated alteration’) be done in accordance with the processes set out in this Part – except where the Welsh Ministers are using their power of intervention to direct that a school be closed under section 16.
cy-gb	Mae'r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i ysgol a gynhelir gael ei hagor neu ei chau, neu i newid sylweddol (a elwir yn ‘newid rheoleiddiedig’) gael ei wneud, yn unol â'r prosesau a nodir yn y Rhan hon – ac eithrio pan fo Gweinidogion Cymru yn defnyddio eu p*er ymyrryd i gyfarwyddo bod ysgol yn cael ei chau o dan adran 16.

en-gb	The regulated alterations are set out in Schedule 2.
cy-gb	Nodir y newidiadau rheoleiddiedig yn Atodlen 2.

en-gb	Subsection (2) of section 40 prohibits the establishment of a new foundation or foundation special school in Wales.
cy-gb	Mae is-adran (2) o adran 40 yn gwahardd sefydlu ysgol sefydledig newydd neu ysgol arbennig sefydledig newydd yng Nghymru.

en-gb	Subsection (5) prohibits any alteration to a maintained school that changes its religious character or causes it to acquire or lose a religious character.
cy-gb	Mae is-adran (5) yn gwahardd unrhyw newid i ysgol a gynhelir sy'n newid ei chymeriad crefyddol neu'n peri iddi gaffael neu golli cymeriad crefyddol.

en-gb	Similar provision was made in sections 28(11) and 33 of the 1998 Act.
cy-gb	Gwnaed darpariaeth debyg yn adrannau 28(11) a 33 o Ddeddf 1998.

en-gb	Sections 41 to 44 and Schedule 2 - Proposals that may be made in respect of schools in Wales
cy-gb	Adrannau 41 i 44 ac Atodlen 2 - Cynigion y caniateir iddynt gael eu gwneud mewn cysylltiad ag ysgolion yng Nghymru

en-gb	These sections give local authorities the power to make proposals to:
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn rhoi i awdurdodau lleol b*er i wneud cynigion:

en-gb	establish a community, voluntary, maintained nursery, or community special school;
cy-gb	i sefydlu ysgol gymunedol, ysgol wirfoddol, ysgol feithrin a gynhelir neu ysgol arbennig gymunedol;

en-gb	discontinue a community, maintained nursery, voluntary, foundation, or community special school;
cy-gb	i derfynu ysgol gymunedol, ysgol feithrin a gynhelir, ysgol wirfoddol, ysgol sefydledig neu ysgol arbennig gymunedol;

en-gb	make a regulated alteration to a community, maintained nursery, or community special school;
cy-gb	i wneud newid rheoleiddiedig i ysgol gymunedol, ysgol feithrin a gynhelir neu ysgol arbennig gymunedol;

en-gb	make a regulated alteration to increase or reduce capacity at a voluntary or foundation school that does not have a religious character;
cy-gb	i wneud newid rheoleiddiedig i gynyddu neu leihau capasiti mewn ysgol wirfoddol neu ysgol sefydledig nad oes ganddi gymeriad crefyddol;

en-gb	make a regulated alteration to open or close a school’s sixth form at a voluntary or foundation school, with the consent of the Welsh Ministers.
cy-gb	i wneud newid rheoleiddiedig i agor neu gau chweched dosbarth ysgol mewn ysgol wirfoddol neu ysgol sefydledig, gyda chydsyniad Gweinidogion Cymru.

en-gb	58. In addition, any person may make proposals to establish a voluntary school, and the governing body of a foundation or voluntary school may make proposals to make a regulated alteration to the school or to discontinue the school.
cy-gb	58. Yn ychwanegol, caiff unrhyw berson wneud cynigion i sefydlu ysgol wirfoddol a chaiff corff llywodraethu ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol wneud cynigion i wneud newid rheoleiddiedig i'r ysgol neu i derfynu'r ysgol.

en-gb	59. Schedule 2 sets out in detail the regulated alterations that may be made to a school.
cy-gb	59. Mae Atodlen 2 yn nodi'n fanwl y newidiadau rheoleiddiedig y caniateir eu gwneud i ysgol.

en-gb	Amongst other alterations it allows for:alterations to the capacity of the school (paragraphs 10 to 14).
cy-gb	Ymhlith newidiadau eraill mae'n caniatáu ar gyfer:newidiadau i gapasiti'r ysgol (paragraffau 10 i 14).

en-gb	In working out whether there is an alteration to the capacity of the school, previous alterations are taken into account so that changes to the capacity cannot be done incrementally without the need to make proposals;
cy-gb	Wrth bwyso a mesur a yw capasiti'r ysgol wedi newid, mae newidiadau blaenorol i’w hystyried fel na ellir gwneud newidiadau i'r capasiti yn gynyddrannol heb yr angen i wneud cynigion;

en-gb	an increase or decrease in the age range of the school (paragraph 5).
cy-gb	cynnydd neu leihad yn ystod oedran yr ysgol (paragraff 5).

en-gb	An increase in the upper age range of a school does not permit the addition of a school sixth form.
cy-gb	Nid yw cynnydd yn ystod oedran uchaf ysgol yn caniatáu i chweched dosbarth gael ei ychwanegu.

en-gb	Separate provision in the Schedule (at paragraph 6) allows for a sixth form to be added (or removed) from a school;
cy-gb	Mae darpariaeth ar wahân yn yr Atodlen (ym mharagraff 6) yn caniatáu i chweched dosbarth gael ei ychwanegu at ysgol (neu ei dynnu oddi wrthi);

en-gb	alterations to the language medium of the school (paragraphs 7 and 8).
cy-gb	newidiadau i gyfrwng iaith yr ysgol (paragraffau 7 ac 8).

en-gb	These have been updated from the Education (School Organisation Proposals) (Wales) Regulations 1999 to reflect the introduction of the foundation phase and teaching methodologies in primary schools;
cy-gb	Mae'r rhain wedi eu diweddaru ers Rheoliadau Addysg (Cynigion Trefniadaeth Ysgolion) (Cymru) 1999 i adlewyrchu cyflwyno'r cyfnod sylfaen a methodolegau addysgu mewn ysgolion cynradd;

en-gb	these no longer refer to subjects but instead to percentages of time spent teaching pupils.
cy-gb	nid yw'r rhain bellach yn cyfeirio at bynciau ond yn hytrach at ganrannau'r amser a dreulir yn addysgu disgyblion.

en-gb	Paragraph 26 of the Schedule provides the Welsh Ministers with a power to add, change or remove a regulated alteration by Order.
cy-gb	Mae paragraff 26 o'r Atodlen yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru ychwanegu, newid neu ddileu newid rheoleiddiedig drwy Orchymyn.

en-gb	These provisions are based on sections 28, 29 and 31 of the 1998 Act and regulations made under these powers.
cy-gb	Mae'r darpariaethau hyn wedi eu seilio ar adrannau 28, 29 ac 31 o Ddeddf 1998 a'r rheoliadau a wnaed o dan y pwerau hyn.

en-gb	Section 45 to 47 - Changing a school’s category etc
cy-gb	Adran 45 i 47 - Newid categori ysgol etc.

en-gb	Schools maintained by local authorities (other than maintained nursery schools) are divided into the different categories set out in section 20 of the 1998 Act.
cy-gb	Rhennir ysgolion a gynhelir gan awdurdodau lleol (ac eithrio ysgolion meithrin a gynhelir) i gategorïau gwahanol a nodir yn adran 20 o Ddeddf 1998.

en-gb	Sections 45 to 47 (based on section 35 of, and Schedule 7 to, the 1998 Act) detail who may make proposals to change a school’s category;
cy-gb	Mae adrannau 45 i 47 (yn seiliedig ar adran 35 o Ddeddf 1998 ac Atodlen 7 iddi) yn manylu ar bwy gaiff wneud cynigion i newid categori ysgol;

en-gb	the grid below summarises this (VA means voluntary aided, VC means voluntary controlled and GB means governing body).
cy-gb	mae’r grid isod yn crynhoi hyn (ystyr WG yw ysgol wirfoddol a gynorthwyir, ystyr WR yw ysgol wirfoddol a reolir ac ystyr CLl yw corff llywodraethu).

en-gb	Category of school
cy-gb	Categori o ysgol

en-gb	Can become
cy-gb	Gall ddod yn

en-gb	Proposer
cy-gb	Cynigydd

en-gb	Community school
cy-gb	Ysgol gymunedol

en-gb	VA or VC
cy-gb	WG neu WR

en-gb	GB
cy-gb	CLl

en-gb	VA school
cy-gb	Ysgol WG

en-gb	Community or VC
cy-gb	Ysgol gymunedol neu WR

en-gb	VC
cy-gb	WR

en-gb	Community or VA
cy-gb	Ysgol gymunedol neu WG

en-gb	Foundation
cy-gb	Ysgol sefydledig

en-gb	Community, VA or VC
cy-gb	Ysgol gymunedol, WGneu WR

en-gb	No school may change category to become a foundation or foundation special school.
cy-gb	Ni chaiff ysgol newid categori i ddod yn ysgol sefydledig neu’n ysgol arbennig sefydledig.

en-gb	No foundation or voluntary school with a religious character may change category to become a community school.
cy-gb	Ni chaiff ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol â chymeriad crefyddol newid categori i ddod yn ysgol gymunedol.

en-gb	In order to become a VA school a GB must satisfy the Welsh Ministers that they are able to satisfy its funding obligations for a period of at least five years after the change of category takes place (section 46).
cy-gb	Er mwyn dod yn ysgol wirfoddol a gynorthwyir rhaid i gorff llywodraethu fodloni Gweinidogion Cymru y gall fodloni ei rwymedigaethau ariannol am gyfnod o bum mlynedd o leiaf ar ôl i'r newid categori ddigwydd (adran 46).

en-gb	A change of category does not authorise a change in a school’s religious character, or authorise it to establish, join or leave a foundation body (as defined in section 21 of the 1998 Act).
cy-gb	Nid yw newid categori yn awdurdodi unrhyw newid yng nghymeriad crefyddol yr ysgol nac yn ei hawdurdodi i sefydlu corff sefydledig (fel y'i diffinnir yn adran 21 o Ddeddf 1998), nac i ymuno neu ymadael â chorff o'r fath.

en-gb	If a school is to become a community school, transfer agreements detailed in Schedule 4 must be made.
cy-gb	Os yw ysgol i ddod yn ysgol gymunedol, rhaid bod y cytundebau trosglwyddo y ceir manylion amdanynt yn Atodlen 4 wedi eu gwneud.

en-gb	Section 48 - Publication and consultation
cy-gb	Adran 48 - Cyhoeddi ac ymgynghori

en-gb	This section requires that school organisation proposals are consulted upon and published.
cy-gb	Mae'r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol bod ymgynghoriad ar gynigion trefniadaeth ysgol a'u bod yn cael eu cyhoeddi.

en-gb	The Code will set out requirements for consultation and how and when proposals are to be published.
cy-gb	Bydd y Cod yn nodi'r gofynion ar gyfer ymgynghori ac yn ymwneud â sut a phryd y mae cyhoeddi cynigion.

en-gb	Proposers must publish a report on the consultation.
cy-gb	Rhaid i gynigwyr gyhoeddi adroddiad ar yr ymgynghoriad.

en-gb	The proposers must send copies of the published proposals to the Welsh Ministers and the maintaining local authority.
cy-gb	Rhaid i'r cynigwyr anfon copïau o'r cynigion cyhoeddedig at Weinidogion Cymru, ac at yr awdurdod lleol sy'n cynnal yr ysgol.

en-gb	The requirement to consult does not however apply in the case of proposals to discontinue a small school, which is one with fewer than 10 registered pupils on the third Tuesday of the preceding January (defined in section 56).
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw'r gofyniad i ymgynghori yn gymwys yn achos cynigion i derfynu ysgol fach, sef un sydd â llai na 10 disgybl cofrestredig ar y trydydd dydd Mawrth o'r mis Ionawr blaenorol (fe'i diffinnir yn adran 56).

en-gb	This date is the date upon which the Annual Schools Census currently takes place (and the number of pupils at a school on that date will therefore be known).
cy-gb	Hwn yw'r dyddiad y cynhelir y Cyfrifiad Blynyddol Ysgolion (ac felly, bydd modd gwybod nifer y disgyblion sydd mewn ysgol ar y dyddiad hwnnw).

en-gb	Section 49 - Objections
cy-gb	Adran 49 - Gwrthwynebu

en-gb	Section 49 enables any person to object in writing to proposals within 28 days of the publication date (known as “the objection period”), and requires proposers to publish a summary of the objections together with their responses within 28 days of the end of the objection period.
cy-gb	Mae adran 49 yn galluogi unrhyw berson i wrthwynebu cynigion yn ysgrifenedig o fewn 28 o ddiwrnodau ar ôl y dyddiad cyhoeddi (a elwir fly cyfnod gwrthwynebu”) ac yn ei gwneud yn ofynnol i gynigwyr gyhoeddi crynodeb o'r gwrthwynebiadau a wnaed ynghyd â’u hymatebion i'r gwrthwynebiadau hynny cyn diwedd 28 o ddiwrnodau gan ddechrau ar y diwrnod y mae'r cyfnod gwrthwynebu'n dod i ben.

en-gb	But where a local authority is determining its own proposals, it must publish the summary and response within 7 days of its determination under section 53.
cy-gb	Ond os yw awdurdod lleol yn penderfynu ar ei gynigion ei hun, rhaid iddo gyhoeddi’r crynodeb a’r ymateb o fewn 7 o ddiwrnodau o’i benderfyniad o dan adran 53.

en-gb	A local authority will determine its own proposals if they do not require the Welsh Ministers’ approval under section 50.
cy-gb	Bydd awdurdod lleol yn penderfynu ar ei gynigion ei hun os nad yw’n ofynnol iddynt gael eu cymeradwyo gan Weinidogion Cymru o dan adran 50.

en-gb	Sections 50 to 53 – Approval and determination of proposals
cy-gb	Adrannau 50 i 53 - Cymeradwyo cynigion a phenderfynu arnynt

en-gb	Where proposals relate to sixth form education or the relevant local authority has objected to them, the proposals will require approval by the Welsh Ministers.
cy-gb	Pan fo cynigion yn ymwneud ag addysg chweched dosbarth neu pan fo’r awdurdod lleol perthnasol wedi gwrthwynebu cynigion, mae’n ofynnol i Weinidogion Cymru gymeradwyo’r cynigion.

en-gb	Where there have been objections to proposals (made by a person other than the local authority), but they do not require the approval of the Welsh Ministers, they will require approval by the relevant local authority.
cy-gb	Pan fo cynigion wedi cael gwrthwynebiadau (gan berson heblaw’r awdurdod lleol), ond nid yw’n ofynnol i Weinidogion Cymru eu cymeradwyo, mae’n ofynnol i’r awdurdod lleol perthnasol eu cymeradwyo.

en-gb	The relevant local authority is the local authority that maintains, or will maintain, the school in question.
cy-gb	Yr awdurdod lleol sy’n cynnal yr ysgol dan sylw, neu a fydd yn ei chynnal, yw’r awdurdod lleol perthnasol.

en-gb	Where proposals require approval, the Welsh Ministers or the local authority may reject the proposals, approve them without modification, or approve them with a modification.
cy-gb	Pan fo’n ofynnol i gynigion gael eu cymeradwyo, caiff Gweinidogion Cymru neu awdurdod lleol wrthod y cynigion, eu cymeradwyo heb eu haddasu neu eu cymeradwyo gydag addasiadau.

en-gb	A local authority may only modify the planned date of implementation or admission number.
cy-gb	Caiff awdurdod lleol ond addasu’r dyddiad y bwriedir gweithredu’r cynigion neu’r nifer derbyn.

en-gb	Before making a modification, a local authority must gain the consent of the Welsh Ministers and the proposer;
cy-gb	Cyn gwneud addasiad, rhaid i awdurdod lleol gael cydsyniad Gweinidogion Cymru a’r cynigydd;

en-gb	the Welsh Ministers must gain the consent of the proposer.
cy-gb	rhaid i Weinidogion Cymru gael cydsyniad y cynigydd.

en-gb	The Welsh Ministers or a local authority may treat any other proposals which relate to proposals requiring their approval, as also requiring their approval.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru neu awdurdod lleol drin unrhyw gynigion eraill sy’n ymwneud â chynigion y mae’n ofynnol iddynt eu cymeradwyo, fel cynigion sydd hefyd yn ofynnol iddynt eu cymeradwyo.

en-gb	Where proposals do not require approval, the proposer will determine whether they should be implemented.
cy-gb	Pan na fo’n ofynnol i gynigion gael eu cymeradwyo, y cynigydd fydd yn penderfynu a ddylid eu gweithredu.

en-gb	Section 54 – Referral to the Welsh Ministers
cy-gb	Adran 54 – Eu hatgyfeirio i Weinidogion Cymru

en-gb	Where a local authority has determined to approve or reject proposals, or determined to implement its own proposals to which there was an objection, the proposals may be referred to the Welsh Ministers for their approval by those bodies set out in subsection (2).
cy-gb	Pan fo awdurdod lleol wedi penderfynu cymeradwyo neu wrthod cynigion, neu wedi penderfynu gweithredu cynigion yr oedd gwrthwynebiad iddynt, caiff y cyrff a nodir yn is-adran (2) atgyfeirio’r cynigion at Weinidogion Cymru am eu cymeradwyaeth hwythau.

en-gb	Section 55 and Schedules 3 and 4 - Implementation
cy-gb	Adran 55 ac Atodlenni 3 a 4 - Gweithredu

en-gb	Section 55 requires that proposals which have been approved, or the proposer has determined should be implemented, must be implemented in the form in which they were approved or determined, and in accordance with Schedule 4 for change of category proposals, or in accordance with Schedule 3 for every other type of proposal.
cy-gb	Mae adran 55 yn ei gwneud yn ofynnol bod rhaid i gynigion sydd wedi eu cymeradwyo, neu fod y cynigydd wedi penderfynu y dylid eu gweithredu, gael eu gweithredu ar y ffurf y cawsant eu cymeradwyo neu eu penderfynu, ac yn unol ag Atodlen 4 ar gyfer cynigion newid categori, neu'n unol ag Atodlen 3 ar gyfer pob math arall o gynnig.

en-gb	Schedule 3 provides further detail about the implementation of statutory proposals including responsibilities for implementing different types of proposals, and the provision of premises and assistance.
cy-gb	Mae Atodlen 3 yn darparu manylion pellach ynghylch gweithredu cynigion statudol gan gynnwys cyfrifoldebau ar gyfer gweithredu mathau gwahanol o gynigion, a darparu mangreoedd a chymorth.

en-gb	Schedule 4 provides further detail about the implementation of change of category proposals, including the transfer of staff and land.
cy-gb	Mae Atodlen 4 yn darparu manylion pellach ynghylch gweithredu'r cynigion newid categori, gan gynnwys trosglwyddo staff a thir.

en-gb	This Schedule provides for and sets out the process by which governing bodies and local authorities must implement the proposals to change category and makes similar provision to that found in the Change of Category of Maintained Schools (Wales) Regulations 2001.
cy-gb	Mae'r Atodlen hon yn darparu ar gyfer ac yn nodi'r broses y mae'n rhaid i gyrff llywodraethu ac awdurdodau lleol ei rhoi ar waith i weithredu'r cynigion i newid categori ac yn gwneud darpariaeth debyg i'r un a geir yn Rheoliadau Newid Categori Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2001.

en-gb	It sets out, amongst other things, details on how staff and land are to be transferred.
cy-gb	Mae'n nodi, ymhlith pethau eraill, y manylion ynghylch sut y mae trosglwyddo staff a thir.

en-gb	The Welsh Ministers are provided with a regulation making power in connection with how changing category affects the government of the school.
cy-gb	Mae pŵer yn cael ei ddarparu i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau mewn cysylltiad â sut y mae newid categori yn cael effaith ar lywodraethu'r ysgol.

en-gb	The proposer may delay determination for up to three years, or determine not to implement proposals at all if it is satisfied that implementation would be unreasonably difficult or that circumstances have so altered that implementation would be inappropriate.
cy-gb	Caiff y cynigydd ohirio penderfyniad hyd at dair blynedd, neu benderfynu peidio â gweithredu'r cynigion o gwbl, os yw wedi ei fodloni y byddai gweithredu'r cynigion yn afresymol o anodd neu fod amgylchiadau wedi newid i'r fath raddau fel y byddai'r gweithredu hwnnw yn amhriodol.

en-gb	The proposer may also determine to bring forward implementation by up to 13 weeks.
cy-gb	Caiff y cynigydd hefyd benderfynu dod â’r gweithredu ynghynt am gyfnod sydd hyd at 13 o wythnosau.

en-gb	In making such determinations, the proposer must notify the relevant governing body and local authority (where these are not the proposer).
cy-gb	Wrth wneud y penderfyniadau hynny, rhaid i'r cynigydd hysbysu'r corff llywodraethu priodol a'r awdurdod lleol (pan nad yw un o'r ddau hyn yn gynigydd).

en-gb	Where proposals have received the approval of the Welsh Ministers or a local authority, the proposer must seek the agreement of the Welsh Ministers before making any determination to delay, abandon, or bring forward implementation.
cy-gb	Pan fo'r cynigion wedi cael cymeradwyaeth gan Weinidogion Cymru neu awdurdod lleol, rhaid i'r cynigydd gael cytundeb Gweinidogion Cymru cyn gwneud unrhyw benderfyniad i ohirio, rhoi'r gorau i unrhyw weithredu neu ddod â’r cyfnod gweithredu ynghynt.

en-gb	Section 55 and Schedule 3 replace, with amendments, Schedule 6 to the 1998 Act.
cy-gb	Mae adran 55 ac Atodlen 3 yn disodli, gyda diwygiadau, Atodlen 6 i Ddeddf 1998.

en-gb	Schedule 4 is based on the Change of Category of Maintained Schools Regulations 2001.
cy-gb	Mae Atodlen 4 yn seiliedig ar Reoliadau Newid Categori Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2001.

en-gb	Sections 57 to 63 - Rationalisation of Schools Places – powers and procedures
cy-gb	Adrannau 57 i 63 - Rhesymoli lleoedd ysgol - pwerau a gweithdrefnau

en-gb	These sections set out powers of the Welsh Ministers to direct local authorities and governing bodies to exercise their powers under Chapter 2 of this Part to make proposals to increase or decrease the number of school places in their area so as to address insufficient or excessive provision - i.e. “rationalise school places”.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn nodi pwerau Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu i arfer eu pwerau o dan Bennod 2 o'r Rhan hon i wneud cynigion i gynyddu neu leihau nifer y lleoedd ysgol yn eu hardal er mwyn mynd i’r afael â darpariaeth annigonol neu ddarpariaeth ormodol - h.y. “rhesymoli lleoedd ysgol”.

en-gb	If the local authority fails to rationalise school places, the Welsh Ministers are provided with powers to make their own proposals to rationalise places (and these provisions also set out the procedure to be followed in the event that such proposals are published).
cy-gb	Os yw’r awdurdod lleol yn methu â rhesymoli lleoedd ysgol, darperir pwerau i Weinidogion Cymru wneud eu cynigion eu hunain i resymoli lleoedd (ac mae'r darpariaethau hyn hefyd yn nodi'r weithdrefn sydd i'w dilyn petai'r cynigion hyn yn cael eu cyhoeddi).

en-gb	These sections largely re-enact Schedule 7 to the 1998 Act.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn gan mwyaf yn ailddeddfu Atodlen 7 i Ddeddf 1998.

en-gb	Sections 64 to 70 - Regional provision for Special Educational Needs, powers and procedures
cy-gb	Adrannau 64 i 70 - Darpariaeth ranbarthol ar gyfer anghenion addysgol arbennig, pwerau a gweithdrefnau

en-gb	These sections set out the powers of the Welsh Ministers to direct local authorities to consider making regional provision for children with special educational needs, or to direct local authorities and governing bodies to make arrangements or proposals for regional provision.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn nodi pwerau Gweinidogion Cymru i gyfarwyddo awdurdodau lleol i ystyried gwneud darpariaeth ranbarthol ar gyfer plant ag anghenion addysgol arbennig, neu i gyfarwyddo awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu i wneud trefniadau neu gynigion ar gyfer darpariaeth ranbarthol.

en-gb	Regional provision may involve the provision of education at a school maintained by one local authority for children from other authorities, or the provision of goods and services by one local authority to other authorities or schools.
cy-gb	Caiff darpariaeth ranbarthol ymwneud â darparu addysg mewn ysgol a gynhelir gan un awdurdod lleol ar gyfer plant o awdurdodau eraill, neu fod un awdurdod lleol yn darparu nwyddau a gwasanaethau i awdurdodau neu ysgolion eraill.

en-gb	Section 68 provides for the Welsh Ministers to make their own proposals in respect of regional provision (including the procedure to be followed in the event that such proposals are published).
cy-gb	Mae adran 68 yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru wneud eu cynigion eu hunain mewn cysylltiad â darpariaeth ranbarthol (yn cynnwys y weithdrefn sydd i'w dilyn petai'r cynigion hyn yn cael eu cyhoeddi).

en-gb	These sections are based on provisions found at sections 191 to 193 of the Education Act 2002.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn seiliedig ar y darpariaethau a geir yn adrannau 191 i 193 o Ddeddf Addysg 2002.

en-gb	Sections 71 to 77 - Proposals for restructuring sixth form education
cy-gb	Adrannau 71 i 77 – Cynigion i ailstrwythuro addysg chweched dosbarth

en-gb	These sections, based on section 113A of and Schedule 7A to the Learning and Skills Act 2000, provide the Welsh Ministers with the power to make proposals for the establishment of new community, or community special schools, to provide sixth form education only;
cy-gb	Mae'r adrannau hyn, sy'n seiliedig ar adran 113A o Ddeddf Dysgu a Medrau 2000 ac Atodlen 7A iddi, yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru wneud cynigion i sefydlu ysgolion cymunedol newydd neu ysgolion arbennig cymunedol newydd i ddarparu addysg chweched dosbarth yn unig;

en-gb	the addition or removal of sixth form education from any existing maintained schools;
cy-gb	ychwanegu addysg chweched dosbarth at unrhyw ysgol bresennol a gynhelir, neu ddileu'r addysg chweched dosbarth ohonynt;

en-gb	the discontinuance of any existing sixth form school;
cy-gb	terfynu unrhyw ysgol chweched dosbarth bresennol;

en-gb	and the procedures to be followed if the Welsh Ministers publish proposals for restructuring sixth forms.
cy-gb	a'r gweithdrefnau sydd i'w dilyn os yw Gweinidogion Cymru yn cyhoeddi cynigion i ailstrwythuro’r chweched dosbarth.

en-gb	Section 77 makes consequential amendments in respect of inspection reports on sixth form education.
cy-gb	Mae adran 77 yn gwneud diwygiadau canlyniadol mewn cysylltiad ag adroddiadau arolygu ar addysg chweched dosbarth.

en-gb	Section 113 of, and Schedule 7, to the Learning and Skills Act 2000 provided the Welsh Ministers with powers to publish proposals to discontinue a school that only offered sixth form education or to remove a sixth form from a school.
cy-gb	Darparodd adran 113 o Ddeddf Dysgu a Medrau 2000 ac Atodlen 7 iddi bwerau i Weinidogion Cymru gyhoeddi cynigion i derfynu ysgol nad oedd ond yn darparu addysg chweched dosbarth, neu i ddileu chweched dosbarth o ysgol.

en-gb	These powers were triggered by an adverse inspection report by Her Majesty’s Chief Inspector of Education and Training in Wales.
cy-gb	Ysgogwyd y pwerau hyn gan adroddiad arolygu anffafriol gan Brif Arolygydd Ei Mawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru.

en-gb	As section 71 provides a free-standing power for the Welsh Ministers to bring forward proposals for the alteration or removal of sixth forms, there is no longer a need for the triggers in Schedule 7 to the Learning and Skills Act 2000.
cy-gb	Gan fod adran 71 yn darparu p*er annibynnol i Weinidogion Cymru ddwyn cynigion gerbron i newid neu ddileu chweched dosbarth, nid oes bellachangen yr ysgogiadau yn Atodlen 7 i Ddeddf Dysgu a Medrau 2000.

en-gb	However the requirement to report separately on the adequacy of the education of a school’s sixth form as part of a general school or an area inspection is still relevant, and the Education Act 2005 isamended to retain this requirement.
cy-gb	Fodd bynnag, mae'r gofyniad i adrodd ar wahân ar ddigonolrwydd addysg chweched dosbarth ysgol fel rhan o arolygiad ysgol cyffredinol, neu arolygiad ardal, yn dal i fod yn berthnasol, ac mae Deddf Addysg 2005 wedi ei diwygio er mwyn cadw'r gofyniad hwn.

en-gb	These sections are based on provisions in paragraphs 1 to 6 of Schedule 7 to the Learning and Skills Act 2000.
cy-gb	Mae'r adrannau hyn yn seiliedig ar y darpariaethau ym mharagraffau 1 i 6 o Atodlen 7 i Ddeddf Dysgu a Medrau 2000.

en-gb	Section 78 - Federated schools
cy-gb	Adran 78 - Ysgolion ffederal

en-gb	Section 78 allows proposals to establish a new school to include the establishment of the school as a federated school.
cy-gb	87. Mae adran 78 yn caniatáu i gynigion i sefydlu ysgol newydd gynnwys sefydlu ysgol fel ysgol ffederal.

en-gb	A federated school is a school which is part of a group of schools with a single governing body.
cy-gb	Ysgol ffederal yw ysgol sydd yn rhan o grŵp o ysgolion gydag un corff llywodraethu.

en-gb	Section 79 - Prohibition on local authorities establishing schools in England
cy-gb	Adran 79 - Gwaharddiad ar awdurdodau lleol rhag sefydlu ysgolion yn Lloegr

en-gb	This section prevents the establishment of a school in England which would be maintained by a local authority in Wales.
cy-gb	88 Mae'r adran hon yn gwahardd sefydlu ysgol yn Lloegr a fyddai'n cael ei chynnal gan awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	This section re-enacts section 69 of the Education Act 2005.
cy-gb	Mae'r adran hon yn ailddeddfu adran 69 o Ddeddf Addysg 2005.

en-gb	Section 80 - Notice by governing body to discontinue a foundation or voluntary school
cy-gb	Adran 80 - Hysbysiad gan gorff llywodraethu am derfynu ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol

en-gb	This section, which re-enacts and updates section 30 of the 1998 Act, enables the governing body of a foundation or voluntary school, following the procedure required by this section, to discontinue their school by serving two years’ notice on the Welsh Ministers and local authority.
cy-gb	Mae'r adran hon, sy'n ailddeddfu ac yn diweddaru adran 30 o Ddeddf 1998, yn galluogi corff llywodraethu ysgol sefydledig neu ysgol wirfoddol, drwy ddilyn y weithdrefn sy'n ofynnol gan yr adran hon, i derfynu ei ysgol drwy gyflwyno hysbysiad am gyfnod o ddwy flynedd i Weinidogion Cymru a'r awdurdod lleol.

en-gb	Section 81 - Direction requiring the discontinuance of community special school
cy-gb	Adran 81 - Cyfarwyddyd sy'n ei gwneud yn ofynnol bod ysgol arbennig gymunedol yn cael ei therfynu

en-gb	This section which re-enacts section 32 of the 1998 Act allows the Welsh Ministers to direct a local authority to discontinue (without the need for proposals under section 44) a community special school if they consider it expedient to do so in the interests of health, safety or welfare of pupils.
cy-gb	Mae'r adran hon, sy'n ailddeddfu adran 32 o Ddeddf 1998 yn caniatáu i Weinidogion Cymru gyfarwyddo'r awdurdod lleol i derfynu (heb yr angen am gynigion o dan adran 44) ysgol arbennig gymunedol os ystyriant ei bod yn hwylus i wneud hynny er mwyn iechyd, diogelwch neu lesiant y disgyblion.

en-gb	Before doing so the Welsh Ministers are required to consult specified persons.
cy-gb	Cyn gwneud hynny, mae'n ofynnol i Weinidogion Cymru ymgynghori â phersonau penodedig.

en-gb	The Welsh Ministers must also provide notice to the relevant governing body and head teacher.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru hefyd ddarparu hysbysiad i'r corff llywodraethu perthnasol a'r pennaeth.

en-gb	Part 4 - Welsh in Education Strategic Plans
cy-gb	Rhan 4 - Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg

en-gb	Part 4 establishes a statutory requirement for local authorities to have Welsh in Education Strategic Plans (WESPs) in place.
cy-gb	Mae Rhan 4 yn creu gofyniad statudol bod yn rhaid i awdurdodau lleol gael cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg (CSCAau) yn barod yn eu lle.

en-gb	This replaces a voluntary scheme.
cy-gb	Mae hwn yn disodli cynllun gwirfoddol.

en-gb	Section 84 – Preparation of Welsh in education strategic plans
cy-gb	Adran 84 – Llunio cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg

en-gb	This section sets out what a WESP should contain.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi beth a ddylai gael ei gynnwys mewn CSCA.

en-gb	This section places a duty on all local authorities to prepare a plan, keep it under review and revise it if necessary.
cy-gb	Mae'r adran hon yn gosod dyletswydd ar bob awdurdod lleol i lunio cynllun, cadw golwg arno, a'i ddiwygio os bydd angen.

en-gb	This section also sets out with whom a local authority is required to consult in preparing or revising its WESP.
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn nodi'r personau y mae'n ofynnol i awdurdod lleol ymgynghori â hwy wrth lunio neu ddiwygio ei CSCA.

en-gb	If a local authority has carried out an assessment of demand for Welsh medium education pursuant to section 86 this section requires it to take the results of that into account in preparing or revising its plan.
cy-gb	Os yw awdurdod lleol wedi asesu’r galw am addysg cyfrwng Cymraeg yn unol ag adran 86, mae’r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i’r awdurdod lleol ystyried canlyniadau’r asesiad hwnnw wrth lunio neu wrth ddiwygio ei gynllun.

en-gb	Section 85 - Approval, publication and implementation of Welsh in education strategic plans
cy-gb	Adran 85 - Cymeradwyo, cyhoeddi a gweithredu cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg

en-gb	Each local authority will be required to submit its WESP to Welsh Ministers for approval.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i bob awdurdod lleol gyflwyno ei CSCA i Weinidogion Cymru ei gymeradwyo.

en-gb	The Welsh Ministers may approve, modify or reject a WESP (imposing their own plan in its place).
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru gymeradwyo, addasu neu wrthod CSCA (a gosod eu cynllun hwy yn ei le).

en-gb	Subsection (7) places a duty on a local authority to take all reasonable steps to implement its approved WESP.
cy-gb	Mae is-adran (7) yn gosod dyletswydd ar awdurdod lleol i gymryd pob cam rhesymol i weithredu ei CSCA a gymeradwywyd.

en-gb	The Welsh Ministers must consult with a local authority before they modify or replace a local authority’s plan.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru ymgynghori ag awdurdod lleol cyn iddynt addasu cynllun yr awdurdod lleol neu roi cynllun arall yn ei le.

en-gb	Section 86 - Assessing demand for Welsh medium education
cy-gb	Adran 86 - Asesu'r galw am addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	This section provides a power for the Welsh Ministers to make regulations which require local authorities to assess parental demand for Welsh-medium provision in certain circumstances.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu p*er i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy'n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol asesu’r galw gan rieni am addysg cyfrwng Cymraeg mewn amgylchiadau penodol.

en-gb	Such regulations may make provision about when and how a local authority should undertake an assessment of demand.
cy-gb	Caiff y rheoliadau hynny wneud darpariaeth ynghylch sut a phryd y dylai awdurdod lleol wneud asesiad o'r galw.

en-gb	Section 87 - Regulations and guidance
cy-gb	Adran 87 - Rheoliadau a chanllawiau

en-gb	This section gives Welsh Ministers powers to make regulations which will make further provisions on matters such as the form and content of a WESP, its timing and duration, keeping the WESP under review, consultation and submission of the WESP for approval to the Welsh Ministers and its publication.
cy-gb	Mae'r adran hon yn rhoi pwerau i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau a fydd yn gwneud darpariaethau pellach ar faterion megis ffurf a chynnwys CSCA, ei amseriad a'i barhad, cadw golwg ar CSCA ac ymgynghori arno a chyflwyno CSCA i'w gymeradwyo gan Weinidogion Cymru a'i gyhoeddi.

en-gb	Regulations may also make provision enabling a joint plan by two or more local authorities.
cy-gb	Caiff rheoliadau hefyd wneud darpariaeth i alluogi cydgynllun gan ddau awdurdod lleol neu ragor.

en-gb	This section also provides a power for the Welsh Ministers to issue guidance which local authorities must have regard to when exercising their functions under Part 4 of this Act.
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn darparu p*er i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau y mae'n rhaid i awdurdodau lleol roi sylw iddynt wrth arfer eu swyddogaethau o dan Ran 4 o’r Ddeddf hon.

en-gb	Part 5 - Miscellaneous Schools Functions
cy-gb	Rhan 5 - Swyddogaethau Amrywiol Ysgolion

en-gb	Section 88 – Duty to provide free breakfasts for pupils in primary schools
cy-gb	Adran 88 – Dyletswydd i ddarparu brecwast am ddim i ddisgyblion mewnysgolion cynradd

en-gb	Section 88 requires a local authority to provide breakfasts free of charge on each school day for pupils at a primary school it maintains if the governing body of the school has made a written request to the local authority for breakfasts to be provided and 90 days have passed since the authority received the request.
cy-gb	Mae adran 88 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol ddarparu brecwast am ddim ar bob diwrnod ysgol i ddisgyblion mewn ysgol gynradd y mae'n ei chynnal os yw'r corff llywodraethu wedi gwneud cais ysgrifenedig i'r awdurdod lleol am ddarparu brecwast a bod 90 o ddiwrnodau wedi mynd heibio ers i’r awdurdod gael y cais.

en-gb	The local authority’s duty to provide breakfasts will not apply if the governing body has asked the local authority to stop providing breakfasts, or the local authority decides that it would be unreasonable to provide, or continue to provide, breakfasts at the school.
cy-gb	Ni fydd dyletswydd yr awdurdod lleol i ddarparu brecwast yn gymwys os yw'r corff llywodraethu wedi gofyn i'r awdurdod lleol beidio â darparu brecwast, neu fod yr awdurdod lleol yn penderfynu y byddai darparu neu barhau i ddarparu brecwast yn yr ysgol yn afresymol.

en-gb	The section sets out the requirements that must be met by a local authority when making breakfast arrangements.
cy-gb	Mae'r adran yn nodi'r gofynion y mae'n rhaid i awdurdod lleol eu bodloni pan fydd yn gwneud trefniadau brecwast.

en-gb	It also provides the Welsh Ministers with a power to issue guidance to which local authorities and governing bodies must have regard.
cy-gb	Mae'n darparu p*er hefyd i Weinidogion Cymru ddyroddi canllawiau y mae'n rhaid i awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu roi sylw iddynt.

en-gb	Section 89 – Transitional provision
cy-gb	Adran 89 – Darpariaeth drosiannol

en-gb	Subsection (1) of this section applies where a local authority that maintains a primary school, or its governing body, is providing breakfasts to pupils at the time the local authority’s duty under section 88 comes into force.
cy-gb	Mae is-adran (1) o’r adran hon yn gymwys pan fo awdurdod lleol sy'n cynnal ysgol gynradd, neu ei chorff llywodraethu, eisoes yn darparu brecwast i ddisgyblion ar yr adeg y daw dyletswydd yr awdurdod lleol o dan adran 88 i rym.

en-gb	In such circumstances, the local authority’s duty under section 88 will apply in relation to the school as if the requirements in section 89(1) have been met.
cy-gb	Yn yramgylchiadau hynny, mae dyletswydd yr awdurdod lleol o dan adran 88 yn gymwys mewn perthynas â'r ysgol fel petai gofynion adran 89(1) wedi eu bodloni.

en-gb	Subsections (2) and (3) apply if, before the local authority’s duty under section 89 comes into force, the governing body of a maintained primary school makes a written request to the local authority to provide breakfasts at the school and neither the local authority or the governing body of the school has arranged for breakfasts to be provided to pupils at the school.
cy-gb	Mae is-adrannau (2) a (3) yn gymwys os yw corff llywodraethu ysgol gynradd a gynhelir wedi gwneud cais ysgrifenedig i'r awdurdod lleol ddarparu brecwast yn yr ysgol cyn i ddyletswydd yr awdurdod lleol o dan adran 89 ddod i rym, ac ni wnaed trefniadau gan yr awdurdod lleol na'r corff llywodraethu i frecwast gael ei ddarparu ar gyfer disgyblion yn yr ysgol.

en-gb	In such circumstances the request made by a governing body is to be treated as though it was made on the day that the local authority’s duty under section 88 came into force.
cy-gb	Yn yr amgylchiadau hynny, mae'r cais a wnaed gan y corff llywodraethu i gael ei drin fel petai wedi cael ei wneud ar y diwrnod y daeth dyletswydd yr awdurdod lleol o dan adran 88 i rym.

en-gb	Section 91 – Amendment to power to charge for school meals etc
cy-gb	Adran 91 – Diwygio'r pŵer i godi tâl am brydau bwyd ysgol etc.

en-gb	This section amends sections 512ZA (power to charge for meals etc) and 533 (functions of governing bodies of maintained schools with respect to provision of school meals etc) of the Education Act 1996.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diwygio adrannau 512ZA (p*er i godi tâl am brydau bwyd etc) a 533 (swyddogaethau cyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir mewn cysylltiad â darparu prydau bwyd ysgol etc) o Ddeddf Addysg 1996.

en-gb	Subsections (2)(b) and (3)(b) repeal the requirement that any charge made for the provision of milk, meals and other refreshments in a school must be the same for every person for the same quantity of the same item.
cy-gb	Mae is-adrannau (2)(b) a (3)(b) yn diddymu'r gofyniad bod yn rhaid i unrhyw dâl a godir am ddarparu llaeth, prydau bwyd a lluniaeth arall mewn ysgol fod yr un fath ar gyfer pob person am yr un nifer o'r un eitem.

en-gb	The repeal of this requirement will give local authorities and governing bodies the option to charge different prices for the same quantity of the same item.
cy-gb	Bydd diddymu'r gofyniad hwn yn rhoi'r dewis i awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu godi pris gwahanol am yr un nifer o'r un eitem.

en-gb	Flexible charging will for example, enable local authorities and governing bodies to charge less for school meals provided to children of families on low incomes not eligible for free school meals in order to encourage them to take school meals.
cy-gb	Bydd codi prisiau hyblyg er enghraifft yn galluogi awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu i godi llai am brydau bwyd ysgol a ddarperir i blant teuluoedd ar incwm isel nad ydynt yn gymwys i gael prydau bwyd ysgol am ddim er mwyn eu hannog i gymryd prydau bwyd ysgol.

en-gb	Use of flexible charging is optional and subject to local circumstances.
cy-gb	Mae codi prisiau hyblyg yn ddewisol ac yn ddarostyngedig i amgylchiadau lleol.

en-gb	This change will not affect the provision of free school meals (and free milk) to eligible pupils.
cy-gb	Ni fydd y newid hwn yn cael effaith ar ddarparu prydau bwyd ysgol am ddim (na llaeth am ddim) i ddisgyblion cymwys.

en-gb	The effect of the amendments made by subsections (2)(a) and (3)(a) is that local authorities and governing bodies of maintained schools are prevented from charging more than the cost of providing milk, meals or other refreshments to pupils.
cy-gb	Effaith y diwygiadau a wnaed gan is-adrannau (2)(a) a (3)(a) yw bod awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir yn cael eu hatal rhag codi mwy na chost darparu llaeth, prydau bwyd neu luniaeth arall i ddisgyblion.

en-gb	Currently, there is no cap on how much a pupil can be charged.
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid oes uchafswm ar faint y gall ysgol godi ar ddisgybl.

en-gb	This will not affect the provision of free school meals (and free milk) to eligible pupils
cy-gb	Ni fydd hyn yn cael effaith ar y ddarpariaeth o brydau bwyd ysgol am ddim (na llaeth am ddim) i ddisgyblion cymwys.

en-gb	Section 92 – Independent counselling services for school pupils and other children
cy-gb	Adran 92 – Gwasanaethau cwnsela annibynnol ar gyfer disgyblion ysgol a phlant eraill

en-gb	Section 92 requires a local authority to make reasonable provision for an independent counselling service in respect of health, emotional and social needs for specified categories of persons.
cy-gb	Mae adran 92 yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol wneud darpariaeth resymol am wasanaeth cwnsela annibynnol mewn cysylltiad ag anghenion iechyd, anghenion emosiynol ac anghenion cymdeithasol ar gyfer categorïau penodedig o bersonau.

en-gb	This section sets out requirements that must be met by a local authority when making counselling arrangements.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi’r gofynion y mae’n rhaid i awdurdod lleol eu bodloni wrth iddo wneud trefniadau cwnsela.

en-gb	It also provides the Welsh Ministers with a power to make regulations requiring local authorities to provide counselling services at locations specified in the regulations.
cy-gb	Mae hefyd yn darparu pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol ddarparu gwasanaethau cwnsela mewn mannau a bennir yn y rheoliadau.

en-gb	Section 93 – Information about independent counselling services
cy-gb	Adran 93 – Gwybodaeth am wasanaethau cwnsela annibynnol eraill

en-gb	This section enables the Welsh Ministers to obtain information from a local authority about its independent counselling service.
cy-gb	Mae'r adran hon yn galluogi Gweinidogion Cymru i gael gwybodaeth gan awdurdod lleol ynghylch ei wasanaeth cwnsela annibynnol.

en-gb	Subsections (1) and (2) require a local authority to comply with a direction of the Welsh Ministers by providing and compiling information about the counselling service.
cy-gb	Mae is-adrannau (1) a (2) yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdod lleol gydymffurfio â chyfarwyddyd gan Weinidogion Cymru drwy ddarparu a chrynhoi gwybodaeth ynglŷn â’r gwasanaeth cwnsela.

en-gb	Subsection (3) prevents the disclosure of an individual’s identity and subsection (4) sets out the position where the person providing the counselling service is not the local authority.
cy-gb	Mae is-adran (3) yn atal datgelu pwy yw unigolyn dynodedig ac mae is-adran (4) yn nodi’r sefyllfa pan nad yr awdurdod lleol yw’r person sy’n darparu’r gwasanaeth cwnsela.

en-gb	Section 94 – Duty of governing body of maintained schools to hold meetings following petition by parents
cy-gb	Adran 94 – Dyletswydd corff llywodraethu ysgol a gynhelir i gynnal cyfarfodydd yn dilyn deiseb gan rieni

en-gb	This section provides out that a governing body must hold a meeting if the following four conditions are met –
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod rhaid i gorff llywodraethu gynnal cyfarfod os bodlonir y pedwar amod isod -

en-gb	it receives a petition requesting a meeting from whichever is the lower of:
cy-gb	mae wedi cael deiseb yn gofyn am gyfarfod gan ba un bynnag o’r canlynolyw’r nifer isaf:

en-gb	the parents of 10% of registered pupils, or;
cy-gb	rhieni 10% o’r disgyblion cofrestredig, neu;

en-gb	the parents of 30 registered pupils.
cy-gb	rhieni 30 o ddisgyblion cofrestredig;

en-gb	the meeting is for the purpose of discussing a matter relating to the school;
cy-gb	diben y cyfarfod yw trafod mater sy’n ymwneud â’r ysgol;

en-gb	that there will be no more than three such meetings in a school year;
cy-gb	ni fydd mwy na thri chyfarfod o’r fath mewn blwyddyn ysgol;

en-gb	that there are enough school days left in the school year in which to hold the meeting.
cy-gb	mae digon o ddiwrnodau ysgol ar ôl yn y flwyddyn ysgol er mwyn cynnal y cyfarfod.

en-gb	Upon receipt of a request the governing body must inform parents of registered pupils at the school of the date and purpose of the meeting and must hold the meeting within 25 days (as calculated in accordance with subsection (9) and (10)) of receipt of the petition.
cy-gb	Ar ôl cael cais rhaid i'r corff llywodraethu hysbysu rhieni’r disgyblion cofrestredig yn yr ysgol am ddyddiad a diben y cyfarfod a rhaid iddo gynnal y cyfarfod o fewn 25 o ddiwrnodau (fel y cânt eu cyfrifo yn unol ag is-adran (9) a (10)) ar ôl cael y ddeiseb.

en-gb	The governing body must have regard to guidance issued by the Welsh Ministers on how to discharge their duty in this section.
cy-gb	Rhaid i'r corff llywodraethu roi sylw i ganllawiau a ddyroddir gan Weinidogion Cymru ar sut y mae i gyflawni ei ddyletswydd yn yr adran hon.

en-gb	Section 95 – Repeal of duty to hold annual parents’ meeting
cy-gb	Adran 95 – Diddymu dyletswydd i gynnal cyfarfod blynyddol rhieni

en-gb	As a consequence of the provision on parents’ meetings in section 94, this section repeals section 33 of the Education Act 2002 which required governing bodies of maintained schools to hold an annual parents’ meeting (and consequently the Annual Parents’ Meeting (Exemption) (Wales) Regulations 2005 made under that power will lapse).
cy-gb	O ganlyniad i’r ddarpariaeth ar gyfarfodydd rhieni yn adran 94, mae'r adran hon yn diddymu adran 33 o Ddeddf Addysg 2002, a oedd yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir gynnal cyfarfod blynyddol rhieni (ac felly bydd Rheoliadau Cyfarfod Blynyddol Rhieni (Esemptiadau) (Cymru) 2005 a wnaed o dan y pŵer hwnnw yn dirwyn i ben).

en-gb	Part 6 - General
cy-gb	Rhan 6 - Cyffredinol

en-gb	This section requires the regulations and orders under the Act to be made by statutory instrument and provides the National Assembly for Wales procedure in respect of these instruments.
cy-gb	Mae'r adran hon yn ei gwneud yn ofynnol i'r rheoliadau a'r gorchmynion o dan y Ddeddf gael eu gwneud drwy offeryn statudol ac mae'n darparu gweithdrefn Cynulliad Cenedlaethol Cymru mewn cysylltiad â’r offerynnau hyn.

en-gb	Section 98 – General interpretation and index of defined expressions
cy-gb	Adran 98 – Dehongli’n gyffredinol a mynegai o ymadroddion sydd wedi eu diffinio

en-gb	Section 98 defines terms used in the Act and also contains an index of terms that are defined for the purpose of some provisions of the Act.
cy-gb	Mae adran 98 yn diffinio termau a ddefnyddir yn y Ddeddf a hefyd mae'n cynnwys mynegai o dermau sydd wedi eu diffinio at ddiben rhai darpariaethau yn y Ddeddf.

en-gb	Subsection (1) provides that the Act is to be read as one with the Education Act 1996.
cy-gb	Mae is-adran (1) yn darparu bod y Ddeddf i'w darllen fel petai’n un â Deddf Addysg1996.

en-gb	This means that general provisions and general definitions in that Act will also apply to this Act.
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod y darpariaethau cyffredinol a'r diffiniadau cyffredinol yn y Ddeddf honno yn gymwys hefyd i'r Ddeddf hon.

en-gb	For example the definition of the “education functions” of a local authority in the Education Act 1996 refers to the functions set out in Schedule 36A to that Act.
cy-gb	Er enghraifft, mae'r diffiniad o “education functions” awdurdod lleol yn Neddf Addysg 1996 yn cyfeirio at y swyddogaethau a nodir yn Atodlen 36A i'r Ddeddf honno.

en-gb	That term, when used in this Act, has the same meaning.
cy-gb	Mae'r term “swyddogaethau addysg” pan y'i defnyddir yn y Ddeddf hon, yn golygu'r un peth ag “education functions” yn Neddf 1996.

en-gb	If there is a difference in meaning between a termused in this Act and in the Education Act 1996, the meaning given for the purpose of this Act applies.
cy-gb	Os oes gwahaniaeth mewn ystyr rhwng term a ddefnyddir yn y Ddeddf hon a therm yn Neddf Addysg 1996, mae'r ystyr a roddir at ddibenion y Ddeddf hon yn gymwys iddo.

en-gb	Section 99 and Schedule 5 – Minor and consequential amendments
cy-gb	Adran 99 ac Atodlen 5 – Mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol

en-gb	Section 99 gives effect to Schedule 5, which contains minor and consequential amendments as a result of the provisions in Parts 2, 3 and 5 of this Act.
cy-gb	Mae adran 99 yn rhoi effaith i Atodlen 5, sy'n cynnwys mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol o ganlyniad i'r darpariaethau yn Rhannau 2, 3 a 5 o’r Ddeddf hon.

en-gb	Amongst other things it amends the Diocesan Board of Education Measure 1991.
cy-gb	Ymhlith pethau eraill mae'n diwygio Mesur Byrddau Addysg Esgobaethol 1991.

en-gb	This is a Church of England Measure.
cy-gb	Mesur Eglwys Loegr yw hwn.

en-gb	Whilst almost all of Wales is within the boundaries of the Church in Wales, there are some parishes in Powys that form part of dioceses within the Church of England.
cy-gb	Tra bo Cymru gyfan, bron, o fewn ffiniau'r Eglwys yng Nghymru, mae ambell blwyf ym Mhowys yn ffurfio rhan o esgobaeth sydd o fewn Eglwys Loegr.

en-gb	Amendments to the Church of England Measure could have been made by this Act, by the Secretary of State for Wales under section 150 of the Government of Wales Act 2006, by a UK Act of Parliament or by a Church of England Measure.
cy-gb	Gallai diwygiadau i Fesur Eglwys Loegr fod wedi cael eu gwneud gan y Ddeddf hon, gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru o dan adran 150 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, gan Ddeddf Seneddol y DU neu gan Fesur Eglwys Loegr.

en-gb	The Welsh Government sought the views of the Church of England on this matter and obtained the agreement of the Secretary General to the Archbishops' Council to the amendments to be made by this Act.
cy-gb	Ceisiodd Llywodraeth Cymru farn Eglwys Loegr ar y mater hwn a sicrhau bod yr Ysgrifennydd Cyffredinol i Gyngor yr Archesgobion yn cytuno i'r diwygiadau sydd i’w gwneud gan y Ddeddf hon.

en-gb	Section 100 – Commencement
cy-gb	Adran 100 – Cychwyn

en-gb	This section provides for sections 1 (overview), 100 (commencement) and 101 (short title and inclusion as one of the Education Acts) to come into force the day after Royal Assent is received.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu bod adrannau 1 (trosolwg ar y Ddeddf hon), 100 (cychwyn) a 101 (enw byr y Ddeddf hon a'i chynnwys yn un o'r Deddfau Addysg) yn dod i rym drannoeth y diwrnod y ceir y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	Sections 88 to 90 (free school breakfasts) and sections 92 and 93 (school-based counselling) come into force on 1 April 2013.
cy-gb	Mae adrannau 88 i 90 (brecwast am ddim) ac adrannau 92 a 93 (cwnsela mewn ysgolion) yn dod i rym ar 1 Ebrill 2013.

en-gb	Chapter 3 (school improvement guidance) of Part 2, section 91 (amendment to power to charge for school meals etc) and paragraphs 31, 34(1) and (3), 35 and 36 of Part 3 of Schedule 5 (amendments consequential on section 91) (and section 99 in relation to those paragraphs), and sections 94 and 95 (parents’ meetings) and paragraph 33 of Part 3 of Schedule 5 (amendment consequential on sections 94 and 95) come into force 2 months after Royal Assent is received.
cy-gb	Mae Pennod 3 (canllawiau gwella ysgolion) o Ran 2, adran 91 (diwygio'r pŵer i godi tâl am brydau bwyd ysgol etc) a pharagraffau 31, 34(1) a (3), 35 a 36 o Ran 3 o Atodlen 5 (diwygiadau o ganlyniad i adran 91) (ac adran 99 mewn perthynas â'r paragraffau hynny), ac adrannau 94 a 95 (cyfarfodydd rhieni) a pharagraff 33 o Ran 3 o Atodlen 5 (diwygiadau o ganlyniad i adrannau 94 a 95) yn dod i rym ddau fis ar ôl cael y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	The remainder of the Act will come into force in accordance with one or more commencement orders made by the Welsh Ministers.
cy-gb	Daw gweddill y Ddeddf i rym yn unol ag un neu ragor o orchmynion cychwyn a wneir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 101 – Short title and inclusion as one of the Education Acts
cy-gb	Adran 101 – Enw byr y Ddeddf hon a’i chynnwys yn un o’r Deddfau Addysg

en-gb	This section establishes the Act’s title as the School Standards and Organisation (Wales) Act 2013.
cy-gb	Mae’r adran hon yn sefydlu enw’r Ddeddf fel Deddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013.

en-gb	It also provides that the Act is to be included in the list of Education Acts set out in section 578 of the Education Act 1996.
cy-gb	Mae hefyd yn darparu bod y Ddeddf i’w chynnwys yn y rhestr o Ddeddfau Addysg a nodir yn adran 578 o Ddeddf Addysg 1996.

en-gb	This means that references in any legislation to “the Education Acts” will include this Act.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd unrhyw gyfeiriadau mewn unrhyw ddeddfwriaeth at “y Deddfau Addysg” yn cynnwys y Ddeddf hon.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales’ website at:
cy-gb	Gellir dod o hyd i Gofnod y Trafodion a gwybodaeth bellach ar hynt y Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn:

en-gb	http://www.senedd.assemblywales.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=3633
cy-gb	http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=3633

en-gb	Stage 1 – Debate
cy-gb	Cyfnod 1 – Dadl

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 2 – Pwyllgor Craffu yn ystyried y gwelliannau

en-gb	14 and 28 November 2012
cy-gb	14 ac 28 Tachwedd 2012

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 3 – Y Cyfarfod Llawn yn ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 4 - Approved by the Assembly
cy-gb	Cyfnod 4 – Cymeradwyaeth gan y Cynulliad

en-gb	These notes refer to the Agricultural Sector (Wales) Act 2014 (anaw 6)
cy-gb	Mae’r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Sector Amaethyddol (Cymru) 2014 (dccc 6)

en-gb	AGRICULTURAL SECTOR (WALES) ACT 2014
cy-gb	DEDDF SECTOR AMAETHYDDOL (CYMRU) 2014

en-gb	These Explanatory Notes are for the Agricultural Sector (Wales) Act 2014 which was passed by the National Assembly for Wales on 17 July 2013 and received Royal Assent on 30 July 2014.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Sector Amaethyddol (Cymru) 2014 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 17 Gorffennaf 2013 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 30 Gorffennaf 2014.

en-gb	They have been prepared by the Department for Sustainable Futures of the Welsh Government to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe’u lluniwyd gan Adran Dyfodol Cynaliadwy Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	The Explanatory Notes should be read in conjunction with the Act but are not part of it.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â’r Ddeddf ond nid ydynt yn rhan ohoni.

en-gb	This section sets out what the Act is doing.
cy-gb	Mae’r adran hon yn nodi’r hyn y mae’r Ddeddf yn ei wneud.

en-gb	It highlights 3 key aspects:
cy-gb	Mae’n amlygu 3 agwedd allweddol:

en-gb	the establishment of the Agricultural Advisory Panel for Wales,
cy-gb	sefydlu Panel Cynghori ar Amaethyddiaeth Cymru,

en-gb	the making of agricultural wages orders which set the terms and conditions for agricultural workers, and the enforcement of the terms and conditions in those orders.
cy-gb	gwneud gorchmynion cyflogau amaethyddol sy’n nodi’r telerau a’r amodau ar gyfer gweithwyr amaethyddol, a gorfodi’r telerau a’r amodau sydd yn y gorchmynion hynny.

en-gb	The commentary below explains each of these provisions in greater detail.
cy-gb	Mae’r sylwebaeth isod yn esbonio pob un o’r darpariaethau hyn yn fwy manwl.

en-gb	Section 2 – Agricultural Advisory Panel for Wales
cy-gb	Adran 2 – Panel Cynghori ar Amaethyddiaeth Cymru

en-gb	Under this section, the Welsh Ministers must establish a panel to be known as the Agricultural Advisory Panel for Wales (“the Panel”).
cy-gb	O dan yr adran hon, rhaid i Weinidogion Cymru sefydlu panel a elwir Panel Cynghori ar Amaethyddiaeth Cymru (fly Panel”).

en-gb	To do so, Welsh Ministers must make an order which will have to be passed by the National Assembly for Wales.
cy-gb	I wneud hynny, rhaid i Weinidogion Cymru wneud gorchymyn y bydd rhaid i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ei basio.

en-gb	The Panel’s functions as set out by the Welsh Ministers in an order will, at the least, include—
cy-gb	Bydd swyddogaethau’r Panel fel y’u nodir gan Weinidogion Cymru mewn gorchymyn yn cynnwys o leiaf—

en-gb	promoting careers in agriculture,
cy-gb	hybu gyrfaoedd mewn amaethyddiaeth,

en-gb	preparing agricultural wages orders in draft, consulting on such orders and submitting them to the Welsh Ministers for approval,
cy-gb	llunio gorchmynion cyflogau amaethyddol ar ffurf ddrafft, ymgynghori ar y gorchmynion hynny a’u cyflwyno i Weinidogion Cymru i’w cymeradwyo,

en-gb	advising the Welsh Ministers on other issues which may affect the agricultural sector.
cy-gb	cynghori Gweinidogion Cymru ar faterion eraill a all effeithio ar y sector amaethyddol.

en-gb	This range of functions will enable the Welsh Ministers to task the Panel with considering many issues around the agricultural sector such as the recruitment and retention of workers into the sector and the how the sector can be encouraged and supported.
cy-gb	Bydd yr ystod hon o swyddogaethau yn galluogi Gweinidogion Cymru i osod y dasg i’r Panel ystyried sawl mater sy’n ymwneud â’r sector amaethyddol, megis recriwtio gweithwyr i’r sector a’u cadw, a sut y gellir hybu a chefnogi’r sector.

en-gb	In the order establishing the Panel, the Welsh Ministers may also specify such other functions as they consider necessary to support the sector.
cy-gb	Yn y gorchymyn sy’n sefydlu’r Panel, caiff Gweinidogion Cymru hefyd bennu unrhyw swyddogaethau eraill sy’n angenrheidiol yn eu barn hwy i gefnogi’r sector.

en-gb	The membership of the Panel must include a member to chair the Panel and at least three, but not more than ten, additional members.
cy-gb	Rhaid i’r Panel gynnwys aelod i gadeirio’r Panel ac o leiaf dri, ond dim mwy na deg, aelod ychwanegol.

en-gb	9. The Welsh Ministers must seek to ensure that the membership of the Panel:
cy-gb	9. Rhaid i Weinidogion Cymru geisio sicrhau bod aelodaeth y Panel:

en-gb	has the skills and expertise necessary to enable the Panel to perform its functions efficiently and effectively, and
cy-gb	yn cynnwys pobl sydd â’r sgiliau a’r arbenigedd sy’n angenrheidiol er mwyn galluogi’r Panel i gyflawni ei swyddogaethau yn effeithlon ac yn effeithiol, ac

en-gb	adequately reflects the interests of all parts of the agricultural sector.
cy-gb	yn adlewyrchu buddiannau pob rhan o’r sector amaethyddol yn ddigonol.

en-gb	In any order made establishing the Panel, the Welsh Ministers may stipulate how the Panel is constituted, how it will carry out proceedings, how its members will be appointed and its general powers.
cy-gb	Mewn unrhyw orchymyn a wneir sy’n sefydlu’r Panel, caiff Gweinidogion Cymru bennu sut y mae’r Panel yn cael ei gyfansoddi, sut y bydd yn cynnal trafodion, sut y caiff ei aelodau eu penodi a’i bwerau cyffredinol.

en-gb	The Welsh Ministers may also add, amend or remove functions of the Panel.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru hefyd ychwanegu at swyddogaethau’r Panel, eu diwygio neu eu dileu.

en-gb	Before establishing the Panel, or making any changes to it once established, the Welsh Ministers must carry out appropriate consultation.
cy-gb	Cyn sefydlu’r Panel, neu wneud unrhyw newidiadau iddo unwaith y mae wedi ei sefydlu, rhaid i Weinidogion Cymru gynnal ymgynghoriad priodol.

en-gb	This might include, for example, farming unions and other sector representatives, farmers and agricultural workers.
cy-gb	Gallai hyn gynnwys, er enghraifft, undebau’r ffermwyr a chynrychiolwyr eraill y sector, ffermwyr a gweithwyr amaethyddol.

en-gb	Section 3 - Agricultural wages orders
cy-gb	Adran 3 – Gorchmynion cyflogau amaethyddol

en-gb	An agricultural wages order will set out the terms and conditions of employment which must be offered to agricultural workers in Wales.
cy-gb	Bydd gorchymyn cyflogau amaethyddol yn nodi’r telerau ac amodau cyflogaeth y mae rhaid eu cynnig i weithwyr amaethyddol yng Nghymru.

en-gb	In particular, it can specify—
cy-gb	Yn benodol, gall bennu—

en-gb	the wages that must be paid to agricultural workers (which can vary according to the worker’s qualifications and experience),
cy-gb	y cyflogau y mae rhaid eu talu i weithwyr amaethyddol (gall hyn amrywio yn unol â chymwysterau a phrofiad y gweithiwr),

en-gb	the holiday entitlement that an agricultural worker must receive, and
cy-gb	faint o wyliau y mae gan weithiwr amaethyddol yr hawl i’w cael, a

en-gb	other terms and conditions of employment that are relevant to the agricultural sector, such as for example, requiring that an allowance is paid to a shepherd who is required to keep working dogs as part of his or her job.
cy-gb	thelerau ac amodau cyflogaeth eraill sy’n berthnasol i’r sector amaethyddol, megis, er enghraifft, ei gwneud yn ofynnol talu lwfans i fugail y mae’n ofynnol iddo gadw cŵn gwaith fel rhan o’i swydd.

en-gb	Any rates of pay specified in an agricultural wages order must not be less than national minimum wage set by the UK government for all workers.
cy-gb	Ni chaiff unrhyw gyfraddau tâl a bennir mewn gorchymyn cyflogau amaethyddol fod yn is na’r isafswm cyflog cenedlaethol a bennir gan lywodraeth y DU ar gyfer pob gweithiwr.

en-gb	Section 4 – Agricultural wages orders:
cy-gb	Adran 4 – Gorchmynion cyflogau amaethyddol:

en-gb	powers of the Welsh Ministers
cy-gb	pwerau Gweinidogion Cymru

en-gb	This section enables the Welsh Ministers to make an agricultural wages order after receiving a draft order from the Panel.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud gorchymyn cyflogau amaethyddol ar ôl cael gorchymyn drafft oddi wrth y Panel.

en-gb	The Welsh Ministers also have the power to refer the order back to the Panel for further consideration and resubmission by the Panel, if this is felt necessary.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru y pŵer hefyd i gyfeirio’r gorchymyn yn ôl at y Panel i’w ystyried ymhellach a’i ailgyflwyno, os teimlir bod hynny’n angenrheidiol.

en-gb	The Welsh Ministers may also make agricultural wages orders on their own initiative, until the Panel is established.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru hefyd wneud gorchmynion cyflogau amaethyddol o’u pen a’u pastwn eu hunain, hyd nes bod y Panel wedi ei sefydlu.

en-gb	This enables the Welsh Ministers to account for any changes made to the National Minimum Wage, where those changes occur before the Panel has been established.
cy-gb	Mae hyn yn galluogi Gweinidogion Cymru i ystyried unrhyw newidiadau a wneir i’r Isafswm Cyflog Cenedlaethol, pan fo’r newidiadau hynny yn digwydd cyn i’r Panel gael ei sefydlu.

en-gb	This power could be used, for example, to set higher minimum agricultural wages, where the National Minimum Wage would otherwise increase beyond the minimum agricultural wage.
cy-gb	Gellid defnyddio’r pŵer hwn, er enghraifft, i bennu isafswm cyflogau amaethyddol uwch, pan fyddai’r Isafswm Cyflog Cenedlaethol fel arall yn cynyddu y tu hwnt i’r isafswm cyflog amaethyddol.

en-gb	Should the Welsh Ministers decide to make an order under their own initiative, prior to doing so, they must consult the persons or bodies that they think are likely to have an interest in the order.
cy-gb	Os bydd Gweinidogion Cymru yn penderfynu gwneud gorchymyn o’u pen a’u pastwn eu hunain, cyn gwneud hynny, rhaid iddynt ymgynghori â’r personau neu’r cyrff sy’n debygol o fod â buddiant yn y gorchymyn yn eu barn hwy.

en-gb	In practice this is likely to include farming unions and other sector representatives, farmers and agricultural workers themselves.
cy-gb	Yn ymarferol, mae hyn yn debygol o gynnwys undebau’r ffermwyr a chynrychiolwyr eraill y sector, ffermwyr a gweithwyr amaethyddol eu hunain.

en-gb	Section 5 - Enforcement of minimum rates
cy-gb	Adran 5 – Gorfodi’r cyfraddau isaf

en-gb	This section creates the enforcement regime for the provisions contained in agricultural wages orders which relate to the minimum rates of pay which agricultural workers must receive.
cy-gb	Mae’r adran hon yn creu’r drefn orfodi ar gyfer y darpariaethau sydd mewn gorchmynion cyflogau amaethyddol sy’n ymwneud â’r cyfraddau isaf o dâl y mae rhaid i weithwyr amaethyddol eu cael.

en-gb	It does so primarily by applying (with some modifications) the regime set up by the National Minimum Wage Act 1998 (“the 1998 Act”) for enforcing compliance with the national minimum wage.
cy-gb	Mae’n gwneud hyn, yn bennaf, drwy gymhwyso (gyda rhai addasiadau) y drefn a sefydlwyd gan Ddeddf Isafswm Cyflog Cenedlaethol 1998 (“Deddf 1998”) ar gyfer gorfodi cydymffurfiaeth â’r isafswm cyflog cenedlaethol.

en-gb	There are several aspects to this enforcement regime.
cy-gb	Mae sawl agwedd ar y drefn orfodi hon.

en-gb	Records
cy-gb	Cofnodion

en-gb	The application of sections 10 and 11 of the 1998 Act confer upon agricultural workers the right to inspect their employers’ records to ensure they are being paid at least the minimum rate that applies to them by virtue of an agricultural wages order.
cy-gb	Mae cymhwyso adrannau 10 ac 11 o Ddeddf 1998 yn rhoi’r hawl i weithwyr amaethyddol weld cofnodion eu cyflogwyr i sicrhau eu bod yn cael eu talu o leiaf y gyfradd isaf sy’n gymwys iddynt hwy yn rhinwedd gorchymyn cyflogau amaethyddol.

en-gb	The worker can only do so if the worker has reasonable grounds to suspect that he or she is not being paid the correct amount.
cy-gb	Dim ond os oes gan y gweithiwr sail resymol dros amau nad yw’n cael ei dalu’r swm cywir y caiff wneud hyn.

en-gb	The worker must follow the procedure set out in section 10 of the 1998 Act (as applied by this Act) to be able to access the records.
cy-gb	Rhaid i’r gweithiwr ddilyn y weithdrefn a nodir yn adran 10 o Ddeddf 1998 (fel y’i cymhwysir gan y Ddeddf hon) i gael gweld y cofnodion.

en-gb	Where an employer does not allow the worker access to the records, the worker may complain to an employment tribunal.
cy-gb	Pan nad yw cyflogwr yn caniatáu i’r gweithiwr weld y cofnodion, caiff y gweithiwr gwyno i dribiwnlys cyflogaeth.

en-gb	If the employment tribunal finds the complaint well-founded, it must make a declaration to that effect and award the worker a financial sum.
cy-gb	Os yw’r tribiwnlys cyflogaeth yn penderfynu bod sail i’r gŵyn, rhaid iddo wneud datganiad i’r perwyl hwnnw a dyfarnu swm ariannol i’r gweithiwr.

en-gb	Powers of officers
cy-gb	Pwerau swyddogion

en-gb	The application of section 14 of the 1998 Act confers powers on the officers appointed by the Welsh Ministers (see section 8 of this Act below) to ensure compliance with the enforcement regime.
cy-gb	Mae cymhwyso adran 14 o Ddeddf 1998 yn rhoi pwerau i’r swyddogion a benodir gan Weinidogion Cymru (gweler adran 8 o’r Ddeddf hon isod) i sicrhau cydymffurfedd â’r drefn orfodi.

en-gb	In particular, the officers have a range of investigative powers to require the production of information and records.
cy-gb	Yn benodol, mae gan y swyddogion ystod o bwerau ymchwilio i’w gwneud yn ofynnol i wybodaeth a chofnodion gael eu rhoi.

en-gb	It is an offence (by virtue of the application of section 31(5) of the 1998 Act), for a person to delay or obstruct an officer from carrying out his or her duties.
cy-gb	Mae’n drosedd (yn rhinwedd cymhwyso adran 31(5) o Ddeddf 1998), i berson rwystro swyddog rhag cyflawni ei ddyletswyddau neu ei ddal yn ôl rhag eu cyflawni.

en-gb	It is also an offence for a person to refuse to answer an officer’s questions or to supply information that the officer is entitled to require the person to provide.
cy-gb	Mae hefyd yn drosedd i berson wrthod ateb cwestiynau swyddog neu wrthod rhoi’r wybodaeth y mae gan y swyddog hawl i’w gwneud yn ofynnol i berson ei darparu.

en-gb	Entitlement to additional remuneration in the event of underpayment
cy-gb	Yr hawl i dâl ychwanegol os caiff person ei dandalu

en-gb	The application of section 17 of the 1998 Act means that, where an agricultural worker is paid at a rate below the minimum rate which that the worker is entitled to receive by virtue of the Act, then the worker becomes entitled to additional remuneration for the period which the worker was underpaid.
cy-gb	Mae cymhwyso adran 17 o Ddeddf 1998 yn golygu, pan fo gweithiwr amaethyddol yn cael ei dalu llai na’r gyfradd isaf y mae ganddo hawl i’w chael yn rhinwedd y Ddeddf, fod ganddo’r hawl i gael tâl ychwanegol ar gyfer y cyfnod pan gafodd y gweithiwr ei dandalu.

en-gb	25. The additional remuneration to which the worker is entitled is calculated on a different basis from that in the 1998 Act by virtue of modifications in section 5(6) of this Act.
cy-gb	25. Cyfrifir y tâl ychwanegol y mae gan y gweithiwr yr hawl i’w gael ar sail wahanol i’r sail yn Neddf 1998 yn rhinwedd yr addasiadau yn adran 5(6) o’r Ddeddf hon.

en-gb	The worker is entitled to the higher of either:
cy-gb	Mae gan y gweithiwr yr hawl i gael yr uchaf o naill ai:

en-gb	the difference between what the worker was paid and what the worker should have been paid, or
cy-gb	y gwahaniaeth rhwng yr hyn a dalwyd i’r gweithiwr a’r hyn y dylid bod wedi ei dalu i’r gweithiwr, neu

en-gb	the amount worked out in accordance with the formula set out in section 5(6)(b) of this Act which is substituted for section 17(4) of the 1998 Act.
cy-gb	y swm a gyfrifir yn unol â’r fformiwla a nodir yn adran 5(6)(b) o’r Ddeddf hon sy’n disodli adran 17(4) o Ddeddf 1998.

en-gb	Notices of underpayment
cy-gb	Hysbysiadau o dandaliad

en-gb	The application of sections 19, 19C, 19D, 19F, 19G and 19H of the 1998 Act provide the mechanism for enforcement officers to serve notices on employers who, in the opinion of the officer, may have underpaid a worker or workers.
cy-gb	Mae cymhwyso adrannau 19, 19C, 19D, 19F, 19G a 19H o Ddeddf 1998 yn darparu’r mecanwaith i swyddogion gorfodi gyflwyno hysbysiadau i gyflogwyr sydd, ym marn y swyddog, o bosibl wedi tandalu gweithiwr neu weithwyr.

en-gb	The notice requires the employer to pay the sum due to the worker (calculated in accordance with section 17of the 1998 Act, as applied by this Act) within 28 days of being served with a notice.
cy-gb	Mae’r hysbysiad yn ei gwneud yn ofynnol i’r cyflogwr dalu’r swm sy’n ddyledus i’r gweithiwr (a gyfrifir yn unol ag adran 17 o Ddeddf 1998, fel y’i cymhwysir gan y Ddeddf hon) o fewn 28 niwrnod ar ôl i hysbysiad gael ei gyflwyno iddo.

en-gb	An employer who has been served with a notice of underpayment can appeal to an employment tribunal.
cy-gb	Gall cyflogwr y cyflwynwyd hysbysiad tandalu iddo apelio i dribiwnlys cyflogaeth.

en-gb	If a notice is not complied with (completely or otherwise), an officer can make a complaint on behalf of the worker to an employment rights tribunal.
cy-gb	Os na chydymffurfir â hysbysiad (yn gyfan gwbl neu fel arall), gall swyddog wneud cwyn ar ran y gweithiwr i dribiwnlys hawliau cyflogaeth.

en-gb	Unlike the 1998 Act, this Act does not provide for the imposition of financial penalties (over and above an additional remuneration due) on employers.
cy-gb	Yn wahanol i Ddeddf 1998, nid yw’r Ddeddf hon yn darparu ar gyfer gosod cosbau ariannol (y tu hwnt i’r tâl ychwanegol sy’n ddyledus) ar gyflogwyr.

en-gb	Right not to suffer detriment
cy-gb	Yr hawl i beidio â dioddef niwed

en-gb	The application of sections 23 and 24 of the 1998 Act confer a right on a worker not to suffer detriment by his employer for:
cy-gb	Mae cymhwyso adrannau 23 a 24 o Ddeddf 1998 yn rhoi’r hawl i weithiwr i beidio â dioddef niwed gan ei gyflogwr o ran:

en-gb	the worker enforcing rights under this Act (or having such rights being enforced on the worker’s behalf),
cy-gb	y gweithiwr yn gorfodi hawliau o dan y Ddeddf hon (neu’n cael yr hawliau hynny wedi eu gorfodi ar ei ran),

en-gb	the worker’s employer being prosecuted under this Act, or
cy-gb	cyflogwr y gweithiwr yn cael ei erlyn o dan y Ddeddf hon, neu

en-gb	the worker being or becoming (or potentially being or becoming) entitled to be paid a minimum rate of remuneration in accordance with this Act.
cy-gb	y gweithiwr â’r hawl neu’n mynd i gael yr hawl (neu â’r potensial i fod â’r hawl) i gael y gyfradd isaf o dâl yn unol â’r Ddeddf hon.

en-gb	Where an employer does subject the worker to detriment as a result of enforcing the worker’s rights, the worker can make a complaint to an employment tribunal.
cy-gb	Pan fo cyflogwr yn peri niwed i’r gweithwyr o ganlyniad i orfodi hawliau’r gweithiwr, gall y gweithiwr wneud cwyn i dribiwnlys cyflogaeth.

en-gb	The application of sections 31 to 33 of the 1998 Act provide for the offences in relation to:
cy-gb	Mae cymhwyso adrannau 31 i 33 o Ddeddf 1998 yn darparu ar gyfer y troseddau mewn perthynas â:

en-gb	failure to pay to an agricultural worker the minimum rate to which that worker is entitled;
cy-gb	methiant i dalu i weithiwr amaethyddol y gyfradd isaf y mae gan y gweithiwr hwnnw hawl iddi;

en-gb	failure to keep and preserve the records that an employer is required to keep by virtue of regulations made under section 7 of this Act;
cy-gb	methiant i gadw a diogelu’r cofnodion y mae’n ofynnol i gyflogwr eu cadw yn rhinwedd rheoliadau a wneir o dan adran 7 o’r Ddeddf hon;

en-gb	making, having made or allowing to be made false entries in those records;
cy-gb	gwneud cofnodion anwir, cael rhywun i wneud hynny, neu ganiatáu i rywun wneud hynny;

en-gb	producing information or records which the person producing them knows to contain information which is false in a material particular;
cy-gb	cynhyrchu gwybodaeth neu gofnodion y mae’r person sy’n eu cynhyrchu yn gwybod eu bod yn cynnwys gwybodaeth anwir o ran manylyn o bwys;

en-gb	delaying or obstructing officers in the carrying out of their duties or refusing to answer officers’ questions or to provide officers with relevant information or records.
cy-gb	rhwystro swyddogion wrth iddynt gyflawni eu swyddogaethau neu eu dal yn ôl rhag eu cyflawni neu wrthod ateb cwestiynau swyddogion neu wrthod rhoi gwybodaeth neu gofnodion perthnasol i swyddogion.

en-gb	The penalty for these offences is an unlimited fine.
cy-gb	Y cosbau am y troseddau hyn yw dirwy ddiderfyn.

en-gb	An enforcement officer may, if authorised by the Welsh Ministers, conduct the proceedings for an offence before a magistrate’s court.
cy-gb	Caiff swyddog gorfodi, gydag awdurdodiad gan Weinidogion Cymru, gynnal achos ar gyfer trosedd gerbron llys ynadon.

en-gb	Restrictions on contracting out
cy-gb	Cyfyngiadau ar gontractio allan

en-gb	The application of section 49 of the 1998 Act prevents agricultural workers and their employers from agreeing to a contract which would circumvent the minimum terms and conditions contained in an agricultural wages order.
cy-gb	Mae cymhwyso adran 49 o Ddeddf 1998 yn atal gweithwyr amaethyddol a’u cyflogwyr rhag cytuno ar gontract a fyddai’n osgoi’r telerau ac amodau isaf a gynhwysir mewn gorchymyn cyflogau amaethyddol.

en-gb	This does not apply in relation to agreements entered into in relation to certain agreements prepared in order to resolve or avoid employment tribunal proceedings.
cy-gb	Nid yw hyn yn gymwys mewn perthynas â chytundebau yr ymrwymwyd iddynt mewn perthynas â chytundebau penodol a luniwyd er mwyn datrys neu osgoi achos tribiwnlys cyflogaeth.

en-gb	Unfair dismissal
cy-gb	Diswyddo annheg

en-gb	Section 5(8) of this Act provides that an agricultural worker is to be regarded as having been unfairly dismissed if the reason (or the main reason) for the worker’s dismissal relates to:
cy-gb	Mae adran 5(8) o’r Ddeddf hon yn darparu yr ystyrir bod gweithiwr amaethyddol wedi ei ddiswyddo’n annheg os yw’r rheswm (neu’r prif reswm) dros ddiswyddo’r gweithiwr yn ymwneud â:

en-gb	the worker enforcing their rights under this Act,
cy-gb	y gweithiwr yn gorfodi ei hawliau o dan y Ddeddf hon,

en-gb	Section 6 - Enforcement of holiday entitlement
cy-gb	Adran 6 – Gorfodi’r hawl i wyliau

en-gb	This section makes it an offence for an employer of an agricultural worker in Wales to fail to allow the worker to take the holidays specified in an agricultural wages order and provides that the maximum fine payable on conviction is level 3 on the standard scale (currently £4000).
cy-gb	Mae’r adran hon yn ei gwneud yn drosedd i gyflogwr gweithiwr amaethyddol yng Nghymru fethu â chaniatáu i’r gweithiwr gymryd y gwyliau a bennir mewn gorchymyn cyflogau amaethyddol ac mae’n darparu bod yr uchafswm dirwy sy’n daladwy ar gollfarn yn lefel 3 ar y raddfa safonol (£4000 ar hyn o bryd).

en-gb	Where an employer is prosecuted for a failure to allow a worker to take holidays, it is for the employer to prove that the worker was allowed to take the number of days holidays that the employer imposed, contrary to the number of days holidays specified in the relevant agricultural wages order.
cy-gb	Pan fo cyflogwr yn cael ei erlyn am fethu â chaniatáu i weithiwr gymryd gwyliau, y cyflogwr sydd i brofi bod y gweithiwr wedi cael caniatâd i gymryd nifer y diwrnodau o wyliau a osododd y cyflogwr, yn groes i nifer y diwrnodau o wyliau a bennir yn y gorchymyn cyflogau amaethyddol perthnasol.

en-gb	Section 7 – Duty of employers to keep records
cy-gb	Adran 7 – Dyletswydd ar gyflogwyr i gadw cofnodion

en-gb	The Welsh Ministers may make regulations requiring employers of agricultural workers to keep specific records which are relevant to this Act.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru wneud rheoliadau sy’n ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr gweithwyr amaethyddol gadw cofnodion penodol sy’n berthnasol i’r Ddeddf hon.

en-gb	For example, these records might include wages slips, time sheets, contract of employment and information relating to the holiday leave.
cy-gb	Er enghraifft, gallai’r cofnodion hyn gynnwys slipiau cyflog, taflenni amser, contract cyflogaeth a gwybodaeth yn ymwneud â gwyliau.

en-gb	If the Welsh Ministers do make regulations under this section, by virtue section 5 of this Act, it will be an offence for an employer not to keep the specific records, or to deliberately make (or allow to be made) false entries in the records.
cy-gb	Os bydd Gweinidogion Cymru yn gwneud rheoliadau o dan yr adran hon, yn rhinwedd adran 5 o’r Ddeddf hon, bydd yn drosedd i gyflogwr beidio â chadw’r cofnodion penodol neu, yn fwriadol, wneud (neu ganiatáu i rywun wneud) cofnodion anwir.

en-gb	The penalty for this, if convicted, is an unlimited fine.
cy-gb	Y gosb am y drosedd hon, os sicrheir collfarniad, yw dirwy ddiderfyn.

en-gb	Section 8 - Appointment of officers
cy-gb	Adran 8 – Penodi swyddogion

en-gb	This section enables the Welsh Ministers to appoint enforcement officers to act in Wales.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi Gweinidogion Cymru i benodi swyddogion gorfodi i weithredu yng Nghymru.

en-gb	In performing their duties officers must, if asked, produce appropriate identification proving that they are authorised to carry out such duties.
cy-gb	Wrth gyflawni eu dyletswyddau rhaid i swyddogion, os gofynnir iddynt wneud hynny, gyflwyno dogfen adnabod briodol i ddangos eu bod wedi eu hawdurdodi i gyflawni’r dyletswyddau hynny.

en-gb	In addition, where officers are under the impression that any person they are talking to doesn’t know that they are carrying out duties in relation to enforcing compliance with this legislation, the officers must explain that to the person.
cy-gb	Yn ogystal, pan fo swyddogion o dan yr argraff nad yw unrhyw berson y maent yn siarad ag ef yn gwybod eu bod yn cyflawni dyletswyddau mewn perthynas â gorfodi cydymffurfedd â’r ddeddfwriaeth hon, rhaid i’r swyddogion esbonio hynny i’r person.

en-gb	Section 9 - Information obtained by officers
cy-gb	Adran 9 – Gwybodaeth a ddaw i feddiant swyddogion

en-gb	Under this section, information that has been obtained by officers for the purposes of the Act may be supplied to the Welsh Ministers (typically to enable them to bring prosecutions under the Act) or to the person to whom the information applies (so that civil proceedings may be brought in respect of the underpayment).
cy-gb	O dan yr adran hon, caniateir rhoi gwybodaeth a ddaw i feddiant swyddogion at ddibenion y Ddeddf i Weinidogion Cymru (fel arfer, er mwyn eu galluogi i ddod ag erlyniadau o dan y Ddeddf) neu i’r person y mae’r wybodaeth yn gymwys iddo (fel bod modd dwyn achos sifil mewn cysylltiad â’r tandaliad).

en-gb	However, the Welsh Ministers may not supply information received under this section to any other person or body unless it is required for criminal or civil proceedings.
cy-gb	Fodd bynnag, ni chaniateir i Weinidogion Cymru roi’r wybodaeth a geir o dan yr adran hon i unrhyw berson neu gorff arall oni bai bod ei hangen ar gyfer achos troseddol neu sifil.

en-gb	Section 10 - Meaning of “the national minimum wage”
cy-gb	Adran 10 – Ystyr “yr isafswm cyflog cenedlaethol”

en-gb	This section provides the definition of the national minimum wage for the purposes of this Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu’r diffiniad o’r isafswm cyflog cenedlaethol at ddibenion y Ddeddf hon.

en-gb	In most cases this is the minimum single hourly rate as set by regulations made under section 1(3) of the 1998 Act.
cy-gb	Yn y rhan fwyaf o achosion hon yw’r gyfradd sengl isaf yr awr fel y’i gosodir gan reoliadau a wneir o dan adran 1(3) o Ddeddf 1998.

en-gb	However, in the circumstances set out in subsection (2) to (5)of this Act a different rate for the national minimum wage may be deemed to apply.
cy-gb	Fodd bynnag, o dan yr amgylchiadau a nodir yn is-adrannau (2) i (5) o’r Ddeddf hon, caniateir barnu bod cyfradd wahanol ar gyfer yr isafswm cyflog cenedlaethol yn gymwys.

en-gb	Section 11 - Amendment of the Working Time Regulations
cy-gb	Adran 11 - Diwygio’r Rheoliadau Oriau Gwaith

en-gb	This provision makes consequential amendments to the Working Time Regulations 1998 to ensure that those regulations continue to apply to agricultural workers in Wales in the same manner as they currently do in relation to the annual leave year for agricultural workers.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth hon yn gwneud diwygiadau canlyniadol i Reoliadau Oriau Gwaith 1998 er mwyn sicrhau bod y rheoliadau hynny yn parhau i fod yn gymwys i weithwyr amaethyddol yng Nghymru yn yr un modd ag y maent ar hyn o bryd mewn perthynas â blwyddyn gwyliau blynyddol gweithwyr amaethyddol.

en-gb	Section 12 - Transitional provision
cy-gb	Adran 12 - Darpariaeth drosiannol

en-gb	This section provides for the provisions of the Agricultural Wages (England and Wales) Order 2012 (as they were when that order was made on 20 July 2012) to have effect in relation to agricultural workers in Wales from 1 October 2013.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod darpariaethau Gorchymyn Cyflogau Amaethyddol (Cymru a Lloegr) 2012 (fel yr oeddent pan wnaed y Gorchymyn hwnnw ar 20 Gorffennaf 2012) i gael effaith mewn perthynas â gweithwyr amaethyddol yng Nghymru o 1 Hydref 2013 ymlaen.

en-gb	Those provisions will cease to have effect when the Welsh Ministers make a new agricultural wages order under section 4 of the Act.
cy-gb	Bydd y darpariaethau hynny yn peidio â chael effaith pan fydd Gweinidogion Cymru yn gwneud gorchymyn cyflogau amaethyddol newydd o dan adran 4 o’r Ddeddf.

en-gb	For the purposes of enforcing the provisions of the 2012 Wages Order from 1 October 2013, it is deemed to be an order made under section 4 of the Act.
cy-gb	At ddibenion gorfodi darpariaethau Gorchymyn Cyflogau 2012 o 1 Hydref 2013 ymlaen, bernir ei fod yn orchymyn a wnaed o dan adran 4 o’r Ddeddf.

en-gb	The rights and liabilities accrued prior to 1 October 2013 are to be enforced under the Agricultural Wages Act 1948: see article 4 of the Enterprise and Regulatory Reform (Commencement No. 1, Transitional Provisions and Savings) Order 2013 (SI 2013/1455).
cy-gb	Mae’r hawliau a’r rhwymedigaethau a gronnir cyn 1 Hydref 2013 i gael eu gorfodi o dan Ddeddf Cyflogau Amaethyddol 1948: gweler erthygl 4 o Orchymyn Menter a Diwygio Rheoleiddio (Cychwyn Rhif 1, Darpariaethau Trosiannol ac Arbedion) 2013 (O.S. 2013/1455).

en-gb	If, at any point, the national minimum wage exceeds any minimum rate of the 2012 Wages Order, the minimum rate in question is deemed to be the same as the national minimum wage.
cy-gb	Os bydd yr isafswm cyflog cenedlaethol, ar unrhyw adeg, yn uwch nag unrhyw gyfradd isaf yng Ngorchymyn Cyflogau 2012, bernir bod y gyfradd isaf o dan sylw yr un fath â’r isafswm cyflog cenedlaethol.

en-gb	For ease of reference, a copy of the Agricultural Wages (England and Wales) Order 2012 is annexed to these Notes.
cy-gb	Er hwylustod cyfeirio, atodir copi o Orchymyn Cyflogau Amaethyddol (Cymru a Lloegr) 2012 i’r Nodiadau hyn.

en-gb	Section 13 – Report on operation and effect of this Act
cy-gb	Adran 13 – Adroddiad ar weithrediad ac effaith y Ddeddf hon

en-gb	This section provides that the Welsh Ministers must review the operation and effect of the Act during the first three years after the Act receives Royal Assent.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod rhaid i Weinidogion Cymru adolygu gweithrediad ac effaith y Ddeddf yn ystod y tair blynedd gyntaf ar ôl i’r Ddeddf gael y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	As soon as is practically possible after the expiration of the three year period, and having consulted interested parties in order to assist them, the Welsh Ministers must produce a report containing information on the operation and effect of the Act, and lay it before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Cyn gynted ag y bo’n ymarferol bosibl ar ôl i’r cyfnod tair blynedd ddod i ben, ac ar ôl ymgynghori â phartïon a chanddynt fuddiant er mwyn eu cynorthwyo, rhaid i Weinidogion Cymru lunio adroddiad sy’n cynnwys gwybodaeth am weithrediad ac effaith y Ddeddf, a’i osod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The report will also contain details about the effect of the Act upon agricultural workers, employers of agricultural workers and the agricultural sector generally.
cy-gb	Bydd yr adroddiad hefyd yn cynnwys manylion ynghylch effaith y Ddeddf ar weithwyr amaethyddol, cyflogwyr gweithwyr amaethyddol a’r sector amaethyddol yn gyffredinol.

en-gb	The Welsh Ministers must publish the report after it has been laid before the National Assembly for Wales.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru gyhoeddi’r adroddiad ar ôl iddo gael ei osod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Section 14 – Duration of this Act
cy-gb	Adran 14 – Cyfnod para’r Ddeddf hon

en-gb	This section operates to bring to an end to the Act four years from the date it comes into force, unless the Welsh Ministers make an order stating that the Act is to continue in effect.
cy-gb	Mae’r adran hon yn gweithredu er mwyn dod â’r Ddeddf i ben bedair blynedd ar ôl y dyddiad y daw i rym, oni bai bod Gweinidogion Cymru yn gwneud gorchymyn sy’n nodi bod y Ddeddf i barhau mewn effaith.

en-gb	An order to retain the effect of the Act may only be made by the Welsh Ministers after the 3 year review period has expired but before four years has passed since the date the Act came into force.
cy-gb	Ni chaiff Gweinidogion Cymru wneud gorchymyn i gadw effaith y Ddeddf ond ar ôl i’r cyfnod adolygu o 3 blynedd ddod i ben ond cyn i bedair blynedd fynd heibio ers y dyddiad y daeth y Ddeddf i rym.

en-gb	Section 15 - Offences by bodies corporate
cy-gb	Adran 15 - Troseddau gan gyrff corfforaethol

en-gb	Under this section, where a body corporate (such as a company) has committed an offence, a director, manager or secretary or similar officer of a body corporate (or a person purporting to hold such a position) may also be convicted and punished for the offence if they were involved with the commission of the offence, knew about it (and did nothing) or should reasonably have known about it.
cy-gb	O dan yr adran hon, pan fo corff corfforaethol (megis cwmni) wedi cyflawni trosedd, caniateir hefyd farnu cyfarwyddwr, rheolwr neu ysgrifennydd neu swyddog tebyg mewn corff corfforaethol (neu berson sy’n honni ei fod mewn swydd o’r fath) yn euog o’r drosedd, a’i gosbi amdani, os oedd yn ymwneud â chomisiynu’r drosedd, yn gwybod amdani (heb wneud unrhyw beth) neu y dylai fod wedi gwybod amdani’n rhesymol.

en-gb	Section 16 – Ancillary provision
cy-gb	Adran 16 - Darpariaeth ategol

en-gb	This section enables the Welsh Ministers to make orders for the purposes of, or in connection with giving full effect to the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud gorchmynion at ddibenion rhoi effaith lawn i’r Ddeddf ac mewn cysylltiad â hynny.

en-gb	This is might be used, for example, to make consequential amendments to other legislation when the Agricultural Advisory Panel for Wales is established.
cy-gb	Gellid defnyddio hon, er enghraifft, i wneud diwygiadau canlyniadol i ddeddfwriaeth arall pan sefydlir Panel Cynghori ar Amaethyddiaeth Cymru.

en-gb	This section provides that the powers of the Welsh Ministers to make orders and regulations are to be exercised by statutory instrument.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod pwerau Gweinidogion Cymru i wneud gorchmynion a rheoliadau i’w harfer drwy offeryn statudol.

en-gb	When doing so, the Welsh Ministers can make other provision in order to give full effect to those orders or regulations (such as dealing with transitional matters).
cy-gb	Wrth wneud hynny, caiff Gweinidogion Cymru wneud darpariaeth arall er mwyn rhoi effaith lawn i’r gorchmynion neu’r rheoliadau hynny (megis ymdrin â materion trosiannol).

en-gb	Orders under sections 2, 14 and section 16 (where it modifies the text of an Act or Measure of the National Assembly for Wales or an Act of Parliament) are subject to the affirmative procedure, as are regulations made under section 7.
cy-gb	Mae gorchmynion o dan adrannau 2, 14 ac adran 16 (pan fo’n addasu testun Deddf neu Fesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru neu Ddeddf Seneddol), a hefyd y rheoliadau a wneir o dan adran 7, yn ddarostyngedig i’r weithdrefn gadarnhaol.

en-gb	Any other orders made under the Act are subject to the negative procedure.
cy-gb	Mae unrhyw orchmynion eraill a wneir o dan y Ddeddf yn ddarostyngedig i’r weithdrefn negyddol.

en-gb	This section provides the meaning of key terms within the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu ystyr termau allweddol yn y Ddeddf.

en-gb	Of particular note here are the definitions of “agricultural worker” and “agriculture”.
cy-gb	Ymhlith y diffiniadau sy’n werth sylwi arnynt yma mae “gweithiwr amaethyddol” ac “amaethyddiaeth”.

en-gb	An “agricultural worker” is a person employed in agriculture in Wales, whether or not the whole of the work undertaken by virtue of that employment is undertaken in Wales.
cy-gb	Mae “gweithiwr amaethyddol” yn berson a gyflogir ym maes amaethyddiaeth yng Nghymru, p’un a yw’r holl waith yr ymgymerir ag ef yn rhinwedd y gyflogaeth honno yn cael ei wneud yng Nghymru ai peidio.

en-gb	Therefore, it matters not what percentage of work is undertaken in Wales for a worker to be covered by the provisions of the Act.
cy-gb	Felly, nid yw o bwys pa ganran o waith a wneir yng Nghymru i ddarpariaethau’r Ddeddf fod yn berthnasol i weithiwr.

en-gb	The definition of “agriculture” is broader than what might typically be seen as its ordinary meaning.
cy-gb	Mae’r diffiniad o “amaethyddiaeth” yn ehangach na’r hyn y gellid ei ystyried fel ei hystyr cyffredin.

en-gb	As a result, while it encompasses cultivating soil for the growing crops and the rearing of animals to provide food, wool and other products, it also includes such activities as dairy farming, using land as osier land or as a market garden.
cy-gb	O ganlyniad, er ei fod yn cynnwys trin pridd i dyfu cnydau a magu anifeiliaid i ddarparu bwyd, gwlân a chynhyrchion eraill, mae hefyd yn cynnwys gweithgareddau megis ffermio gwartheg godro, defnyddio tir fel tir helyg gwiail neu fel gardd farchnad.

en-gb	Section 19 - Commencement
cy-gb	Adran 19 - Cychwyn

en-gb	The provisions of the Act came into force on 30 July 2014, the day of Royal Assent.
cy-gb	Daeth darpariaethau’r Ddeddf i rym ar 30 Gorffennaf 2014, diwrnod y Cydsyniad Brenhinol.

en-gb	70.  The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the National Assembly for Wales.
cy-gb	70.  Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	http://www.senedd.assemblywales.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=727 2
cy-gb	http://www.senedd.cynulliadcymru.org/mgIssueHistoryHome.aspx?IId=7272

en-gb	These notes refer to the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 (anaw 1) which received Royal Assent on 15 January 2020
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020

en-gb	SENEDD AND ELECTIONS (WALES) ACT 2020
cy-gb	DEDDF SENEDD AC ETHOLIADAU (CYMRU) 2020

en-gb	These explanatory notes are for the Senedd and Elections (Wales) Act 2020 which was passed by the National Assembly for Wales on 27 November 2019 and received Royal Assent on 15 January 2020.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 27 Tachwedd 2019 ac a gafodd Gydsyniad Brenhinol ar 15 Ionawr 2020.

en-gb	They have been prepared by officials of the Assembly Commission on behalf of Elin Jones AM, the Member in Charge of the Act, to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe'u paratowyd gan swyddogion Comisiwn y Cynulliad ar ran Elin Jones AC, yr Aelod sy'n gyfrifol am y Ddeddf, i gynorthwyo’r sawl sy’n darllen y Ddeddf.

en-gb	The explanatory Notes should be read in conjunction with the Act.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â’r Ddeddf.

en-gb	They are not, and are not meant to be, a comprehensive description of the Act.
cy-gb	Nid ydynt, ac ni fwriedir iddynt fod, yn ddisgrifiad cynhwysfawr o’r Ddeddf.

en-gb	So, where a section or part of a section does not seem to require any explanation or comment, none is given.
cy-gb	Felly, os yw'n ymddangos nad oes angen esboniad neu sylw ar adran neu ran o adran, ni wneir hynny.

en-gb	RENAMING OF THE NATIONAL ASSEMBLY FOR WALES
cy-gb	AILENWI CYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU

en-gb	This Part makes provision to change the name of the National Assembly for Wales to “Senedd Cymru” or “Welsh Parliament” and to make other associated changes.
cy-gb	Mae'r Rhan hon yn gwneud darpariaeth i newid enw Cynulliad Cenedlaethol Cymru i “Senedd Cymru” neu “Welsh Parliament” ac i wneud newidiadau cysylltiedig eraill.

en-gb	Acts of the National Assembly for Wales will become known as Acts of Senedd Cymru or Deddfau Senedd Cymru.
cy-gb	Bydd Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn cael eu galw'n Ddeddfau Senedd Cymru neu'n Acts of Senedd Cymru.

en-gb	Members of the National Assembly for Wales will be known as Members of the Senedd or Aelodau‟r Senedd.
cy-gb	Bydd Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn cael eu galw’n Aelodau’r Senedd neu’n Members of the Senedd.

en-gb	Related bodies and persons, such as the Assembly Commission, the Clerk of the Assembly, the Remuneration Board and the Commissioner for Standards, will also be renamed.
cy-gb	Bydd cyrff a phersonau cysylltiedig, megis Comisiwn y Cynulliad, Clerc y Cynulliad, y Bwrdd Taliadau a’r Comisiynydd Safonau, hefyd yn cael eu hailenwi.

en-gb	This Part also makes amendments to other legislation, in particular the Government of Wales Act 2006 (“the 2006 Act”), the National Assembly for Wales Commissioner for Standards Measure 2009 (“the 2009 Measure”), and the National Assembly for Wales (Remuneration) Measure 2010 (“the 2010 Measure”).
cy-gb	Mae’r Rhan hon hefyd yn gwneud diwygiadau i ddeddfwriaeth arall, yn benodol Deddf Llywodraeth Cymru 2006 (“Deddf 2006”), Mesur Comisiynydd Safonau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2009 (“Mesur 2009”), a Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Taliadau) 2010 (“Mesur 2010”).

en-gb	Section 150A(2) of the 2006 Act ensures that any references to the Assembly, the Assembly Commission or an Act of the Assembly in other legislation will reflect the new name when it is changed.
cy-gb	Mae adran 150A(2) o Ddeddf 2006 yn sicrhau y bydd cyfeiriadau at y Cynulliad, Comisiwn y Cynulliad neu un o Ddeddfau’r Cynulliad mewn deddfwriaeth arall yn adlewyrchu’r enw newydd pan gaiff ei newid.

en-gb	Section 2 – National Assembly for Wales renamed Senedd Cymru or Welsh Parliament
cy-gb	Adran 2 – Ailenwi Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Senedd Cymru neu’n Welsh Parliament

en-gb	Section 2 replaces the reference in section 1 of the 2006 Act to “National Assembly for Wales” with “Senedd Cymru or the Welsh Parliament” (to be referred to in the remainder of the 2006 Act as “the Senedd”).
cy-gb	Mae adran 2 yn disodli'r cyfeiriad yn adran 1 o Ddeddf 2006 at “National Assembly for Wales” gyda “Senedd Cymru or the Welsh Parliament” (y cyfeirir ati yng ngweddill Deddf 2006 fel “y Senedd”).

en-gb	Paragraph 2 (3)(a) of Schedule 1 to the Act makes a further amendment to section 1 of the 2006 Act in consequence of this to make it clear that there is to be a parliament (rather than an Assembly) for Wales.
cy-gb	Mae paragraff 2(3)(a) o Atodlen 1 i’r Ddeddf yn gwneud diwygiad arall i adran 1 o Ddeddf 2006 o ganlyniad i hyn i'w gwneud yn glir y bydd senedd (yn hytrach na Chynulliad) i Gymru.

en-gb	As noted, the 2006 Act will refer to the parliament as “the Senedd”.
cy-gb	Fel y nodwyd, bydd Deddf 2006 yn cyfeirio at y senedd fel “the Senedd”.

en-gb	Section 3 – Acts of the National Assembly for Wales renamed Acts of Senedd Cymru
cy-gb	Adran 3 – Ailenwi Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Ddeddfau Senedd Cymru

en-gb	Section 107 of the 2006 Act confers power on the Assembly to pass legislation in relation to Wales called “Acts of the National Assembly for Wales” or “Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru” referred to in the 2006 Act, as “Acts of the Assembly”.
cy-gb	Mae adran 107 o Ddeddf 2006 yn rhoi pŵer i’r Cynulliad basio deddfwriaeth mewn perthynas â Chymru o’r enw “Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru” neu “Acts of the National Assembly for Wales” y cyfeirir atynt yn Neddf 2006 fel “Acts of the Assembly”.

en-gb	Section 3 amends section 107 (1) of the 2006 Act so that primary legislation passed by the Assembly following this section coming into force is to be called “Acts of Senedd Cymru or Deddfau Senedd Cymru” referred to in the 2006 Act as “Acts of the Senedd”).
cy-gb	Mae adran 3 yn diwygio adran 107(1) o Ddeddf 2006 fel bod deddfwriaeth sylfaenol a gaiff ei phasio gan y Cynulliad yn dilyn yr adran hon yn dod i rym i'w galw'n “Acts of Senedd Cymru or Deddfau Senedd Cymru” y cyfeirir ati yn Neddf 2006 fel “Acts of the Senedd”).

en-gb	Section 4 – Members to be known as Members of the Senedd
cy-gb	Adran 4 – Galw Aelodau yn Aelodau'r Senedd

en-gb	Section 4 provides that Members of the Assembly for Wales are to be known as Members of the Senedd or Aelodau‟r Senedd.
cy-gb	Mae adran 4 yn darparu y bydd Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn cael eu galw’n Aelodau’r Senedd neu’n Members of the Senedd.

en-gb	Section 5 – Clerk of the Assembly renamed Clerk of the Senedd
cy-gb	Adran 5 – Ailenwi Clerc y Cynulliad yn Glerc y Senedd

en-gb	Section 5 amends section 26(2) of the 2006 Act to provide that the Clerk of the Assembly is to be known as the Clerk of the Senedd or Clerc y Senedd.
cy-gb	Mae adran 5 yn diwygio adran 26(2) o Ddeddf 2006 i ddarparu y bydd Clerc y Cynulliad yn cael ei alw'n Glerc y Senedd neu'n Clerk of the Senedd.

en-gb	Section 6 – National Assembly for Wales Commission renamed Senedd
cy-gb	Adran 6 – Ailenwi Comisiwn Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Gomisiwn y

en-gb	Commission
cy-gb	Senedd

en-gb	Section 6 replaces the reference in section 27(1) of the 2006 Act to “National Assembly for Wales Commission” with “Senedd Commission or Comisiwn y Senedd”.
cy-gb	Mae adran 6 yn disodli’r cyfeiriad yn adran 27(1) o Ddeddf 2006 at “National Assembly for Wales Commission” gyda “Senedd Commission or Comisiwn y Senedd”.

en-gb	Section 7– National Assembly for Wales Commissioner for Standards renamed
cy-gb	Adran 7 – Ailenwi Comisiynydd Safonau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn

en-gb	Senedd Commissioner for Standards
cy-gb	Gomisiynydd Safonau y Senedd

en-gb	Section 7 replaces the reference to the “National Assembly for Wales Commissioner for Standards” in section 1 (1) of the 2009 Measure with “Senedd Commissioner for Standards”.
cy-gb	Mae adran 7 yn disodli'r cyfeiriad at “Comisiynydd Safonau Cynulliad Cenedlaethol Cymru” yn adran 1(1) o Fesur 2009 (mccc 4) (“Mesur 2009”) gyda “Comisiynydd Safonau y Senedd”.

en-gb	Section 8 – National Assembly for Wales Remuneration Board renamed the
cy-gb	Adran 8 – Ailenwi Bwrdd Taliadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn Fwrdd

en-gb	Independent Remuneration Board of the Senedd
cy-gb	Taliadau Annibynnol y Senedd

en-gb	Section 8 replaces the reference to the “National Assembly for Wales Remuneration Board” in section 1(1) of the 2010 Measure with the “board to be known as the Independent Remuneration Board of the Senedd”.
cy-gb	Mae adran 8 yn disodli'r cyfeiriad at “Bwrdd Taliadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru” yn adran 1(1) o Fesur 2010 gyda'r “bwrdd i’w alw’n Fwrdd Taliadau Annibynnol y Senedd”.

en-gb	Paragraph 2(4) of Schedule 1 also replaces the reference to the “National Assembly for Wales Remuneration Board” in section 20(8) of the 2006 Act with “Independent Remuneration Board of the Senedd”.
cy-gb	Mae paragraff 2(4) o Atodlen 1 hefyd yn disodli'r cyfeiriad at “National Assembly for Wales Remuneration Board” yn adran 20(8) o Ddeddf 2006 gydag “Independent Remuneration Board of the Senedd”.

en-gb	Section 9 introduces Schedule 1 which makes minor and consequential amendments relating to Part 2 of the Act to other legislation.
cy-gb	Mae adran 9 yn cyflwyno Atodlen 1 sy'n gwneud mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol sy'n ymwneud â Rhan 2 o'r Ddeddf i ddeddfwriaeth arall.

en-gb	ELECTIONS
cy-gb	ETHOLIADAU

en-gb	Extension of right to vote
cy-gb	Estyn yr hawl i bleidleisio

en-gb	This Part makes provision for lowering the voting age and extending the franchise to qualifying foreign citizens at Senedd elections.
cy-gb	Mae'r Rhan hon yn gwneud darpariaeth ar gyfer gostwng yr oedran pleidleisio ac estyn yr hawl i bleidleisio yn etholiadau’r Senedd i ddinasyddion tramor cymhwysol.

en-gb	The Part mostly contains amendments to existing electoral law, in particular the Representation of the People Act 1983 (“the 1983 Act”) and the Representation of the People (England and Wales) Regulations 2001(SI 2001/341) (“the 2001 Regulations”) which provide much of the operational detail on the registration system (amongst other things).
cy-gb	Yn bennaf, mae’r Rhan yn cynnwys diwygiadau i’r gyfraith etholiadol bresennol, yn enwedig Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 (“Deddf 1983”) a Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Cymru a Lloegr) 2001 (OS 2001/341) (“Rheoliadau 2001”) sy’n darparu llawer o’r manylion gweithredol ar y system gofrestru (ymysg pethau eraill).

en-gb	The amendments made to Acts and regulations in this Part have effect only for the purposes of an election for membership of the Senedd.
cy-gb	Mae’r diwygiadau a wneir i Ddeddfau a rheoliadau yn y Rhan hon yn cael effaith at ddibenion etholiad i fod yn Aelod o’r Senedd yn unig.

en-gb	This Part also amends the Political Parties Elections and Referendums Act 2000 to provide for oversight of the Electoral Commission (in respect of Senedd elections and local elections in Wales) to, in the future, fall to the Senedd.
cy-gb	Mae'r Rhan hon hefyd yn diwygio Deddf Pleidiau Gwleidyddol, Etholiadau a Refferenda 2000 i'r Senedd, yn y dyfodol, fod yn gyfrifol am oruchwylio'r Comisiwn Etholiadol (mewn perthynas ag etholiadau’r Senedd ac etholiadau lleol yng Nghymru).

en-gb	It also makes provision as regards funding for those elections to be payable out of the Welsh Consolidated Fund and for connected auditing arrangements.
cy-gb	Mae hefyd yn gwneud darpariaeth o ran ariannu’r etholiadau hynny i fod yn daladwy o Gronfa Gyfunol Cymru ac ar gyfer trefniadau archwilio cysylltiedig.

en-gb	Sections 10 and 11 - Extension of right to vote in Senedd elections
cy-gb	Adrannau 10 ac 11 – Estyn yr hawl i bleidleisio yn etholiadau’r Senedd

en-gb	Sections 10 and 11 of the Act enable persons aged 16 and 17 years and qualifying foreign citizens to vote at Senedd elections held on or after 5 April 2021.
cy-gb	Mae adrannau 10 ac 11 o'r Ddeddf yn galluogi personau 16 a 17 oed a dinasyddion tramor cymhwysol i bleidleisio yn etholiadau'r Senedd a gynhelir ar 5 Ebrill 2021 neu wedi hynny.

en-gb	Section 10 amends section 12 of the Government of Wales Act 2006 (“the 2006 Act”),which sets out who may vote at Senedd elections.
cy-gb	Mae adran 10 yn diwygio adran 12 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (“Deddf 2006”), sy'n nodi pwy gaiff bleidleisio yn etholiadau'r Senedd.

en-gb	Section 12(1)(a) of the 2006 Act provides that the persons entitled to vote at Senedd elections are those who would be entitled to vote as electors at a local government election in Wales.
cy-gb	Mae adran 12(1)(a) o Ddeddf 2006 yn darparu mai’r personau sydd â hawl i bleidleisio yn etholiadau’r Senedd fydd y rhai a fyddai â hawl i bleidleisio fel etholwyr mewn etholiad llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	Section 10 of this Act maintains that position but lowers the age at which a person may vote in Senedd elections to age 16 and above.
cy-gb	Mae adran 10 o’r Ddeddf hon yn cynnal y sefyllfa honno, ond yn gostwng yr oedran y caiff person bleidleisio yn etholiadau’r Senedd i 16 oed a hŷn.

en-gb	Section 11 of this Act similarly extends the right to vote to qualifying foreign citizens.
cy-gb	Yn yr un modd, mae adran 11 o'r Ddeddf hon yn estyn yr hawl i bleidleisio i ddinasyddion tramor cymhwysol.

en-gb	The amendments to section 12 of the 2006 Act provide that a person is entitled to vote at Senedd elections if they would, but for the legal disabilities removed by the section, be entitled to register on the local government electoral register (see section 4 of the Representation of the People Act 1983).
cy-gb	Mae'r diwygiadau i adran 12 o Ddeddf 2006 yn darparu bod gan berson hawl i bleidleisio yn etholiadau’r Senedd os bydd ganddo hawl, oni bai am yr anableddau cyfreithiol a ddilëwyd gan yr adran, i gofrestru ar y gofrestr etholiadol llywodraeth leol (gweler adran 4 o Ddeddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983).

en-gb	The disability removed by section 12 is the lack of legal capacity of a 16 and 17 year old person and a qualifying foreign citizen to vote in a local government election.
cy-gb	Yr anallu a ddilëir gan adran 12 yw diffyg gallu person 16 neu 17 oed a dinesydd tramor cymhwysol i bleidleisio mewn etholiad llywodraeth leol.

en-gb	Electoral Registration
cy-gb	Cofrestru Etholiadol

en-gb	Section 12 – Entitlement to be registered as a local government elector
cy-gb	Adran 12 – Yr hawl i gofrestru yn etholwr llywodraeth leol

en-gb	Section 12 amends section 4 of the 1983 Act to specify who can be registered on the local government electoral register for the purposes of Senedd elections and so that the age at which a person is entitled to be registered as a local government elector is changed from age 18 or over to age 16 or over.
cy-gb	Mae adran 12 yn diwygio adran 4 o Ddeddf 1983 i bennu pwy gaiff gofrestru ar y gofrestr etholiadol llywodraeth leol at ddibenion etholiadau’r Senedd fel bod yr oedran pan gaiff person hawl i gael ei gofrestru yn etholwr llywodraeth leol yn newid o 18 oed neu'n hŷn i 16 oed neu'n hŷn.

en-gb	Section 12 also amends section 203(1) of the 1983 Act to include a definition of “qualifying foreign citizen”.
cy-gb	Mae adran 12 hefyd yn diwygio adran 203(1) o Ddeddf 1983 i gynnwys diffiniad o ddinesydd tramor cymhwysol.

en-gb	Section 13 - Annual canvass
cy-gb	Adran 13 – Canfasio blynyddol

en-gb	Section 13 makes amendments to the annual household canvass process in relation to local government electors in Wales as set out in the 1983 Act and 2001 Regulations.
cy-gb	Mae adran 13 yn gwneud diwygiadau i’r broses ganfasio aelwydydd flynyddol mewn perthynas ag etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru fel y’i nodir yn Neddf 1983 a Rheoliadau 2001.

en-gb	Section 13(1) modifies the requirement for registration officers to make house to house inquiries for the purposes of maintaining the register of local government electors so that it does not apply to any person under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 13(1) yn addasu’r gofyniad i swyddogion cofrestru wneud ymholiadau o dŷ i dŷ at ddibenion cynnal cofrestr etholwyr llywodraeth leol fel nad yw’n gymwys i unrhyw berson o dan 16 oed.

en-gb	Section 13(2)(a) amends the 2001 Regulations so that the annual canvass form for local government electors requires the full name, date of birth and nationality of each person aged 14 and 15 who is eligible to register at the address.
cy-gb	Mae adran 13(2)(a) yn diwygio Rheoliadau 2001 fel bod y ffurflen ganfasio flynyddol ar gyfer etholwyr llywodraeth leol yn gofyn am enw llawn, dyddiad geni a chenedligrwydd pob person 14 a 15 oed sy’n gymwys i gofrestru yn y cyfeiriad.

en-gb	The provision allows the registration officer, for the purposes of an election for membership of the Senedd, to include on the register of local government electors those people who will be aged 16 by the time of the next Senedd election.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth yn caniatáu i’r swyddog cofrestru, at ddibenion etholiad i fod yn Aelod o’r Senedd, gynnwys y bobl a fydd yn 16 oed erbyn etholiad nesaf y Senedd ar y gofrestr etholwyr llywodraeth leol.

en-gb	Section 13(2)(b) prevents registration officers from providing the date of birth of any person aged under 16 on pre-printed canvass forms.
cy-gb	Mae adran 13(2)(b) yn atal swyddogion cofrestru rhag darparu dyddiad geni unrhyw berson o dan 16 oed ar ffurflenni canfasio wedi’u hargraffu ymlaen llaw.

en-gb	Section 14 - Invitations to register
cy-gb	Adran 14 – Gwahoddiadau i gofrestru

en-gb	Section 14 amends provisions dealing with invitations to register in the 1983 Act and the 2001 regulations to include provision about persons under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 14 yn diwygio darpariaethau sy’n ymdrin â gwahoddiadau i gofrestru yn Neddf 1983 a rheoliadau 2001 i gynnwys darpariaeth am bersonau o dan 16 oed.

en-gb	Section 14(1) amends section 9E of the 1983 Act so that a registration officer may not impose a civil penalty on a person who fails to comply with a requirement to make an application to register where that person is under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 14(1) yn diwygio adran 9E o Ddeddf 1983 fel na chaiff swyddog cofrestru osod cosb sifil ar berson nad yw’n cydymffurfio â gofyniad i wneud cais i gofrestru pan fo’r person hwnnw o dan 16 oed.

en-gb	Section 14(2) makes amendments to regulation 32ZC of the 2001 Regulations requiring that the invitation to apply for registration as a local government elector should, where the person invited is under the age of 16, include an explanation of how the person‟s information will be held and used.
cy-gb	Mae adran 14(2) yn gwneud diwygiadau i reoliad 32ZC o Reoliadau 2001 sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r gwahoddiad i wneud cais i gofrestru fel etholwr llywodraeth leol, pan fo’r person a wahoddir o dan 16 oed, gynnwys esboniad o sut y caiff gwybodaeth y person ei chadw a’i defnyddio.

en-gb	Section 14(3) amends regulation 32ZD of the 2001 Regulations so that a registration officer is not required to visit the address of a person invited to register where the invitation is given to a person under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 14(3) yn diwygio rheoliad 32ZD o Reoliadau 2001 fel na fydd yn ofynnol i swyddog cofrestru ymweld â chyfeiriad person a wahoddir i gofrestru pan roddir y gwahoddiad i berson o dan 16 oed.

en-gb	Section 14(4) amends regulation 32ZE by modifying the conditions that apply before a registration officer can require a person under the age of 16 to register.
cy-gb	Mae adran 14(4) yn diwygio rheoliad 32ZE drwy addasu’r amodau sy’n gymwys cyn y caiff swyddog cofrestru ofyn i berson o dan 16 oed gofrestru.

en-gb	In such cases, there is no requirement on the officer to have informed the person that a civil penalty may be imposed if the person fails to apply for registration.
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, nid oes gofyniad i’r swyddog fod wedi rhoi gwybod i’r person y gellid gosod cosb sifil os na fydd y person yn gwneud cais i gofrestru.

en-gb	It also removes the requirement to include information about the civil penalty where a notice requiring a person to register is sent to a person under the age of 16.
cy-gb	Mae hefyd yn dileu’r gofyniad i gynnwys gwybodaeth am y gosb sifil pan anfonir hysbysiad sy’n ei gwneud yn ofynnol i berson gofrestru at berson o dan 16 oed.

en-gb	Section 15- Invitation to register:
cy-gb	Adran 15 – Gwahoddiad i gofrestru:

en-gb	further provision about persons under the age of 16
cy-gb	darpariaeth bellach am bersonau o dan 16 oed

en-gb	Section 15 provides the Welsh Ministers with the power to make regulations about invitations to apply to be registered as a local government elector in Wales.
cy-gb	Mae adran 15 yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru wneud rheoliadau ynghylch gwahoddiadau i wneud cais i gofrestru yn etholwr llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	These regulations may need to be made as a consequence of lowering the voting age at Senedd elections, the franchise for which is tied to the local government register (see section 12 2006 Act).
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen gwneud y rheoliadau hyn o ganlyniad i ostwng yr oedran pleidleisio yn etholiadau’r Senedd, y mae'r etholfraint yn gysylltiedig â’r gofrestr llywodraeth leol (gweler adran 12 o Ddeddf 2006).

en-gb	Section 16 - Application for registration
cy-gb	Adran 16 – Ceisiadau i gofrestru

en-gb	Section 16 makes a number of amendments to the 2001 Regulations in relation to applications for registration of local government electors in Wales.
cy-gb	Mae adran 16 yn gwneud nifer o ddiwygiadau i Reoliadau 2001 mewn perthynas â cheisiadau i gofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	Section 16(3)(a) amends regulation 26 so that it requires applicants who are not able to provide a date of birth to indicate whether they are under the age of 16, aged 16 or 17, or aged 18 or over.
cy-gb	Mae adran 16(3)(a) yn diwygio rheoliad 26 fel ei fod yn ei gwneud yn ofynnol i’r ymgeiswyr na allant ddarparu dyddiad geni ddatgan a ydynt o dan 16 oed, yn 16 neu’n 17 oed, neu’n 18 oed neu’n hŷn.

en-gb	The effect of the amendment in section 16(3)(b) is to require the Electoral Commission to include the additional information required in paragraph (1A) in its design of relevant application forms.
cy-gb	Effaith y diwygiad yn adran 16(3)(b) yw ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiwn Etholiadol gynnwys y wybodaeth ychwanegol sydd ei hangen ym mharagraff (1A) wrth ddylunio ffurflenni cais perthnasol.

en-gb	Section 16(3)(c) requires the Electoral Commission to include information on the Invitation to Register form specifying that, in the case of the registration of local government electors, persons who are not qualifying foreign citizens, Commonwealth citizens, citizens of the Republic of Ireland and relevant citizens of the Union are not eligible to be registered to vote.
cy-gb	Mae adran 16(3)(c) yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol gynnwys gwybodaeth ar y ffurflen Gwahoddiad i Gofrestru sy'n nodi, yn achos cofrestru etholwyr llywodraeth leol, nad yw personau nad ydynt yn ddinasyddion tramor cymhwysol, dinasyddion y Gymanwlad, dinasyddion Gweriniaeth Iwerddon a dinasyddion perthnasol yr Undeb yn gymwys i gofrestru i bleidleisio.

en-gb	Section 16(3)(d) requires the Electoral Commission to set out in relevant application forms how information about applicants for registration who are under the age of 16 will be held and used.
cy-gb	Mae adran 16(3)(d) yn ei gwneud yn ofynnol i'r Comisiwn Etholiadol nodi yn y ffurflenni cais perthnasol sut y caiff gwybodaeth am ymgeiswyr i gofrestru sydd o dan 16 oed ei chadw a'i defnyddio.

en-gb	Section 16(3)(e) amends regulation 26 by removing the requirement for a National Insurance number to be provided when making an application for registration where the applicant is under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 16(3)(e) yn diwygio rheoliad 26 drwy ddileu'r gofyniad i ddarparu rhif Yswiriant Gwladol wrth wneud cais i gofrestru pan fo'r ymgeisydd o dan 16 oed.

en-gb	It also removes the requirement on registration officers to provide applicants with an explanation of the edited register where the applicant is under the age of 16 and the registration officer has authorised the applicant to provide the information required by telephone or in person.
cy-gb	Mae hefyd yn dileu’r gofyniad ar swyddogion cofrestru i roi esboniad i’r ymgeiswyr o’r gofrestr olygedig pan fo’r ymgeisydd o dan 16 oed a phan fo’r swyddog cofrestru wedi awdurdodi’r ymgeisydd i ddarparu’r wybodaeth sy’n ofynnol dros y ffôn neu’n bersonol.

en-gb	This is because no details of 14 or 15 year old persons will be included in the edited register.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw na fydd manylion pobl 14 neu 15 oed yn cael eu cynnwys yn y gofrestr olygedig.

en-gb	Section 16(4) amends regulation 26B.
cy-gb	Mae adran 16(4) yn diwygio rheoliad 26B.

en-gb	Where the applicant is under the age of 16, the registration officer‟s power to require additional information under that regulation does not apply if there is information available to the registration officer from educational records, and that information satisfies the registration officer with regard to the applicant‟s identity and entitlement to be registered.
cy-gb	Pan fo’r ymgeisydd o dan 16 oed, nid yw pŵer y swyddog cofrestru i ofyn am wybodaeth ychwanegol o dan y rheoliad hwnnw’n gymwys os oes gwybodaeth ar gael i’r swyddog cofrestru o gofnodion addysgol, a phan fo’r wybodaeth honno’n bodloni’r swyddog cofrestru o ran hunaniaeth yr ymgeisydd a’i hawl i gael ei gofrestru.

en-gb	Section 16(5) removes the requirement in regulation 28 that an application to register, and any objection to such an application, must be made available for inspection, where an application is made by a person under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 16(5) yn dileu’r gofyniad yn rheoliad 28 bod rhaid i gais i gofrestru, ac unrhyw wrthwynebiad i gais o’r fath, fod ar gael i’w archwilio, pan wneir cais gan berson o dan 16 oed.

en-gb	The application details of persons under the age of 16 will not be published.
cy-gb	Ni fydd manylion ceisiadau personau o dan 16 oed yn cael eu cyhoeddi.

en-gb	Section 16(6) provides that regulation 29ZA does not apply in cases where an application for registration is made by a person under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 16(6) yn darparu nad yw rheoliad 29ZA yn gymwys mewn achosion pan wneir cais i gofrestru gan berson o dan 16 oed.

en-gb	Regulation 29ZA makes provision about verification of information provided in an application for registration which includes sending the information to be checked against records held by HM Revenue and Customs and the Department for Work and Pensions.
cy-gb	Mae Rheoliad 29ZA yn gwneud darpariaeth ynghylch dilysu gwybodaeth a ddarperir mewn cais i gofrestru sy’n cynnwys anfon y wybodaeth i’w gwirio ar sail cofnodion a gedwir gan Cyllid a Thollau EM a’r Adran Gwaith a Phensiynau.

en-gb	Section 17 - Review of entitlement to registration
cy-gb	Adran 17 – Adolygu’r hawl i gofrestru

en-gb	Section 17(2) provides that regulation 31D(2)(b) does not apply where the subject of such a review is under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 17(2) yn darparu nad yw rheoliad 31D(2)(b) yn gymwys pan fo testun adolygiad o’r fath o dan 16 oed.

en-gb	Regulation 31D(2)(b) of the 2001 Regulations requires a registration officer to make an entry in a list (which may be inspected) where the officer is not satisfied that the subject of a review is entitled to be registered.
cy-gb	Mae rheoliad 31D(2)(b) o Reoliadau 2001 yn ei gwneud yn ofynnol i swyddog cofrestru wneud cofnod mewn rhestr (y gellir ei harchwilio) pan na fydd y swyddog yn fodlon bod gan destun adolygiad hawl i gael ei gofrestru.

en-gb	Section 17(3) amends regulation 31E so that the requirement to keep a list of reviews does not apply where the subject of the review is under the age of 16.
cy-gb	Mae adran 17(3) yn diwygio rheoliad 31E fel nad yw’r gofyniad i gadw rhestr o adolygiadau’n gymwys pan fo testun yr adolygiad o dan 16 oed.

en-gb	Section 18 – Anonymous registration
cy-gb	Adran 18 – Cofrestru'n ddienw

en-gb	Section 18 adds to the list, in regulation 31J, of persons who may attest an application for anonymous registration made by a person under the age of 16 in relation to the registration of local government electors in Wales.
cy-gb	Mae adran 18 yn ychwanegu at restr, yn rheoliad 31J, y personau a gaiff ardystio cais i gofrestru’n ddienw a wneir gan berson o dan 16 oed mewn perthynas â chofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	It allows a person authorised by a director of social services in Wales to sign an attestation certifying that the safety of the applicant or other named person in the applicant‟s household would be at risk if the register contained the name or qualifying address of the applicant.
cy-gb	Mae’n caniatáu i berson a awdurdodir gan gyfarwyddwr gwasanaethau cymdeithasol yng Nghymru lofnodi i ardystio y byddai diogelwch yr ymgeisydd (neu berson arall a enwir yn aelwyd yr ymgeisydd) mewn perygl pe byddai’r gofrestr yn cynnwys enw neu gyfeiriad cymhwysol yr ymgeisydd.

en-gb	Section 19 - Declaration of local connection
cy-gb	Adran 19 – Datganiad o gysylltiad lleol

en-gb	Section 19 amends section 7B of the 1983 Act in relation to the registration of local government electors in Wales.
cy-gb	Mae adran 19 yn diwygio adran 7B o Ddeddf 1983 mewn perthynas â chofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	Section 7B sets out the circumstances under which a person is permitted to make a declaration of local connection.
cy-gb	Mae adran 7B yn nodi o dan ba amgylchiadau y caniateir i berson wneud datganiad o gysylltiad lleol.

en-gb	The effect of a declaration of a local connection is that declarants can be registered by reference to an address which may not be the one at which they normally reside.
cy-gb	Effaith datganiad o gysylltiad lleol yw y gellir cofrestru datganwyr drwy nodi cyfeiriad heblaw’r un nad ydynt yn byw ynddo fel rheol.

en-gb	The amendments made by section 19(2) allow persons under the age of 18 to make a declaration of local connection where they are being looked after by a local authority or are being kept in any secure accommodation specified in regulations made by the Welsh Ministers in circumstances also specified in the regulations.
cy-gb	Mae’r diwygiadau a wneir gan adran 19(2) yn caniatáu i bersonau o dan 18 oed wneud datganiad o gysylltiad lleol os ydynt yn derbyn gofal gan awdurdod lleol neu’n cael eu cadw mewn llety diogel a bennir mewn rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru mewn amgylchiadau a bennir hefyd yn y rheoliadau.

en-gb	Section 19(3) amends sub section (3)(e) of the 1983 Act to require any declarations of local connection to state whether a person is a qualifying foreign citizen.
cy-gb	Mae adran 19(3) yn diwygio is-adran (3)(e) o Ddeddf 1983 i'w gwneud yn ofynnol i ddatganiadau o gysylltiad lleol nodi a yw person yn ddinesydd tramor cymhwysol.

en-gb	Section 19(4) amends section 7B(4) of the 1983 Act and sets out the address requirements for a person making a declaration of local connection under section 7B(2A).
cy-gb	Mae adran 19(4) yn diwygio adran 7B(4) o Ddeddf 1983 ac yn nodi’r gofynion o ran cyfeiriad person sy’n gwneud datganiad o gysylltiad lleol o dan adran 7B(2A).

en-gb	The address must be an address in Wales at which the person has previously been resident or be an address of a county or county borough council in Wales in which the person has previously been resident.
cy-gb	Rhaid i’r cyfeiriad fod yn gyfeiriad yng Nghymru y mae’r person wedi byw ynddo o’r blaen neu fod yn gyfeiriad mewn cyngor sir neu gyngor bwrdeistref sirol yng Nghymru y mae’r person wedi byw ynddo o’r blaen.

en-gb	Section 19(5) clarifies that declarations made by virtue of section 7B(2A) of the 1983 Act will not have effect at UK parliamentary elections.
cy-gb	Mae adran 19(5) yn egluro na fydd y datganiadau a wneir yn rhinwedd adran 7B(2A) o Ddeddf 1983 yn cael effaith yn etholiadau seneddol y DU.

en-gb	It also clarifies that any other declarations of local connection made by a qualifying foreign citizen or persons under the age of 17 who are not entitled to be registered in the register of parliamentary elections will not have effect at UK parliamentary elections.
cy-gb	Mae hefyd yn egluro na fydd datganiadau o gysylltiad lleol eraill a wneir gan ddinesydd tramor cymhwysol neu bersonau o dan 17 oed nad oes ganddynt hawl i gael eu cofrestru yn y gofrestr etholiadau seneddol yn cael effaith yn etholiadau seneddol y DU.

en-gb	It provides that the electoral registers should be marked to show the declarations of local connection that only apply to registration as a local government elector in Wales.
cy-gb	Mae'n darparu y dylid marcio'r cofrestrau etholiadol i ddangos y datganiadau o gysylltiad lleol sy'n gymwys i gofrestru fel etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru yn unig.

en-gb	Section 19(5) also makes provision about how declarations of local connection should be marked on the register.
cy-gb	Mae adran 19(5) hefyd yn gwneud darpariaeth ynghylch sut y dylid nodi datganiadau o gysylltiad lleol ar y gofrestr.

en-gb	Section 20 – Service declarations
cy-gb	Adran 20 – Datganiadau o wasanaeth

en-gb	Section 20(2) amends section 14 of the 1983 Act to allow certain individuals under the age of 18 to hold a service qualification for the purposes of the 1983 Act.
cy-gb	Mae adran 20(2) yn diwygio adran 14 o Ddeddf 1983 i ganiatáu i unigolion penodol o dan 18 oed feddu ar gymhwyster gwasanaeth at ddibenion Deddf 1983.

en-gb	The individual under 18 must have a parent or guardian who has a service qualification and must be residing in a particular place in order to be with that parent or guardian.
cy-gb	Mae’n rhaid bod gan yr unigolyn o dan 18 oed riant neu warcheidwad sydd â chymhwyster gwasanaeth ac mae’n rhaid ei fod yn byw mewn man penodol er mwyn bod gyda’r rhiant hwnnw neu’r gwarcheidwad hwnnw.

en-gb	The effect of the amendment is that it extends for the purposes of Senedd elections the categories of persons who can make a service declaration.
cy-gb	Effaith y diwygiad yw ei fod yn ymestyn, at ddibenion etholiadau’r Senedd, y categorïau o bersonau a gaiff wneud datganiad o wasanaeth.

en-gb	By being permitted to make a service declaration, eligible persons under the age of 18 may register to vote by reference to their home address (or previous address) in Wales, rather than the address to which their parent or guardian is posted on service (generally military service).
cy-gb	Drwy gael caniatâd i wneud datganiad o wasanaeth, caiff personau cymwys o dan 18 oed gofrestru i bleidleisio drwy nodi eu cyfeiriad cartref (neu eu cyfeiriad blaenorol) yng Nghymru, yn hytrach na’r cyfeiriad lle y mae eu rhiant neu eu gwarcheidwad yn gwasanaethu (gwasanaeth milwrol fel rheol).

en-gb	Section 20(3) amends section 15 of the 1983 Act by making provision for the cessation of the service qualification under section 14(1A) when the person who has made the service declaration reaches the age of 18.
cy-gb	Mae adran 20(3) yn diwygio adran 15 o Ddeddf 1983 drwy wneud darpariaeth ar gyfer dirymu’r cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A) pan fo’r person sydd wedi gwneud y datganiad o wasanaeth yn cyrraedd 18 oed.

en-gb	A service declaration made under section 14(1A) ceases to have effect when the person who made the declaration reaches the age of 18 and the person‟s entitlement to remain registered in the register of local government electors also ceases.
cy-gb	Mae datganiad o wasanaeth a wneir o dan adran 14(1A) yn peidio â bod yn weithredol pan fydd y person a wnaeth y datganiad yn cyrraedd 18 oed ac mae hawl y person i barhau i fod ar y gofrestr etholwyr llywodraeth leol hefyd yn dod i ben.

en-gb	When the entitlement to be registered ceases, the person‟s details must be removed from the register.
cy-gb	Pan fydd yr hawl i fod ar y gofrestr yn dod i ben, rhaid dileu manylion y person o’r gofrestr.

en-gb	As with declarations of local connection, section 20(3)(b) clarifies that the provisions on service declarations inserted by this Act are only relevant for the purposes of a person‟s registration as a local government elector in Wales and do not have effect for the purposes of UK parliamentary elections.
cy-gb	Fel gyda datganiadau o gysylltiad lleol, mae adran 20(3)(b) yn egluro mai dim ond at ddibenion cofrestru person fel etholwr llywodraeth leol yng Nghymru y mae’r darpariaethau ar ddatganiadau o wasanaeth a fewnosodir gan y Ddeddf hon yn berthnasol ac nad ydynt yn cael effaith at ddibenion etholiadau seneddol y DU.

en-gb	Section 20(4) amends section 16 of the 1983 Act which makes provision about the contents of a service declaration.
cy-gb	Mae adran 20(4) yn diwygio adran 16 o Ddeddf 1983 sy’n gwneud darpariaeth ynghylch cynnwys datganiad o wasanaeth.

en-gb	The amendment provides that in relation to the registration of local government electors in Wales, a service declaration made by a person under the age of 18 as set out in section 14(1A) does not need to be attested.
cy-gb	Mae’r diwygiad yn darparu, o ran cofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru, nad oes angen ardystio datganiad o wasanaeth a wneir gan berson o dan 18 oed fel y nodir yn adran 14(1A).

en-gb	Section 20(5)(a) amends section 17 of the 1983 Act to add reference to qualifying foreign citizens.
cy-gb	Mae adran 20(5)(a) yn diwygio adran 17 o Ddeddf 1983 i ychwanegu cyfeiriad at ddinasyddion tramor cymhwysol.

en-gb	Section 20(5 (b)) makes a consequential change to section 17 of the 1983 Act so that the general provision about the continuing effect of a service declaration is made subject to section 15(3A) of the 1983 Act.
cy-gb	Mae adran 20(5)(b) yn gwneud newid canlyniadol i adran 17 o Ddeddf 1983 fel bod y ddarpariaeth gyffredinol ynghylch effaith barhaus datganiad o wasanaeth yn cael ei gwneud yn ddarostyngedig i adran 15(3A) o Ddeddf 1983

en-gb	Section 21 - Contents of service declarations
cy-gb	Adran 21 – Cynnwys datganiadau o wasanaeth

en-gb	Section 21 amends the 2001 Regulations by modifying existing provision and making additional provision about the contents of a service declaration in cases where a declarant claims a service qualification under section 14(1A).
cy-gb	Mae adran 21 yn diwygio Rheoliadau 2001 drwy addasu’r ddarpariaeth bresennol a gwneud darpariaeth ychwanegol ynglŷn â chynnwys datganiad o wasanaeth mewn achosion lle y mae datganydd yn hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A).

en-gb	Section 21(2)(a) amends regulation 15 so that a person claiming a service qualification under section 14(1A) is not subject to the requirement to provide information under regulation 15(1)(c) but is required to provide the information specified in regulation 15A.
cy-gb	Mae adran 21(2)(a) yn diwygio rheoliad 15 fel nad yw person sy’n hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A) yn ddarostyngedig i’r gofyniad i ddarparu gwybodaeth o dan reoliad 15(1)(c) ond mae’n ofynnol iddo ddarparu’r wybodaeth a bennir yn rheoliad 15A.

en-gb	Section 21 (2)(b) amends the meaning of “Government Department” in regulation 15(3) in relation to the registration of local government electors in Wales so that it includes any organisation in which a Crown servant works.
cy-gb	Mae adran 21(2)(b) yn diwygio ystyr adran Llywodraeth yn rheoliad 15(3) mewn perthynas â chofrestru etholwyr llywodraeth leol yng Nghymru fel ei fod yn cynnwys unrhyw sefydliad lle y mae gweision y Goron yn gweithio.

en-gb	Section 21(3) inserts regulation 15A into the 2001 regulations.
cy-gb	Mae adran 21(3) yn mewnosod rheoliad 15A yn rheoliadau 2001.

en-gb	The regulation makes provision about the information required in a service declaration where a person is claiming a service qualification under section 14(1A).
cy-gb	Mae’r rheoliad yn gwneud darpariaeth ynghylch y wybodaeth sydd ei hangen mewn datganiad o wasanaeth lle y mae person yn hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A).

en-gb	These include details of the applicant‟s parent or guardian who has a service qualification.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys manylion rhiant neu warcheidwad yr ymgeisydd sydd â chymhwyster gwasanaeth.

en-gb	For example, a declaration made on the basis of a parent or guardian who is a member of the armed forces must include the service, rank or rating, and service number, and regiment or corps (where appropriate) of that parent or guardian.
cy-gb	Er enghraifft, rhaid i ddatganiad a wneir ar sail rhiant neu warcheidwad sy’n aelod o’r lluoedd arfog gynnwys y gwasanaeth, y rheng neu’r dosbarth, a rhif gwasanaeth, a chatrawd neu gorfflu (lle y bo’n briodol) y rhiant hwnnw neu’r gwarcheidwad hwnnw.

en-gb	Section 22 – Service declarations:
cy-gb	Adran 22 – Datganiadau o wasanaeth:

en-gb	Section 22 makes further provision about service declarations in amendments to the 2001 regulations.
cy-gb	Mae adran 22 yn gwneud darpariaeth bellach ynghylch datganiadau o wasanaeth mewn diwygiadau i Reoliadau 2001.

en-gb	Section 22 (2) amends regulation 25 and requires a registration officer to send a reminder to a person who has a service qualification under section 14(1A) of the 1983 Act that the service declaration will cease to have effect and that the entitlement to remain registered will cease when the person attains the age of 18.
cy-gb	Mae adran 22(2) yn diwygio rheoliad 25 ac yn ei gwneud yn ofynnol i swyddog cofrestru anfon neges atgoffa at berson sydd â chymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A) o Ddeddf 1983 y bydd y datganiad o wasanaeth yn peidio â bod yn weithredol ac y bydd yr hawl i barhau i fod ar y gofrestr yn dod i ben pan fydd y person yn cyrraedd 18 oed.

en-gb	Section 22(3)(a) amends regulation 26B so that a person claiming a service qualification under section 14(1A) is not subject to the requirement to provide the documents set out in paragraphs (2) to (6) of the regulation.
cy-gb	Mae adran 22(3)(a) yn diwygio rheoliad 26B fel nad yw person sy’n hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A) yn ddarostyngedig i’r gofyniad i ddarparu’r dogfennau a nodir ym mharagraffau (2) i (6) o’r rheoliad.

en-gb	Section 22(3)(b) also amends regulation 26B by setting out the documents which a registration officer may require in the case of a person claiming a service qualification under section 14(1A).
cy-gb	Mae adran 22(3)(b) hefyd yn diwygio rheoliad 26B drwy bennu’r dogfennau y gall fod eu hangen ar swyddog cofrestru yn achos person sy’n hawlio cymhwyster gwasanaeth o dan adran 14(1A).

en-gb	A registration officer may require the applicant to provide an original or a copy of the applicant‟s passport or identity card.
cy-gb	Caiff swyddog cofrestru ofyn i’r ymgeisydd ddarparu pasbort neu gerdyn adnabod yr ymgeisydd, neu gopi o un.

en-gb	If a copy is provided it must be certified by a “relevant official”.
cy-gb	Os darperir copi, rhaid iddo gael ei ardystio gan swyddog perthnasol.