en-gb	We will use Health Impact Assessments, social welfare cost models and other planning tools to ensure health is taken into account in transport planning in line with our commitments in 'Healthy Weight, A Healthy Wales'.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio Asesiadau o'r Effaith ar Iechyd, modelau cost lles cymdeithasol a dulliau cynllunio eraill i sicrhau bod iechyd yn cael ei ystyried wrth gynllunio trafnidiaeth yn unol â'n hymrwymiadau yn y strategaeth 'Pwysau Iach, Cymru Iach'.

en-gb	https://gov.wales/healthy-weight-strategy-healthy-weight-healthy-wales
cy-gb	https://llyw.cymru/strategaeth-pwysau-iach-pwysau-iach-cymru-iach

en-gb	Confidence and safety
cy-gb	1.3 Hyder a diogelwch

en-gb	We want everyone to feel confident, safe, secure and welcome using the sustainable transport mode of their choice.
cy-gb	Rydym am i bawb deimlo’n hyderus ac yn ddiogel a theimlo croeso wrth iddynt ddefnyddio’r dull teithio maent wedi’i ddewis.

en-gb	In order to boost confidence, we will improve the way people receive information so people can plan journeys with confidence.
cy-gb	Er mwyn hybu hyder, byddwn yn gwella'r ffordd mae pobl yn derbyn gwybodaeth fel y gall pobl gynllunio teithiau'n hyderus.

en-gb	We will use digital approaches that identify the needs of transport users to develop systems that work for all.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio dulliau digidol sy'n nodi anghenion defnyddwyr trafnidiaeth er mwyn datblygu systemau sy'n gweithio i bawb.

en-gb	We will improve confidence by addressing personal safety on public transport, in active travel and on the roads for all road users.
cy-gb	Byddwn yn gwella hyder drwy fynd i'r afael â diogelwch personol ar drafnidiaeth gyhoeddus, ar gyfer teithio llesol ac ar y ffyrdd i bob defnyddiwr ffordd.

en-gb	We will integrate safety considerations into all aspects of transport policy and planning, including the inclusive design of infrastructure.
cy-gb	Byddwn yn integreiddio ystyriaethau diogelwch ym mhob agwedd ar bolisi a chynllunio trafnidiaeth, gan gynnwys dylunio seilwaith cynhwysol.

en-gb	We also recognise the importance of transport in addressing the ambitions in Connected Communities – our strategy for tackling loneliness and social isolation, and building stronger social connections and Ageing Well which includes transport as one of the 8 pillars of an age-friendly community.
cy-gb	Rydym hefyd yn cydnabod pwysigrwydd trafnidiaeth wrth fynd i'r afael â'r uchelgeisiau yn y strategaeth Cymunedau Cysylltiedig, ein strategaeth ar gyfer mynd i'r afael ag unigrwydd ac arwahanrwydd cymdeithasol, ac adeiladu cysylltiadau cymdeithasol cryfach – a Heneiddio'n Dda yng Nghymru, sy'n cydnabod pwysigrwydd creu Cymunedau sy'n Ystyriol o Oedran ac sy'n cynnwys trafnidiaeth fel un o 8 colofn cymuned sy'n ystyriol o oedran.

en-gb	Good for the environment
cy-gb	Yn dda ar gyfer yr amgylchedd

en-gb	A transport system that delivers a significant reduction in greenhouse gas emissions, maintains biodiversity, and enhances ecosystem resilience and reduces waste.
cy-gb	System drafnidiaeth sy’n lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr yn sylweddol, yn cynnal bioamrywiaeth ac yn gwella cydnerthedd ecosystemau, ac yn lleihau gwastraff.

en-gb	Greenhouse gas emissions
cy-gb	2.1 Allyriadau nwyon tŷ gwydr

en-gb	We will deliver a significant reduction in greenhouse gas emissions from transport.
cy-gb	Byddwn yn lleihau’n sylweddol yr allyriadau nwyon tŷ gwydr o drafnidiaeth

en-gb	The Welsh Government is committed to net zero-emissions by 2050.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i sicrhau allyriadau sero-net erbyn 2050.

en-gb	In 2018 transport was responsible for 17% of Welsh greenhouse gas emissions – 62% from private car use, 19% from Light Goods Vehicles and 16% from bus and Heavy Goods Vehicles.
cy-gb	Yn 2018 roedd trafnidiaeth yn gyfrifol am 17% o allyriadau nwyon tŷ gwydr Cymru – gyda 62% yn dod o geir preifat, 19% o gerbydau nwyddau ysgafn ac 16% o fysiau a cherbydau nwyddau trwm.

en-gb	The UK Climate Change Committee has proposed a carbon reduction pathway for surface transport that means that emissions need to be roughly halved between 2020 and 2030.
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd wedi cynnig llwybr lleihau carbon ar gyfer trafnidiaeth wyneb sy'n golygu bod angen haneru allyriadau yn fras rhwng 2020 a 2030.

en-gb	We will deliver a significant reduction in greenhouse gas emissions from transport by reducing demand, supporting low-carbon services and infrastructure and through modal shift in line with the UK Climate Change Committee recommendations, our commitments on net zero, and our five-yearly Wales Carbon Budgets.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau gostyngiad sylweddol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr o drafnidiaeth drwy leihau'r galw, cefnogi gwasanaethau a seilwaith carbon isel a thrwy newid dulliau teithio’n unol ag argymhellion Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd, ein hymrwymiadau i sero-net, a’r Cyllidebau Carbon pum mlynedd ar gyfer Cymru.

en-gb	Biodiversity and ecosystem resilience
cy-gb	2.2 Bioamrywiaeth a chydnerthedd ecosystemau

en-gb	We will maintain and enhance biodiversity,and increase ecosystem resilience through transport operations and infrastructure projects.
cy-gb	Byddwn yn cynnal a gwella bioamrywiaeth ac yn cynyddu cydnerthedd ecosystemau drwy weithrediadau trafnidiaeth a phrosiectau seilwaith.

en-gb	In line with our Natural Resources Policy, we will maintain biodiversity and increase ecosystems resilience through the way we, and our partners, manage the soft estate associated with transport networks and in the design and delivery of transport interventions including upgrading infrastructure and new infrastructure schemes.
cy-gb	Yn unol â'n Polisi Adnoddau Naturiol, byddwn yn cynnal bioamrywiaeth ac yn cynyddu cydnerthedd ecosystemau drwy'r ffordd rydym ni a’n partneriaid yn rheoli’r ystad feddal sy'n gysylltiedig â rhwydweithiau trafnidiaeth, ac wrth gynllunio a darparu ymyriadau trafnidiaeth, gan gynnwys uwchraddio seilwaith a chynllunio seilwaith newydd.

en-gb	We will also ensure that day-to-day transport operations maintain and enhance biodiversity and ecosystem resilience.
cy-gb	Byddwn hefyd yn sicrhau bod gweithrediadau trafnidiaeth bob dydd yn cynnal ac yn gwella bioamrywiaeth a chydnerthedd ecosystemau.

en-gb	Waste
cy-gb	2.3 Gwastraff

en-gb	We will make better use of existing infrastructure in order to reduce waste associated with transport.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio seilwaith sydd eisoes yn bodoli mewn ffordd well i leihau’r gwastraff sy’n gysylltiedig â thrafnidiaeth.

en-gb	Making best use of existing transport infrastructure will also avoid the need for new infrastructure and so help meet our ambitions to produce roughly 65% of the waste we produce, as set out in Towards Zero Waste.
cy-gb	Bydd defnyddio’r seilwaith trafnidiaeth sydd eisoes yn bodoli yn y ffordd orau posibl hefyd yn osgoi'r angen am seilwaith newydd ac felly'n helpu i gyflawni ein huchelgais i leihau ein gwastraff i 65% o'r gwastraff rydym yn ei gynhyrchu ar hyn o bryd fel y nodir yn y ddogfen Tuag at Ddyfodol Diwastraff.

en-gb	Good for the economy and places in Wales
cy-gb	Yn dda ar gyfer yr economi a lleoedd yng Nghymru

en-gb	A transport system that contributes to our wider economic ambitions, and helps local communities, supports a more sustainable supply chain, uses the latest innovations and addresses transport affordability.
cy-gb	System drafnidiaeth sy'n cyfrannu at ein huchelgeisiau economaidd ehangach, yn helpu cymunedau lleol, yn ategu cadwyn gyflenwi fwy cynaliadwy, yn defnyddio'r datblygiadau arloesol diweddaraf ac yn sicrhau bod trafnidiaeth yn fforddiadwy.

en-gb	Cohesive communities
cy-gb	3.1 Cymunedau cydlynus

en-gb	We want a transport system that helps local communities by meeting the needs of different parts of Wales, including rural areas.
cy-gb	Rydym eisiau system drafnidiaeth sy’n diwallu anghenion rhannau gwahanol Cymru, gan gynnwys ardaloedd gwledig.

en-gb	In line with our commitments in Future Wales: the National Plan 2040 we will use the Sustainable Transport Hierarchy when planning new developments, and will use Regional Transport Plans to ensure that planning and transport solutions are tailored to the needs of different communities and different parts of Wales, including rural Wales.
cy-gb	Yn unol â'n hymrwymiadau yn y ddogfen Cymru’r Dyfodol: Y Cynllun Cenedlaethol 2040, byddwn yn defnyddio'r Hierarchaeth Trafnidiaeth Gynaliadwy wrth gynllunio datblygiadau newydd, a byddwn yn defnyddio Cynlluniau Trafnidiaeth Rhanbarthol i sicrhau bod atebion cynllunio a thrafnidiaeth yn cael eu teilwra i anghenion rhannau gwahanol Cymru, gan gynnwys Cymru wledig.

en-gb	We will also consider the wider urban and built environment in new transport infrastructure development including the public realm, open spaces and green streets.
cy-gb	Byddwn hefyd yn ystyried yr amgylchedd trefol ac adeiledig ehangach wrth ddatblygu seilwaith trafnidiaeth newydd, gan gynnwys mannau cyhoeddus, mannau agored a strydoedd gwyrdd.

en-gb	Innovation
cy-gb	3.2 Arloesi

en-gb	We will support operational, technological and digital innovations that enable and encourage more people to use sustainable transport.
cy-gb	Byddwn yn cefnogi datblygiadau arloesol gweithredol, technolegol a digidol sy’n galluogi ac yn annog rhagor o bobl i ddefnyddio trafnidiaeth gynaliadwy.

en-gb	We will support operational innovations which mean people won’t always need to own a car.
cy-gb	Byddwn yn cefnogi datblygiadau arloesol gweithredol sy'n golygu na fydd angen i bobl bob amser fod yn berchen ar gar.

en-gb	These include demand-responsive transport, car-sharing, the idea of ‘mobility as a service’ and sharing opportunities for freight and other transport.
cy-gb	Mae'r rhain yn cynnwys trafnidiaeth sy'n ymateb i'r galw, rhannu ceir, y syniad o 'symudedd fel gwasanaeth' a chyfleoedd i rannu ar gyfer cludo nwyddau a thrafnidiaeth arall.

en-gb	We want Wales to be a centre for innovative technology such as hydrogen, electric and hybrid technology design and production that reduces carbon emissions from transport.
cy-gb	Rydym am i Gymru fod yn ganolfan ar gyfer technoleg arloesol fel dylunio a chynhyrchu technoleg hydrogen, trydan a hybrid sy'n lleihau allyriadau carbon o drafnidiaeth.

en-gb	We will also look ahead to new forms of micro-mobility, drone and other technology that is transforming freight and logistics.
cy-gb	Byddwn hefyd yn edrych tuag at y dyfodol ac ystyried mathau newydd o dechnoleg micro-symudedd, drôn a thechnoleg arall sy'n trawsnewid logisteg a’r ffordd mae nwyddau’n cael eu cludo.

en-gb	We will embrace digital innovations that help us coordinate services, users to better plan journeys, and operators to manage their fleets and infrastructure.
cy-gb	Byddwn hefyd yn croesawu datblygiadau digidol arloesol sy'n ein helpu ni i gydgysylltu gwasanaethau, yn helpu defnyddwyr i gynllunio teithiau'n well, ac yn helpu gweithredwyr i reoli eu fflydoedd a'u seilwaith.

en-gb	The distribution of goods
cy-gb	3.3 Dosbarthu nwyddau

en-gb	We will work with businesses and the UK Government to create a more sustainable system of distributing goods in Wales.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda busnesau a Llywodraeth y DU i greu system fwy cynaliadwy ar gyfer dosbarthu nwyddau yng Nghymru.

en-gb	We will encourage more freight to be moved by rail and plan for the future of the Welsh supply chain through logistics hubs, innovations and shared transport solutions in line with our priorities in the Wales Marine Plan and our planning priorities in Future Wales.
cy-gb	Byddwn yn annog rhagor o symud nwyddau ar y rheilffyrdd ac yn cynllunio ar gyfer dyfodol cadwyn gyflenwi ar gyfer Cymru drwy ganolfannau logisteg, datblygiadau arloesol ac atebion trafnidiaeth a rennir yn unol â'n blaenoriaethau yng Nghynllun Morol Cymru a'n blaenoriaethau cynllunio yng Nghymru'r Dyfodol.

en-gb	We will also work with the sectors on solutions to address the impacts of a huge growth in last-mile deliveries.
cy-gb	Byddwn hefyd yn gweithio gyda'r sectorau ar atebion ar gyfer dosbarthu milltir olaf, i fynd i'r afael ag effaith y cynnydd enfawr mewn danfoniadau o’r fath.

en-gb	Affordability
cy-gb	3.4 Fforddiadwyedd

en-gb	We will make sustainable transport options more affordable.
cy-gb	Byddwn yn gwneud opsiynau trafnidiaeth gynaliadwy yn fwy fforddiadwy.

en-gb	In line with our duties to consider socio-economic deprivation, we will take affordability into account in planning new transport interventions.
cy-gb	Yn unol â'n dyletswyddau i ystyried amddifadedd economaidd-gymdeithasol, byddwn yn ystyried fforddiadwyedd wrth gynllunio ymyriadau trafnidiaeth newydd.

en-gb	We will look at making public transport more affordable for more people.
cy-gb	Byddwn yn ystyried gwneud trafnidiaeth gyhoeddus yn fwy fforddiadwy i ragor o bobl.

en-gb	We will recognise the fact that some people – particular those who live in rural areas – may have fewer transport choices for low-cost independent mobility so we may need provide alternatives such as shared car schemes  or other options that meet the particular needs of those communities.
cy-gb	Byddwn yn cydnabod y ffaith y gall fod gan rai pobl – yn enwedig y rhai sy'n byw mewn ardaloedd gwledig – lai o ddewisiadau trafnidiaeth ar gyfer symudedd annibynnol cost isel, felly, efallai y bydd angen inni ddarparu dewisiadau amgen fel cynlluniau ceir a rennir neu opsiynau eraill sy'n diwallu anghenion penodol y cymunedau hynny.

en-gb	Good for culture and the Welsh language
cy-gb	Yn dda ar gyfer diwylliant a’r Gymraeg

en-gb	A transport system that supports the Welsh language, enables more people to use sustainable transport to get to arts, sport and cultural activities, and protects and enhances the historic environment.
cy-gb	System drafnidiaeth sy'n cefnogi'r Gymraeg, yn galluogi rhagor o bobl i ddefnyddio trafnidiaeth gynaliadwy i gyrraedd gweithgareddau celfyddydol, chwaraeon a diwylliannol, ac yn diogelu ac yn gwella'r amgylchedd hanesyddol.

en-gb	The Welsh language
cy-gb	4.1 Y Gymraeg

en-gb	We will help the Welsh language to thrive.
cy-gb	Byddwn yn helpu’r Gymraeg i ffynnu.

en-gb	The Welsh Language (Wales) Measure 2011 sets current standards that we and other public bodies must follow, although these may change through time.
cy-gb	Mae Mesur y Gymraeg 2011 yn pennu safonau cyfredol y mae'n rhaid i ni a chyrff cyhoeddus eraill eu bodloni, er y gall y rhain newid gydag amser.

en-gb	In addition, we will also help create an environment in which the Welsh language can thrive in line with Cymraeg 2050 by encouraging commercial and third sector operators to increase the use of Welsh on services and in the workplace, in transport information and digital services.
cy-gb	Yn ogystal, byddwn hefyd yn helpu i greu amgylchedd lle y gall y Gymraeg ffynnu, yn unol â Cymraeg 2050, drwy annog gweithredwyr masnachol a thrydydd sector i gynyddu'r defnydd o'r Gymraeg ar wasanaethau ac yn y gweithle, mewn gwybodaeth am drafnidiaeth a gwasanaethau digidol.

en-gb	We will also aim for equality of provision in transport access to Welsh-language education.
cy-gb	Byddwn hefyd yn ceisio sicrhau mynediad cyfartal at drafnidiaeth i addysg Gymraeg.

en-gb	Arts, sport and culture
cy-gb	4.2 Y celfyddydau, chwaraeon a diwylliant

en-gb	More people can enjoy arts, sports, and natural and cultural heritage in Wales using sustainable transport.
cy-gb	Gall rhagor o bobl fwynhau’r celfyddydau, chwaraeon a diwylliant naturiol a diwylliannol yng Nghymru gan ddefnyddio trafnidiaeth gynaliadwy.

en-gb	We will join up planning for transport and major events in Wales and work with Visit Wales to promote transport heritage attractions in Wales, including historic railways, canals and other initiatives in line with Welcome to Wales – our  priorities for the visitor economy, and our priorities for arts, sport and culture.
cy-gb	Byddwn yn cydgysylltu’r gwaith o gynllunio trafnidiaeth a digwyddiadau mawr yng Nghymru ac yn gweithio gyda Chroeso Cymru i hyrwyddo atyniadau treftadaeth drafnidiaeth yng Nghymru, gan gynnwys rheilffyrdd hanesyddol, camlesi a mentrau eraill yn unol â Croeso i Gymru: blaenoriaethau i'r economi ymwelwyr 2020 i 2025.

en-gb	Historic environment
cy-gb	4.3 Yr amgylchedd hanesyddol

en-gb	We will protect and enhance Wales’ historic environment in transport interventions.
cy-gb	Byddwn yn diogelu ac yn gwella amgylchedd hanesyddol Cymru wrth gynnal ymyriadau trafnidiaeth.

en-gb	We will protect and enhance the historic environment in transport asset management and operations, and ensure that that historic assets are identified, protected and enhanced in transport interventions, planning and decision-making, in line with our statutory planning policies and our Priorities for the Historic Environment.
cy-gb	Byddwn yn diogelu ac yn cynnal yr amgylchedd hanesyddol pan fyddwn yn rheoli a gweithredu asedau trafnidiaeth, ac yn sicrhau bod asedau hanesyddol yn cael eu nodi, eu diogelu a'u cynnal wrth gynnal ymyriadau trafnidiaeth, cynllunio trafnidiaeth a gwneud penderfyniadau, yn unol â'n polisïau cynllunio statudol a'n Blaenoriaethau ar gyfer Amgylchedd Hanesyddol.

en-gb	How we will deliver
cy-gb	Sut y byddwn yn gwneud hyn

en-gb	This is how we will deliver the commitments in Llwybr Newydd.
cy-gb	Dyma’r ffordd y byddwn yn cyflawni’r ymrwymiadau yn Llwybr Newydd.

en-gb	4.1 Investing responsibly
cy-gb	4.1 Buddsoddi mewn modd cyfrifol

en-gb	We will give priority to funding projects and programmes that meet the ambitions and priorities in Llwybr Newydd.
cy-gb	Byddwn yn rhoi blaenoriaeth i ariannu prosiectau a rhaglenni sy'n cyflawni'r uchelgeisiau a'r blaenoriaethau yn Llwybr Newydd.

en-gb	We will continue to make best use of existing transport infrastructure by maintaining and managing it well.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ddefnyddio’r seilwaith trafnidiaeth presennol yn y ffordd orau posibl drwy ei gynnal a'i reoli'n dda.

en-gb	We will invest in improving road safety, addressing congestion and also adapt transport infrastructure to a changing climate and upgrade it to support modal shift.
cy-gb	Byddwn yn buddsoddi mewn gwella diogelwch ar y ffyrdd, mynd i'r afael â thagfeydd a hefyd addasu seilwaith trafnidiaeth i hinsawdd sy'n newid a'i uwchraddio i ategu’r broses o newid i ddulliau teithio amgen.

en-gb	Where we need new infrastructure, we will use the Sustainable Transport Hierarchy.
cy-gb	Lle mae arnom angen seilwaith newydd, byddwn yn defnyddio'r Hierarchaeth Trafnidiaeth Gynaliadwy.

en-gb	This will give priority to interventions that support active travel, public transport and ultra-low emissions vehicles over other private motor vehicles.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi blaenoriaeth i ymyriadau sy'n ategu teithio llesol, trafnidiaeth gyhoeddus a cherbydau allyriadau isel iawn dros gerbydau modur preifat eraill.

en-gb	In the longer term, supporting modal shift on a substantial scale will require a large capital investment and ongoing revenue support beyond the current level.
cy-gb	Yn y tymor hwy, bydd ategu’r broses o newid i ddulliau trafnidiaeth amgen ar raddfa fawr yn golygu buddsoddiadau cyfalaf mawr a chymorth refeniw parhaus y tu hwnt i'r lefel bresennol.

en-gb	We will ensure that the more specific capital transport expenditure on projects and programmes that support Llwybr Newydd is aligned with the Wales Infrastructure Investment Plan.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau bod y gwariant cyfalaf mwy penodol ar brosiectau a rhaglenni trafnidiaeth sy'n ategu Llwybr Newydd yn cyd-fynd â'r Cynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru.

en-gb	Maintenance and management
cy-gb	Cynnal a chadw a rheoli

en-gb	In order to make the best use of existing infrastructure, we will adopt more rigorous asset management planning so that minor issues are dealt with before they require major capital investment.
cy-gb	Er mwyn defnyddio’r seilwaith presennol yn y ffordd orau posibl, byddwn yn cynllunio’r gwaith o reoli asedau mewn modd mwy trwyadl fel yr ymdrinnir â mân broblemau cyn bod angen buddsoddiadau cyfalaf mawr arnynt.

en-gb	Because the maintenance of transport assets can have a critical impact on transport services such as rail and bus, and on road congestion and delays, we also need to work collaboratively to plan and manage the timing of asset management.
cy-gb	Am y gall cynnal a chadw asedau trafnidiaeth gael effaith gritigol ar wasanaethau trafnidiaeth megis rheilffyrdd a bysiau, ac ar dagfeydd ac oedi ar y ffyrdd, mae angen inni hefyd gydweithio i gynllunio a rheoli amseriad y gwaith o reoli asedau.

en-gb	The overall aim is to reduce the maintenance backlog and make better use of our existing infrastructure - looking for opportunities to reallocate road space to sustainable modes as we do so.
cy-gb	Y nod cyffredinol yw atal gwaith cynnal a chadw rhag ôl-gronni a defnyddio’r seilwaith presennol yn well – gan chwilio am gyfleoedd i ailddyrannu lle ar y ffyrdd i ddulliau teithio cynaliadwy wrth inni wneud hynny.

en-gb	We will also design new infrastructure interventions with maintenance in mind - taking account of the whole lifecycle.
cy-gb	Byddwn hefyd yn cynllunio ymyriadau seilwaith newydd gan gynnwys ar gyfer cynnal a chadw – gan ystyried y cylch oes cyfan.

en-gb	Transport grant schemes and procurement
cy-gb	Cynlluniau grant trafnidiaeth a chaffael

en-gb	We will review our transport grant schemes and our approach to procurement, to ensure they meet the ambitions and priorities in Llwybr Newydd.
cy-gb	Byddwn yn adolygu ein cynlluniau grant trafnidiaeth a'r ffordd rydym yn caffael, er mwyn sicrhau eu bod yn cyflawni'r uchelgeisiau a'r blaenoriaethau yn Llwybr Newydd.

en-gb	We will also work across government to ensure that transport investments are connected to wider government investment priorities, for example by focusing economic investment around pre-existing transport hubs and gateways, and linking to other areas such as the visitor economy.
cy-gb	Byddwn hefyd yn gweithio ar draws y Llywodraeth i sicrhau bod buddsoddiadau mewn trafnidiaeth yn gysylltiedig â blaenoriaethau buddsoddi ehangach y Llywodraeth, er enghraifft drwy ganolbwyntio buddsoddi economaidd ar ganolfannau a phyrth trafnidiaeth sy'n bodoli eisoes a chysylltu â meysydd eraill fel yr economi ymwelwyr.

en-gb	Where relevant, we will also link our funding decisions and procurement to service quality standards and to issues such as fair work.
cy-gb	Lle y bo hynny’n berthnasol byddwn hefyd yn cysylltu ein penderfyniadau ariannu a chaffael â safonau ansawdd gwasanaethau ac â materion fel gwaith teg.

en-gb	Inclusive design
cy-gb	Dylunio cynhwysol

en-gb	We will comply with the relevant regulations, policies and standards on transport and accessibility.
cy-gb	Byddwn yn cydymffurfio â'r rheoliadau, polisïau a safonau perthnasol ar drafnidiaeth a hygyrchedd.

en-gb	We will also use inclusive design principles to ensure that services and infrastructure are designed for everyone.
cy-gb	Byddwn hefyd yn defnyddio egwyddorion dylunio cynhwysol i sicrhau bod gwasanaethau a seilwaith yn cael eu cynllunio ar gyfer pawb.

en-gb	We will also ask project designers to engage with people who have direct experience of access issues.
cy-gb	Byddwn hefyd yn gofyn i ddylunwyr prosiectau ymgysylltu â phobl sydd wedi profi problemau mynediad yn uniongyrchol.

en-gb	Enhance the use and application of the Welsh Transport Appraisal Guidance (WelTAG)
cy-gb	Cynyddu’r defnydd o’r Arweiniad ar Arfarnu Trafnidiaeth Cymru (WelTAG)

en-gb	All new projects will be supported by WelTAG appraisals, which will be in place before final approvals are given.
cy-gb	Bydd pob prosiect newydd yn cael ei ategu gan arfarniadau WelTAG, a fydd ar waith cyn rhoi cymeradwyaeth derfynol.

en-gb	WelTAG is the appraisal guidance that we use to decide whether new projects should go ahead.
cy-gb	WelTAG yw'r canllawiau gwerthuso rydym yn eu defnyddio i benderfynu a ddylai prosiectau newydd fynd rhagddynt.

en-gb	We will keep WelTAG under review to ensure that it is aligned with the national well-being goals and working effectively, and support training for the public, private and third sectors in using WelTAG to make sure it is being used as intended.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu WelTAG er mwyn sicrhau ei fod yn cyd-fynd â'r nodau llesiant cenedlaethol ac yn gweithio'n effeithiol, ac yn ategu hyfforddiant yn y sector cyhoeddus, y sector preifat a'r trydydd sector ar ddefnyddio WelTAG i sicrhau ei fod yn cael ei ddefnyddio yn unol â bwriad.

en-gb	We will also monitor complete projects to ensure that they have delivered the wider benefits outlined in the WelTAG appraisal.
cy-gb	Byddwn hefyd yn monitro prosiectau cyflawn i sicrhau eu bod wedi cyflawni'r manteision ehangach a amlinellir yn arfarniad WelTAG.

en-gb	4.2 Delivery and action plans
cy-gb	4.2 Cynlluniau cyflawni a gweithredu

en-gb	We will work with partners on the following delivery plans to turn this strategy into action.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid ar y cynlluniau cyflawni canlynol i weithredu’r strategaeth hon.

en-gb	National Transport Delivery Plan (NTDP)
cy-gb	Y Cynllun Cyflawni Cenedlaethol ar gyfer Trafnidiaeth (CCCT)

en-gb	Transport for Wales will develop a detailed five-year National Transport Delivery Plan (NTDP), setting out the specific transport interventions financed by the Welsh Government.
cy-gb	Bydd Trafnidiaeth Cymru yn datblygu Cynllun Cyflawni Cenedlaethol ar gyfer Trafnidiaeth, cynllun manwl sy’n cynnwys pum mlynedd, sy'n amlinellu’r ymyriadau trafnidiaeth penodol a ariennir gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	The plan will identify expenditure, based on the priorities in Llwybr Newydd, including the delivery of projects that are already underway.
cy-gb	Bydd y cynllun yn nodi prosiectau a rhaglenni penodol yn seiliedig ar y blaenoriaethau yn Llwybr Newydd, gan gynnwys cyflawni prosiectau sydd eisoes yn mynd rhagddynt.

en-gb	The NTDP will support the implementation of Future Wales – the National Plan 2040 and be aligned with the Wales Infrastructure Investment Plan, and will be reviewed every five years.
cy-gb	Bydd yr CCCT yn ategu’r gwaith o weithredu Cymru’r Dyfodol – Y Cynllun Cenedlaethol 2040 ac yn cyd-fynd â'r Cynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru – a bydd yn cael ei adolygu bob pum mlynedd.

en-gb	The NTDP will need to take into account both the movement of people and goods.
cy-gb	Bydd angen i’r CCCT ystyried symud pobl a nwyddau.

en-gb	Statement of Funds Available (SoFA)
cy-gb	Datganiad o’r Cyllid sydd ar gael (SoFA)

en-gb	The NTDP will be based on a Statement of Funds Available (SoFA) in the light of the next UK Comprehensive Spending Review.
cy-gb	Bydd yr CCCT yn seiliedig ar Ddatganiad o'r Cronfeydd sydd ar Gael yng ngoleuni Adolygiad Cynhwysfawr o Wariant nesaf y DU.

en-gb	This will provide more certainty over the funding available in the delivery plan period.
cy-gb	Bydd hwn yn rhoi rhagor o sicrwydd ynghylch y cyllid sydd ar gael yng nghyfnod y cynllun cyflawni.

en-gb	The SoFA will identify what can be spent on transport services, maintenance and projects, although due to our own annual budget settlement, an absolute five-year commitment for revenue and capital is unachievable.
cy-gb	Bydd y datganiad yn nodi'r hyn y gellir ei wario ar wasanaethau trafnidiaeth, gwaith cynnal a chadw a phrosiectau, er nad oes modd gwneud ymrwymiad pum mlynedd absoliwt mewn perthynas â refeniw a chyfalaf oherwydd ein setliad cyllideb blynyddol ein hunain.

en-gb	It will provide high, medium and low budget scenarios allowing Transport for Wales to plan and respond effectively to changing circumstances, taking into account existing commitments.
cy-gb	Bydd yn darparu senarios cyllideb uchel, canolig ac isel a fydd yn caniatáu i Drafnidiaeth Cymru gynllunio ac ymateb yn effeithiol i amgylchiadau sy'n newid, gan ystyried yr ymrwymiadau presennol.

en-gb	Regional Transport Plans
cy-gb	Cynlluniau Trafnidiaeth Rhanbarthol

en-gb	Regional Corporate Joint Committees will also prepare Regional Transport Plans for transport in their area.
cy-gb	Bydd Cyd-bwyllgorau Corfforedig Rhanbarthol hefyd yn paratoi cynllun Trafnidiaeth Rhanbarthol ar gyfer trafnidiaeth yn eu hardal.

en-gb	These will be shaped by Llwybr Newydd and aligned with Future Wales – the National Plan 2040 and the emerging regional development plans.
cy-gb	Bydd y rhain yn cael eu llywio gan Lwybr Newydd a'u halinio â Cymru’r Dyfodol – y Cynllun Cenedlaethol 2040 a'r cynlluniau datblygu rhanbarthol sy'n dod i'r amlwg.

en-gb	Regional Transport Plans will include both policy and the supporting regional transport delivery plan.
cy-gb	Bydd Cynlluniau Trafnidiaeth Rhanbarthol yn cynnwys polisïau a'r cynllun cyflawni trafnidiaeth rhanbarthol ategol.

en-gb	South East Wales Transport Commission (SEWTC)
cy-gb	Comisiwn Trafnidiaeth De-ddwyrain Cymru (SEWTC)

en-gb	South East Wales Transport Commission (SEWTC), chaired by Lord Burns, has been .
cy-gb	Mae SEWTC, sy’n cael ei gadeirio gan yr Arglwydd Burns, wedi bod yn edrych ar atebion i dagfeydd ar yr M4 yn ne-ddwyrain Cymru.

en-gb	The findings from the Burns commission are aligned with Llwybr Newydd and the interventions proposed will be included in the 'National transport delivery plan' and in 'Regional transport plans'.
cy-gb	Mae canfyddiadau comisiwn Burns yn cyd-fynd â Llwybr Newydd a bydd yr ymyriadau a gynhigir yn cael eu cynnwys yn y Cynllun Cyflawni Cenedlaethol ar gyfer Trafnidiaeth ac mewn Cynlluniau Trafnidiaeth Rhanbarthol.

en-gb	https://gov.wales/south-east-wales-transport-commission
cy-gb	https://llyw.cymru/comisiwn-trafnidiaeth-de-ddwyrain-cymru

en-gb	4.3 Cross-cutting delivery pathways
cy-gb	4.3 Llwybrau cyflawni trawsbynciol

en-gb	We have identified four key areas that are critical to Llwybr Newydd – decarbonisation, equality, integrated journey planning and the rural offer.
cy-gb	Rydym wedi nodi pedwar maes allweddol sy'n hanfodol i Lwybr Newydd – datgarboneiddio, cydraddoldeb, cynllunio teithiau integredig a'r cynnig gwledig.

en-gb	These cut across different modes and sectors.
cy-gb	Mae'r rhain yn rhychwantu gwahanol ddulliau a sectorau.

en-gb	There are a wide range of commitments on each of these throughout Llwybr Newydd.
cy-gb	Mae amrediad eang o ymrwymiadau i bob un o'r rhain yn Llwybr Newydd drwyddo draw.

en-gb	We will develop four delivery pathways.
cy-gb	Byddwn yn datblygu pedair llwybr cyflawni.

en-gb	Each pathway will list the specific commitments in Llwybr Newydd and map out what needs to be done to make them happen.
cy-gb	Bydd pob llwybr yn rhestru'r ymrwymiadau penodol yn Llwybr Newydd ac yn mapio'r hyn mae angen ei wneud er mwyn eu cyflawni.

en-gb	We will then set up a working group to oversee delivery, reporting regularly to the Transport Performance Board (see below).
cy-gb	Byddwn wedyn yn sefydlu gweithgor i oruchwylio’r gwaith o’u cyflawni, gan adrodd yn rheolaidd i'r Bwrdd Perfformiad Trafnidiaeth (gweler isod).

en-gb	Decarbonisation pathway: this will set out how we move from policy into delivery to reduce greenhouse gases from transport in line with Wales’ carbon budgets and the target for net zero by 2050.
cy-gb	Y llwybr datgarboneiddio: bydd hwn yn nodi sut rydym yn troi polisi yn weithredu er mwyn lleihau nwyon tŷ gwydr o drafnidiaeth yn unol â chyllidebau carbon Cymru a'r targed ar gyfer sero-net erbyn 2050.

en-gb	Equality pathway: this will map our specific legal and policy commitments on the accessibility of infrastructure and services, as well as our commitments on inclusive design, training,  policy development and standards, and report back to the Transport Performance Board on delivery.
cy-gb	Y llwybr cydraddoldeb: bydd hwn yn mapio'r amryw ymrwymiadau i gydraddoldeb wrth ddylunio, hyfforddi a datblygu polisi, gan gyflwyno adroddiadau ar gyflawni i'r Bwrdd Perfformiad Trafnidiaeth er mwyn sicrhau bod cydraddoldeb yn cael ei integreiddio i gynlluniau trafnidiaeth ar y lefel uchaf, yn hytrach na cael ei ystyried yn fater ar wahân.

en-gb	The aim is to ensure that equality is integrated into transport planning at the highest level rather than seen as a separate issue.
cy-gb	Yn unol â'r pum ffordd o weithio, byddwn yn cynnwys pobl sydd â phrofiad uniongyrchol o broblemau cydraddoldeb gan gynnwys Panel Cynghori Trafnidiaeth Cymru.

en-gb	In line with the five ways of working, we will involve people with direct experience of equality issues including the Transport for Wales Advisory Panel.
cy-gb	Bydd gwaith y grŵp yn cynnwys pobl sydd â phob un o'r nodweddion gwarchodedig.

en-gb	Integrated journey planning pathway: modal shift requires a holistic, integrated approach to journey planning, working across different modes and sectors to make it easier for people to travel door-to-door using sustainable transport modes.
cy-gb	Y llwybr cynllunio teithiau integredig: mae newid dulliau teithio’n gofyn am ffordd gyfannol, integredig o gynllunio teithiau, gan weithio ar draws gwahanol ddulliau a sectorau i'w gwneud yn haws i bobl deithio o ddrws i ddrws gan ddefnyddio dulliau trafnidiaeth gynaliadwy.

en-gb	An integrated journey planning pathway will involve a complex range of issues such as timetabling, information provision, infrastructure planning and policy development.
cy-gb	Bydd llwybr cynllunio teithiau integredig yn cynnwys amrediad cymhleth o faterion fel amserlennu, darparu gwybodaeth, cynllunio seilwaith a datblygu polisi.

en-gb	Again, a dedicated group will co-ordinate this – working in partnership and reporting back to the Transport Performance Board.
cy-gb	Unwaith eto, bydd grŵp penodol yn cydlynu hyn – gan weithio mewn partneriaeth ac adrodd i'r Bwrdd Perfformiad Trafnidiaeth.

en-gb	Rural pathway: there are significant disparities between rural transport services in Wales and what is on offer in more urban areas.
cy-gb	Y llwybr gwledig: mae gwahaniaethau sylweddol rhwng gwasanaethau trafnidiaeth wledig yng Nghymru a'r hyn sydd ar gael mewn ardaloedd mwy trefol.

en-gb	Our rural pathway will monitor progress on the rural commitments in Llwybr Newydd and our rural offer, working closely with regional Corporate Joint Committees, other Welsh Government policy areas and across each of the transport modes and sectors, reporting back to the Transport Performance Board.
cy-gb	Bydd ein Llwybr Gwledig yn monitro cynnydd ar yr ymrwymiadau gwledig yn Llwybr Newydd a'n cynnig gwledig, gan weithio'n agos gyda Chydbwyllgorau Corfforedig rhanbarthol, meysydd polisi eraill Llywodraeth Cymru ac ar draws pob un o'r dulliau a sectorau trafnidiaeth, ac adrodd i'r Bwrdd Perfformiad Trafnidiaeth.

en-gb	4.4 Working in partnership
cy-gb	4.4 Gweithio mewn partneriaeth

en-gb	We need to work in partnership to deliver Llwybr Newydd.
cy-gb	Bydd angen inni weithio mewn partneriaeth i roi Llwybr Newydd ar waith.

en-gb	We will work effectively with the UK Government on shared responsibilities, pressing for a Welsh voice in critical decisions that affect Wales.
cy-gb	Byddwn yn gweithio'n effeithiol gyda Llywodraeth y DU ar gyfrifoldebau a rennir, gan bwyso i lais Cymru gael ei glywed mewn penderfyniadau critigol sy'n effeithio ar Gymru.

en-gb	Through a mixture of reserved and devolved powers, we share transport responsibilities in Wales with the UK government, who play a critical role in rail operations and investment, in aviation and ports and in regulation.
cy-gb	Drwy gyfuniad o bwerau a gedwir yn ôl a phwerau datganoledig, rydym yn rhannu’r cyfrifoldeb am drafnidiaeth yng Nghymru â Llywodraeth y DU, sy'n chwarae rhan hanfodol yn y gwaith o weithredu, rheoleiddio a buddsoddi yn y rheilffyrdd, hedfanaeth a phorthladdoedd.

en-gb	Other UK-wide policies including decarbonisation and exit from the European Union also shape our approach to, and policy on, transport.
cy-gb	Mae polisïau eraill sy’n berthnasol i’r DU gyfan, gan gynnwys datgarboneiddio ac ymadael â'r Undeb Ewropeaidd, hefyd yn llywio ein polisïau a’n dulliau gweithredu mewn perthynas â thrafnidiaeth.

en-gb	We will work with the Department for Transport and the Secretary of State for Wales’ Office to raise awareness of devolved issues and to deliver joint objectives.
cy-gb	Byddwn yn gweithio’n enwedig gyda'r Adran Drafnidiaeth y D.U. a Swyddfa Ysgrifennydd Gwladol Cymru i godi ymwybyddiaeth o faterion datganoledig ac i gyflawni amcanion ar y cyd.

en-gb	We will also work with the Commissioners in Wales and the National Infrastructure Commission to align the delivery of Llwybr Newydd with wider Welsh Government priorities on equality and infrastructure.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda'r Comisiynwyr yng Nghymru a'r Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol i alinio’r gwaith o gyflawni Llwybr Newydd â blaenoriaethau ehangach Llywodraeth Cymru ar gydraddoldeb a seilwaith.

en-gb	In relation to safety, we will strengthen relationships between the Traffic Commissioner, Driver and Vehicle Standards Agency and Welsh Government to improve safety across the sectors.
cy-gb	Mewn perthynas â diogelwch, byddwn yn atgyfnerthu'r berthynas a’r ymgysylltu rhwng y Comisiynydd Traffig, yr Asiantaeth Safonau Gyrwyr a Cherbydau a Llywodraeth Cymru i wella diogelwch ar draws y sectorau.

en-gb	In accordance with the five ways of working, we will work across Welsh Government with education, planning, health and other policy areas to integrate transport considerations into wider decision-making, feeding into policy development, and learning from both successes and failures.
cy-gb	Yn unol â’r pum ffordd o weithio, byddwn yn gweithio ar draws Llywodraeth Cymru ym meysydd addysg, cynllunio, iechyd a meysydd polisi eraill i integreiddio ystyriaethau trafnidiaeth i benderfyniadau ehangach, gan fwydo i mewn i’r gwaith o ddatblygu polisïau, a dysgu o lwyddiannau a methiannau.

en-gb	We recognise the vital role that local authorities in Wales play in transport.
cy-gb	Rydym yn cydnabod y rôl hanfodol y mae awdurdodau lleol yng Nghymru yn ei chwarae mewn trafnidiaeth.

en-gb	We will support local authorities in planning for, and delivering, transport services and networks in their local areas, including improving bus services, supporting active travel, COVID-19 recovery and community transport initiatives.
cy-gb	Byddwn yn cefnogi awdurdodau lleol i gynllunio a darparu gwasanaethau a rhwydweithiau trafnidiaeth yn eu hardaloedd lleol, gan gynnwys gwella gwasanaethau bysiau, cefnogi teithio llesol, adfer o COVID-19 a mentrau trafnidiaeth gymunedol.

en-gb	Linked to this, we will implement effective regional transport planning and delivery through Corporate Joint Committees (CJCs), who will be empowered (and supported) to plan for services at a regional level, aligned with other regional and local planning priorities.
cy-gb	Yn gysylltiedig â hyn byddwn yn gweithredu a chefnogi’r gwaith o gynllunio a darparu trafnidiaeth rhanbarthol effeithiol drwy Gydbwyllgorau Corfforedig, a fydd yn cael eu grymuso (a'u cefnogi) i gynllunio gwasanaethau ar lefel ranbarthol, yn unol â blaenoriaethau cynllunio rhanbarthol a lleol eraill.

en-gb	In future we will expand the role of TfW, the delivery partner for Welsh Government, building on their initial role in  managing and delivering the Wales and Borders Franchise in Wales to explore opportunities to play a role in delivering an integrated transport system for people in Wales.
cy-gb	Yn y dyfodol byddwn yn ehangu rôl Trafnidiaeth Cymru, partner cyflawni Llywodraeth Cymru. Eu rôl gychwynnol fu rheoli a chyflwyno'r fasnachfraint rheilffyrdd yng Nghymru, ond byddwn yn archwilio cyfleoedd i ehangu eu cylch gwaith i chwarae rhan yn y gwaith o ddarparu system drafnidiaeth integredig i bobl yng Nghymru.

en-gb	We will involve transport users in developing high level policy and on taking this strategy forward, working with a range of user groups including people who share protected characteristics.
cy-gb	Byddwn yn cynnwys defnyddwyr trafnidiaeth, drwy weithio gyda chynrychiolwyr grwpiau sydd â nodweddion gwarchodedig i gynghori ar bolisi lefel uchel ac ar weithredu’r strategaeth hon.

en-gb	We will also gather better use data on travel behaviours, and make it easier to gather real-time feedback from all users.
cy-gb	Byddwn hefyd yn defnyddio dulliau digidol i ddefnyddio data ar ymddygiadau teithio yn well, ac i’w gwneud yn haws casglu adborth amser real gan bob defnyddiwr.

en-gb	Finally, we will strengthen our engagement with commercial and third sector transport operators in Wales to help businesses thrive, in conjunction with other areas of Welsh Government including Business Wales.
cy-gb	Yn olaf, byddwn yn atgyfnerthu ein hymgysylltu â gweithredwyr trafnidiaeth masnachol a thrydydd sector yng Nghymru i helpu busnesau i ffynnu, ar y cyd â rhannau eraill o Lywodraeth Cymru gan gynnwys Busnes Cymru.

en-gb	4.5 Updating our policies and governance
cy-gb	4.5 Diweddaru ein polisïau a’n trefniadau llywodraethu

en-gb	We will update our existing guidance and policy documents to reflect the ambitions and priorities in Llwybr Newydd.
cy-gb	Byddwn yn diweddaru ein canllawiau a'n dogfennau polisi presennol i adlewyrchu'r uchelgeisiau a'r blaenoriaethau yn Llwybr Newydd.

en-gb	These will include updating TAN (Technical Advice Note) 18:
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys diweddaru Nodyn Cyngor Technegol 18:

en-gb	Transport as well as our guidance on biodiversity, our trunk road maintenance standards and our Road Safety Framework.
cy-gb	Trafnidiaeth yn ogystal â'n canllawiau ar fioamrywiaeth, ein safonau cynnal a chadw cefnffyrdd a'n Fframwaith Diogelwch ar y Ffyrdd.

en-gb	We will also review our approach to local speed limits.
cy-gb	Byddwn hefyd yn adolygu ein dull ar gyfer ymdrin â therfynau cyflymder lleol.

en-gb	We will also take forward some of our wider reforms designed to improve transport services in Wales, including proposals to reform bus services and taxi and private hire vehicle services, practical measures to improve active travel such as pavement parking and speed limits, and proposals for the further devolution of transport powers in Wales.
cy-gb	Byddwn hefyd yn bwrw ymlaen â rhai o'n diwygiadau ehangach a gynlluniwyd i wella gwasanaethau trafnidiaeth yng Nghymru, gan gynnwys cynigion i ddiwygio gwasanaethau bysiau a gwasanaethau tacsis a cherbydau hurio preifat, mesurau ymarferol i wella teithio llesol fel mynd i’r afael â pharcio ar y palmant a therfynau cyflymder, a chynigion ar gyfer datganoli rhagor o bwerau trafnidiaeth i Gymru.

en-gb	We will explore other governance improvements such as a Memorandum of Understanding between Welsh Ministers and the Traffic Commissioners and develop a Memorandum of Understanding between Welsh Government, Transport for Wales and the Community Transport Association.
cy-gb	Byddwn yn archwilio gwelliannau eraill i drefniadau llywodraethu fel Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth rhwng Gweinidogion Cymru a'r Comisiynwyr Traffig, ac yn datblygu Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth rhwng Llywodraeth Cymru, Trafnidiaeth Cymru a'r Gymdeithas Cludiant Cymunedol.

en-gb	In our regulatory and governance reforms we will maintain our commitment to fair work and a focus on our wider well-being ambitions.
cy-gb	Yn ein diwygiadau rheoleiddiol a llywodraethu byddwn yn parhau i fod wedi ymrwymo i waith teg ac yn canolbwyntio ar ein huchelgeisiau llesiant ehangach.

en-gb	4.6 Skills and capacity
cy-gb	4.6 Sgiliau a chapasiti

en-gb	In order to deliver Llwybr Newydd we will need to build capacity and skills within Welsh Government, in partners including local authorities and in delivery organisations.
cy-gb	Er mwyn cyflawni Llwybr Newydd bydd angen inni gynyddu capasiti a sgiliau o fewn Llywodraeth Cymru, a chapasiti a sgiliau ein partneriaid, gan gynnwys awdurdodau lleol a sefydliadau cyflawni.

en-gb	There are major challenges around delivering innovation in transport and how best to facilitate those, including digital innovation.
cy-gb	Mae heriau mawr o ran sicrhau arloesi ym maes trafnidiaeth a'r ffordd orau o fynd i’r afael â’r heriau hynny, gan gynnwys arloesi digidol.

en-gb	Taking forward decarbonisation will involve legal, economic, technical, social challenges, whilst demand management and delivering a more inclusive approach to transport across Wales, particularly in rural areas, also requires new thinking.
cy-gb	Bydd bwrw ymlaen â datgarboneiddio yn golygu heriau cyfreithiol, economaidd, technegol a chymdeithasol, tra bydd rheoli'r galw a darparu dull mwy cynhwysol o ymdrin â thrafnidiaeth ledled Cymru, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig, hefyd yn ei gwneud yn ofynnol inni newid y ffordd rydym yn meddwl.

en-gb	Holding ourselves and our partners to account
cy-gb	Sicrhau ein bod ni a’n partneriaid yn atebol

en-gb	We will report on our progress against Llwybr Newydd.
cy-gb	Byddwn yn adrodd ar ein cynnydd yn erbyn Llwybr Newydd.

en-gb	We will also review the priorities in Llwybr Newydd and the mini-plans every five years to reflect changing circumstances and respond to major policy challenges.
cy-gb	Byddwn hefyd yn adolygu'r blaenoriaethau yn Llwybr Newydd a'r cynlluniau bach bob pum mlynedd i adlewyrchu amgylchiadau sy'n newid ac ymateb i heriau polisi mawr.

en-gb	Given the pandemic and the uncertainty of how this will affect travel patterns in the long-term, we will need to keep our targets and measures under review.
cy-gb	O ystyried y pandemig a'r ansicrwydd ynghylch sut y bydd hyn yn effeithio ar batrymau teithio yn y tymor hir, bydd angen inni barhau i adolygu ein targedau a'n mesurau.

en-gb	5.1 Transport Performance Board
cy-gb	5.1 Fframwaith gwerthuso newydd

en-gb	We will set up a Transport Performance Board to review our overall progress on Llwybr Newydd and will involve stakeholders including users, the commercial and third sectors, local authorities and equality groups to support the Board’s work.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu Bwrdd Perfformiad Trafnidiaeth i adolygu ein cynnydd cyffredinol ar Lwybr Newydd, a byddwn yn cynnwys rhanddeiliaid, gan gynnwys defnyddwyr, y sector masnachol a'r trydydd sector, awdurdodau lleol a grwpiau cydraddoldeb i gefnogi gwaith y Bwrdd.

en-gb	The Board will also monitor the supporting plans including the National Transport Delivery Plan and Regional Transport Plans.
cy-gb	Bydd y Bwrdd hefyd yn monitro'r cynlluniau ategol gan gynnwys y Cynllun Cyflawni Cenedlaethol ar gyfer Trafnidiaeth a'r Cynlluniau Trafnidiaeth Rhanbarthol.

en-gb	The Board will review the work of Transport for Wales and other partners in Wales including the Department for Transport and Network Rail.
cy-gb	Bydd y Bwrdd yn adolygu gwaith Trafnidiaeth Cymru a phartneriaid eraill yng Nghymru, gan gynnwys yr Adran Drafnidiaeth a Network Rail.

en-gb	5.2 A new evaluation framework
cy-gb	5.2 Fframwaith gwerthuso newydd

en-gb	In order to report on Llwybr Newydd, we will need to complement the existing Wales Transport Statistics with the capacity to create a new evaluation framework to track progress against achieving our ambitions and priorities, as well as the commitments in the mini-plans set out in this strategy.
cy-gb	Er mwyn adrodd ar Lwybr Newydd, byddwn yn ategu’r ystadegau’r presennol ar gyfer trafnidiaeth yng Nghymru â'r gallu i greu fframwaith gwerthuso newydd i olrhain y cynnydd wrth gyflawni ein huchelgeisiau a'n blaenoriaethau, yn ogystal â'r ymrwymiadau yn y cynlluniau bach a amlinellir yn y strategaeth hon.

en-gb	The evaluation framework will need to be designed to measure performance and report annually, in order to inform decision making from a strong evidence base.
cy-gb	Bydd angen cynllunio'r fframwaith gwerthuso i fesur perfformiad ac adrodd yn flynyddol, er mwyn llywio'r broses o wneud penderfyniadau ar sail tystiolaeth gref.

en-gb	It will need to include a number of quantitative measures covering all modes of transport.
cy-gb	Bydd angen iddo gynnwys nifer o fesurau meintiol sy'n cwmpasu pob math o drafnidiaeth.

en-gb	The measures will draw on multiple sources of data, including both established datasets and new data collection and research initiatives.
cy-gb	Bydd y mesurau'n defnyddio amryfal ffynonellau data, gan gynnwys setiau data sefydledig a mentrau casglu data ac ymchwil newydd.

en-gb	The measures will be underpinned by a range of supporting metrics that will give a broader picture of each and allow further breakdown by mode, demographic, socioeconomic and geographic factors, where possible.
cy-gb	Bydd y mesurau'n seiliedig ar amrediad o fetrigau ategol a fydd yn rhoi darlun ehangach o bob un, ac yn caniatáu dadansoddi pellach fesul dull teithio, gan ystyried demograffeg, ffactorau economaidd-gymdeithasol a daearyddiaeth lle bo modd.

en-gb	We will also need to make use of information collected through other Welsh Government initiatives, such as a new National Travel Survey, and analyse published datasets such as traffic flows and bus timetables.
cy-gb	Bydd angen inni hefyd ddefnyddio gwybodaeth a gesglir drwy fentrau eraill Llywodraeth Cymru, fel Arolwg Teithio Cenedlaethol newydd, a dadansoddi setiau data cyhoeddedig fel llif traffig ac amserlenni bysiau.

en-gb	We will also need to understand how and why people make transport choices.
cy-gb	Bydd angen inni hefyd ddeall sut a pham mae pobl yn gwneud dewisiadau ynghylch trafnidiaeth.

en-gb	Rather than assume we know what people want, we and our partners will use surveys and direct engagement through the National Travel Survey to understand the choices people make and the factors that influence them.
cy-gb	Yn hytrach na chymryd yn ganiataol ein bod yn gwybod beth mae pobl ei eisiau, byddwn ni a'n partneriaid yn defnyddio arolygon a gwaith ymgysylltu uniongyrchol drwy'r Arolwg Teithio Cenedlaethol i ddeall y dewisiadau y mae pobl yn eu gwneud a'r ffactorau sy'n dylanwadu arnynt.

en-gb	We have developed regional transport models covering the whole of Wales which will further strengthen and enhance our current evidence base.
cy-gb	Rydym wedi datblygu modelau trafnidiaeth rhanbarthol sy'n cynnwys Cymru gyfan a fydd yn atgyfnerthu ac yn gwella ein sail dystiolaeth bresennol ymhellach.

en-gb	5.3 Modal shift
cy-gb	5.3 Newid dulliau teithio

en-gb	Modal shift is at the heart of Llwybr Newydd.
cy-gb	Mae newid dulliau teithio’n ganolog i Lwybr Newydd.

en-gb	This means the proportion of trips made by sustainable modes increases and fewer trips are made by private cars.
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod cyfran y teithiau a wneir gan ddefnyddio dulliau cynaliadwy yn cynyddu a bod llai o deithiau'n cael eu gwneud mewn ceir preifat.

en-gb	The Climate Change Committee has proposed a carbon reduction pathway for Wales that means emissions from surface transport must be roughly halved between 2020 and 2030 from 6 to 3 million tonnes CO2.
cy-gb	Mae'r Pwyllgor ar y Newid Hinsawdd wedi cynnig llwybr lleihau carbon ar gyfer Cymru sy'n golygu bod yn rhaid haneru allyriadau trafnidiaeth wyneb yn fras rhwng 2020 a 2030 o chwech i dair miliwn tunnell o CO2.

en-gb	Whilst electric vehicles may provide the biggest emissions savings, this is unlikely to be the main source of savings until the late 2020s and possibly later.
cy-gb	Er ei bod yn bosibl mai cerbydau trydan fydd yn gwneud y cyfraniad mwyaf at leihau allyriadau, mae'n annhebygol y bydd hyn yn digwydd tan ddiwedd y 2020au ac o bosibl yn ddiweddarach.

en-gb	Therefore, we need to look at other measures.
cy-gb	Felly, mae angen inni ystyried mesurau eraill.

en-gb	Carbon savings from more people working remotely will help, and Wales has set a target of 30% of the workforce to work remotely on a regular basis.
cy-gb	Bydd lleihau carbon drwy ragor o bobl yn gweithio o bell yn helpu, ac mae Cymru wedi gosod targed o 30% o'r gweithlu’n gweithio o bell yn rheolaidd.

en-gb	Our priority on reducing demand will help achieve this.
cy-gb	Bydd ein blaenoriaeth ar gyfer lleihau'r galw yn helpu i gyflawni hyn.

en-gb	However, we also need to achieve mode shift with more people using public transport, walking and cycling.
cy-gb	Fodd bynnag, mae angen inni hefyd sicrhau newid dulliau teithio gyda rhagor o bobl yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, cerdded a beicio.

en-gb	Based on our current analysis, we have set a target of 45% of journeys to be made by public transport, walking and cycling – by 2040.
cy-gb	Yn seiliedig ar ein dadansoddiadau presennol, rydym wedi gosod targed o wneud 45% o deithiau drwy trafnidiaeth gyhoeddus, cerdded a beicio – erbyn 2040.

en-gb	This represents an increase of 13 percentage points on the estimated current mode share of 32%. We have also committed to keeping this under review if justified by the evidence.
cy-gb	Mae hyn yn gynnydd o 40% o’i gymharu â’r gyfran amcangyfrifedig o 32%.[1] Rydym hefyd wedi ymrwymo i barhau i adolygu hyn os yw'r dystiolaeth yn cyfiawnhau hynny.

en-gb	We will need to include measures within our evaluation framework to track progress against this target and make sure that in achieving this target we do not have a negative differential impact on people who share protected characteristics and who rely on public transport.
cy-gb	Bydd angen inni gynnwys mesurau o fewn ein fframwaith gwerthuso i olrhain cynnydd yn erbyn y targed hwn.

en-gb	These estimates are based on English National Travel Survey, disaggregated by rural-urban category and weighted to match the proportion of people living in each rural-urban category in Wales.
cy-gb	Amcangyfrif yn seiliedig ar Arolwg Teithio Cenedlaethol Lloegr, wedi'i ddadgyfuno yn ôl categori gwledig-trefol a'i bwysoli i gyfateb i gyfran y bobl sy'n byw ym mhob categori gwledig-trefol yng Nghymru.

en-gb	5.4 Well-being measures
cy-gb	5.4 Mesurau llesiant

en-gb	We will also gather existing data and data from the new National Travel Survey and other sources including data on the impact of our funding, to report against our well-being ambitions.
cy-gb	Byddwn hefyd yn casglu data sydd eisoes yn bodoli a data o'r Arolwg Teithio Cenedlaethol newydd a ffynonellau eraill, gan gynnwys data ar effaith ein cyllid, i adrodd yn erbyn ein huchelgeisiau llesiant.

en-gb	This would include measures related to equality so we can better understand how different groups with protected characteristics experience travel and their satisfaction levels.
cy-gb	Byddai hyn yn cynnwys mesurau sy'n ymwneud â chydraddoldeb fel y gallwn ddeall yn well brofiadau gwahanol grwpiau â nodweddion gwarchodedig o deithio a'u lefelau o foddhad.

en-gb	In relation to health, we will continue to measure air quality and environmental noise attributable to transport.
cy-gb	O ran iechyd, byddwn yn parhau i fesur ansawdd aer a sŵn yn yr amgylchedd y gellir ei briodoli i drafnidiaeth.

en-gb	For safety, we will consider monitoring how safe people feel using different types of public transport, and also walking and cycling.
cy-gb	Er diogelwch, byddwn yn ystyried monitro pa mor ddiogel mae pobl yn teimlo wrth ddefnyddio gwahanol fathau o drafnidiaeth gyhoeddus, a yn ogystal â cherdded a beicio.

en-gb	This would complement the data that we already collect on accidents, vehicle enforcement checks and compliance with speed limits.
cy-gb	Byddai hyn yn ategu'r data yr ydym eisoes yn eu casglu ar ddamweiniau, archwiliadau gorfodi ar gerbydau a chydymffurfio â therfynau cyflymder.

en-gb	We will continue to assess CO2 and other emissions from different modes of transport, as well as tonnes of carbon generated per person per kilometre travelled by different modes.
cy-gb	Byddwn yn parhau i asesu CO2 ac allyriadau eraill o wahanol fathau o drafnidiaeth, yn ogystal â thunelli o garbon a gynhyrchir gan wahanol ddulliau teithio fesul person fesul cilomedr a deithir.

en-gb	We will need to also consider the impact of transport on biodiversity, ecosystem resilience and waste.
cy-gb	Bydd angen inni hefyd ystyried effaith trafnidiaeth ar fioamrywiaeth, cydnerthedd ecosystemau a gwastraff.

en-gb	We may also need to look more closely at milestones for distance travelled.
cy-gb	Efallai y bydd angen i ni edrych yn fanylach hefyd ar gerrig milltir ar gyfer y pellter a deithir.

en-gb	This will include consideration of the extent to which people can access work, leisure, education and services by sustainable transport modes, as well as issues such as affordability and the causes of congestion.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys ystyried i ba raddau y gall pobl gyrraedd y gwaith, hamdden, addysg a gwasanaethau drwy ddulliau teithio cynaliadwy, yn ogystal â materion fel fforddiadwyedd ac achosion tagfeydd.

en-gb	To understand how well we are managing and maintaining infrastructure, we need data on the condition of transport infrastructure including the number and severity of defects and the associated maintenance backlog.
cy-gb	Er mwyn deall pa mor dda rydym yn rheoli ac yn cynnal seilwaith mae angen data arnom ar gyflwr seilwaith trafnidiaeth, gan gynnwys nifer a difrifoldeb y diffygion a’r gwaith cynnal a chadw cysylltiedig sydd wedi ôl-gronni.

en-gb	The average age and fuel efficiency of service vehicles including the bus fleet, taxi and private hire vehicle fleets and rolling stock is also relevant.
cy-gb	Mae oedran cyfartalog ac effeithlonrwydd tanwydd cerbydau gwasanaeth, gan gynnwys fflydoedd o fysiau, tacsis a cherbydau hurio preifat a threnau, hefyd yn berthnasol.

en-gb	In future it would be useful to better understand the transport workforce in Wales, although this is difficult to define, given that it also could include logistics, and parts of the visitor economy.
cy-gb	Yn y dyfodol byddai'n ddefnyddiol deall y gweithlu trafnidiaeth yng Nghymru yn well, er ei fod yn anodd ei ddiffinio, o gofio y gallai hefyd gynnwys logisteg a rhannau o'r economi ymwelwyr.

en-gb	For the supply chain we need to better understand progress on the transition to low or zero-emission vehicles and gain a better understanding of data around freight and logistics in general.
cy-gb	Mewn perthynas â’r gadwyn gyflenwi mae angen inni ddeall yn well y cynnydd o ran newid i gerbydau allyriadau isel neu cerbydau di-allyriadau a chael dealltwriaeth well o ddata ar gludo nwyddau a logisteg yn gyffredinol.

en-gb	We will need data on the contribution of transport to culture and the Welsh language, and better information on the protection of heritage assets and their settings in asset management and transport interventions.
cy-gb	Bydd arnom angen data ar gyfraniad trafnidiaeth at ddiwylliant a'r iaith Gymraeg, a gwybodaeth well am ddiogelu asedau treftadaeth a'u lleoliadau wrth reoli asedau ac ymyriadau trafnidiaeth.

en-gb	5.5 Data on modes and sectors
cy-gb	5.5 Dulliau a sectorau teithio

en-gb	We will also need to continue to gather data on each of the modes and sectors and develop new measures to ensure that we are progressing on our wider commitments.
cy-gb	Bydd angen i ni hefyd barhau i gasglu data ar bob un o'r dulliau teithio a'r sectorau a datblygu mesurau newydd i sicrhau ein bod yn gwneud cynnydd ar ein hymrwymiadau ehangach.

en-gb	For example, we will need to track the growth of active travel as part of our modal share target.
cy-gb	Er enghraifft, bydd angen inni olrhain twf teithio llesol fel rhan o’n targed i gynyddu ei gyfran o gymharu â dulliau teithio eraill.

en-gb	We will also need more research to understand barriers to active travel for people who do not currently walk or cycle for everyday journeys, including people who share protected characteristics.
cy-gb	Hefyd bydd angen rhagor o ymchwil i ddeall yr hyn sy’n rhwystro pobl nad ydynt yn cerdded nac yn beicio ar hyn o bryd ar gyfer teithiau bob dydd rhag defnyddio dulliau teithio llesol, gan gynnwys pobl sydd â nodweddion gwarchodedig.

en-gb	For bus and rail, we will continue to gather more specific data on punctuality, use, reliability, safety and service provision as well as barriers to use.
cy-gb	Ar gyfer bysiau a rheilffyrdd, byddwn yn parhau i gasglu data mwy penodol ar brydlondeb, defnydd, dibynadwyedd, diogelwch a darparu gwasanaethau yn ogystal â rhwystrau rhag eu defnyddio.

en-gb	We will also need to track our progress towards lower emissions buses and licensed vehicles, and decarbonising rail traction.
cy-gb	Bydd angen inni hefyd olrhain ein cynnydd tuag at fysiau a cherbydau trwyddedig allyriadau is, a datgarboneiddio’r rheilffyrdd.

en-gb	For roads we will continue to gather data on road safety, journey reliability, traffic volumes, vehicle class and fuel type as well as the long-term measurement of the performance indicators set up in the 20 mph pilot studies.
cy-gb	Ar gyfer ffyrdd byddwn yn parhau i gasglu data ar ddiogelwch ar y ffyrdd, dibynadwyedd teithiau, lefelau traffig, dosbarth cerbyd a math o danwydd yn ogystal â mesur y dangosyddion perfformiad a sefydlwyd yn yr astudiaethau peilot 20mya yn y tymor hir.

en-gb	In future we will need better data on cycle use and to better understand pedestrian movements and behaviours.
cy-gb	Yn y dyfodol, bydd angen data gwell arnom ar ddefnyddio beiciau a deall symudiadau ac ymddygiadau cerddwyr yn well.

en-gb	We will also need to understand the carbon impact of operating, maintaining and improving the road network, and progress on reducing the maintenance backlog to sustainable levels.
cy-gb	Bydd angen i ni hefyd ddeall effeithiau gweithredu, cynnal a chadw a gwella'r rhwydwaith ffyrdd ar garbon, a chynnydd o ran lleihau’r gwaith cynnal a chadw sydd wedi ôl-gronni i lefelau cynaliadwy.

en-gb	Importantly, we will need to understand the direct and indirect impacts of our investments against all modes.
cy-gb	Yn bwysig, bydd angen i ni ddeall effeithiau uniongyrchol ac anuniongyrchol ein buddsoddiadau ar gyfer pob dull.

en-gb	The five ways of working
cy-gb	Y pum ffordd o weithio

en-gb	In order to achieve all of this we need to think and work differently.
cy-gb	Er mwyn cyflawni hyn i gyd bydd angen inni feddwl a gweithio mewn ffordd wahanol.

en-gb	We will do this by using the five ways of working, set out in the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015.
cy-gb	Byddwn yn gwneud hyn drwy ddefnyddio’r pum ffordd o weithio a amlinellir yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

en-gb	6.1 Involvement
cy-gb	6.1 Cynnwys

en-gb	We will involve people in the design and delivery of transport services.
cy-gb	Byddwn yn cynnwys pobl yn y gwaith o gynllunio a darparu gwasanaethau trafnidiaeth.

en-gb	This is critical to our ambition to overcome the barriers that prevent people from making best use of sustainable transport.
cy-gb	Mae hyn yn hanfodol i'n huchelgais i oresgyn y rhwystrau sy'n atal pobl rhag manteisio i’r eithaf ar drafnidiaeth.

en-gb	We will ask people who share protected characteristics and also Welsh speakers to advise on policies and programmes as they are developed, implemented and evaluated.
cy-gb	Byddwn yn gofyn i bobl sydd â nodweddion gwarchodedig a siaradwyr Cymraeg roi cyngor ar bolisïau a rhaglenni, wrth iddynt gael eu datblygu, eu gweithredu a'u gwerthuso.

en-gb	We also need to engage with people who don’t use sustainable transport now, in order to better understand the barriers they face, and how best to encourage them to use sustainable transport.
cy-gb	Mae angen inni hefyd ymgysylltu â phobl nad ydynt yn defnyddio trafnidiaeth gynaliadwy nawr, er mwyn deall yn well y rhwystrau y maent yn eu hwynebu, a'r ffordd orau o'u hannog i ddefnyddio trafnidiaeth gynaliadwy.

en-gb	6.2 Collaboration
cy-gb	6.2 Cydweithio

en-gb	Chapter Four shows how we will work in partnership with the UK Government, with the Commissioners in Wales and the National Infrastructure Commission, with Welsh Local Authorities and the new Corporate Joint Committees, with Transport for Wales and with transport providers to deliver the commitments in Llwybr Newydd.
cy-gb	Mae Pennod Pedwar yn dangos sut y byddwn yn gweithio mewn partneriaeth gyda Llywodraeth y DU, y Comisiynwyr yng Nghymru a'r Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol, Awdurdodau Lleol Cymru a'r Cydbwyllgorau Corfforedig newydd, Trafnidiaeth Cymru a darparwyr trafnidiaeth i gyflawni'r ymrwymiadau yn Llwybr Newydd.

en-gb	We will also collaborate with other policy areas including planning, the economy, health, equality, decarbonisation, the environment, culture and Welsh language in order to align our approach to transport with wider goals, and to ensure that we are not working in isolation.
cy-gb	Byddwn hefyd yn cydweithio â meysydd polisi eraill gan gynnwys cynllunio, yr economi, iechyd, cydraddoldeb, datgarboneiddio, yr amgylchedd, diwylliant a'r Gymraeg er mwyn cysoni ein dull gweithredu ar gyfer trafnidiaeth â nodau ehangach, a sicrhau nad ydym yn gweithio ar wahân.

en-gb	6.3 Prevention
cy-gb	6.3 Atal

en-gb	Llwybr Newydd aims to prevent problems occurring or getting worse.
cy-gb	Nod Llwybr Newydd yw atal problemau rhag digwydd neu waethygu.

en-gb	This includes problems associated with equality, health and climate change.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys problemau sy'n gysylltiedig â chydraddoldeb, iechyd a newid yn yr hinsawdd.

en-gb	Our four well-being ambitions show how we will address major long-term challenges for society, including equality and health, the environment, the economy and places, and culture and Welsh language.
cy-gb	Mae ein pedwar uchelgais llesiant yn dangos sut y byddwn yn mynd i'r afael â heriau hirdymor mawr i’n cymdeithas, gan gynnwys cydraddoldeb ac iechyd, yr amgylchedd, yr economi a lleoedd, a diwylliant a’r Gymraeg.

en-gb	We will take action to address those problems through the five-year priorities as well as by measuring progress, through our delivery plans and the mini-plans for each mode and sector.
cy-gb	Byddwn yn cymryd camau i fynd i'r afael â'r problemau hynny drwy'r blaenoriaethau pum mlynedd sy'n dilyn, yn ogystal â thrwy fesur cynnydd, drwy ein cynlluniau cyflawni a'r cynlluniau bach ar gyfer pob dull teithio a sector.

en-gb	6.4 Integration
cy-gb	6.4 Integreiddio

en-gb	We will take an integrated approach to strategic transport policies and programming, making sure that we consider each of the seven national well-being goals.
cy-gb	Byddwn yn ymdrin â pholisïau a rhaglenni trafnidiaeth strategol mewn ffordd integredig, gan sicrhau ein bod yn ystyried pob un o'r saith nod llesiant cenedlaethol.

en-gb	For example, we will make sure that our policies on decarbonisation also address issues such as equality and health.
cy-gb	Er enghraifft, byddwn yn sicrhau bod ein polisïau ar ddatgarboneiddio hefyd yn mynd i'r afael â materion fel cydraddoldeb ac iechyd.

en-gb	We will also use WelTAG to make sure that individual transport investment decisions take well-being goals into account.
cy-gb	Byddwn hefyd yn defnyddio WelTAG i sicrhau bod penderfyniadau buddsoddi mewn trafnidiaeth unigol yn ystyried nodau llesiant.

en-gb	We will also recognise the importance of integration between transport modes, through our Integrated Journey Planning Pathway.
cy-gb	Byddwn hefyd yn cydnabod pwysigrwydd integreiddio rhwng dulliau trafnidiaeth, drwy ein Llwybr Integredig ar gyfer Cynllunio Teithiau.

en-gb	6.5 Long-term
cy-gb	6.5 Hirdymor

en-gb	Llwybr Newydd takes a long-term approach by setting 20-year well-being ambitions and by exploring targets and measures that will help track our contribution to those.
cy-gb	Mae Llwybr Newydd yn defnyddio dull hirdymor o weithredu drwy bennu uchelgeisiau llesiant 20 mlynedd a thrwy archwilio targedau a mesurau a fydd yn helpu i olrhain ein cyfraniad at y rheini.

en-gb	We also recognise that taking a long-term view may involve flexing our policies and approaches in order to meet those ambitions.
cy-gb	Rydym hefyd yn cydnabod y gallai cymryd golwg hirdymor olygu addasu ein polisïau a'n dulliau gweithredu er mwyn cyflawni'r uchelgeisiau hynny.

en-gb	Therefore, we have set five-year priorities which we will keep under review.
cy-gb	Felly, yr ydym wedi pennu blaenoriaethau pum mlynedd y byddwn yn parhau i'w hadolygu.

en-gb	We need to act now to build on the opportunity created by COVID-19 to think differently about how we work and where we work.
cy-gb	Mae angen inni weithredu nawr i adeiladu ar y cyfle a grëwyd gan COVID-19 i feddwl yn wahanol am sut rydym yn gweithio a lle rydym yn gweithio.

en-gb	It has also shown us that however well we plan for the future, events can and will throw us off course.
cy-gb	Mae hefyd wedi dangos i ni, waeth pa mor dda rydym yn cynllunio ar gyfer y dyfodol, y gellir disgwyl digwyddiadau a fydd yn ein bwrw ni oddi ar ein hechel.

en-gb	Mini-plans
cy-gb	Cynlluniau bach

en-gb	These mini-plans show how individual transport sectors and modes will deliver the priorities in Llwybr Newydd.
cy-gb	Mae'r cynlluniau bach hyn yn dangos sut y bydd sectorau a dulliau teithio unigol yn cyflawni'r blaenoriaethau yn Llwybr Newydd.

en-gb	They do not replace the need for more comprehensive sector and modal strategies, particularly in fast-changing areas such as aviation, logistics and freight.
cy-gb	Nid ydynt yn disodli'r angen am strategaethau mwy cynhwysfawr ar gyfer sectorau a dulliau teithio, yn enwedig mewn meysydd sy'n newid yn gyflym fel hedfanaeth, logisteg a chludo nwyddau.

en-gb	Integrated approach to transport
cy-gb	Ymdriniaeth integredig i drafnidiaeth

en-gb	Although we have set out individual mini-plans, we will continue to take an integrated approach to transport through our four pathways:
cy-gb	Er ein bod wedi nodi cynlluniau bach unigol, byddwn yn parhau i ymdrin â thrafnidiaeth mewn ffordd integredig drwy ein pedwar llwybr:

en-gb	decarbonisation
cy-gb	datgarboneiddio

en-gb	equality
cy-gb	cydraddoldeb

en-gb	integrated journey planning, and
cy-gb	cynlluniau teithiau integredig, a

en-gb	rural transport.
cy-gb	trafnidiaeth wledig.

en-gb	These pathways will make sure that we work across all transport modes and sectors on key issues to deliver wider commitments.
cy-gb	Bydd y llwybrau hyn yn sicrhau ein bod yn gweithio ar draws pob dull teithio a sector  ar faterion allweddol i gyflawni ymrwymiadau ehangach.

en-gb	Regional Transport Plans and the National Transport Delivery Plan will also cover more than one mode or sector.
cy-gb	Bydd Cynlluniau Trafnidiaeth Rhanbarthol a'r Cynllun Cyflawni Cenedlaethol ar gyfer Trafnidiaeth hefyd yn cynnwys mwy nag un dull teithio neu sector.

en-gb	7.1 Active travel
cy-gb	7.1 Teithio llesol

en-gb	Our vision
cy-gb	Gweledigaeth

en-gb	In line with the Active Travel (Wales) Act we want walking and cycling to become the normal choice for shorter journeys, because active travel is better for our health, our environment and the economy
cy-gb	Yn unol â Deddf Teithio Llesol (Cymru) rydym am i gerdded a beicio ddod y dewis arferol ar gyfer teithiau byrrach, am fod teithio llesol yn well ar gyfer hiechyd, ein hamgylchedd a'r economi

en-gb	Over the next five years we will with partners:
cy-gb	Yn ystod y pum mlynedd nesaf byddwn yn gweithio gyda’n partneriaid i wneud y canlynol:

en-gb	continuously develop a network of local routes for walking and cycling to connect people with the places they travel to for everyday journeys
cy-gb	gweithio’n barhaus i ddatblygu rhwydwaith o lwybrau lleol ar gyfer cerdded a beicio, i gysylltu pobl â'r lleoedd y maent yn teithio iddynt ar gyfer teithiau bob dydd

en-gb	refresh the plans for Integrated Active Travel Networks every three years, based on extensive consultation with a particular emphasis on people who do not currently walk or cycle for local trips
cy-gb	adnewyddu'r cynlluniau ar gyfer Rhwydweithiau Teithio Llesol Integredig bob tair blynedd, yn seiliedig ar ymgynghori helaeth gyda phwyslais arbennig ar bobl nad ydynt yn cerdded nac yn beicio ar gyfer teithiau lleol ar hyn o bryd

en-gb	include education facilities on Network Maps, including Welsh-medium education
cy-gb	gynnwys cyfleusterau addysg ar Fapiau Rhwydwaith, gan gynnwys addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	train and develop professionals in best practice active travel design and guidance to ensure high quality infrastructure is put in place
cy-gb	hyfforddi a datblygu gweithwyr proffesiynol yn yr arferion gorau a’r arweiniad ar gyfer cynllunio teithio llesol, i sicrhau bod seilwaith o ansawdd uchel yn cael ei roi ar waith

en-gb	develop a package of ‘soft’ behaviour change measures, such as aiming to make cycle training available for all and travel planning, to complement ‘hard’ infrastructure investment.
cy-gb	datblygu pecyn o fesurau newid ymddygiad 'meddal', fel ceisio sicrhau bod hyfforddiant beicio a chynlluniau teithio ar gael i bawb, i ategu’r buddsoddi mewn  seilwaith caled

en-gb	put in place a policy framework that ensures that all new developments, including new school and health facilities, make provision for walking and cycling from the outset
cy-gb	sefydlu fframwaith polisi sy'n sicrhau bod pob datblygiad newydd, gan gynnwys ysgolion a chyfleusterau iechyd newydd, yn darparu ar gyfer cerdded a beicio o'r cychwyn cyntaf

en-gb	encourage all schools to have an active travel plan and adopt actions to slow traffic and widen pavements around schools
cy-gb	annog pob ysgol i sicrhau bod cynllun teithio llesol ar waith a mabwysiadu camau gweithredu i arafu traffig ac ehangu palmentydd o amgylch ysgolion

en-gb	change the default speed limit from 30mph to 20mph in built-up areas to reduce traffic related injuries and fatalities and make walking and cycling safer and more attractive
cy-gb	newid y terfyn cyflymder diofyn o 30mya i 20mya mewn ardaloedd adeiledig er mwyn lleihau anafiadau a marwolaethau sy'n gysylltiedig â thraffig a gwneud cerdded a beicio'n fwy diogel ac yn fwy deniadol

en-gb	support safer, better cycle paths and more space for walking and cycling through closing roads for vehicle traffic, more facilities for pedestrians, and support for cycle training and safety schemes for all road users
cy-gb	cefnogi llwybrau beicio mwy diogel a gwell a rhagor o le ar gyfer cerdded a beicio drwy gau ffyrdd i gerbydau, rhagor o gyfleusterau i gerddwyr, a chymorth ar gyfer hyfforddiant beicio a chynlluniau diogelwch ar gyfer pob defnyddiwr ffordd

en-gb	introduce pilot schemes to make use of electrically assisted bikes (e-bikes) and e-cargo bikes an affordable option for more individuals and businesses
cy-gb	cyflwyno cynlluniau peilot i wneud defnyddio beiciau a gynorthwyir yn drydanol (e-feiciau) a beiciau e-gargo yn opsiwn fforddiadwy i ragor o unigolion a busnesau

en-gb	work with partners on behaviour-change programmes to encourage uptake of healthy and active travel through for example, workplace schemes, including provision of facilities such as cycle parking
cy-gb	gweithio gyda phartneriaid ar raglenni newid ymddygiad i annog pobl i fanteisio ar deithio iach a llesol drwy, er enghraifft, gynlluniau yn y gweithle, gan gynnwys darparu cyfleusterau fel mannau parcio beiciau

en-gb	work with UK partners on a regulatory framework for micro-mobility modes such as e-scooters
cy-gb	gweithio gyda phartneriaid yn y DU ar fframwaith rheoleiddio ar gyfer dulliau micro-symudedd fel e-sgwteri

en-gb	manage and evaluate the Active Travel Fund which supports local authorities to develop and deliver active travel schemes, including best-practice sharing and regional collaboration
cy-gb	rheoli a gwerthuso'r Gronfa Teithio Llesol sy'n helpu awdurdodau lleol i ddatblygu a chyflawni cynlluniau teithio llesol, gan gynnwys rhannu’r arferion gorau a chydweithio rhanbarthol

en-gb	work towards ‘Safe Cycling from Village to Town’ giving villages safe cycling access to the nearest town and creating hub-and-spoke active travel corridors connecting market towns and other significant local centres to surrounding villages and outlying developments
cy-gb	gweithio tuag at 'Feicio Diogel o Bentref i Dref', gan ddarparu mynediad beicio i'r dref agosaf ar gyfer pentrefi, a chreu coridorau teithio llesol both ac adain sy'n cysylltu trefi marchnad a chanolfannau lleol arwyddocaol eraill â phentrefi cyfagos a datblygiadau anghysbell.

en-gb	Well-being ambitions
cy-gb	Uchelgeisiau llesiant

en-gb	By 2040 active travel will have delivered significant well-being benefits because:
cy-gb	Erbyn 2040 bydd teithio llesol wedi darparu manteision llesiant sylweddol oherwydd y canlynol:

en-gb	People and communities
cy-gb	Pobl a chymunedau

en-gb	active travel is more inclusive
cy-gb	mae teithio llesol yn fwy cynhwysol

en-gb	overall activity levels have increased because more people are walking and cycling
cy-gb	mae lefelau gweithgarwch cyffredinol wedi cynyddu oherwydd bod rhagor o bobl yn cerdded ac yn beicio

en-gb	walking and cycling is safer for everyone
cy-gb	mae cerdded a beicio yn fwy diogel i bawb

en-gb	The environment
cy-gb	Yr amgylchedd

en-gb	there are fewer greenhouse gas emissions and air quality has improved because more people have replaced car journeys with active travel
cy-gb	mae llai o allyriadau nwyon tŷ gwydr ac mae ansawdd aer wedi gwella am fod rhagor o bobl yn defnyddio dulliau teithio llesol yn lle’r car

en-gb	biodiversity is maintained and ecosystems are more resilient on existing active travel networks and in the design of new active travel infrastructure
cy-gb	mae bioamrywiaeth mewn cyflwr gwell, ac mae ecosystemau'n fwy cydnerth ar rwydweithiau teithio llesol presennol ac yn cael eu hystyried wrth ddylunio seilwaith teithio llesol newydd

en-gb	active travel networks are well maintained and managed, and upgraded to adapt to climate change
cy-gb	mae rhwydweithiau teithio llesol yn cael eu cynnal a’u cadw a'u rheoli'n dda, a'u huwchraddio i ddelio ag effaith newid yn yr hinsawdd

en-gb	Places and the economy
cy-gb	Lleoedd a’r economi

en-gb	more people use active travel to get to work
cy-gb	mae rhagor o bobl yn defnyddio teithio llesol i gyrraedd y gwaith

en-gb	innovations have encouraged the uptake of active travel including e-bike and e-cargo bike schemes
cy-gb	mae datblygiadau arloesol wedi annog pobl i fanteisio ar deithio llesol gan gynnwys cynlluniau e-feic ac e-gargo

en-gb	there is a thriving active travel economy
cy-gb	mae economi teithio llesol ffyniannus

en-gb	the National Cycle Network is in good condition and supports the visitor economy
cy-gb	mae'r Rhwydwaith Beicio Cenedlaethol mewn cyflwr da er mwyn cefnogi'r economi ymwelwyr

en-gb	Culture and the Welsh language
cy-gb	Diwylliant a’r Gymraeg

en-gb	former railway lines and other redundant transport infrastructure are safeguarded for the future or for re-use or as cycle paths, footpaths or footways
cy-gb	mae hen reilffyrdd a seilwaith trafnidiaeth segur arall yn cael eu diogelu i'w hailddefnyddio neu eu troi yn llwybrau beicio, llwybrau troed neu droedffyrdd

en-gb	more people can use walking and cycling to enjoy Wales’ historic sites and monuments, national parks and landscapes and coastal areas
cy-gb	gall rhagor o bobl ddefnyddio cerdded a beicio i fwynhau safleoedd a henebion hanesyddol, parciau a thirweddau cenedlaethol ac ardaloedd arfordirol Cymru

en-gb	Five ways of working
cy-gb	Y pum ffordd o weithio

en-gb	involve people in the design of new active travel networks and help local authorities reach those who currently do not travel actively
cy-gb	cynnwys pobl yn y gwaith o gynllunio rhwydweithiau teithio llesol newydd a helpu awdurdodau lleol i gyrraedd y rhai nad ydynt yn teithio’n llesol ar hyn o bryd

en-gb	ensure active travel policies and the design of new active travel infrastructure take equality into account
cy-gb	sicrhau bod polisïau teithio llesol a dyluniad seilwaith teithio llesol newydd yn ystyried cydraddoldeb

en-gb	replace car journeys with active travel to prevent climate change as part of our wider targets for modal share
cy-gb	disodli ceir â dulliau teithio llesol i fynd i'r afael â newid hirdymor yn yr hinsawdd fel rhan o'n targedau ehangach ar gyfer rhannu dulliau teithio

en-gb	collaborate with colleagues in planning, built environment, health, environment and education sectors to increase levels of active travel
cy-gb	cydweithio â chydweithwyr yn y sectorau cynllunio, yr amgylchedd adeiledig, iechyd, yr amgylchedd ac addysg i gynyddu lefelau teithio llesol

en-gb	monitor and review our priorities as well as the contribution of active travel to Llwybr Newydd as a whole.
cy-gb	monitro ac adolygu ein blaenoriaethau yn ogystal â chyfraniad teithio llesol at Lwybr Newydd yn ei chyfanrwydd.

en-gb	7.2 Bus
cy-gb	7.2 Bysiau

en-gb	A stable and coherent network of bus services that are fully integrated with other modes of public transport, that are reliable, affordable, flexible, easy to use, low-carbon and that encourage more people to use the bus rather than their cars.
cy-gb	Rhwydwaith sefydlog a chydlynol o wasanaethau bysiau sydd wedi'u hintegreiddio'n llawn â mathau eraill o drafnidiaeth gyhoeddus, sy'n ddibynadwy, yn fforddiadwy, yn hyblyg, yn hawdd eu defnyddio, yn garbon isel ac sy'n annog rhagor o bobl i ddefnyddio'r bws yn hytrach na'u ceir.

en-gb	Over the next five years we will:
cy-gb	Yn ystod y pum mlynedd nesaf byddwn yn gwneud y canlynol:

en-gb	support quality, affordable, regular, reliable and punctual bus services in partnership with local authorities, the commercial and third sectors
cy-gb	cefnogi gwasanaethau bysiau fforddiadwy, rheolaidd, dibynadwy a phrydlon mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, y sector masnachol a'r trydydd sector

en-gb	address congestion hotspots and invest in bus stations and stops to speed up journeys and improve passenger experiences
cy-gb	mynd i'r afael â thagfeydd a buddsoddi mewn gorsafoedd ac arosfannau bysiau i gyflymu teithiau a gwella profiadau teithwyr

en-gb	extend the reach of bus services in Wales
cy-gb	estyn cyrhaeddiad gwasanaethau bysiau yng Nghymru

en-gb	set standards so passengers know what they can expect from bus services in Wales
cy-gb	pennu safonau fel bod teithwyr yn gwybod yr hyn y gallant ei ddisgwyl gan wasanaethau bysiau yng Nghymru

en-gb	continue to improve bus services for education including Welsh-medium education
cy-gb	parhau i wella gwasanaethau bysiau ar gyfer addysg gan gynnwys addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	keep drivers and passengers safe by ensuring access to contactless payment technology, screens and other measures required to maintain public health
cy-gb	cadw gyrwyr a theithwyr yn ddiogel drwy sicrhau mynediad at dechnoleg talu digyffwrdd, sgriniau a mesurau eraill sydd eu hangen i gynnal iechyd y cyhoedd

en-gb	manage post-COVID-19 adaptations to bus services to reflect the changing needs of the travelling public
cy-gb	rheoli addasiadau ôl-COVID-19 i wasanaethau bysiau i adlewyrchu anghenion newidiol y cyhoedd wrth iddynt deithio

en-gb	deliver innovative, more flexible bus services, in partnership with local authorities, the commercial and third sectors
cy-gb	darparu gwasanaethau bysiau arloesol, mwy hyblyg, mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, y sector masnachol a'r trydydd sector

en-gb	roll out the technology and infrastructure to deliver ultra-low emissions buses
cy-gb	cyflwyno'r dechnoleg a'r seilwaith sydd eu hangen ar gyfer bysiau allyriadau isel iawn

en-gb	progress our new bus legislation that gives the public sector more control over local bus services
cy-gb	datblygu ein deddfwriaeth bysiau newydd sy'n rhoi rhagor o reolaeth i'r sector cyhoeddus dros wasanaethau bysiau lleol

en-gb	improve working conditions and attractiveness of the industry to bus drivers
cy-gb	gwella amodau gwaith ac atyniad y diwydiant i yrwyr bysiau

en-gb	ensure there is training in place to ensure that drivers make everybody feel welcome and safe, and keep that training up to date
cy-gb	sicrhau bod hyfforddiant ar waith i helpu gyrwyr bysiau i ddeall yn well y sbectrwm o anableddau nad ydynt bob amser yn gorfforol, a diweddaru'r hyfforddiant hwnnw

en-gb	support the Traffic Commissioner in implementing an effective enforcement regime that helps to improve reliability and journey times for passengers
cy-gb	cefnogi'r Comisiynydd Traffig i weithredu system orfodi effeithiol sy'n helpu i wella dibynadwyedd ac amseroedd teithio

en-gb	prepare Welsh language standards for those who provide bus services in Wales
cy-gb	paratoi safonau'r Gymraeg ar gyfer y rhai sy'n darparu gwasanaethau bysiau yng Nghymru

en-gb	work with bus providers to help deliver these priorities and to attract bus group company investment in their Welsh services, with longer-term funding horizons.
cy-gb	gweithio gyda darparwyr bysiau i helpu i gyflawni'r blaenoriaethau hyn ac i ddenu cwmnïau bysiau i fuddsoddi yn eu gwasanaethau yng Nghymru, gyda llygad ar y tymor hwy.

en-gb	By 2040 we will deliver significant well-being benefits through bus services because:
cy-gb	Erbyn 2040 byddwn yn sicrhau manteision llesiant sylweddol drwy wasanaethau bysiau oherwydd y canlynol:

en-gb	a faster, more reliable network of bus routes and services means people will not miss out on access to health, education, job opportunities and social contact simply because of where they to live
cy-gb	mae rhwydwaith cyflymach a mwy dibynadwy o lwybrau a gwasanaethau bysiau’n golygu na fydd pobl yn colli mynediad at wasanaethau iechyd, addysg, cyfleoedd gwaith a chysylltiadau cymdeithasol dim ond oherwydd yr ardal maent yn byw ynddi

en-gb	bus services and facilities are accessible, attractive and safe for everyone
cy-gb	mae gwasanaethau a chyfleusterau bysiau yn hygyrch, deniadol a diogel i bawb

en-gb	more people replace car journeys with buses
cy-gb	mae rhagor o bobl yn defnyddio bysiau yn lle ceir

en-gb	all buses are zero-tailpipe emissions
cy-gb	bydd pob bws yn gerbyd di-allyriadau

en-gb	Economy and places
cy-gb	Yr economi a lleoedd

en-gb	high-quality, flexible and reliable bus services get people where they want to go, when they want to get there and integrate with other services
cy-gb	mae gwasanaethau bysiau hyblyg a dibynadwy o ansawdd uchel, wedi’u hintegreiddio â gwasanaethau eraill, yn cludo pobl i lle maent am fynd, pan fyddant am fynd

en-gb	Wales is a centre for innovative technology that helped reduce emissions from buses
cy-gb	mae Cymru yn ganolfan dechnoleg arloesol a helpodd i leihau allyriadau o fysiau

en-gb	decisions about new development take into account the availability of bus services
cy-gb	mae penderfyniadau am ddatblygiadau newydd yn ystyried argaeledd gwasanaethau bysiau

en-gb	better strategic decision-making about bus services at a national and regional level ensures that government funding supports services that people want to use
cy-gb	mae penderfyniadau strategol gwell ynghylch gwasanaethau bysiau ar lefel genedlaethol a lefel ranbarthol yn sicrhau bod cyllid y llywodraeth yn cefnogi’r gwasanaethau y mae pobl am eu defnyddio

en-gb	better real time information and integrated, smart ticketing helps people travel confidently across different modes of transport at the best time and cost for them
cy-gb	mae gwybodaeth amser real well a system docynnau integredig, glyfar yn helpu pobl i deithio'n hyderus gan ddefnyddio gwahanol fathau o drafnidiaeth ar yr adeg orau ac am y gost orau

en-gb	more Welsh speakers can confidently use bus services in the language of their choice
cy-gb	mae rhagor o siaradwyr Cymraeg yn gallu defnyddio gwasanaethau bysiau’n hyderus gan ddefnyddio’r iaith o’u dewis

en-gb	buses are a good option for getting to and from major arts and sporting events, and for enjoying Wales’ natural and cultural heritage
cy-gb	mae bysiau’n opsiwn da ar gyfer cyrraedd digwyddiadau celfyddydol a chwaraeon mawr, ac ar gyfer mwynhau treftadaeth naturiol a diwylliannol Cymru

en-gb	involve people, including those who share protected characteristics in the design and delivery of bus services, through the Transport for Wales advisory panel
cy-gb	cynnwys pobl yn y gwaith o gynllunio a darparu gwasanaethau bysiau, drwy Banel Cynghori Trafnidiaeth Cymru

en-gb	integrate equality considerations by taking an inclusive approach to the design of bus services and infrastructure
cy-gb	integreiddio ystyriaethau cydraddoldeb drwy gynllunio gwasanaethau bysiau a dylunio seilwaith mewn modd cynhwysol

en-gb	address decarbonisation through an ultra-low emissions bus fleet and use the investment hierarchy to prioritise bus as part of new transport infrastructure
cy-gb	mynd i'r afael â datgarboneiddio drwy fflydoedd bysiau allyriadau isel iawn a defnyddio'r hierarchaeth fuddsoddi i flaenoriaethu bysiau fel rhan o seilwaith trafnidiaeth newydd

en-gb	collaborate with local authorities and bus operators to provide reliable bus services and work with planning, health and education to ensure that the availability of bus services is a key consideration in new developments
cy-gb	cydweithio ag awdurdodau lleol a gweithredwyr bysiau i ddarparu gwasanaethau bysiau dibynadwy, a gweithio gyda meysydd cynllunio, iechyd ac addysg i sicrhau bod argaeledd gwasanaethau bysiau yn ystyriaeth allweddol ar gyfer datblygiadau newydd

en-gb	monitor our five-year priorities and review them as needed as well as the long-term contribution of bus to Llwybr Newydd as a whole.
cy-gb	monitro ein blaenoriaethau pum mlynedd a'u hadolygu yn ôl y angen, ynghyd â chyfraniad hirdymor bysiau at Lwybr Newydd yn ei chyfanrwydd.

en-gb	7.3 Rail
cy-gb	7.3 Trenau

en-gb	We want to achieve the efficient and accessible passenger and freight rail services that people and businesses in Wales need, in order to better support our wider well-being ambitions.
cy-gb	Rydym am sicrhau’r gwasanaethau rheilffyrdd ar gyfer teithwyr ac ar gyfer cludo nwyddau sydd eu hangen ar bobl a busnesau yng Nghymru, er mwyn ategu yn well ein huchelgeisiau llesiant ehangach.

en-gb	deliver our public transport Metro systems in all parts of Wales to improve services and better integrate other public transport and active travel with the rail system
cy-gb	cyflwyno ein systemau Metro trafnidiaeth gyhoeddus i bob rhan o Gymru i wella gwasanaethau ac integreiddio trafnidiaeth gyhoeddus arall a theithio llesol yn well â'r system reilffyrdd

en-gb	make rail services more attractive and improve customer experiences
cy-gb	gwneud gwasanaethau rheilffyrdd yn fwy deniadol a gwella profiadau cwsmeriaid

en-gb	work with the UK Government to develop the rail element as part of the wider solution to congestion on the M4
cy-gb	gweithio gyda Llywodraeth y DU i ddatblygu'r elfen rheilffyrdd fel rhan o'r ateb ehangach i dagfeydd ar yr M4

en-gb	work with Network Rail and the UK Government to improve rail infrastructure across Wales, including rolling out rail electrification across Wales, delivering network improvements and extensions, developing new stations and re-opening stations in Wales
cy-gb	gweithio gyda Network Rail a Llywodraeth y DU i wella y seilwaith rheilffyrdd ledled Cymru, gan gynnwys trydaneiddio rheilffyrdd ledled Cymru, gwneud gwelliannau ac estyniadau i'r rhwydwaith, datblygu gorsafoedd newydd ac ailagor gorsafoedd yng Nghymru

en-gb	support community rail partnerships as part of our wider engagement with communities and our support for the third sector
cy-gb	cefnogi partneriaethau rheilffyrdd cymunedol fel rhan o'n gwaith ymgysylltu ehangach â chymunedau a'n cefnogaeth i'r trydydd sector

en-gb	recruit more bilingual staff and provide opportunities for existing staff to learn Welsh and to use the Welsh language
cy-gb	cynnal a chadw a rheoli'r seilwaith presennol o dan reolaeth Llywodraeth Cymru, gan gynnwys uwchraddio gorsafoedd presennol a gwella gallu seilwaith rheilffyrdd i wrthsefyll llifogydd a thywydd eithafol

en-gb	press for a stronger voice in rail investment decisions that affect Wales, and ultimately for the full devolution of rail services and infrastructure in Wales and a fair funding settlement.
cy-gb	recriwtio rhagor o staff dwyieithog a rhoi cyfleoedd i staff presennol ddysgu Cymraeg a defnyddio'r Gymraeg

en-gb	Well-being ambitions
cy-gb	pwyso am lais cryfach mewn penderfyniadau buddsoddi mewn rheilffyrdd sy'n effeithio ar Gymru, ac yn y pen draw am ddatganoli gwasanaethau rheilffyrdd a seilwaith i Gymru yn llawn, ynghyd â setliad ariannol teg.

en-gb	By 2040 rail will have contributed to our ambitions on well-being because:
cy-gb	Uchelgeisiau llesiant

en-gb	People and communities
cy-gb	Erbyn 2040 byddwn wedi cyfrannu at ein uchelgeisiau llesiant oherwydd y canlynol:

en-gb	trains and stations are accessible, services are more affordable and everyone feels welcome using rail services
cy-gb	Pobl a chymunedau

en-gb	rail travel is safe and secure for all users
cy-gb	mae trenau a gorsafoedd yn fwy hygyrch, mae gwasanaethau'n fwy fforddiadwy ac mae pawb yn teimlo croeso wrth ddefnyddio gwasanaethau rheilffordd

en-gb	community rail partnerships are helping to engage more people and communities with rail
cy-gb	mae teithio ar y rheilffyrdd yn ddiogel i bob defnyddiwr

en-gb	The environment
cy-gb	mae partneriaethau rheilffyrdd cymunedol yn helpu i ennyn diddordeb rhagor o bobl a chymunedau yn y rheilffyrdd

en-gb	rail traction in Wales has moved to low-emissions and eventually to zero-emissions
cy-gb	bydd yr holl drenau yng Nghymru yn newid i drenau allyriadau isel ac yn y pen draw i drenau di-allyriadau

en-gb	more people take the train instead of using their cars, journeys to and from stations are made by more sustainable modes and more goods have been moved onto rail, so avoiding environmentally sensitive lorry miles
cy-gb	bydd y rheilffyrdd yn cyfrannu at ein targed ar gyfer newid dulliau teithio oherwydd bod rhagor o bobl yn defnyddio’r trên yn lle eu ceir, mae teithiau i orsafoedd ac yn ôl yn cael eu gwneud drwy ddulliau mwy cynaliadwy ac mae rhagor o nwyddau’n cael eu symud ar y rheilffyrdd, gan osgoi milltiroedd lorïau sy'n cael effaith drom ar yr amgylchedd

en-gb	we have improved the energy performance of stations and Cardiff Valley Lines infrastructure
cy-gb	rydym wedi gwella perfformiad ynni gorsafoedd a seilwaith Rheilffyrdd Caerdydd a’r Cymoedd

en-gb	we have maintained biodiversity and enhanced ecosystem resilience in the day-to-day management of the rail soft estate and in future rail improvements
cy-gb	rydym wedi cynnal bioamrywiaeth ac wedi gwella cydnerthedd ecosystemau wrth reoli ystad feddal y rheilffyrdd o ddydd i ddydd ac wrth wneud gwelliannau i'r rheilffyrdd yn y dyfodol

en-gb	The economy and places
cy-gb	Yr economi a lleoedd

en-gb	there are more rail services and passenger numbers have increased, making services more viable for all
cy-gb	mae rhagor o wasanaethau rheilffordd ac mae nifer y teithwyr wedi cynyddu, gan wneud gwasanaethau'n fwy hyfyw

en-gb	new and existing rail stations are hubs for economic investment and growth
cy-gb	mae gorsafoedd rheilffordd newydd a’r rhai sydd eisoes yn bodoli yn ganolfannau ar gyfer buddsoddi economaidd a thwf

en-gb	digital innovations make rail travel easier, including integrated ticketing and better real-time information for passengers
cy-gb	mae arloesi digidol yn gwneud teithio ar y rheilffyrdd yn haws, gan gynnwys tocynnau integredig a gwybodaeth amser real gwell i deithwyr

en-gb	historic rail attractions make a significant contribution to the wider visitor economy of Wales
cy-gb	mae atyniadau rheilffyrdd hanesyddol yn gwneud cyfraniad sylweddol at economi ymwelwyr ehangach Cymru

en-gb	Welsh speakers can confidently use train services in the language of their choice
cy-gb	Gall siaradwyr Cymraeg ddefnyddio gwasanaethau trên yn hyderus gan ddefnyddio’r iaith o’u dewis

en-gb	more people can use rail to get to and from major sporting and cultural events
cy-gb	gall rhagor o bobl ddefnyddio'r rheilffyrdd i gyrraedd digwyddiadau chwaraeon a diwylliannol mawr

en-gb	historic environment assets have been protected and sustained in rail improvements and developments
cy-gb	mae asedau'r amgylchedd hanesyddol wedi cael eu diogelu a'u cynnal a’u cadw wrth wneud gwelliannau a datblygu’r rheilffyrdd

en-gb	involve people including those who share protected characteristics in the design and delivery of services, through the Transport for Wales advisory panel and also involve communities in developing new community rail schemes
cy-gb	cynnwys pobl, gan gynnwys y rhai sydd â nodweddion gwarchodedig, wrth gynllunio a darparu gwasanaethau drwy Banel Cynghori Trafnidiaeth Cymru, a hefyd gynnwys cymunedau wrth ddatblygu cynlluniau rheilffyrdd cymunedol newydd

en-gb	integrate equality considerations by taking an inclusive approach to the design of rail services and infrastructure
cy-gb	cynllunio a darparu gwasanaethau rheilffyrdd a seilwaith mewn ffordd integredig

en-gb	address long-term issues such as decarbonisation by electrifying our rail fleet and exploring the use of hydrogen
cy-gb	mynd i'r afael â materion hirdymor fel datgarboneiddio drwy drydaneiddio ein fflyd rheilffyrdd ac archwilio i ddefnyddio hydrogen

en-gb	collaborate with colleagues in planning, health and education to locate new developments around existing railway stations
cy-gb	cydweithio â chydweithwyr ym maes cynllunio, iechyd ac addysg i leoli datblygiadau newydd o amgylch gorsafoedd rheilffordd presennol

en-gb	monitor our five-year priorities and review them as needed as well as the contribution of rail to Llwybr Newydd as a whole.
cy-gb	monitro ein blaenoriaethau pum mlynedd a'u hadolygu yn ôl yr angen, ynghyd â chyfraniad y rheilffyrdd at Lwybr Newydd yn ei chyfanrwydd.

en-gb	7.4 Roads, streets and parking
cy-gb	7.4 Ffyrdd, Strydoedd a Pharcio

en-gb	We will ensure that our roads and streets are safe, well-maintained and managed for all road users, and also support sustainable transport options including active travel and public transport.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau bod ein ffyrdd a'n strydoedd yn ddiogel, yn cael eu cynnal a'u cadw a’u rheoli’n dda ar gyfer pob defnyddiwr ffordd, a hefyd yn cefnogi opsiynau trafnidiaeth gynaliadwy gan gynnwys teithio llesol a rhagor o drafnidiaeth gyhoeddus.

en-gb	maintain and operate the Strategic Road Network in a way that meets our statutory obligations, minimizes adverse environmental impacts, promotes active travel, sustains and creates employment in Wales and reduces the backlog of maintenance
cy-gb	cynnal a gweithredu'r Rhwydwaith Ffyrdd Strategol mewn ffordd sy'n bodloni ein rhwymedigaethau statudol, yn lleihau effeithiau amgylcheddol andwyol, yn hyrwyddo teithio llesol, yn cynnal ac yn creu swyddi yng Nghymru ac yn lleihau'r gwaith cynnal a chadw sydd wedi ôl-gronni

en-gb	introduce a new national default speed limit of 20mph in residential areas and tackle pavement parking
cy-gb	cyflwyno terfyn cyflymder diofyn cenedlaethol newydd o 20mya mewn ardaloedd preswyl a mynd i’r afael â pharcio ar y palmant

en-gb	keep traffic moving by dealing rapidly with incidents and through efficient forward planning of maintenance to avoid disruptions
cy-gb	sicrhau bod traffig yn parhau i symud drwy ddelio'n gyflym â digwyddiadau a thrwy gynllunio gwaith cynnal a chadw yn effeithlon ymlaen llaw er mwyn osgoi aflonyddu

en-gb	deliver a strategy for fair road-user charging in Wales as part of a broader package of measures to improve travel choices
cy-gb	cyflwyno strategaeth ar gyfer codi tâl teg ar ddefnyddwyr ffyrdd yng Nghymru fel rhan o becyn ehangach o fesurau i wella dewisiadau teithio

en-gb	upgrade, improve and future-proof our road network, addressing congestion pinch points and investing in schemes that support road safety, journey reliability, resilience, modal shift and electric bike, motorbike and vehicle charging
cy-gb	uwchraddio, gwella a diogelu ein rhwydwaith ffyrdd at y dyfodol, mynd i'r afael â mannau lle mae tagfeydd yn debygol a buddsoddi mewn cynlluniau sy'n cefnogi diogelwch ar y ffyrdd, dibynadwyedd teithiau, cydnerthedd, newid dulliau teithio a beiciau trydan, beiciau modur a gwefru cerbydau

en-gb	improve asset management for road infrastructure to reduce the maintenance backlog, operate more efficiently, free up funding for improvements and maintain and enhance biodiversity, ecosystem resilience and protect historic environment assets on the soft estate
cy-gb	gwella'r ffordd mae asedau seilwaith ffyrdd yn cael eu rheoli er mwyn lleihau'r gwaith cynnal a chadw sy’n ôl-gronni; gweithredu'n fwy effeithlon; rhyddhau cyllid ar gyfer gwelliannau; cynnal a gwella bioamrywiaeth a chydnerthedd ecosystemau; a diogelu asedau amgylchedd hanesyddol ar ystad feddal

en-gb	work with Natural Resources Wales to manage the impact of climate change on road infrastructure by improving surface water drainage, managing flood risks and ensuring that new developments do not create harmful surface water discharges
cy-gb	gweithio gyda Chyfoeth Naturiol Cymru i reoli effaith newid yn yr hinsawdd ar seilwaith ffyrdd drwy wella draeniau dŵr wyneb, rheoli peryglon llifogydd a sicrhau nad yw datblygiadau newydd yn creu gollyngiadau niweidiol o ddŵr wyneb

en-gb	support local authorities to manage and maintain local roads, and help them adopt unadopted roads and ensure that new residential developments meet common standards
cy-gb	cefnogi awdurdodau lleol i reoli a chynnal a chadw ffyrdd lleol, a'u helpu i fabwysiadu ffyrdd heb eu mabwysiadu a sicrhau bod datblygiadau preswyl newydd yn bodloni safonau cyffredin

en-gb	develop policies on parking for all vehicle types to drive modal shift to public transport and active travel, taking equality into account  for example, ensuring that parking provision for disabled people is maintained in the design of new schemes and road layouts
cy-gb	datblygu polisïau ar barcio ar gyfer pob math o gerbyd i ysgogi newid i drafnidiaeth gyhoeddus a theithio llesol, gan ystyried cydraddoldeb

en-gb	enhance the Intelligent Transport System to improve real-time and open-source information for users and developers
cy-gb	gwella’r System Drafnidiaeth Ddeallus i wella gwybodaeth amser real a gwybodaeth o ffynonellau agored ar gyfer defnyddwyr a datblygwyr

en-gb	set a target to reduce the maintenance backlog to sustainable levels by 2030
cy-gb	pennu targed i leihau'r gwaith cynnal a chadw sydd wedi ôl-gronni i lefelau cynaliadwy erbyn 2030

en-gb	work with the UK Government to incorporate existing European Union directives into UK law where they are beneficial to transport in Wales
cy-gb	gweithio gyda Llywodraeth y DU i ymgorffori cyfarwyddebau presennol yr Undeb Ewropeaidd yng nghyfraith y DU lle y maent o fudd i drafnidiaeth yng Nghymru

en-gb	update our Asset Management Strategy, our Procurement Strategy, the Road Safety Framework, our approach to biodiversity and trunk road maintenance standards for Wales and our approach to local speed limits as well as streamlining the way Traffic Regulation Orders are made
cy-gb	diweddaru ein Strategaeth Rheoli Asedau, ein Strategaeth Gaffael, y Fframwaith Diogelwch ar y Ffyrdd, y ffordd rydym yn ymdrin â bioamrywiaeth a safonau cynnal a chadw cefnffyrdd i Gymru, a'n dull o ymdrin â therfynau cyflymder lleol yn ogystal â symleiddio'r ffordd y mae Gorchmynion Rheoleiddio Traffig yn cael eu gwneud

en-gb	deliver our Electric Vehicle Charging Strategy and encourage the use of motorbikes and powered light vehicles instead of cars where there are no other transport choices.
cy-gb	rhoi ein Strategaeth Gwefru Cerbydau Trydan ar waith ac annog y defnydd o feiciau modur a cherbydau ysgafn wedi'u pweru yn hytrach na cheir lle nad oes dewisiadau trafnidiaeth eraill.

en-gb	By 2040 our approach to roads, streets and parking will have made a significant contribution to well-being because:
cy-gb	Erbyn 2040 bydd ein dull ar gyfer ymdrin â ffyrdd, strydoedd a pharcio wedi gwneud cyfraniad sylweddol at lesiant oherwydd y canlynol:

en-gb	People and communities
cy-gb	Bobl a chymunedau

en-gb	20mph national speed limits and action on pavement parking in residential areas have made streets safer for all
cy-gb	mae terfynau cyflymder cenedlaethol 20mya a mynd i’r afael â pharcio ar y  palmant mewn ardaloedd preswyl wedi gwneud strydoedd yn fwy diogel i bawb

en-gb	the road network gives greater priority to public transport and active travel, including cycle lanes and footways
cy-gb	mae'r rhwydwaith ffyrdd yn rhoi blaenoriaeth uwch i drafnidiaeth gyhoeddus a theithio llesol, gan gynnwys lonydd beicio a throedffyrdd

en-gb	roads and streets are safer for all users and fewer people are killed or seriously injured using them
cy-gb	mae ffyrdd a strydoedd yn fwy diogel i bob defnyddiwr ac mae llai o bobl yn marw neu’n cael eu hanafu’n ddifrifol wrth eu defnyddio

en-gb	fewer car and private vehicles journeys have resulted in better air quality and contribute to decarbonisation
cy-gb	mae llai o deithiau mewn ceir a cherbydau preifat wedi arwain at ansawdd aer gwell ac yn cyfrannu at ddatgarboneiddio

en-gb	electric vehicle/bike charging facilities are readily available through Wales
cy-gb	mae cyfleusterau gwefru cerbydau/beiciau trydan ar gael yn rhwydd ledled Gymru

en-gb	fair and equitable road charging has reduced emissions
cy-gb	mae codi tâl teg a chyfartal am ddefnyddio’r ffyrdd wedi lleihau allyriadau

en-gb	technology to regulate traffic speeds has also reduced emissions
cy-gb	mae technoleg rheoleiddio cyflymder traffig hefyd wedi lleihau allyriadau

en-gb	we have maintained biodiversity and enhanced ecosystem resilience on the soft estate and in road improvements
cy-gb	rydym wedi cynnal bioamrywiaeth ac wedi gwella cydnerthedd ecosystemau ar  ystad feddal ac wrth gynllunio gwelliannau i’r ffyrdd yn y dyfodol

en-gb	road operations and maintenance consume less energy, produce less waste and use recycled materials if possible
cy-gb	mae gweithrediadau a gwaith cynnal a chadw ar y ffyrdd yn defnyddio llai o ynni, yn cynhyrchu llai o wastraff ac yn defnyddio deunyddiau wedi'u hailgylchu os oes modd

en-gb	quieter urban streets make a positive contribution to place-making in towns and cities
cy-gb	mae strydoedd trefol tawelach yn gwneud cyfraniad cadarnhaol at greu lleoedd mewn trefi a dinasoedd

en-gb	less-congested roads make it attractive for businesses to locate to Wales and support the Wales supply chain
cy-gb	mae ffyrdd llai prysur yn gwneud symud i Gymru yn opsiwn deniadol i fusnesau ac yn cefnogi cadwyn gyflenwi Cymru

en-gb	new technology or automated vehicles are in use, such as Connected and Autonomous Vehicles, Intelligent Speed Assist and Intelligent Transport Systems
cy-gb	mae technoleg newydd neu gerbydau dan reolaeth awtomatig yn cael eu defnyddio, fel Cerbydau Cysylltiedig ac Awtonomaidd a Systemau Rheoli Cyflymder Deallus, a Systemau Trafnidiaeth Deallus

en-gb	fewer people live on poorly maintained, unadopted roads
cy-gb	mae llai o bobl yn byw ar ffyrdd heb eu mabwysiadu nad ydynt yn cael eu cynnal a’u cadw’n dda

en-gb	we have ensured the optimum location of parking and effective parking management
cy-gb	rydym wedi sicrhau'r lleoliadau gorau posibl ar gyfer parcio ac yn rheoli parcio'n effeithiol

en-gb	we plan for and manage road use and congestion in and around major cultural and sporting events in Wales
cy-gb	rydym yn cynllunio ac yn rheoli'r defnydd o ffyrdd a thagfeydd mewn digwyddiadau diwylliannol a chwaraeon mawr yng Nghymru ac o'u cwmpas

en-gb	the historic environment is protected in road projects and upgrades and in the management of the soft estate
cy-gb	diogelir yr amgylchedd hanesyddol mewn prosiectau ffyrdd ac wrth uwchraddio’r ffyrdd a rheoli ystad feddal

en-gb	we have reduced the impact of cars on Areas of Outstanding Natural Beauty and National Parks by promoting better local public transport links and introducing park and ride provision
cy-gb	rydym wedi lleihau effaith ceir ar Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol a Pharciau Cenedlaethol drwy hyrwyddo gwell cysylltiadau trafnidiaeth gyhoeddus lleol a chyflwyno darpariaeth parcio a theithio

en-gb	involve people, including people who share protected characteristics,  in the design of road upgrades through WelTAG and also consult and engage stakeholders on maintenance works
cy-gb	cynnwys pobl wrth gynllunio’r gwaith o uwchraddio ffyrdd drwy WelTAG a hefyd ymgynghori ac ymgysylltu â rhanddeiliaid ar waith cynnal a chadw

en-gb	take an integrated approach to investment decisions, guided by WelTAG appraisals and the priorities in Llwybr Newydd
cy-gb	gwneud penderfyniadau ynghylch buddsoddi mewn ffordd integredig, dan arweiniad arfarniadau WelTAG a'r blaenoriaethau yn Llwybr Newydd

en-gb	prevent future problems by reducing congestion in order to drive modal shift to active travel and public transport
cy-gb	atal problemau yn y dyfodol drwy leihau tagfeydd er mwyn sbarduno newid i deithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus

en-gb	collaborate with colleagues in planning, health and education to ensure that new developments give priority to walking, cycling and public transport
cy-gb	cydweithio â chydweithwyr ym maes cynllunio, iechyd ac addysg i sicrhau bod datblygiadau newydd yn rhoi blaenoriaeth i gerdded, beicio a thrafnidiaeth gyhoeddus

en-gb	monitor our five-year priorities and review them as needed as well as the contribution of roads, streets and parking to Llwybr Newydd.
cy-gb	monitro ein blaenoriaethau pum mlynedd a'u hadolygu yn ôl yr angen, ynghyd â chyfraniad ffyrdd, strydoedd a pharcio at Lwybr Newydd.

en-gb	7.5 Third sector
cy-gb	7.5 Y trydydd sector

en-gb	The third sector includes community transport schemes, community rail partnerships, heritage rail services and other third sector transport delivery organisations.
cy-gb	Mae'r trydydd sector yn cynnwys cynlluniau trafnidiaeth gymunedol, partneriaethau rheilffyrdd cymunedol, gwasanaethau rheilffyrdd treftadaeth a sefydliadau eraill yn y trydydd sector sy’n darparu trafnidiaeth.

en-gb	A thriving, viable third sector meets the needs of local communities and delivers wider social, economic, environmental and cultural benefits.
cy-gb	Mae trydydd sector ffyniannus a hyfyw yn diwallu anghenion cymunedau lleol ac yn sicrhau manteision cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol ehangach.

en-gb	ensure that community transport provision is included in travel plans for existing and new transport, health and education services
cy-gb	sicrhau bod darparu trafnidiaeth gymunedol yn cael ei gynnwys mewn cynlluniau teithio ar gyfer gwasanaethau trafnidiaeth, iechyd neu addysg presennol a newydd

en-gb	support existing operators and grow the range of services, responding to community needs
cy-gb	gefnogi gweithredwyr presennol a chynyddu’r amrediad o wasanaethau, gan ymateb i anghenion cymunedol

en-gb	grow services that are an alternative to private car ownership such as car clubs
cy-gb	datblygu gwasanaethau sy’n cynnig opsiwn amgen i geir preifat fel clybiau ceir

en-gb	better integrate third sector services into wider transport policy, planning and provision
cy-gb	integreiddio gwasanaethau'r trydydd sector yn well i bolisïau, cynlluniau a darpariaeth trafnidiaeth ehangach

en-gb	introduce Memorandum of Understanding between Welsh Government, Transport for Wales and the Third Sector
cy-gb	cyflwyno Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth rhwng Llywodraeth Cymru, Trafnidiaeth Cymru a'r Trydydd Sector

en-gb	work with the Traffic Commissioner to ensure that regulation supports volunteer drivers and community operations
cy-gb	gweithio gyda'r Comisiynydd Traffig i sicrhau bod y rheoliadau’n cefnogi gyrwyr gwirfoddol a gweithrediadau cymunedol

en-gb	incorporate information about community and third sector transport services into new transport apps and other journey planning initiatives
cy-gb	ymgorffori gwybodaeth am wasanaethau trafnidiaeth cymunedol a thrydydd sector mewn apiau trafnidiaeth newydd a mentrau cynllunio teithiau eraill

en-gb	work with Transport for Wales, Visit Wales and others to promote historic rail and community rail partnerships
cy-gb	gweithio gyda Thrafnidiaeth Cymru, Croeso Cymru ac eraill i hyrwyddo partneriaethau rheilffyrdd hanesyddol a rheilffyrdd cymunedol

en-gb	provide peer-mentoring, support and training for volunteers
cy-gb	darparu mentora, cymorth a hyfforddiant gan gymheiriaid ar gyfer gwirfoddolwr

en-gb	better understand the scope, issues and contribution of the third sector and explore the idea of a minimum level of lifeline journey provision in looking at future targets.
cy-gb	gweithio i ddeall cwmpas, problemau a chyfraniad y trydydd sector yn well ac archwilio'r syniad o lefel ofynnol o ddarpariaeth ar gyfer teithiau llinell fywyd wrth edrych ar dargedau ar gyfer y dyfodol.

en-gb	Contribution to well-being
cy-gb	Y cyfraniad at lesiant

en-gb	By 2040, the third sector will have delivered a significant contribution to our well-being ambitions because:
cy-gb	Erbyn 2040 bydd y trydydd sector wedi gwneud cyfraniad sylweddol at ein huchelgeisiau llesiant oherwydd y canlynol:

en-gb	People and communities
cy-gb	Pobl y chymunedau

en-gb	there are more lifeline services for people who would not otherwise be able to access conventional public transport
cy-gb	mae rhagor o wasanaethau llinell fywyd i bobl na fyddent fel arall yn gallu cael mynediad at drafnidiaeth gyhoeddus gonfensiynol

en-gb	we have reduced loneliness and isolation
cy-gb	rydym wedi lleihau unigrwydd ac arwahanrwydd

en-gb	there is better access to health services and education, and effective safeguarding
cy-gb	mae mynediad gwell at wasanaethau iechyd ac addysg, a diogelu effeithiol

en-gb	there is better access to national parks and outdoor recreation
cy-gb	mae mynediad gwell at barciau cenedlaethol a gweithgareddau hamdden awyr agored

en-gb	we have an active and engaged network of volunteers
cy-gb	mae gennym rwydwaith o wirfoddolwyr gweithgar a ymrwymedig

en-gb	there are fewer carbon emissions as more people travel together
cy-gb	mae llai o allyriadau carbon am fod rhagor o bobl yn teithio gyda’i gilydd

en-gb	community transport has made greater use of alternative vehicle technologies
cy-gb	mae trafnidiaeth gymunedol wedi manteisio mwy ar dechnolegau cerbydau amgen

en-gb	a wider range of people can access the retail, health, education work and leisure services they need
cy-gb	gall amrediad ehangach o bobl gael mynediad at wasanaethau manwerthu, iechyd, addysg, gwaith a hamdden a’r gwasanaethau eraill sydd eu hangen arnynt

en-gb	we are providing services for people in rural areas where other services are infrequent
cy-gb	rydym yn darparu gwasanaethau i bobl mewn ardaloedd gwledig lle nad yw gwasanaethau eraill yn mynd yn aml

en-gb	we have boosted the visitor economy and rural jobs through third sector services including historic rail
cy-gb	rydym wedi rhoi hwb i'r economi ymwelwyr a swyddi gwledig drwy wasanaethau trydydd sector gan gynnwys rheilffyrdd hanesyddol

en-gb	there are more innovative service delivery models including demand responsive travel
cy-gb	mae modelau darparu gwasanaethau mwy arloesol ar waith gan gynnwys trafnidiaeth sy'n ymateb i'r galw

en-gb	there are more transport services for faith and cultural groups, and better access to sporting and cultural events
cy-gb	mae rhagor o wasanaethau trafnidiaeth ar gyfer grwpiau ffydd a grwpiau diwylliannol, a mynediad gwell at ddigwyddiadau chwaraeon a diwylliannol

en-gb	Wales’ rich transport heritage has been sustained for future generations
cy-gb	Mae treftadaeth drafnidiaeth gyfoethog Cymru wedi cael ei diogelu ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol

en-gb	there are more services and enhanced volunteering opportunities for rural and Welsh-speaking communities
cy-gb	mae rhagor o wasanaethau a chyfleoedd gwell ar gyfer gwirfoddoli o fewn cymunedau gwledig a Chymraeg eu hiaith

en-gb	Five ways of working
cy-gb	Pum ffordd o weithio

en-gb	actively engage with the community, users and third sector organisations in the design, planning and delivery of third sector services
cy-gb	ymgysylltu'n weithredol â'r gymuned, defnyddwyr a sefydliadau yn y trydydd sector wrth ddylunio, cynllunio a darparu gwasanaethau trydydd sector

en-gb	integrate issues such as equality and decarbonisation into planning for third sector services
cy-gb	integreiddio materion fel cydraddoldeb a datgarboneiddio wrth gynllunio ar gyfer gwasanaethau trydydd sector

en-gb	contribute to decarbonisation across third sector services
cy-gb	cyfrannu at ddatgarboneiddio ar draws gwasanaethau trydydd sector

en-gb	we will collaborate with local authorities to identify gaps in provision, undertake joint planning and grow the sector through local grants and help connect the sector to wider policy agendas such as health, education and the visitor economy
cy-gb	cydweithio ag awdurdodau lleol i nodi bylchau yn y ddarpariaeth, ymgymryd â chynllunio ar y cyd a datblygu’r sector drwy grantiau lleol a helpu i gysylltu'r sector ag agendâu polisi ehangach fel iechyd, addysg a'r economi ymwelwyr

en-gb	monitor our five-year priorities and review them as needed as well as the contribution of the third sector to Llwybr Newydd as a whole.
cy-gb	monitro ein blaenoriaethau pum mlynedd a'u hadolygu yn ôl yr angen, ynghyd â chyfraniad y trydydd sector at Lwybr Newydd yn ei chyfanrwydd.

en-gb	7.6 Taxis and private hire vehicles (PHV)
cy-gb	7.6 Tacsis a cherbydau hurio preifat

en-gb	We want a taxi and private hire vehicle (PHV) licensing system that is fit for a modern Wales, promotes safety for passengers and drivers, contributes to a cleaner environment, improves the customer experience and is accessible by all.
cy-gb	Rydym eisiau system trwyddedu tacsis a cherbydau hurio preifat sy'n addas ar gyfer Cymru fodern, sy'n hyrwyddo diogelwch i deithwyr a gyrwyr, yn cyfrannu at amgylchedd glanach, yn gwella profiad y cwsmer, ac yn hygyrch i bawb.

en-gb	Over the next five years we will:
cy-gb	Dros y pum mlynedd nesaf byddwn yn gwneud y canlynol:

en-gb	develop national standards for taxis and PHVs in Wales dealing with such issues as the suitability of applicants/licence holders, vehicle safety measures, vehicle testing, record keeping of journeys, and driver and operator training
cy-gb	datblygu safonau cenedlaethol ar gyfer tacsis a cherbydau hurio preifat yng Nghymru sy'n ymdrin â materion fel addasrwydd ymgeiswyr/deiliaid trwyddedau, mesurau diogelwch cerbydau, gwirio cerbydau, cadw cofnodion o deithiau, a hyfforddiant gyrwyr a gweithredwyr

en-gb	ensure that regulators have the necessary powers to undertake effective enforcement
cy-gb	sicrhau bod gan reoleiddwyr y pwerau angenrheidiol i gymryd camau gorfodi effeithiol

en-gb	create and maintain a national licensing database and public register to aid consistency and promote public safety
cy-gb	creu a chynnal cronfa genedlaethol ar gyfer data trwyddedu a chofrestr gyhoeddus i sicrhau cysondeb a hyrwyddo diogelwch y cyhoedd

en-gb	work with local authorities, the sector, Department for Transport and users to reform the licensing system in order to produce a consistent approach that promotes safety and is less confusing for customers
cy-gb	gan weithio gydag awdurdodau lleol, y sector, yr Adran Drafnidiaeth a defnyddwyr, diwygio'r system drwyddedu i greu dull cyson sy'n hyrwyddo diogelwch ac sy'n llai dryslyd i gwsmeriaid

en-gb	work with the sector to move all taxis and PHVs to zero-emission
cy-gb	gweithio gyda'r sector i sicrhau bod pob tacsi a cherbyd hurio preifat yn gerbyd di-allyriadau

en-gb	make certain that the required infrastructure is in place to support the transition to zero-emission taxis.
cy-gb	gwneud yn siŵr bod y seilwaith gofynnol ar waith i newid i dacsis di-allyriadau.

en-gb	By 2040, taxis and PHVs will have made a significant contribution to our ambitions on well-being because:
cy-gb	Erbyn 2040 bydd tacsis a cherbydau hurio preifat eisoes wedi gwneud cyfraniad sylweddol at ein uchelgeisiau llesiant oherwydd y canlynol:

en-gb	regardless of where customers live in Wales, they experience a good level of taxi or PHV service with readily available, accessible, safe vehicles, and suitable drivers that provide good customer service
cy-gb	ni waeth ble mae cwsmeriaid yn byw yng Nghymru, maent yn derbyn lefel dda o wasanaethau tacsis neu gerbydau hurio preifat, diogel, sydd ar gael yn rhwydd, a gyrwyr addas sy'n darparu gwasanaeth cwsmeriaid da

en-gb	there is less need for private cars and greater use of taxis and PHVs
cy-gb	mae llai o angen am geir preifat a rhagor o gerbydau hurio preifat yn cael eu defnyddio

en-gb	all taxis and private hire vehicles are zero-emission vehicles
cy-gb	Mae pob tacsi a cherbyd hurio preifat yn gerbyd di-allyriadau

en-gb	taxis and PHVs enable more people to access work, services, leisure and education by complementing public transport services
cy-gb	mae tacsis a cherbydau hurio preifat yn galluogi rhagor o bobl i gyrraedd y gwaith, gwasanaethau, hamdden ac addysg drwy ategu gwasanaethau trafnidiaeth gyhoeddus

en-gb	a thriving, professional taxi and PHV sector in Wales benefits from a consistent approach to licensing standards and high standards of driver training and customer service
cy-gb	mae sector tacsis a cherbydau hurio preifat proffesiynol ffyniannus yng Nghymru yn elwa ar ddull cyson o ymdrin â safonau trwyddedu a safonau uchel o ran hyfforddiant gyrwyr a gwasanaeth cwsmeriaid

en-gb	taxi and PHV drivers act as important ambassadors for Wales with a key role in introducing visitors to Wales
cy-gb	mae gyrwyr tacsis a cherbydau hurio preifat yn gweithredu fel llysgenhadon pwysig i Gymru sydd â rôl allweddol wrth gyflwyno ymwelwyr i Gymru

en-gb	more taxis and PHV drivers are able to greet passengers confidently in Welsh
cy-gb	mae rhagor o yrwyr tacsis a cherbydau hurio preifat yn gallu cyfarch teithwyr yn hyderus yn Gymraeg

en-gb	involve the industry, licensing authorities and users in the development of future regulation through external stakeholder group exercises and public consultation
cy-gb	cynnwys y diwydiant, awdurdodau trwyddedu a defnyddwyr wrth ddatblygu rheoliadau yn y dyfodol, drwy weithio gyda grwpiau rhanddeiliaid allanol ac ymgynghori â'r cyhoedd

en-gb	integrate taxis and PHVs with other forms of transport, particularly as a last and first mile solution to public transport
cy-gb	integreiddio tacsis a cherbydau hurio preifat â mathau eraill o drafnidiaeth, yn enwedig fel ateb i drafnidiaeth gyhoeddus milltir olaf a milltir gyntaf

en-gb	address long-term issues such as decarbonisation by ensuring the uptake of zero-emission vehicles through incentive schemes
cy-gb	mynd i'r afael â phroblemau hirdymor fel datgarboneiddio drwy sicrhau bod cerbydau di-allyriadau yn cael eu defnyddio drwy gynlluniau cymhelliant

en-gb	collaborate with partners including the Department for Transport and the industry
cy-gb	cydweithio â phartneriaid gan gynnwys yr Adran Drafnidiaeth a'r diwydiant

en-gb	monitor our five-year priorities and review them as needed as well as the contribution of taxis and private hire vehicles to Llwybr Newydd as a whole.
cy-gb	monitro ein blaenoriaethau pum mlynedd a'u hadolygu yn ôl yr angen, ynghyd â chyfraniad tacsis a cherbydau hurio preifat at Lwybr Newydd.

en-gb	7.7 Freight and logistics
cy-gb	7.7 Cludo nwyddau a logisteg

en-gb	A competitive, responsive and resilient network of freight and logistics distribution services across Wales that contribute to our wider well-being ambitions.
cy-gb	Rhwydwaith cystadleuol, ymatebol a chydnerth o wasanaethau dosbarthu nwyddau a logisteg ledled Cymru sy'n cyfrannu at ein huchelgeisiau llesiant ehangach.

en-gb	integrate freight and logistics provision into new development, marine planning, industrial zoning and regeneration and co-locate manufacturing, energy, leisure, and tourism with ports and freight hubs
cy-gb	integreiddio darpariaeth cludo nwyddau a logisteg i ddatblygiadau newydd, cynllunio morol, cynllunio parthau diwydiannol ac adfywio – a chydleoli gweithgynhyrchu, ynni, hamdden a thwristiaeth â phorthladdoedd a chanolfannau cludo nwyddau

en-gb	develop a policy response to the significant growth in last-mile and express delivery, understanding how best to manage this alongside our ambitions to reduce congestion and tackle decarbonisation
cy-gb	datblygu ymateb polisi i'r twf sylweddol ym maes cludo milltir olaf a chludo ar wib, gan ddeall y ffordd orau o reoli hyn ochr yn ochr â'n huchelgeisiau i leihau tagfeydd a mynd i'r afael â datgarboneiddio

en-gb	promote the importance of freight and logistics and the contribution it makes to the well-being of Wales
cy-gb	hyrwyddo pwysigrwydd cludo nwyddau a logisteg a'r cyfraniad maent yn ei wneud at lesiant Cymru

en-gb	support skills and job retention within freight and logistics sectors
cy-gb	cefnogi sgiliau a chadw swyddi yn y sectorau cludo nwyddau a logisteg

en-gb	work with the UK Government, the sector and other partners on a Logistics and Freight Plan for Wales
cy-gb	gweithio gyda llywodraeth y DU, y sector a phartneriaid eraill ar Gynllun Logisteg a Chludo Nwyddau ar gyfer Cymru

en-gb	work with the Traffic Commissioner and sector operators to improve understanding of safety issues and compliance
cy-gb	gweithio gyda'r Comisiynydd Traffig a gweithredwyr y sector i wella dealltwriaeth o faterion diogelwch a chydymffurfiaeth

en-gb	support interventions that shift freight from road to rail and water-based transport, and future innovations that will make the sector more sustainable
cy-gb	cefnogi ymyriadau sy'n symud cludo nwyddau o drafnidiaeth ffyrdd i drafnidiaeth rheilffyrdd a dŵr, a datblygiadau arloesol yn y dyfodol a fydd yn gwneud y sector yn fwy cynaliadwy

en-gb	work with the sectors to better understand the complex interactions between freight, logistics and the wider network, and set meaningful targets for decarbonisation
cy-gb	gweithio gyda'r sectorau i ddeall yn well y rhyngweithio cymhleth rhwng cludo nwyddau, logisteg a'r rhwydwaith ehangach, a gosod targedau ystyrlon ar gyfer datgarboneiddio

en-gb	work with the sector to harness improvements in technology for more efficient movement of goods
cy-gb	gweithio gyda'r sector i harneisio gwelliannau i dechnoleg er mwyn symud nwyddau'n fwy effeithlon

en-gb	By 2040 freight and logistics will have made a significant contribution to well-being in Wales because:
cy-gb	Erbyn 2040 bydd y sectorau cludo nwyddau a logisteg wedi gwneud cyfraniad sylweddol at lesiant yng Nghymru oherwydd y canlynol:

en-gb	people in rural and urban areas across Wales can access the goods and services they need through an effective, sustainable supply chain
cy-gb	gall pobl mewn ardaloedd gwledig a threfol ledled Cymru gael gafael ar y nwyddau a'r gwasanaethau sydd eu hangen arnynt drwy gadwyn gyflenwi effeithiol

en-gb	the networks which move both goods and people are safe and secure for both kinds of activity without disadvantaging connectivity or capability
cy-gb	mae'r rhwydweithiau sy'n symud nwyddau a phobl yn ddiogel ar gyfer y ddau weithgaredd heb beryglu cysylltedd neu allu

en-gb	there are fewer greenhouse gas emissions, better air quality and less environmental noise from freight and logistics
cy-gb	mae llai o allyriadau nwyon tŷ gwydr, mae ansawdd aer yn well ac mae llai o sŵn yn yr amgylchedd o gludo nwyddau a logisteg

en-gb	goods are moved more sustainably through multi-modal hubs and shared logistics
cy-gb	mae nwyddau'n cael eu symud yn fwy cynaliadwy drwy ganolfannau aml-ddull a logisteg a rennir

en-gb	innovations have helped created low-carbon logistics networks, including demand-management measures to influence consumer behaviour
cy-gb	mae datblygiadau arloesol wedi helpu i greu rhwydweithiau logisteg carbon isel, gan gynnwys mesurau rheoli galw i ddylanwadu ar ymddygiad defnyddwyr

en-gb	a high-grade freight and logistics network supports existing businesses and facilitates new investment and employment
cy-gb	mae rhwydwaith cludo nwyddau a logisteg o safon uchel yn cefnogi busnesau presennol ac yn hwyluso buddsoddiadau a swyddi newydd

en-gb	freight and logistics are integrated into wider transport and land-use planning policy at local, regional and national levels
cy-gb	mae cludo nwyddau a logisteg wedi cael eu hintegreiddio i bolisi trafnidiaeth a chynllunio defnydd tir ehangach ar lefel leol, lefel ranbarthol a lefel genedlaethol

en-gb	Wales has the infrastructure, capability and capacity to support a more sustainable freight and logistics sector, including innovative business models that encourage commercial growth alongside decarbonisation
cy-gb	mae gan Gymru y seilwaith, y gallu a'r capasiti i gefnogi sector cludo nwyddau a logisteg mwy cynaliadwy sy’n cynnwys modelau busnes arloesol sy'n annog twf masnachol ochr yn ochr â datgarboneiddio

en-gb	a thriving home-grown supply-chain management sector, with a skilled and diverse workforce, helps sustain local communities, including Welsh-speaking communities
cy-gb	mae sector brodorol ffyniannus ar gyfer rheoli’r gadwyn gyflenwi, gyda gweithlu medrus ac amrywiol, yn helpu i gynnal cymunedau lleol, gan gynnwys cymunedau Cymraeg eu hiaith

en-gb	involve industry, operators and users of the freight and logistics networks in taking forward the approach to freight and logistics
cy-gb	cynnwys diwydiant a gweithredwyr a defnyddwyr rhwydweithiau cludo nwyddau a logisteg wrth weithredu ein dull o ymdrin â chludo nwyddau a logisteg

en-gb	integrate the need to move freight into wider transport planning for road, rail, ports, aviation and active travel to avoid unintended impacts that may impair the efficient movement of freight
cy-gb	integreiddio'r angen i symud cludo nwyddau i gynlluniau trafnidiaeth ehangach ar gyfer ffyrdd, rheilffyrdd, porthladdoedd, hedfanaeth a theithio llesol er mwyn osgoi effeithiau anfwriadol a allai amharu ar symud nwyddau'n effeithlon

en-gb	reduce the long-term environmental impact of moving goods across Wales
cy-gb	lleihau effaith amgylcheddol hirdymor symud nwyddau ledled Cymru

en-gb	collaborate across government to reflect the role of freight and logistics in other policy areas including decarbonisation, regional economic growth, housing/industrial zoning, energy, and land-use/marine planning.
cy-gb	cydweithio ar draws y Llywodraeth i adlewyrchu rôl cludo nwyddau a logisteg mewn meysydd polisi eraill gan gynnwys datgarboneiddio, twf economaidd rhanbarthol, cynllunio parthau tai/diwydiannol, ynni a chynllunio defnyddio’r tir/y môr.

en-gb	monitor our five-year priorities and review them as needed as well as the contribution of freight and logistics to Llwybr Newydd as a whole.
cy-gb	monitro ein blaenoriaethau pum mlynedd a'u hadolygu yn ôl yr angen, ynghyd â chyfraniad cludo nwyddau a logisteg at Lwybr Newydd yn ei chyfanrwydd.

en-gb	7.8 Ports and maritime transport
cy-gb	7.8 Porthladdoedd a thrafnidiaeth forol

en-gb	We will adopt a more strategic approach to Welsh ports and nearby development sites, recognising their role as a catalyst for co-location of manufacturing, energy, leisure, distribution and tourism.
cy-gb	Byddwn yn mabwysiadu dull mwy strategol o ymdrin â phorthladdoedd Cymru a safleoedd datblygu cyfagos, gan gydnabod eu rôl fel catalydd ar gyfer cydleoli gweithgynhyrchu, ynni, hamdden, dosbarthu a thwristiaeth.

en-gb	invest in projects that deliver more sustainable ports infrastructure and which contribute to decarbonisation in the sector, including further consideration of the positive environmental impacts that modal shift towards coastal shipping could support
cy-gb	buddsoddi mewn prosiectau sy'n sicrhau seilwaith porthladdoedd mwy cynaliadwy ac sy'n cyfrannu at ddatgarboneiddio yn y sector, gan gynnwys ystyried ymhellach yr effeithiau amgylcheddol cadarnhaol y gallai newid i ddefnyddio llongau arfordirol eu hategu

en-gb	work with the Welsh Ports Group and other partners on a Welsh Ports and Maritime Strategy for Wales which reflects the challenges and opportunities of the new post-EU exit context that ports – and the businesses which are reliant upon them – must now operate within
cy-gb	gweithio gyda Grŵp Porthladdoedd Cymru a phartneriaid eraill ar Strategaeth Porthladdoedd a Môr ar gyfer Cymru, sy'n adlewyrchu heriau a chyfleoedd y cyd-destun newydd y mae'n rhaid i borthladdoedd – a'r busnesau sy'n ddibynnol arnynt – weithredu ynddo o ganlyniad i ymadael â’r UE

en-gb	working with ports in Wales to identify opportunities for future economic development such as offshore renewable energy and innovations in decarbonisation
cy-gb	gweithio gyda phorthladdoedd yng Nghymru i nodi cyfleoedd ar gyfer datblygu economaidd yn y dyfodol, fel ynni adnewyddadwy ar y môr a datblygiadau arloesol ar gyfer datgarboneiddio

en-gb	acknowledge ports and maritime transport as a key facet of a wider policy on freight and logistics
cy-gb	cydnabod bod porthladdoedd a thrafnidiaeth forol yn ffactor allweddol wrth lunio bolisi ehangach ar gludo nwyddau a logisteg

en-gb	review the constraints and opportunities of the planning system in relation to ports, seeking to reduce barriers to investment, increase efficiency and better facilitate co-location and integration of activity whilst maintaining high standards for sustainability
cy-gb	adolygu cyfyngiadau a chyfleoedd y system gynllunio mewn perthynas â phorthladdoedd, gan geisio lleihau rhwystrau i fuddsoddi, cynyddu effeithlonrwydd a hwyluso cydleoli ac integreiddio gweithgareddau yn well wrth gynnal safonau uchel ar gyfer cynaliadwyedd ar yr un pryd

en-gb	work with the UK Government and other decision makers on shared objectives for ports
cy-gb	gweithio gyda Llywodraeth y DU ac eraill sy’n gwneud penderfyniadau ar amcanion a rennir ar gyfer porthladdoedd

en-gb	develop a better understanding of risks and opportunities through regular and ongoing engagement with the industry
cy-gb	datblygu dealltwriaeth well o risgiau a chyfleoedd drwy drafod â’r diwydiant yn rheolaidd ac yn barhaus

en-gb	support the contribution of our ports to the visitor economy across Wales.
cy-gb	cefnogi cyfraniad ein porthladdoedd at yr economi ymwelwyr ledled Cymru.

en-gb	By 2040 ports and harbours will have made a significant contribution to our well-being ambitions because:
cy-gb	Erbyn 2040 bydd porthladdoedd a harbwrs wedi gwneud cyfraniad sylweddol at ein huchelgeisiau llesiant oherwydd y canlynol:

en-gb	ports and harbours increase levels of activity in Wales by supporting leisure and active travel including sailing, rowing and sporting opportunities
cy-gb	mae porthladdoedd a harbwrs yn cynyddu lefelau gweithgarwch yng Nghymru drwy gefnogi hamdden a theithio llesol, gan gynnwys cyfleoedd ar gyfer hwylio, rhwyfo a chwaraeon

en-gb	maritime transport is more energy efficient and supports low-carbon logistics networks in Wales
cy-gb	mae trafnidiaeth forol yn fwy effeithlon o ran ynni ac yn cefnogi rhwydweithiau logisteg carbon isel yng Nghymru

en-gb	the efficient operation and development of ports and harbours supports marine conservation and the marine environment
cy-gb	mae gweithredu a datblygu porthladdoedd a harbwrs mewn modd effeithlon yn cefnogi cadwraeth forol a'r amgylchedd morol

en-gb	ports and harbours lead a green maritime recovery across Wales, including renewable energy projects, industrial decarbonisation and offshore renewables
cy-gb	mae porthladdoedd a harbwrs yn arwain adferiad morol gwyrdd ledled Cymru, gan gynnwys prosiectau ynni adnewyddadwy, datgarboneiddio diwydiant ac ynni adnewyddadwy ar y môr

en-gb	Welsh ports act as international gateways, increasing trade and inward investment opportunities in Wales
cy-gb	mae porthladdoedd Cymru yn gweithredu fel pyrth rhyngwladol, gan gynyddu cyfleoedd masnach a mewnfuddsoddi yng Nghymru

en-gb	ports and harbours are focal point for investment, delivering local jobs and services and benefits to the wider economy of Wales
cy-gb	mae porthladdoedd a harbwrs yn ganolbwynt ar gyfer buddsoddi, creu swyddi lleol a darparu gwasanaethau lleol, a sicrhau manteision i economi ehangach Cymru

en-gb	Culture and the Welsh language
cy-gb	Ddiwylliant a’r Gymraeg

en-gb	Welsh speakers are able to travel using the language of their choice
cy-gb	mae siaradwyr Cymraeg yn gallu teithio gan ddefnyddio'r iaith o'u dewis

en-gb	historic environment assets, including Wales’ rich maritime history, are protected and sustained in the operation and growth of ports and harbours.
cy-gb	mae asedau'r amgylchedd hanesyddol, gan gynnwys hanes morwrol cyfoethog Cymru, yn cael eu diogelu a'u cynnal wrth weithredu a datblygu porthladdoedd a harbwrs

en-gb	integrate ports and maritime into wider transport planning and development
cy-gb	integreiddio porthladdoedd a thrafnidiaeth forol i gynlluniau a datblygiadau trafnidiaeth ehangach

en-gb	prevent and mitigate impacts on the environment that result from ports and maritime transport
cy-gb	atal a lliniaru effeithiau ar yr amgylchedd sy'n deillio o borthladdoedd a thrafnidiaeth forol

en-gb	collaborate with economic development, green energy, leisure and tourism to maximise the role that ports and maritime transport can play in achieving wider objectives
cy-gb	cydweithio â meysydd datblygu economaidd, ynni gwyrdd, hamdden a thwristiaeth i fanteisio i'r eithaf ar y rôl y gall porthladdoedd a thrafnidiaeth forol ei chwarae wrth gyflawni amcanion ehangach

en-gb	monitor our five-year priorities and review them as needed as well as the contribution of ports and maritime transport to Llwybr Newydd as a whole.
cy-gb	monitro ein blaenoriaethau pum mlynedd a'u hadolygu yn ôl yr angen, ynghyd â chyfraniad porthladdoedd a thrafnidiaeth forol at Lwybr Newydd yn ei chyfanrwydd.

en-gb	7.9 Aviation
cy-gb	7.9 Hedfanaeth

en-gb	We are committed to maintaining an aviation capacity in Wales, because of the benefits that it brings to the Welsh economy as a whole, whilst recognising the challenges this creates for meeting our targets on decarbonisation.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gynnal capasiti hedfanaeth yng Nghymru, oherwydd y manteision mae’n eu rhoi i economi Cymru yn ei chyfanrwydd, wrth gydnabod yr heriau y mae hyn yn eu creu o ran cyrraedd ein targedau ar gyfer datgarboneiddio.

en-gb	develop Cardiff Airport to enable Welsh-based passengers to fly from closer to home
cy-gb	datblygu Maes Awyr Caerdydd i ddenu teithwyr o Gymru i gychwyn eu taith hedfan yn agosach i'w cartrefi

en-gb	work with the UK Government and the Jet Zero initiative, as well as with Cardiff Airport, to reduce the environmental impacts of aviation
cy-gb	gweithio gyda Llywodraeth y DU a Menter Jet Zero, yn ogystal â Maes Awyr Caerdydd, i leihau effeithiau amgylcheddol

en-gb	support Cardiff Airport to recover from the impact of COVID-19 on the business and wider industry
cy-gb	cefnogi Maes Awyr Caerdydd i adfer o'r effaith y mae COVID-19 wedi'i chael ar y busnes a'r diwydiant ehangach

en-gb	engage with UK airports and other devolved administrations to improve regional connectivity to Wales as part of the regional planning process
cy-gb	ymgysylltu â meysydd awyr y DU a’r gweinyddiaethau datganoledig eraill i wella cysylltiadau rhanbarthol â Chymru fel rhan o'r broses cynllunio rhanbarthol

en-gb	continue to work with the UK Government on levelling up UK-wide aviation policy specifically for Wales, including continuing the pursuit of devolution of Air Passenger Duty (APD) to Wales and via the introduction of new Public Service Obligation (PSO) air services
cy-gb	parhau i weithio gyda Llywodraeth y DU i addasu polisïau hedfanaeth y DU gyfan yn benodol ar gyfer Cymru, gan gynnwys parhau i geisio datganoli'r Doll Teithwyr Awyr (APD) i Gymru a thrwy gyflwyno gwasanaethau awyr newydd o dan y Rhwymedigaeth Gwasanaeth Cyhoeddus (PSO)

en-gb	continue to explore opportunities to better connect Cardiff and Wales with the rest of the UK and Europe.
cy-gb	parhau i archwilio cyfleoedd i gysylltu Caerdydd a Chymru yn well â gweddill y DU ac Ewrop.

en-gb	By 2040 aviation will contribute to well-being in Wales because:
cy-gb	Erbyn 2040 bydd hedfanaeth yn cyfrannu at lesiant yng Nghymru oherwydd y canlynol:

en-gb	Cardiff Airport is accessible and staff have the skills and training to ensure that everyone feels welcome and is supported where appropriate
cy-gb	mae Maes Awyr Caerdydd yn hygyrch ac mae gan staff y sgiliau a'r hyfforddiant i sicrhau bod pawb yn teimlo croeso a’u bod yn cael eu cefnogi lle y bo hynny’n briodol

en-gb	there are fewer greenhouse gas emissions from Wales-based aviation
cy-gb	mae llai o allyriadau nwyon tŷ gwydr o awyrennau yng Nghymru

en-gb	Cardiff Airport has a robust decarbonisation strategy, delivering measures such as onsite generation, energy exporting and carbon neutral buildings
cy-gb	mae gan Faes Awyr Caerdydd strategaeth ddatgarboneiddio gadarn, sy'n cyflawni mesurau fel cynhyrchu ynni ar y safle, allforio ynni ac adeiladau carbon niwtral

en-gb	Places and the economy
cy-gb	Yr economi a lleoedd

en-gb	communities across Wales, including rural communities, benefit from better, safer local and international connectivity
cy-gb	mae cymunedau ledled Cymru, gan gynnwys cymunedau gwledig, yn elwa ar gysylltiadau lleol a rhyngwladol gwell, mwy diogel

en-gb	good connectivity means that businesses are confident about relocating to Wales and staying in Wales, whilst Welsh businesses are reaching new markets
cy-gb	mae cysylltiadau da yn golygu bod busnesau'n hyderus ynghylch symud i Gymru ac aros yng Nghymru, ac mae busnesau Cymru yn cyrraedd marchnadoedd newydd

en-gb	the aviation supply chain and general aviation deliver benefits to economically disadvantaged areas that have traditionally suffered from lack of quality employment
cy-gb	mae'r gadwyn gyflenwi hedfanaeth a hedfanaeth yn gyffredinol yn sicrhau manteision ar gyfer ardaloedd dan anfantais economaidd sydd wedi dioddef yn y gorffennol oherwydd diffyg swyddi o safon

en-gb	Wales is a centre for skills in aircraft maintenance and engineering, prominent in the national and international delivery of Maintenance, Repair and Overhaul (MRO) services
cy-gb	mae Cymru'n ganolfan ar gyfer sgiliau cynnal a chadw awyrennau a pheirianneg awyrennau, sy'n amlwg yn y gwaith cenedlaethol a rhyngwladol o ddarparu gwasanaethau Cynnal a Chadw, Atgyweirio ac Ailwampio (MRO)

en-gb	we have helped grow international visitors to Wales and business passengers safeguarding jobs in the visitor economy across Wales
cy-gb	rydym wedi helpu i gynyddu nifer yr ymwelwyr rhyngwladol â Chymru a theithwyr busnes gan ddiogelu swyddi yn yr economi ymwelwyr ledled Cymru

en-gb	more international visitors will discover and enjoy our rich cultural heritage and language
cy-gb	bydd rhagor o ymwelwyr rhyngwladol yn darganfod ac yn mwynhau ein treftadaeth ddiwylliannol gyfoethog a'n hiaith

en-gb	more Welsh speakers will be able to travel using the Welsh language
cy-gb	bydd rhagor o siaradwyr Cymraeg yn gallu teithio gan ddefnyddio'r Gymraeg

en-gb	involve users, including people who share protected characteristics, in the design and upgrading of facilities for passengers
cy-gb	cynnwys defnyddwyr gan gynnwys pobl sydd â nodweddion gwarchodedig wrth ddylunio ac uwchraddio cyfleusterau i deithwyr

en-gb	take an integrated approach to aviation, recognising the links between aviation and regional and national development in Wales
cy-gb	ystyried hedfanaeth mewn modd integredig, gan gydnabod y cysylltiadau rhwng hedfanaeth a datblygu rhanbarthol a chenedlaethol yng Nghymru

en-gb	collaborate with others including the UK and devolved administrations and local authorities to understand the role of aviation in other strategic policy areas
cy-gb	cydweithio ag eraill gan gynnwys y DU a’r gweinyddiaethau datganoledig ac awdurdodau lleol i ddeall rôl hedfanaeth mewn meysydd polisi strategol eraill

en-gb	work with the UK Government to reduce emissions from aviation in Wales
cy-gb	gweithio gyda llywodraeth y DU i leihau allyriadau o awyrennau yng Nghymru

en-gb	monitor our five-year priorities and review them as needed, as well as the contribution aviation to Llwybr Newydd as a whole.
cy-gb	monitro ein blaenoriaethau pum mlynedd a'u hadolygu yn ôl yr angen, ynghyd â chyfraniad hedfanaeth at Lwybr Newydd yn ei chyfanrwydd.

en-gb	Foreword by the Minister for Rural Affairs and North Wales, and Trefnydd
cy-gb	Rhagair gan y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a’r Trefnydd

en-gb	Disease picture
cy-gb	Darlun o’r clefyd

en-gb	Our TB Policy
cy-gb	Ein Polisi TB

en-gb	A refreshed approach to TB eradication
cy-gb	Dull o’r newydd ar gyfer dileu TB

en-gb	Programme Governance
cy-gb	Y Rhaglen Lywodraethu

en-gb	TB Eradication Programme Board
cy-gb	Bwrdd y Rhaglen Dileu TB

en-gb	Technical Advisory Group
cy-gb	Grŵp Cynghori Technegol

en-gb	Stakeholder involvement and partnership working
cy-gb	Cyfraniad rhanddeiliaid a gweithio mewn partneriaeth

en-gb	Regionalisation and targets
cy-gb	Dull rhanbarthol a thargedau

en-gb	TB Hotspot Clusters
cy-gb	Clystyrau â Phroblem TB

en-gb	Intermediate TB Area North
cy-gb	Ardal TB Ganolradd y Gogledd

en-gb	Low TB Area, including Anglesey
cy-gb	Ardal TB Isel, yn cynnwys Ynys Môn

en-gb	Approved Finishing Units
cy-gb	Unedau Pesgi Cymeradwy

en-gb	Payment for TB affected cattle
cy-gb	Taliad am wartheg sy’n dioddef o TB

en-gb	Informed Purchasing
cy-gb	Prynu Gwybodus

en-gb	TB Testing
cy-gb	Profion TB

en-gb	Cattle vaccination
cy-gb	Brechu gwartheg

en-gb	Badger vaccination
cy-gb	Brechu moch ddaear

en-gb	Legislative changes
cy-gb	Newidiadau deddfwriaethol

en-gb	Monitoring and Reviewing our Programme
cy-gb	Monitro ac adolygu ein Rhaglen

en-gb	Annex 1 – Wales Regionalisation map
cy-gb	Atodiad 1 – Map o Ranbarthau Cymru

en-gb	Wales TB Eradication Programme Delivery Plan
cy-gb	Cynllun Cyflawni Rhaglen Dileu TB Cymru

en-gb	The Welsh Government last fully refreshed its approach to TB Eradication in 2017 with the publication of a long-term overarching Programme document and Delivery Plan highlighting specific measures to be taken forward.
cy-gb	Y tro diwethaf i Lywodraeth Cymru ddiweddaru ei dull o Ddileu TB yn llwyr oedd 2017 pan gyhoeddwyd Rhaglen gyffredinol hirdymor a Chynllun Cyflawni lle tynnwyd sylw at fesurau penodol y dylid mynd i’r afael â nhw.

en-gb	The Delivery Plan introduced, amongst other things, a new regionalised approach to TB eradication in Wales and a number of measures to tackle bovine TB proactively and intensively in persistent breakdowns.
cy-gb	Ymhlith pethau eraill, cyflwynodd y Cynllun Cyflawni ddull rhanbarthol o ddileu TB yng Nghymru ynghyd â nifer o fesurau i ymdrin â TB buchol mewn modd rhagweithiol a dwys yn ystod achosion parhaus o TB.

en-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2017-11/wales-bovine-tb-eradication-programme.pdf
cy-gb	https://www.llyw.cymru/sites/default/files/publications/2017-11/rhaglen-dileu-tb-gwartheg-cymru.pdf

en-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2017-11/wales-bovine-tb-eradication-programme-delivery-plan.pdf
cy-gb	https://www.llyw.cymru/sites/default/files/publications/2017-11/rhaglen-dileu-tb-gwartheg-cymru-cynllun-cyflenwi.pdf

en-gb	In 2017 it was my hope Government, vets, farmers and farming organisations would work together to drive forward our Programme and there are many examples of how this co-production approach has led to successful outcomes.
cy-gb	Yn 2017, fy ngobaith oedd y byddai’r Llywodraeth, milfeddygon, ffermwyr a sefydliadau ffermio yn gweithio gyda’i gilydd i fwrw ymlaen â’n Rhaglen, a cheir nifer o enghreifftiau o’r modd mae’r dull cyd-gynhyrchu hwn wedi esgor ar ganlyniadau llwyddiannus.

en-gb	Much progress has been made against each element of the Delivery Plan and can be seen in detail on the Welsh Government’s website.
cy-gb	Gwnaed llawer o gynnydd yn erbyn pob elfen o’r Cynllun Cyflawni a gellir gweld hyn yn fanwl ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	Looking at long term progress since the start of the TB Eradication Programme in 2008, we have seen considerable decreases in key disease indicators, with marked reductions in incidence across many of the TB Areas.
cy-gb	Gan edrych ar y cynnydd hirdymor ers i’r Rhaglen Dileu TB ddechrau yn 2008, gwelir lleihad sylweddol yn nangosyddion allweddol y clefyd, gyda gostyngiad amlwg mewn mynychder ar draws nifer o Ardaloedd TB.

en-gb	We have also taken decisive action alongside keepers to drive down disease in certain areas when it was required.
cy-gb	Hefyd, rydym wedi cymryd camau pendant ochr yn ochr â cheidwaid i leihau’r clefyd mewn rhai ardaloedd pan fo angen.

en-gb	https://gov.wales/sites/default/files/publications/2022-07/progress-against-2017-tb-eradication-delivery-plan-report.pdf
cy-gb	https://gov.wales/sites/default/files/publications/2022-07/progress-against-2017-tb-eradication-delivery-plan-report.pdf

en-gb	I believe partnership working remains at the heart of TB eradication in Wales.
cy-gb	Credaf fod gweithio mewn partneriaeth yn dal i fod wrth galon a chraidd y dasg o ddileu TB yng Nghymru.

en-gb	This has been borne out by the responses to our 2021 consultation, the outcomes of the Task and Finish Group on Farmer Engagement, the Economy, Trade and Rural Affairs Committee and the NFU TB Focus Group.
cy-gb	Cadarnhawyd hyn gan yr ymatebion i ymgynghoriad 2021,  gan ganlyniadau’r Grŵp Gorchwyl a Gorffen ar Ymgysylltu â Ffermwyr, gan Bwyllgor yr Economi, Masnach a Materion Gwledig a chan Grŵp Ffocws TB yr NFU (Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr).

en-gb	It is clear we need to build on what has been achieved collectively to date, to pursue our common goals and objectives and for each individual affected by bovine TB to feel they are a key player and integral to our Programme.
cy-gb	Mae’n amlwg bod angen inni adeiladu ar yr hyn a gyflawnwyd ar y cyd hyd yma er mwyn inni allu anelu at ein nodau a’n hamcanion cyffredin ac er mwyn i bob unigolyn y mae TB buchol yn effeithio arno allu teimlo ei fod yn allweddol ac yn hollbwysig i’n Rhaglen.

en-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2022-07/farmer-engagement-and-bovine-tb-task-and-finish-group-recommendations.pdf
cy-gb	https://www.llyw.cymru/sites/default/files/publications/2022-07/grwp-gorchwyl-a-gorffen-ar-ymgysylltu-a-ffermwyr-a-tb-mewn-gwartheg-argymhellion.pdf

en-gb	https://senedd.wales/media/xeveaezm/cr-ld15119-e.pdf
cy-gb	https://senedd.cymru/media/4qcnoku3/cr-ld15119-w.pdf

en-gb	We, Government, the farming industry, and veterinary profession all must form part of the solution to the bovine TB problem if we are to achieve our goal of a TB Free Wales.
cy-gb	Os ydym am gyflawni ein nod o gael Cymru sy’n rhydd o TB, rhaid i ni, y Llywodraeth, y diwydiant ffermio a’r proffesiwn milfeddygol, fod yn rhan o’r ateb i’r broblem TB buchol.

en-gb	Good biosecurity is necessary to protect herds from all animal diseases, not just TB.
cy-gb	Mae bioddiogelwch da yn angenrheidiol er mwyn diogelu buchesi rhag clefydau o bob math, nid TB yn unig.

en-gb	We hope, need and expect every cattle keeper in Wales to play their part in our joint effort to eradicate TB by applying high standards of biosecurity on their farms and to source cattle responsibly.
cy-gb	Rydym yn gobeithio, rydym angen ac rydym yn disgwyl i holl geidwaid gwartheg Cymru chwarae eu rhan yn ein cydymdrech i ddileu TB trwy roi safonau bioddiogelwch uchel ar waith ar eu ffermydd a thrwy gyrchu gwartheg yn gyfrifol.

en-gb	Government can support these actions by providing the tools to support keepers to protect their herds.
cy-gb	Gall y Llywodraeth ategu’r camau hyn trwy ddarparu’r offer i gynorthwyo ceidwaid i ddiogelu eu buchesi.

en-gb	This Delivery Plan, which covers the period 2023-2028, has been developed through extensive consultation and by listening to individuals whose lives and livelihoods are directly and indirectly impacted by TB.
cy-gb	Datblygwyd y Cynllun Cyflawni hwn, sy’n ymdrin â’r cyfnod rhwng 2023-2028, trwy ymgynghori’n helaeth a thrwy wrando ar unigolion y mae TB yn effeithio’n uniongyrchol ac yn anuniongyrchol ar eu bywydau a’u bywoliaeth.

en-gb	It is now down to all parties to come together, unite and effectively work as one to implement and make further strides towards our ultimate goal of an Officially TB Free Wales.
cy-gb	Yn awr, rhaid i’r holl bartïon ddod ynghyd, uno a gweithio’n effeithiol fel un i roi’r cynllun ar waith ac i gymryd camau breision eraill tuag at ein nod yn y pen draw, sef Cymru â Statws Heb TB Swyddogol.

en-gb	Lesley Griffiths MS, Minister for Rural Affairs and North Wales and Trefnydd
cy-gb	Lesley Griffiths AS, Y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a’r Trefnydd

en-gb	The purpose of this document is to set out key enhancements to the Wales TB Eradication Programme to be implemented from April 2023.
cy-gb	Diben y ddogfen hon yw nodi gwelliannau allweddol i Raglen Dileu TB Cymru a roddir ar waith o fis Ebrill 2023.

en-gb	The Delivery Plan sits under the Wales TB Eradication Programme, which sets out our long-term vision for the eradication of bovine TB in Wales, guiding principles and core values.
cy-gb	Daw’r Cynllun Cyflawni o dan Raglen Dileu TB Cymru, lle nodir ein gweledigaeth hirdymor ar gyfer dileu TB buchol yng Nghymru ynghyd â’n hegwyddorion canllaw a’n gwerthoedd craidd.

en-gb	This Plan describes key initiatives to be taken forward over the course of a 5 year period.
cy-gb	Mae’r Cynllun hwn yn nodi mentrau allweddol y bwriedir bwrw ymlaen â nhw dros gyfnod o 5 mlynedd.

en-gb	The consultation on a refreshed TB Eradication Programme that took place between 16 November 2021 and 8 February 2022 sought views on a wide range of proposed actions, including changes to TB testing protocols, TB Payment arrangements and Informed Purchasing.
cy-gb	Yn yr ymgynghoriad ar y Rhaglen o’r Newydd ar gyfer Dileu TB a gynhaliwyd rhwng 16 Tachwedd 2021 ac 8 Chwefror 2022, ceisiwyd barn ynglŷn ag amrywiaeth eang o gamau gweithredu arfaethedig, yn cynnwys newidiadau i brotocolau profi TB, trefniadau ar gyfer Taliadau TB a Phrynu Gwybodus.

en-gb	The summary of responses to the consultation can be found here.
cy-gb	Gellir gweld crynodeb o’r ymatebion a gafwyd i’r ymgynghoriad yma.

en-gb	https://gov.wales/sites/default/files/consultations/2021-11/refreshed-tb-consultation-document.pdf
cy-gb	https://www.llyw.cymru/sites/default/files/consultations/2021-11/dogfen-ymgynghori-diwygiedig-tb.pdf

en-gb	https://gov.wales/sites/default/files/consultations/2022-05/summary-of-responses-tb.pdf
cy-gb	https://www.llyw.cymru/sites/default/files/consultations/2022-05/crynodeb-o-ymatebion.pdf

en-gb	Following consideration of the responses to the consultation and the reports of various Groups and Committees, the Minister for Rural Affairs and North Wales, and Trefnydd has decided to implement measures in a phased approach.
cy-gb	Ar ôl ystyried yr ymatebion i’r ymgynghoriad a’r adroddiadau a gyflwynwyd gan amryfal Grwpiau a Phwyllgorau, penderfynodd y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a’r Trefnydd roi mesurau ar waith yn raddol.

en-gb	Some measures will be introduced in the short-medium term, whilst others lend themselves to longer-term delivery, in collaboration with industry and other experts.
cy-gb	Bydd rhai mesurau’n cael eu cyflwyno yn y tymor byr-canolig tra bydd eraill yn addas i’w cyflawni yn y tymor hwy, ar y cyd ag arbenigwyr y diwydiant ac arbenigwyr eraill.

en-gb	Wales introduced a new regionalised eradication strategy in 2017, based on spatial units which reside within the five TB Areas.
cy-gb	Yn 2017, cyflwynodd Cymru strategaeth newydd ar gyfer dull rhanbarthol o ddileu TB.  Seilir y dull hwn ar unedau gofodol oddi mewn i bum Ardal TB.

en-gb	An interactive map of Wales by TB Area and spatial unit is available on DataMapWales and is illustrated by figure 1.
cy-gb	Gellir dod o hyd i fap rhyngweithiol o Gymru yn ôl Ardal TB ac unedau gofodol ar MapDataCymru – gweler ffigur 1.

en-gb	https://datamap.gov.wales/maps/wales-tb-regionalisation/view
cy-gb	https://mapdata.llyw.cymru/maps/wales-tb-regionalisation/view

en-gb	/
cy-gb	/

en-gb	The aim of this strategy is for Wales to be Officially TB-Free by 2041.
cy-gb	Nod y strategaeth hon yw sicrhau y bydd Cymru â Statws Heb TB Swyddogol erbyn 2041.

en-gb	To determine the level of progress towards eradication, the Welsh Government with the Animal and Plant Health Agency (APHA) collect and publish key metrics.
cy-gb	Er mwyn inni allu pennu’r cynnydd tuag at ddileu TB, mae Llywodraeth Cymru a’r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) yn casglu ac yn cyhoeddi metrigau allweddol.

en-gb	The latest picture of disease is set out in the Wales TB dashboard.
cy-gb	Nodir y darlun diweddaraf mewn perthynas â'r clefyd yn Nangosfwrdd TB Cymru.

en-gb	This is updated on a quarterly basis and contains relevant TB statistics presented by TB Area.
cy-gb	Caiff yr wybodaeth hon ei diweddaru bob chwarter ac mae’n cynnwys ystadegau perthnasol i TB a gyflwynir yn ôl Ardal TB.

en-gb	The latest update from January 2023 contains data up to 30 September 2022.
cy-gb	Mae’r diweddariad diwethaf ym mis Ionawr 2023 yn cynnwys data hyd at 30 Medi 2022.

en-gb	It is important to view the data in the context of long-term trends, given short term fluctuations.
cy-gb	Mae’n bwysig ystyried y data yng nghyd-destun tueddiadau hirdymor, o gofio bod amrywiadau byrdymor i’w cael.

en-gb	https://gov.wales/bovine-tb-dashboards-january-march-2022
cy-gb	https://www.llyw.cymru/dangosfyrddau-tb-mewn-gwartheg-gorffennaf-i-medi-2022

en-gb	Further detail on Bovine TB figures is published in the APHA Annual surveillance reports.
cy-gb	Cyhoeddir rhagor o fanylion am ffigurau TB Buchol yn adroddiadau blynyddol gwyliadwriaeth APHA.

en-gb	The 2021 annual surveillance report will be published in 2023.
cy-gb	Bydd adroddiad blynyddol gwyliadwriaeth 2021 yn cael ei gyhoeddi yn 2023.

en-gb	https://www.gov.wales/bovine-tb-annual-surveillance-reports
cy-gb	https://www.llyw.cymru/tb-gwartheg-adroddiadau-blynyddol-gwyliadwriaeth

en-gb	Defra publish national statistics on TB in cattle in Wales by TB Area as part of their latest national statistics on tuberculosis (TB) in cattle in Great Britain – quarterly series.
cy-gb	Mae Defra yn cyhoeddi ystadegau cenedlaethol yn ymwneud â TB mewn gwartheg yng Nghymru yn ôl Ardal TB fel rhan o’i ystadegau cenedlaethol diweddaraf ar dwbercwlosis (TB) mewn gwartheg ym Mhrydain – cyfres chwarterol.

en-gb	Due to differences in definitions, some of the numbers between the Wales TB dashboard and the national statistics published by Defra will not match but will show the same general trends.
cy-gb	Oherwydd gwahaniaethau mewn diffiniadau, ni fydd yr holl niferoedd a nodir yn nangosfwrdd TB Cymru a’r ystadegau cenedlaethol a gyhoeddir gan Defra yn cyd-fynd â’i gilydd, ond dangosir yr un tueddiadau cyffredinol.

en-gb	https://www.gov.uk/government/statistics/incidence-of-tuberculosis-tb-in-cattle-in-great-britain
cy-gb	https://www.gov.uk/government/statistics/incidence-of-tuberculosis-tb-in-cattle-in-great-britain

en-gb	TB regionalisation before and after 1 November 2021
cy-gb	Rhanbarthau TB cyn ac ar ôl 1 Tachwedd 2021

en-gb	Low, Intermediate and High TB Areas were established on 1 October 2017 based on disease incidence.
cy-gb	Ar 1 Hydref 2017, sefydlwyd Ardaloedd TB Isel, Canolradd ac Uchel ar sail mynychder y clefyd.

en-gb	Enhanced measures are applied in each TB Area.
cy-gb	Rhoddir mesurau uwch ar waith ym mhob Ardal TB.

en-gb	Measures are tailored to protect the Low TB Area from disease and reduce the level of disease in the Intermediate and High TB Areas.
cy-gb	Caiff y mesurau eu teilwra er mwyn diogelu’r Ardal TB Isel rhag y clefyd ac er mwyn lleihau lefel y clefyd mewn Ardaloedd TB Canolradd ac Uchel.

en-gb	As a result of epidemiological evidence of local disease spread occurring in certain parts of the Low TB Area (Denbighshire/Conwy Valley), on 1 November 2021 three spatial units (CL1, CL2 and GW1) of the Low TB Area were temporarily moved into the Intermediate TB Area North.
cy-gb	O ganlyniad i dystiolaeth epidemiolegol yn ymwneud â lledaeniad y clefyd yn lleol mewn rhai rhannau o’r Ardal TB Isel (Sir Ddinbych/Dyffryn Conwy), ar 1 Tachwedd 2021 cafodd tair o unedau gofodol (sef CL1, CL2 a GW1) yn yr Ardal TB Isel eu symud dros dro i Ardal TB Ganolradd y Gogledd.

en-gb	Map showing annual incidence at Spatial Unit level (top row) from left to right:
cy-gb	Map yn dangos mynychder TB ar lefel Unedau Gofodol (y rhes uchaf) o’r chwith i’r dde:

en-gb	2009, 2012, 2015; (bottom row) from left to right:
cy-gb	2009, 2012, 2015; (y rhes isaf) o’r chwith i’r dde:

en-gb	2018, 2021
cy-gb	2018, 2021

en-gb	As shown in Figure 2, certain Spatial Units in the Low TB Area have increased in incidence in recent years.
cy-gb	Fel y dangosir yn Ffigur 2, mae mynychder TB mewn rhai Unedau Gofodol yn yr Ardal TB Isel wedi cynyddu mewn blynyddoedd diweddar.

en-gb	To introduce increased controls (pre-movement testing) these Spatial Units were moved into the Intermediate TB Area North from November 2021.
cy-gb	Er mwyn cyflwyno mesurau rheoli uwch (cynnal profion cyn symud), ym mis Tachwedd 2021 symudwyd yr Unedau Gofodol hyn i Ardal TB Ganolradd y Gogledd.

en-gb	The Intermediate TB Area North has consistently had incidence levels above the consideration threshold for an Intermediate TB Area since 2018, except CL3 which up to 2020, had been on track to move to the Low TB Area.
cy-gb	Ers 2018, mae Ardal TB Ganolradd y Gogledd wedi gweld lefelau mynychder sydd yn gyson uwchlaw’r trothwy ar gyfer Ardal TB Ganolradd, ac eithrio CL3 sydd, hyd at 2020, ar y trywydd iawn i symud i Ardal TB Isel.

en-gb	Line graph showing incidence and prevalence from 2009 to 2022.
cy-gb	Graff llinell yn dangos mynychder a chyffredinrwydd TB rhwng 2009 a 2022.

en-gb	Incidence is the number of new incidents per 100 whole herd OTF surveillance tests.
cy-gb	Ystyr mynychder yw’r nifer o achosion newydd fesul 100 o brofion gwyliadwriaeth OTF ar y fuches gyfan.

en-gb	Prevalence is the number of herds under restrictions per 100 live herds in each year.
cy-gb	Ystyr cyffredinrwydd yw’r nifer o fuchesi o dan gyfyngiadau fesul 100 o fuchesi byw ym mhob blwyddyn.

en-gb	Quarterly incidence (New incidents per 100 OTF Herd Tests) across Wales has steadily decreased from 9.9 in 2009 to 6.4 in Q3 2022.
cy-gb	Mae mynychder chwarterol (achosion newydd fesul 100 o Brofion ar Fuchesi OTF) wedi lleihau’n raddol o 9.9 yn 2009 i 6.4 yn Ch3 2022.

en-gb	This trend is seen in the High TB Area West, High TB Area East, and Intermediate Mid regions with particularly marked reductions in the high TB Areas.
cy-gb	Gwelir y tuedd hwn yn Ardal TB Uchel y Gorllewin, yn Ardal TB Uchel y Dwyrain ac yn rhanbarthau Canolradd y Canolbarth, a gwelir lleihad amlwg yn yr Ardaloedd TB Uchel.

en-gb	Notably, incidence has reduced from 12.3 to 6.6 in the High TB Area West.
cy-gb	Yn arbennig, mae mynychder TB wedi lleihau o 12.3 i 6.6 yn ardal TB Uchel y Gorllewin.

en-gb	However, in the Intermediate TB Area North, incidence has generally been increasing since 2016 despite fluctuations.
cy-gb	Fodd bynnag, yn Ardal TB Ganolradd y Gogledd, yn gyffredinol mae mynychder TB wedi bod ar gynnydd ers 2016 er gwaethaf yr amrywiadau.

en-gb	Quarterly prevalence (herds under restriction per 100 live herds) fell across Wales from 5.9% in 2009 to 5.0% in Q3 2022.
cy-gb	Gwelir gostyngiad mewn cyffredinrwydd chwarterol (buchesi o dan gyfyngiadau fesul 100 o fuchesi byw) ledled Cymru, o 5.9% yn 2009 i 5.0% yn Ch3 2022.

en-gb	Despite fluctuations the High TB Area East showed an overall downward trend, with a reduction in prevalence from 7.7% in 2009 to 5.5% in 2022.
cy-gb	Er gwaethaf yr amrywiadau, gwelir tuedd cyffredinol ar i lawr yn Ardal TB Uchel y Dwyrain, gyda lleihad mewn cyffredinrwydd, o 7.7% yn 2009 i 5.5% yn 2022.

en-gb	The largest decrease in the High TB Area West was from 2012 to 2014, after which, prevalence has fluctuated.
cy-gb	Yn Ardal TB Uchel y Gorllewin, gwelir y lleihad mwyaf rhwng 2012 a 2014; ar ôl hynny, mae cyffredinrwydd TB yn amrywio.

en-gb	Prevalence has increased in the Intermediate TB Area North from 2.5% in 2009 to 7.1% in 2022.
cy-gb	Mae cyffredinrwydd TB wedi cynyddu yn Ardal TB Ganolradd y Gogledd, o 2.5% yn 2009 i 7.1% yn 2022.

en-gb	In the Low TB Area prevalence has tended to remain below 1% but has increased slightly overall from 0.6% in 2009 to 0.8% in 2022.
cy-gb	Yn yr Ardal TB Isel, mae cyffredinrwydd TB wedi tueddu i aros o dan 1%, ond mae wedi cynyddu rhywfaint yn gyffredinol, o 0.6% yn 2009 i 0.8% yn 2022.

en-gb	Our vision, aims and core principles
cy-gb	Ein gweledigaeth, ein nodau a’n hegwyddorion craidd

en-gb	Our vision is to enhance the social, economic, environmental and cultural well-being of people and communities in Wales and to achieve a better quality of life for our own and future generations.
cy-gb	Ein gweledigaeth yw gwella llesiant cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol pobl a chymunedau yng Nghymru a sicrhau gwell ansawdd bywyd i’n cenhedlaeth ni ac i genedlaethau’r dyfodol.

en-gb	The TB Programme supports this vision through a continuing commitment to eradication through the application of the sustainable development principle that prevention is better than cure.
cy-gb	Mae’r Rhaglen TB yn ategu’r weledigaeth hon trwy gyfrwng ymrwymiad parhaus i ddileu TB trwy gymhwyso’r egwyddor datblygu cynaliadwy, sef gwell atal na gwella.

en-gb	The Mission of the Wales TB Eradication Programme remains:
cy-gb	Mae Cenhadaeth Rhaglen Dileu TB Cymru yn dal i fod yn berthnasol, sef:

en-gb	“A TB free Wales for a healthy, profitable and sustainable farming industry”.
cy-gb	“Cymru sy’n rhydd o TB ar gyfer diwydiant ffermio iach, proffidiol a chynaliadwy”.

en-gb	The four key principles of infectious disease control:
cy-gb	Mae pedair egwyddor allweddol mewn perthynas â rheoli clefydau heintus, sef:

en-gb	Keep it Out, Find it Fast, Stop it Spreading, Stamp it out run through every strand of our Programme and remain a focus for developing measures to strengthen our approach.
cy-gb	Ei gadw allan, Ei ddarganfod yn gyflym, Ei rwystro rhag lledaenu, Cael gwared arno yn berthnasol i bob rhan o’n Rhaglen ac mae’r egwyddorion hyn yn parhau i fod yn ganolbwynt o ran datblygu mesurau i gryfhau ein dull.

en-gb	Our Mission:
cy-gb	Ein Gweledigaeth:

en-gb	A TB free Wales for a healthy, profitable, and sustainable farming industry
cy-gb	Cymru sy’n rhydd o TB ar gyfer diwydiant ffermio iach, proffidiol a chynaliadwy

en-gb	Our Objective:
cy-gb	Ein Hamcan:

en-gb	Eradicating bovine TB from Wales by 2041
cy-gb	Dileu TB buchol o Gymru erbyn 2041

en-gb	Our Principles:
cy-gb	Ein Hegwyddorion:

en-gb	Keep it Out                           Measures include - Biosecurity, Informed Purchasing
cy-gb	Ei gadw allan                       Yn cynnwys Bioddiogelwch, Prynu Gwybodus

en-gb	Find it Fast                           Measures include – Annual, Contiguous + Pre/Post-Movement Testing
cy-gb	Ei ddarganfod yn gyflym              Yn cynnwys Profion Blynyddol, Cyffiniol, Cyn/Ar ôl Symud

en-gb	Stop it Spreading                 Measures include - Movement Restrictions
cy-gb	Ei rwystro rhag lledaenu                 Yn cynnwys Cyfyngu ar Symud Anifeiliaid

en-gb	Stamp it out                         Measures include - Slaughter, Post-breakdown Testing
cy-gb	Cael gwared arno                Yn cynnwys Lladd Anifeiliaid, Profion ar ôl Canfod Achosion

en-gb	The TB Eradication Delivery Plan which underpins the Programme document sets out the individual areas of action we will take over the next 5 year period.
cy-gb	Mae’r Cynllun Cyflawni ar gyfer Dileu TB, sy’n ategu dogfen y Rhaglen, yn pennu meysydd gweithredu unigol y byddwn yn mynd i’r afael â nhw dros y 5 mlynedd nesaf.

en-gb	It allows a flexible approach to delivery of TB policy, which can react to the changing disease picture on the ground, as we drive toward our target of eradicating bovine TB from Wales by 2041.
cy-gb	Mae’n darparu ar gyfer dull hyblyg o gyflawni polisi TB, sef dull a all ymateb i ddarlun newidiol y clefyd ar lawr gwlad, wrth inni anelu at ein targed o ddileu TB buchol o Gymru erbyn 2041.

en-gb	The TB Eradication Programme has strong cross cutting links to the 10 year Animal Health and Welfare Framework 2014-2024 and the Animal Health and Welfare Framework Group both of which support the delivery of our Programme, with detail and commitments provided in their Implementation Plan.
cy-gb	Ceir cysylltiadau trawsbynciol cryf rhwng y Rhaglen Dileu TB a’r Fframwaith Iechyd a Lles Anifeiliaid (2014-2024) deg mlynedd a Grŵp Fframwaith Iechyd a Lles Anifeiliaid Cymru, y mae’r ddau ohonynt yn cefnogi’r gwaith o gyflawni ein rhaglen. Nodir y manylion a’r ymrwymiadau yn y Cynllun Gweithredu.

en-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2018-01/animal-health-and-welfare-framework.pdf
cy-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2018-01/animal-health-and-welfare-framework.pdf

en-gb	https://www.gov.wales/wales-animal-health-and-welfare-framework-group
cy-gb	https://www.llyw.cymru/grwp-fframwaith-iechyd-lles-anifeiliaid-cymru

en-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2022-03/animal-health-and-welfare-framework-implementation-plan-2022-2024.pdf
cy-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2022-03/animal-health-and-welfare-framework-implementation-plan-2022-2024.pdf

en-gb	TB surveillance
cy-gb	Gwyliadwriaeth TB

en-gb	The cattle test and slaughter programme is integral to our approach to TB eradication in Wales.
cy-gb	Mae’r rhaglen profi a lladd gwartheg yn gwbl greiddiol i’n dull o ddileu TB yng Nghymru.

en-gb	However, controlling an organism, such as M. bovis, responsible for bovine TB, can be challenging.
cy-gb	Fodd bynnag, mae rheoli organeb fel M. bovis, sy’n gyfrifol am TB buchol, yn gallu bod yn dasg anodd.

en-gb	The organism can be difficult to detect in both the live and the dead animal and, after infection occurs, it can survive within body defence cells for many years.
cy-gb	Gall fod yn anodd dod o hyd i’r organeb mewn anifeiliaid byw a marw fel ei gilydd; ac ar ôl i’r haint ddigwydd, gall oroesi yng nghelloedd amddiffynnol y corff am flynyddoedd lawer.

en-gb	No TB testing regime currently available can identify all infected animals as positive (100% sensitivity) and all uninfected animals as negative (100% specificity).
cy-gb	Ni all unrhyw system sydd ar gael ar hyn o bryd mewn perthynas â chynnal profion TB ganfod yr holl anifeiliaid heintiedig ac esgor ar ganlyniad positif (sensitifrwydd o 100%) na chanfod yr holl anifeiliaid sydd heb eu heintio ac esgor ar ganlyniad negatif (penodolrwydd o 100%).

en-gb	Some tests, like the tuberculin skin test, have very high specificity, but have lower sensitivity, so are not as strong at identifying infected animals.
cy-gb	Mae gan rai profion, fel y prawf croen tuberculin, benodolrwydd uchel iawn, ond mae ei sensitifrwydd yn is, felly nid yw’r prawf hwn mor dda am ganfod anifeiliaid heintiedig.

en-gb	Others are better at identifying infected animals, i.e., have higher sensitivity, such as the Interferon-gamma and IDEXX tests, but their specificity is slightly lower.
cy-gb	Mae profion eraill yn well am ganfod anifeiliaid heintiedig (h.y. mae ganddynt sensitifrwydd uwch), fel profion gama interfferon ac IDEXX, ond mae eu penodolrwydd ychydig yn is.

en-gb	To help combat these challenges, we increasingly use a combination of tests to achieve the best outcomes for any given situation, with the tuberculin skin test remaining the main diagnostic test, supported by the strategic use of Interferon-gamma and IDEXX blood tests.
cy-gb	Er mwyn ceisio mynd i’r afael â’r heriau hyn, rydym yn troi mwyfwy at ddefnyddio cyfuniad o brofion er mwyn sicrhau’r canlyniadau gorau ar gyfer unrhyw sefyllfa. Y prawf croen tuberculin yw’r prif brawf diagnostig, ac ategir hyn trwy ddefnyddio profion gwaed gama interfferon ac IDEXX mewn modd strategol.

en-gb	Every herd in Wales is tested once a year; herds in the Intensive Action Area (IAA) in west Wales are tested every 6 months.
cy-gb	Caiff pob buches yng Nghymru ei phrofi unwaith y flwyddyn; caiff buchesi yn yr Ardal Triniaeth Ddwys yng ngorllewin Cymru eu profi bob 6 mis.

en-gb	Regionalisation of Wales
cy-gb	Rhannu Cymru yn rhanbarthau

en-gb	Introduced in 2017, our regionalised approach to TB eradication created Low, Intermediate and High TB Areas.
cy-gb	Yn 2017, cyflwynwyd ein dull rhanbarthol o ddileu TB a chrëwyd Ardaloedd TB Isel, Canolradd ac Uchel.

en-gb	Wales is divided into Spatial Units for epidemiological purposes, with each Spatial Unit originally comprising of whole parishes of approximately 225 herds.
cy-gb	Mae Cymru wedi’i rhannu’n Unedau Gofodol at ddibenion epidemiolegol, ac yn wreiddiol roedd pob Uned Ofodol yn cynnwys plwyfi cyfan o oddeutu 225 o fuchesi.

en-gb	The TB Areas encompassed entire Spatial Units and were generally based on grouping clusters of Spatial Units with similar TB incidence together.
cy-gb	Roedd yr Ardaloedd TB yn cwmpasu Unedau Gofodol cyfan, ac yn gyffredinol roeddynt wedi’u seilio ar glystyrau o Unedau Gofodol a chanddynt fynychder tebyg mewn perthynas â TB.

en-gb	In the different TB Areas, the progress of the disease can be monitored, and a more local level approach can be taken, when necessary.
cy-gb	Yn yr Ardaloedd TB gwahanol, gellir monitro cynnydd y clefyd a gellir rhoi dull mwy lleol ar waith pan fo angen.

en-gb	TB Hotspot Clusters and breakdown management
cy-gb	Clystyrau â phroblem TB a rheoli achosion

en-gb	Despite the declining trend in incidence over the longer term in the High TB Areas, there has been a worsening trend, dating back to a spike in disease incidence in 2017 in rural Wrexham (within the Intermediate TB Area North) and more recently we have seen incidence worsening in specific hotspot clusters of the Low TB Area, including Denbighshire, Conwy Valley and Pennal.
cy-gb	Er bod mynychder TB wedi tueddu i ostwng dros yr hirdymor yn yr Ardaloedd TB Uchel, gwelir tuedd mwyfwy difrifol y gellir ei olrhain i gynnydd mawr ym mynychder TB yn 2017 yn ardal wledig Wrecsam (oddi mewn i Ardal TB Ganolradd y Gogledd), ac yn fwy diweddar mae mynychder y clefyd wedi gwaethygu mewn clystyrau penodol â phroblem TB yn yr Ardal TB Isel, yn cynnwys Sir Ddinbych, Dyffryn Conwy a Phennal.

en-gb	A toolkit of hotspot measures has been developed and deployed in these areas.
cy-gb	Mae pecyn cymorth o fesurau wedi’i ddatblygu a’i roi ar waith yn yr ardaloedd hyn.

en-gb	The toolkit is aimed at:
cy-gb	Nod y pecyn cymorth hwn yw:

en-gb	Identifying disease faster in Officially TB Free herds (OTF) by increasing the frequency of tuberculin skin tests, Interferon-gamma tests and IDEXX antibody tests, and through the re-introduction of pre-movement testing in three Low TB Area Spatial Units moved temporarily into the Intermediate TB Area North;
cy-gb	Canfod y clefyd yn gyflymach mewn buchesi â Statws Heb TB Swyddogol (OTF) trwy gynnal profion croen tuberculin, profion gama interfferon a phrofion gwrthgyrff IDEXX yn amlach, a thrwy ailgyflwyno profion cyn symud mewn tair o Unedau Gofodol yn yr Ardal TB Isel a symudwyd dros dro i Ardal TB Ganolradd y Gogledd;

en-gb	Stamping disease out in herds with a TB incident through increased use of a more severe interpretation of the tuberculin skin test, strategic use of the Interferon-gamma test towards the end of an incident and further enhanced measures in certain recurrent TB breakdowns; and
cy-gb	Cael gwared â’r clefyd mewn buchesi lle ceir achosion o TB trwy ddefnyddio dehongliad mwy difrifol o’r prawf gwaed tuberculin, trwy ddefnyddio’r prawf gama interfferon yn strategol tua diwedd yr achos a thrwy roi mesurau pellach ar waith mewn ambell achos rheolaidd o TB;

en-gb	Offering enhanced biosecurity advice through a keeper’s own vet to herds neighbouring a TB breakdown (contiguous herds).
cy-gb	Cynnig rhagor o gyngor ynglŷn â bioddiogelwch i fuchesi sy’n gyfagos ag achos o TB (buchesi cyffiniol) trwy gyfrwng milfeddyg y ceidwad.

en-gb	Measures underway in these hotspot clusters are subject to continuous monitoring and review, with changes made in response to the developing disease situation.
cy-gb	Bydd y mesurau a roddir ar waith yn y clystyrau hyn yn cael eu monitro a’u hadolygu’n barhaus; a phe bai’r sefyllfa o ran y clefyd yn datblygu, bydd newidiadau’n cael eu cyflwyno i’r mesurau hyn.

en-gb	One such change which will be implemented in 2023, involves introducing severe interpretation of the tuberculin skin test and Interferon-gamma testing of Inconclusive Reactors (IRs) (when no reactors are identified in the herd test) in herds contiguous to a breakdown and during post-breakdown testing, 6 and 18 months after a TB breakdown has ended.
cy-gb	Mae un newid o’r fath a roddir ar waith yn 2023 yn cynnwys cyflwyno dehongliad difrifol o’r prawf croen tuberculin a chynnal profion gama interfferon ar adweithyddion amhendant (pan na ddaethpwyd o hyd i adweithyddion wrth brofi’r fuches) mewn buchesi cyffiniol ac yn ystod profion ar ôl achos, 6 mis a 18 mis ar ôl i’r achos TB ddod i ben.

en-gb	In 2022, we further enhanced our approach by treating all breakdowns as Officially TB Free Withdrawn (OTFW) by default, ensuring all herds suffering a TB incident require two clear tests before restrictions are lifted.
cy-gb	Yn 2022, fe wnaethom gyflwyno mwy fyth o welliannau i’n dull trwy drin pob achos o TB fel Statws Heb TB Swyddogol Wedi’i Ddiddymu (OTFW) yn ddiofyn, gan sicrhau bod pob buches lle cafwyd achos o TB angen dau brawf clir cyn y gellir codi’r cyfyngiadau.

en-gb	We also removed the ‘three-year rule’ for IRs ensuring all OTF herds, where only IRs are identified in a test, remain under restrictions until the IRs provide negative test results.
cy-gb	Hefyd, cawsom wared â’r ‘rheol tair blynedd’ ar gyfer adweithyddion amhendant, gan sicrhau bod buchesi OTF, lle deuir o hyd i adweithyddion amhendant yn unig wrth brofi, yn dal i fod o dan gyfyngiadau hyd nes y bydd yr adweithyddion amhendant wedi cael canlyniad negatif.

en-gb	Enhanced measures, by means of an Action Plan are put in place in persistent herd breakdowns which have been under TB movement restrictions for more than 18 months.
cy-gb	Trwy gyfrwng Cynllun Gweithredu, caiff mesurau uwch eu rhoi ar waith mewn buchesi sydd ag achosion parhaus o TB ac sydd wedi bod o dan gyfyngiadau symud TB ers mwy na 18 mis.

en-gb	These are more aggressive measures to deal with disease in herds where TB may have become endemic on the farm over a longer period.
cy-gb	Mae’r mesurau hyn yn llymach er mwyn delio â’r clefyd mewn buchesi lle gallai TB fod yn endemig ar y fferm dros gyfnod hwy.

en-gb	They are aimed at increasing the sensitivity of animal testing, reducing higher risk within-herd movements, reducing transmission rates between cattle through improvements in boundary biosecurity, cleansing and disinfection and storage and use of manure/slurry and reducing transmission rates between cattle and badgers through preventing badger access to buildings, cattle feed and water and by reducing cattle access to badger latrines and setts.
cy-gb	Nod y mesurau hyn yw cynyddu sensitifrwydd y profion, lleihau symudiadau risg uwch o fewn y fuches, lleihau cyfraddau trosglwyddo rhwng gwartheg trwy gyflwyno gwelliannau i fioddiogelwch ffiniau a dulliau glanhau a diheintio a storio a defnyddio tail/slyri, a lleihau cyfraddau trosglwyddo rhwng gwartheg a moch daear trwy atal moch daear rhag cael mynediad at adeiladau, bwyd gwartheg a dŵr a thrwy leihau gallu’r gwartheg i gael mynediad at garthfeydd a brochfeydd moch daear.

en-gb	On a small number of persistent herd breakdowns, badgers have been trapped, tested and culled or vaccinated, over a maximum of a four year period.
cy-gb	Mewn nifer fechan o achosion parhaus o TB mewn buchesi, cafodd moch daear eu trapio, eu profi a’u difa neu eu brechu dros gyfnod o hyd at bedair blynedd.

en-gb	The trap and test operations are now being phased out as announced in 2021, and work will be completed on the final farm in 2024.
cy-gb	Fel y cyhoeddwyd yn 2021, mae’r dull trapio a phrofi yn cael ei ddiddymu’n raddol a bydd gwaith yn cael ei gwblhau ar y fferm olaf yn 2024.

en-gb	Keepers of cattle slaughtered under the TB Eradication Programme are paid at market value ascertained by individual valuations of their animals.
cy-gb	Yn achos gwartheg a gaiff eu lladd o dan y Rhaglen Dileu TB, bydd eu ceidwaid yn cael tâl yn ôl gwerth y farchnad. Caiff y gwerth hwn ei bennu trwy brisio’r anifeiliaid yn unigol.

en-gb	Supporting keepers affected by bovine TB
cy-gb	Cynorthwyo ceidwaid y mae TB buchol yn effeithio arnynt

en-gb	Our Programme carefully balances the needs of industry against disease control and eradication, and we endeavour to ensure businesses remain viable in the face of a TB breakdown.
cy-gb	Mae ein Rhaglen yn mynd ati’n ofalus i gydbwyso anghenion y diwydiant â’r angen i reoli a dileu’r clefyd, ac rydym yn ymdrechu i sicrhau y bydd busnesau’n parhau i fod yn hyfyw yn wyneb achosion o TB.

en-gb	Outlets to sell cattle from TB restricted premises are available and, following industry feedback, we have sought to make the process of using these outlets more streamlined.
cy-gb	Ceir safleoedd y gellir gwerthu gwartheg iddynt o ffermydd sydd o dan gyfyngiadau TB, ac yn dilyn adborth gan y diwydiant rydym wedi ceisio symleiddio’r broses sydd ynghlwm wrth ddefnyddio’r safleoedd hyn.

en-gb	We introduced changes in 2021, to encourage new Approved Finishing Units (AFUs) to be established, specifically to allow the rearing of young cattle, before moving on to another AFU for finishing, thereby increasing the number of outlets available, for less economically viable calves, to keepers under TB restrictions.
cy-gb	Yn 2021, fe wnaethom gyflwyno newidiadau er mwyn annog y dasg o sefydlu Unedau Pesgi Cymeradwy newydd, yn benodol ar gyfer magu gwartheg ifanc, cyn eu symud i Uned Besgi Gymeradwy arall i’w pesgi, gan arwain felly at gynyddu’r nifer o safleoedd sydd ar gael i geidwaid o dan gyfyngiadau TB ar gyfer lloi llai economaidd hyfyw.

en-gb	To facilitate this trade, the approval of TB Dedicated Sales (“Orange markets”) in the High TB Areas of Wales has been allowed and more recently we have agreed to allow animals to move between AFUs, without the requirement for a pre-movement test.
cy-gb	Er mwyn hwyluso’r fasnach hon, mae Arwerthiannau Arbennig TB (“marchnadoedd oren”) mewn Ardaloedd TB Uchel yng Nghymru wedi cael eu caniatáu, ac yn fwy diweddar rydym wedi cytuno y gellir symud anifeiliaid rhwng Unedau Pesgi Cymeradwy heb fod angen cynnal profion ar yr anifeiliaid cyn eu symud.

en-gb	The time period a clear tuberculin skin test can be used, for cattle moving to TB Isolation Units, has been lengthened from 30 to 60 days, to assist in filling these units within the six week time period allowed.
cy-gb	Mae’r cyfnod amser ar gyfer defnyddio prawf croen tuberculin clir ar gyfer gwartheg a gaiff eu symud i Unedau Gwahanu TB wedi cael ei ymestyn o 30 diwrnod i 60 diwrnod, er mwyn cynorthwyo i lenwi’r unedau hyn o fewn y chwe wythnos a ganiateir.

en-gb	Fully subsidised Cymorth TB veterinary visits continue to be made available to keepers experiencing a new TB breakdown across Wales.
cy-gb	Mae ymweliadau Cymorth TB gan filfeddygon (ymweliadau â chymhorthdal llawn) yn dal i fod ar gael i geidwaid ledled Cymru sy’n dioddef achos newydd o TB.

en-gb	These visits by a keeper’s own private vet offer support and advice with the aim of eliminating TB from the herd as soon as possible.
cy-gb	Mae’r ymweliadau hyn gan filfeddyg preifat y ceidwad yn ffordd o gynnig cymorth a chyngor, a’r nod yw dileu TB o’r fuches cyn gynted â phosibl.

en-gb	In the North Wales TB hotspot clusters, free veterinary ‘keep it out’ visits are available to keepers whose herds test clear to a contiguous test.
cy-gb	Yng nghlystyrau TB Gogledd Cymru, mae ymweliadau milfeddygol ar gyfer ‘ei gadw allan’ ar gael i geidwaid y bydd eu buchesi’n cael canlyniad clir i brofion cyffiniol.

en-gb	These visits are aimed at supporting keepers to protect their herds from disease.
cy-gb	Nod yr ymweliadau hyn yw cynorthwyo’r ceidwaid i ddiogelu eu buchesi rhag y clefyd.

en-gb	The 2020 cross-government response to the independent review of England’s 25-year TB eradication strategy set a top priority of ‘a deployable cattle TB vaccine with the objective of introduction within the next five years’.
cy-gb	Yn 2020, arweiniodd yr ymateb trawslywodraethol i’r adolygiad annibynnol o strategaeth dileu TB 25 mlynedd Lloegr at bennu blaenoriaeth, sef datblygu ‘a deployable cattle TB vaccine with the objective of introduction within the next five years’.

en-gb	Our cattle vaccine programme comprises four interconnected projects: research and development, evidence, policy and deployment.
cy-gb	Mae ein rhaglen ar gyfer brechu gwartheg yn cynnwys pedwar o brosiectau cydgysylltiedig, sef: ymchwil a datblygu, tystiolaeth, polisi a dosbarthu.

en-gb	TB in non-bovine species and wildlife
cy-gb	TB mewn rhywogaethau nad ydynt yn fuchol ac mewn bywyd gwyllt

en-gb	A passive TB surveillance regime is maintained for non-bovine species such as camelids, goats and farmed deer. These species are tested if there is evidence to suggest they may have disease, are contiguous to a TB breakdown, or are co-located on a farm with a TB breakdown.
cy-gb	Rhoddir trefn oddefol ar waith mewn perthynas â goruchwylio rhywogaethau nad ydynt yn fuchol, fel camelidau, geifr a cheirw fferm. Os ceir tystiolaeth sy’n awgrymu y gallai’r rhywogaethau hyn fod â TB, os ydynt yn gyfagos ag achos o TB neu os cânt eu lleoli ar fferm lle ceir achos o TB, bydd profion yn cael eu cynnal arnynt.

en-gb	It is recognised badgers have the potential to play a role in the transmission of bovine TB to and from cattle and between other badgers.
cy-gb	Cydnabyddir y gallai moch daear gyfrannu at drosglwyddo TB buchol i/o wartheg a rhwng moch daear eraill.

en-gb	Respecting the Programme for Government commitment to forbid the culling of badgers to control bovine TB in cattle, the Welsh Government is pursuing a badger vaccination policy.
cy-gb	Gan barchu ymrwymiad y Rhaglen Lywodraethu i wahardd yr arfer o ladd moch daear er mwyn rheoli TB buchol mewn gwartheg, mae Llywodraeth Cymru yn mynd i’r afael â pholisi ar gyfer brechu moch daear.

en-gb	Surveillance of wildlife is carried out through a continuing Badger Found Dead survey and through the collection of samples from shot deer from Natural Resources Wales estates and independent deer stalkers.
cy-gb	Caiff bywyd gwyllt ei oruchwylio trwy gyfrwng yr Arolwg o Foch Daear Marw a thrwy gasglu samplau o geirw a saethir ar ystâd Cyfoeth Naturiol Cymru a chan helwyr ceirw annibynnol.

en-gb	Further information about our approach can be found on the Welsh Government’s website – https://gov.wales/bovine-tb
cy-gb	Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am ein dull ar wefan Llywodraeth Cymru – https://www.llyw.cymru/tb-mewn-gwartheg

en-gb	https://gov.wales/bovine-tb
cy-gb	https://www.llyw.cymru/tb-mewn-gwartheg

en-gb	The process to appoint members and a Chair to a Publicly Appointed Programme Board will commence in 2023.
cy-gb	Bydd y broses ar gyfer penodi aelodau a Chadeirydd ar gyfer Bwrdd Rhaglen a Benodir yn Gyhoeddus yn dechrau yn 2023.

en-gb	The Board will contain a range of representatives across industry, ensuring all sectors and interests are represented and considered.
cy-gb	Bydd y Bwrdd yn cynnwys amryfal gynrychiolwyr o bob rhan o’r diwydiant, gan sicrhau y bydd yr holl sectorau a’r holl fuddiannau’n cael eu cynrychioli a’u hystyried.

en-gb	The Board will oversee the TB Eradication Programme and help to shape it by providing policy advice and guidance to the Welsh Government.
cy-gb	Bydd y Bwrdd yn goruchwylio’r Rhaglen Dileu TB a bydd yn helpu i siapio’r rhaglen trwy gynnig arweiniad a chyngor polisi i Lywodraeth Cymru.

en-gb	Along with agreeing their Terms of Reference, an initial task for the Board is to consider and recommend stakeholder input into the Programme.
cy-gb	Yn ogystal â chytuno ar y Cylch Gorchwyl, un o dasgau cyntaf y Bwrdd fydd ystyried ac argymell y modd y gall rhanddeiliaid gyfrannu at y Rhaglen.

en-gb	Technical Advisory Group (TAG)
cy-gb	Grŵp Cynghori Technegol

en-gb	Professor Glyn Hewinson, Sêr Cymru Chair of the TB Centre of Excellence in Aberystwyth has been directly appointed Chair of a Technical Advisory Group by the Minister, with further public appointments to be made in 2023.
cy-gb	Mae’r Athro Glyn Hewinson, Cadeirydd Sêr Cymru yn y Ganolfan Ragoriaeth TB yn Aberystwyth, wedi’i benodi gan y Gweinidog yn Gadeirydd Grŵp Cynghori Technegol. Bydd rhagor o benodiadau’n cael eu gwneud yn ystod 2023.

en-gb	The Group will report to the newly established Programme Board, providing technical expertise on key policy areas.
cy-gb	Bydd y Grŵp yn adrodd i Fwrdd y Rhaglen, gan gynnig arbenigedd technegol yn ymwneud â meysydd polisi allweddol.

en-gb	Priority areas for consideration by the TAG include:
cy-gb	Mae’r meysydd â blaenoriaeth y bydd y Grŵp Cynghori Technegol yn eu hystyried yn cynnwys y canlynol:

en-gb	The TB surveillance testing regime;
cy-gb	Trefn brofi ar gyfer goruchwylio TB;

en-gb	Cattle vaccination deployment; and
cy-gb	Brechu gwartheg;

en-gb	An assessment of the likely impact slurry spreading may have on bovine TB transmission, risk based management options and eliminating bovine TB from the environment.
cy-gb	Asesu’r effaith debygol a gaiff gwasgaru slyri ar drosglwyddo TB buchol, opsiynau rheoli seiliedig ar risg a dileu TB buchol o’r amgylchedd.

en-gb	The Task and Finish Group on TB and Farmer Engagement
cy-gb	Y Grŵp Gorchwyl a Gorffen ar TB ac Ymgysylltu â Ffermwyr

en-gb	A Task and Finish Group was announced by the Minister for Rural Affairs and North Wales, and Trefnydd in November 2021.
cy-gb	Ym mis Tachwedd 2021, cyhoeddodd y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a’r Trefnydd fod Grŵp Gorchwyl a Gorffen wedi cael ei ffurfio.

en-gb	The Group was made up of a range of representatives from across the farming sector and also included veterinary and academic members.
cy-gb	Roedd y grŵp hwn yn cynnwys amryfal gynrychiolwyr o bob rhan o’r sector ffermio ynghyd ag aelodau milfeddygol ac academaidd.

en-gb	The Group was asked to consider how best communication and engagement might be improved between government and the farming sector.
cy-gb	Gofynnwyd i’r Grŵp ystyried sut gellir gwella cyfathrebu ac ymgysylltu rhwng y llywodraeth a’r sector ffermio.

en-gb	The Group’s final report was published in May 2022 and contained five recommendations.
cy-gb	Cyhoeddwyd adroddiad terfynol  y Grŵp ym mis Mai 2022. Mae’r adroddiad yn cynnwys pump o argymhellion.

en-gb	These are provided below alongside our proposed actions.
cy-gb	Nodir y rhain isod ochr yn ochr â’n camau gweithredu arfaethedig.

en-gb	Government response
cy-gb	Ymateb y Llywodraeth

en-gb	Proposed action
cy-gb	Camau Gweithredu Arfaethedig

en-gb	Greater availability and accessibility of TB testing data for farmers and private vets.
cy-gb	Mwy o ddata profi TB ar gael yn haws i ffermwyr a milfeddygon preifat.

en-gb	This will contribute to more informed and ultimately more responsible decisions around cattle movements, herd management and farm biosecurity, which may all have a significant impact on controlling TB, especially if higher risk animals can be identified earlier and removed from the population, before moving.
cy-gb	Bydd hyn yn cyfrannu at benderfyniadau mwy gwybodus a mwy cyfrifol yn y pen draw ynghylch symudiadau gwartheg, rheoli buchesi a bioddiogelwch ffermydd, a fydd i gyd yn cael effaith sylweddol ar reoli TB, yn enwedig os gellir adnabod a chyfyngu ar anifeiliaid risg uwch.

en-gb	Keepers are fully informed of the results of all TB testing undertaken in their herds.
cy-gb	Caiff ceidwaid wybod yn llawn am ganlyniadau’r holl brofion TB a gynhelir ar eu buchesi.

en-gb	Keepers are at liberty to share that information with their private vet or whomever they choose.
cy-gb	Mae gan geidwaid ryddid i rannu’r wybodaeth honno â’u milfeddyg preifat neu â phwy bynnag y dewisant ei rhannu.

en-gb	The Welsh Government will explore how best to free up the availability of all herd TB testing information and historic data in compliance with UK GDPR legislation.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn archwilio’r ffordd orau o sicrhau bod gwybodaeth am brofion TB a data hanesyddol ar gael er mwyn cydymffurfio â deddfwriaeth GDPR y DU.

en-gb	The Welsh Government will work with APHA on improving access to TB testing data.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gydag APHA i wella mynediad at ddata profion TB.

en-gb	Enable farmers, private vets, and Official Veterinarians (OVs) to work more closely in partnership with APHA vets.
cy-gb	Galluogi ffermwyr, milfeddygon preifat a milfeddygon swyddogol i weithio’n agosach mewn partneriaeth â milfeddygon APHA.

en-gb	Welsh Government wants to empower farmers and vets to make prompt and informed decisions and prevent TB breakdowns; one way to do that is through sharing TB testing data.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn dymuno grymuso ffermwyr a milfeddygon i wneud penderfyniadau prydlon a gwybodus ac atal achosion o TB; un ffordd o wneud hynny yw drwy rannu data profion TB.

en-gb	An independent ‘One Stop Shop’ for data, information, guidance and support will contribute to this and will help mitigate and reduce the occurrence of misinformation and misconceptions across the industry.
cy-gb	Bydd ‘Siop Un Stop’ annibynnol ar gyfer data, gwybodaeth, arweiniad a chymorth yn cyfrannu at hyn a bydd yn helpu i liniaru a lleihau achosion o gamwybodaeth a chamsyniadau ar draws y diwydiant.

en-gb	The Welsh Government accepts the benefit of involving farmers, private vets and APHA vets, as has been borne out in previous work in this area to promote collaborative working (e.g. Cymorth TB, DRF pilot).
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn derbyn y manteision o ran cynnwys ffermwyr, milfeddygon preifat a milfeddygon APHA, fel y gwelwyd mewn gwaith blaenorol yn y maes hwn i hyrwyddo’r arfer o weithio ar y cyd (e.e. Cymorth TB, DRF peilot).

en-gb	Work with farmers, APHA and private vets both prior to and during a TB breakdown, communicating through OV update meetings and using the Cymorth TB/Keep it out programme etc, recognising barriers and looking at avenues for collective action, including:
cy-gb	Gweithio gyda ffermwyr, APHA a milfeddygol preifat cyn ac yn ystod achosion o TB, cyfathrebu trwy gyfrwng cyfarfodydd diweddaru Milfeddygon Swyddogol a defnyddio Cymorth TB/y rhaglen Ei Gadw Allan ac ati, gan gydnabod y rhwystrau a chan ystyried ffyrdd o weithredu ar y cyd, yn cynnwys:

en-gb	Pembrokeshire Project (see above).
cy-gb	Prosiect Sir Benfro (gweler uchod).

en-gb	Establishing stronger contacts with colleges, universities, and representative groups to reinforce training and information sharing.
cy-gb	Creu cysylltiadau cryfach â cholegau, prifysgolion a grwpiau cynrychiolwyr er mwyn atgyfnerthu hyfforddiant a rhannu gwybodaeth.

en-gb	Deliver a range of ‘drop in’ or on farm style training sessions for farmers.
cy-gb	Cyflwyno amryfal sesiynau hyfforddi ‘galw heibio’ neu sesiynau hyfforddi ar y fferm ar gyfer ffermwyr.

en-gb	The outcomes of this work alongside a review of Cymorth TB will inform the future direction.
cy-gb	Bydd canlyniadau’r gwaith hwn ochr yn ochr ag adolygiad o Cymorth TB yn llywio’r cyfeiriad yn y dyfodol.

en-gb	Consideration will include provision of an independent source for data provision.
cy-gb	Ystyrir cynnig ffynhonnell annibynnol ar gyfer darparu data.

en-gb	Changes to the format, language and tone of letters and notices that land on farmers’ doorsteps, which will demonstrate Government’s commitment to improving the relationship between farmers and authority.
cy-gb	Newidiadau i fformat, iaith a thôn llythyrau a hysbysiadau sy’n glanio ar garreg drws ffermwyr, a fydd yn dangos ymrwymiad y Llywodraeth i wella’r berthynas rhwng ffermwyr ac awdurdod.

en-gb	The Welsh Government accepts the need to communicate clearly, effectively and with empathy with keepers about TB.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn derbyn bod angen cyfathrebu â cheidwaid ynglŷn â TB mewn modd clir ac effeithiol, a chydag empathi.

en-gb	We need to recognise some quick wins available on communications, but other aspects, such as APHA letters, embedded in the SAM system, are more challenging and costly to deliver:
cy-gb	Mae angen inni wireddu rhai enillion cyflym sydd ar gael mewn perthynas â chyfathrebu, ond bydd agweddau eraill – fel llythyrau APHA sydd wedi’u hymgorffori yn system SAM – yn anos ac yn ddrytach i’w cyflawni:

en-gb	The Welsh Government has already implemented changes to simplify its letters and FAQs, working with the Farm Liaison Service and Farming Unions.
cy-gb	Eisoes, mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi newidiadau ar waith i symleiddio llythyrau a Chwestiynau Cyffredin, gan weithio gyda’r Gwasanaeth Cysylltwyr Fferm ac Undebau’r Ffermwyr.

en-gb	In the longer term, we are keen to promote the idea for members of Task and Finish Group (or wider) and partnership groups across Wales/England to work with APHA to review letters.
cy-gb	Yn y tymor hwy, rydym yn awyddus i hyrwyddo’r syniad y gallai aelodau’r Grŵp Gorchwyl a Gorffen (neu unigolion ehangach) a grwpiau partneriaeth ledled Cymru/Lloegr weithio gydag APHA i adolygu llythyrau.

en-gb	Reviews of the Terms of Reference of existing TB boards, as well as reviews of existing initiatives and programmes (e.g., Cymorth TB) will help improve engagement and uptake of existing/new initiatives.
cy-gb	Bydd adolygiadau o Gylch Gorchwyl y byrddau TB presennol, yn ogystal ag adolygiadau o fentrau a rhaglenni sy’n bodoli eisoes (e.e. Cymorth TB) yn helpu i wella ymgysylltiad a’r nifer sy’n manteisio ar fentrau presennol/newydd.

en-gb	Build on success and start pilot projects as a specific outcome from existing boards/groups/schemes.
cy-gb	Adeiladu ar lwyddiant a dechrau prosiectau treialu fel canlyniad penodol gan fyrddau/grwpiau/cynlluniau presennol.

en-gb	We accept the need to regularly review the Terms of Reference of Boards involved in the TB Eradication Programme.
cy-gb	Rydym yn derbyn bod angen adolygu’n rheolaidd Gylch Gorchwyl y Byrddau sy’n gysylltiedig â’r Rhaglen Dileu TB.

en-gb	Initiatives, such as Cymorth TB are subject to regular monitoring and review to ensure they are fit for purpose and delivering for both Government and industry.
cy-gb	Caiff mentrau fel Cymorth TB eu monitro a’u hadolygu’n rheolaidd er mwyn sicrhau eu bod yn addas i’r diben a’u bod yn cyflawni er budd y Llywodraeth ac er budd y diwydiant.

en-gb	As part of the refreshed approach to TB Eradication in Wales a review of programme Governance, informed by the recommendations of the task and finish group as well as other reports is progressing.
cy-gb	Fel rhan o’r dull newydd o Ddileu TB yng Nghymru, mae adolygiad o’r rhaglen Lywodraethu, a gyfarwyddir gan argymhellion y grŵp gorchwyl a gorffen ac adroddiadau eraill, wrthi’n cael ei gynnal.

en-gb	Work is already underway to appoint a new Programme Board and Technical Advisory Group via the public appointments process.
cy-gb	Mae gwaith ar y gweill eisoes i benodi Bwrdd Rhaglen a Grŵp Cynghori Technegol newydd trwy gyfrwng y broses penodiadau cyhoeddus.

en-gb	Setting up new regional or local Eradication/Engagement Boards will be considered as a principal task of the Programme Board.
cy-gb	Ystyrir mai un o brif dasgau Bwrdd y Rhaglen fydd sefydlu Byrddau Dileu/Ymgysylltu newydd yn rhanbarthol neu’n lleol.

en-gb	Urgent action on Risk Based Trading – or Informed Purchasing – with cross border collaboration on a central, open-source database to include crucial TB testing histories and with mechanisms that enable the disclosure of relevant information at marts/auctions to make informed cattle purchasing a reality.
cy-gb	Gweithredu brys ar Fasnachu ar Sail Risg – neu Brynu Gwybodus – gyda chydweithio trawsffiniol ar gronfa ddata ganolog, ffynhonnell agored i gynnwys hanesion profion TB hanfodol a chyda mecanweithiau sy’n galluogi datgelu gwybodaeth berthnasol mewn martiau/arwerthiannau i wneud prynu gwartheg mewn modd gwybodus yn realiti.

en-gb	The Welsh Government accepts the need to act on Informed Purchasing – an initiative that has been promoted on a voluntary basis for many years.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn derbyn bod angen gweithredu mewn perthynas â Phrynu Gwybodus – menter sydd wedi’i hyrwyddo ar sail wirfoddol ers blynyddoedd lawer.

en-gb	A scheme of mandatory Informed Purchasing will be developed through engagement with stakeholders
cy-gb	Bydd cynllun ar gyfer Prynu Gwybodus gorfodol yn cael ei ddatblygu trwy ymgysylltu â rhanddeiliaid.

en-gb	The Welsh Government actively promotes the benefits of informed purchasing so keepers can assess the potential risks of bringing cattle into their herds.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn mynd ati i hyrwyddo’r manteision sy’n perthyn i brynu gwybodus er mwyn i geidwaid allu asesu’r risgiau posibl sydd ynghlwm wrth gyflwyno gwartheg i’w buchesi.

en-gb	We promote the ibTB platform that allows users to look at TB breakdowns, to inform better purchasing decisions.
cy-gb	Rydym yn hyrwyddo platfform ibTB sy’n galluogi’r defnyddwyr i edrych ar achosion o TB fel y gallant wneud penderfyniadau prynu mwy gwybodus.

en-gb	In the short-medium term it is the intention to bring forward new legislation allowing display of TB free herd information on ibTB to provide keepers with even more data for safer purchasing.
cy-gb	Yn y tymor byr-canolig, y bwriad yw cyflwyno deddfwriaeth newydd fel y gellir arddangos gwybodaeth am fuchesi sy’n rhydd o TB ar ibTB er mwyn rhoi mwy fyth o ddata i geidwaid ar gyfer prynu gwartheg yn fwy diogel.

en-gb	We are working across Government to support the introduction of Multi Species Wales (MSW) and the opportunities this can offer.
cy-gb	Rydym yn gweithio ar draws y Llywodraeth er mwyn cynorthwyo i gyflwyno porth Amlrywogaethau Cymru (MSW) a’r cyfleoedd y gall y porth eu cynnig.

en-gb	The regionalised approach to TB eradication and the creation of Low, Intermediate and High TB Areas has enabled a flexible approach to deal with the differing drivers of disease in each of the TB areas.
cy-gb	Mae’r dull rhanbarthol o ddileu TB a’r gwaith o greu Ardaloedd TB Isel, Canolradd ac Uchel wedi arwain at ddull hyblyg o ddelio â’r gwahanol elfennau sy’n sbarduno’r clefyd ym mhob un o’r ardaloedd TB.

en-gb	A map showing the regional TB Areas in February 2023 can be found at Annex 1.
cy-gb	Yn Atodiad 1, ceir map yn dangos yr Ardaloedd TB rhanbarthol fel yr oeddynt ym mis Chwefror 2023.

en-gb	The Welsh Government also set ambitious targets for TB eradication in Wales.
cy-gb	Hefyd, mae Llywodraeth Cymru wedi gosod targedau ar gyfer dileu TB yng Nghymru.

en-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2018-02/bovine-tb-eradication-targets.pdf
cy-gb	https://www.llyw.cymru/sites/default/files/publications/2018-02/tb-gwartheg-targedau-dileu.pdf

en-gb	An epidemiological review of regionalisation against targets will take place in 2024 after the end of the first set of short-term, regional milestones for TB eradication as set out in 2017.
cy-gb	Bydd adolygiad epidemiolegol o’r rhanbarthau yn erbyn y targedau yn cael ei gynnal yn 2024 ar ôl cyrraedd diwedd y gyfres gyntaf o gerrig milltir rhanbarthol a byrdymor ar gyfer dileu TB, a osodwyd yn 2017.

en-gb	The review will inform the transfer of spatial units, depending on the herd incidence in the regions.
cy-gb	Bydd yr adolygiad yn llywio’r gwaith o drosglwyddo unedau gofodol, gan ddibynnu ar fynychder TB mewn buchesi yn y rhanbarthau.

en-gb	It will also consider whether we have met the targets for the first six years and if not, what actions and measures will be required to move us further in the right direction and put us back on track to meet the next six-year target.
cy-gb	Hefyd, bydd yn ystyried a ydym wedi cyrraedd y targedau ar gyfer y chwe blynedd gyntaf; ac os nad ydym wedi eu cyrraedd, bydd yn ystyried pa gamau a mesurau y bydd angen mynd i’r afael â nhw er mwyn ein tywys i’r cyfeiriad iawn a’n rhoi’n ôl ar y trywydd iawn ar gyfer cyrraedd y targed dros y chwe blynedd nesaf.

en-gb	Table 1 – Wales TB eradication timeframe from published policy statement (1), revised to include period prevalence in run-up to OTF status
cy-gb	Tabl 1 – Amserlen Cymru ar gyfer dileu TB, sy’n deillio o ddatganiad polisi cyhoeddedig (1); fe’i diwygiwyd er mwyn cynnwys cyffredinrwydd dros amser yn y cyfnod cyn statws OTF

en-gb	Low TB
cy-gb	TB Isel

en-gb	Intermediate TB Areas
cy-gb	Ardaloedd TB Canolradd

en-gb	High TB Areas
cy-gb	Ardaloedd TB Uchel

en-gb	North
cy-gb	Y Gogledd

en-gb	Mid
cy-gb	Y Canolbarth

en-gb	East
cy-gb	Y Dwyrain

en-gb	West
cy-gb	Y Gorllewin

en-gb	OTF
cy-gb	OTF

en-gb	50% fall in incidence
cy-gb	Lleihad o 50% mewn mynychder

en-gb	CL3 to Low TB area; Intermediate Areas to merge
cy-gb	Symud CL3 i ardal TB Isel; uno Ardaloedd Canolradd

en-gb	PN1 and CE4 to Intermediate TB Area
cy-gb	Symud PN1 ac CE4 i Ardal TB Ganolradd

en-gb	<0.1% incidence, <0.1% prevalence
cy-gb	<0.1% mynychder, <0.1% cyffredinrwydd

en-gb	Spatial Units (SUs) to Low TB Area
cy-gb	Symud Unedau Gofodol i Ardal TB Isel

en-gb	SU(s) to Intermediate TB Area
cy-gb	Symud Unedau Gofodol i Ardal TB Ganolradd

en-gb	A toolkit of measures has been developed and deployed in defined TB hotspot areas.
cy-gb	Mae pecyn cymorth o fesurau wedi’i ddatblygu a’i roi ar waith mewn ardaloedd â phroblem TB.

en-gb	The APHA Epidemiology Team continuously monitor disease levels and trends with a view to identifying areas of concern and potential new and emerging TB hotspots.
cy-gb	Mae Tîm Epidemioleg APHA yn monitro lefelau a thueddiadau’r clefyd yn barhaus, gyda’r bwriad o bennu ardaloedd sy’n destun pryder a mannau newydd a datblygol a allai fod â phroblem TB.

en-gb	We will continue to closely monitor the disease in this area with consideration to relevant policy changes according to the changing disease situation.
cy-gb	Byddwn yn parhau i fonitro’r clefyd yn fanwl yn yr ardal hon. Byddwn yn ystyried cyflwyno newidiadau perthnasol i’r polisi ar sail y sefyllfa newidiol.

en-gb	For many years, most new breakdowns have occurred in the Low TB Area, due to the buying in of cattle from higher risk areas.
cy-gb	Ers sawl blwyddyn, mae’r rhan fwyaf o achosion a welwyd yn yr Ardal TB Isel wedi digwydd yn sgil prynu gwartheg o ardaloedd risg uwch.

en-gb	We will continue to communicate such risks through our ‘stamp it out policy’.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gyfleu risgiau o’r fath trwy gyfrwng ein polisi ‘cael gwared arno’.

en-gb	However, there is now increasing concern over disease becoming established locally following outside introduction.
cy-gb	Fodd bynnag, ceir pryder cynyddol ynglŷn â’r ffaith y gallai’r clefyd ymsefydlu’n lleol ar ôl iddo gael ei gyflwyno oddi allan.

en-gb	One such area of concern is in Anglesey where there has been a sharp increase in disease.
cy-gb	Un ardal sy’n destun pryder o’r fath yw Ynys Môn, lle gwelir cynnydd mawr yn y clefyd.

en-gb	Localised actions are being considered and introduced.
cy-gb	Rydym yn ystyried pa gamau lleol y gellir eu cymryd a’u cyflwyno.

en-gb	Spread of disease from cattle to local badger populations is an issue that can occur, when incidence rises in the cattle population.
cy-gb	Mae gwartheg yn gallu trosglwyddo’r clefyd i boblogaethau lleol o foch daear pan fo mynychder y clefyd ar gynnydd ymhlith gwartheg.

en-gb	We aim to protect the local badger population in Anglesey by:
cy-gb	Ein nod yw amddiffyn poblogaeth moch daear Ynys Môn trwy wneud y canlynol:

en-gb	- Initially surveying Holy Island with a view to considering vaccinating badgers thereafter.
cy-gb	- Arolygu Ynys Cybi yn gyntaf, gyda’r nod o ystyried brechu moch daear wedi hynny.

en-gb	- Giving consideration to a wildlife and farm survey for the rest of Anglesey.
cy-gb	- Ystyried arolygu bywyd gwyllt/ffermydd ar gyfer gweddill Ynys Môn.

en-gb	Additional cattle measures, including those already introduced in rural Wrexham, Denbighshire and Conwy Valley, will be considered for use in Anglesey, or more widely in the Low TB Area.
cy-gb	Byddwn yn ystyried defnyddio mesurau ychwanegol yn ymwneud â gwartheg ar Ynys Môn, neu’n ehangach yn yr Ardal TB Isel, yn cynnwys y mesurau a gyflwynwyd eisoes yn ardal wledig Wrecsam, Sir Ddinbych a Dyffryn Conwy.

en-gb	In an effort to further protect Low TB Areas, including Anglesey, it is planned to bring forward legislation to introduce Pre-Movement Testing for movements within and from the Low TB Area.
cy-gb	Mewn ymdrech i amddiffyn mwy fyth ar Ardaloedd TB Isel, yn cynnwys Ynys Môn, y bwriad yw cyflwyno deddfwriaeth ar gyfer cynnal Profion Cyn Symud wrth symud anifeiliaid oddi mewn i’r Ardal TB Isel ac allan o’r Ardal TB Isel.

en-gb	We have been considering how to tackle deep-seated levels of infection in parts of Pembrokeshire, where TB incidence and prevalence have worsened against the overall improving backdrop.
cy-gb	Rydym wedi bod yn ystyried sut i fynd i’r afael â lefelau disyflyd y clefyd mewn rhannau o Sir Benfro, lle mae mynychder a chyffredinrwydd TB wedi gwaethygu o gymharu â’r sefyllfa gyffredinol.

en-gb	In line with responses to our consultation and the NFU’s TB Focus Group report, we are exploring new governance arrangements for TB eradication at a local level.
cy-gb	Yn unol â’r ymatebion a gafwyd i’n hymgynghoriad ac adroddiad Grŵp Ffocws TB yr NFU, rydym yn archwilio trefniadau llywodraethu newydd ar gyfer dileu TB ar lefel leol.

en-gb	A project in collaboration with industry will be implemented to work on a small sample of farms in Pembrokeshire, with the aim of empowering vets and farmers to make informed decisions and show leadership in disease control.
cy-gb	Bydd prosiect a gynhelir ar y cyd â’r diwydiant yn cael ei roi ar y gweill er mwyn gweithio ar sampl bach o ffermydd yn Sir Benfro, gyda’r nod o rymuso milfeddygon a ffermwyr i wneud penderfyniadau cytbwys a dangos arweiniad o ran rheoli’r clefyd.

en-gb	It will develop and implement additional approaches to bovine TB control, over and above the statutory measures currently used in the area.
cy-gb	Bydd y prosiect yn datblygu ac yn gweithredu rhagor o ddulliau ar gyfer rheoli TB buchol, yn ychwanegol at y mesurau statudol a ddefnyddir yn yr ardal ar hyn o bryd.

en-gb	The project will focus on identifying residual disease risk in clear testing cattle and develop a pathway for mitigating risk from cattle-to-cattle transmission.
cy-gb	Bydd y prosiect yn canolbwyntio ar bennu’r risg sydd ynghlwm wrth glefyd gweddillol ymhlith gwartheg a gaiff brofion clir, a hefyd bydd yn datblygu llwybr ar gyfer lleihau’r risg o ran trosglwyddo’r clefyd o fuwch i fuwch.

en-gb	This will be through a risk-based approach involving identification and management of high-risk animals to slaughter and detailed veterinary oversight of biosecurity practices.
cy-gb	Gwneir hyn trwy ddefnyddio dull seiliedig ar risg yn ymwneud â phennu a rheoli anifeiliaid risg uchel trwy eu lladd a thrwy sicrhau bod milfeddygon yn goruchwylio arferion bioddiogelwch yn fanwl.

en-gb	We hope to learn from this project and encourage other areas to adopt similar engagement and co-production techniques if they prove successful in Pembrokeshire.
cy-gb	Ein gobaith yw y byddwn yn dysgu yn sgil y prosiect hwn ac yn annog ardaloedd eraill i roi technegau ymgysylltu a chyd-gynhyrchu tebyg ar waith os gwelir eu bod wedi llwyddo yn Sir Benfro.

en-gb	The Welsh Government recognises the difficulties keepers face in moving young cattle out of their herds whist under TB restrictions.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod yr anawsterau sy’n wynebu ceidwaid o ran symud gwartheg ifanc o’u buchesi tra maent o dan gyfyngiadau TB.

en-gb	We have been working closely with the industry to explore ways in which biosecure movements into TB Approved Finishing Units (AFUs) may be refined and simplified.
cy-gb	Rydym wedi gweithio’n agos gyda’r diwydiant i archwilio ffyrdd o wella a symleiddio’r arfer o symud anifeiliaid mewn modd bioddiogel i Unedau Pesgi Cymeradwy TB.

en-gb	As most animals moving from TB restricted herds in Wales are taken to AFUs in England, any changes need the joint agreement by both Welsh Government and Defra.
cy-gb	Gan fod y rhan fwyaf o’r anifeiliaid sy’n symud o fuchesi o dan gyfyngiadau TB yng Nghymru yn cael eu cludo i Unedau Pesgi Cymeradwy yn Lloegr, bydd angen i Lywodraeth Cymru a Defra gytuno ar unrhyw newidiadau ar y cyd.

en-gb	We, with Defra, have continued to meet regularly with industry representatives, to explore ways in which this process may be refined and simplified.
cy-gb	Rydym ni a Defra wedi parhau i gyfarfod yn rheolaidd â chynrychiolwyr y diwydiant er mwyn trafod ffyrdd o wella a symleiddio’r broses hon.

en-gb	We have been asked to consider increasing the age limit of animals exempt from pre-movement testing and streamlining the licencing process to help keepers to better manage young cattle out of their herds.
cy-gb	Gofynnwyd inni ystyried codi terfyn oedran anifeiliaid sydd wedi’u heithrio rhag profion cyn symud yn ogystal â symleiddio’r broses drwyddedu er mwyn helpu ceidwaid i reoli’r gwartheg ifanc sy’n gadael eu buchesi.

en-gb	We, in agreement with Defra, are not inclined to allow this change.
cy-gb	Gan gytuno â Defra, nid ydym yn chwannog i ganiatáu’r newid hwn.

en-gb	Although analysis does not indicate a substantial additional risk by increasing the age limit of animals exempt from pre-movement testing, market trends do not show an industry-wide demand.
cy-gb	Er nad yw’r gwaith dadansoddi yn dangos risg ychwanegol sylweddol yn sgil cynyddu terfyn oedran anifeiliaid sydd wedi’u heithrio rhag profion cyn symud, nid yw tueddiadau’r farchnad yn dangos bod galw i’w gael am hyn ledled y diwydiant.

en-gb	However, a change to simplify the licencing process, negating the need to apply for an individual licence for each movement, has been agreed in principle and we view allocating resources to achieve this change as more appropriate.
cy-gb	Fodd bynnag, rydym wedi cytuno mewn egwyddor i symleiddio’r broses drwyddedu, gan gael gwared â’r angen i wneud cais am drwydded unigol ar gyfer pob symudiad, ac rydym o’r farn ei bod yn fwy priodol inni ddyrannu adnoddau ar gyfer cyflawni’r newid hwn.

en-gb	APHA are considering the different options and required changes to processes to enable this to proceed.
cy-gb	Mae APHA yn ystyried yr opsiynau gwahanol a’r newidiadau angenrheidiol y bydd angen eu cyflwyno i brosesau er mwyn gallu bwrw ymlaen â hyn.

en-gb	The consultation on a refreshed TB Eradication Programme in 2021/22 included three proposals to change the TB payments regime:
cy-gb	Roedd yr ymgynghoriad ar y Rhaglen o’r Newydd ar gyfer Dileu TB yn 2021/22 yn cynnwys tri chynnig yn ymwneud â newid y drefn ar gyfer gwneud taliadau TB, sef:

en-gb	Table valuations
cy-gb	Prisiau tabl

en-gb	Table valuations plus a top up for being a member of an approved animal health accreditation scheme
cy-gb	Prisiau tabl ynghyd ag ychwanegiad am fod yn aelod o gynllun iechyd anifeiliaid achrededig cymeradwy

en-gb	An industry-led levy.
cy-gb	Ardoll y diwydiant.

en-gb	In the July 2022 Written Statement, we said we would engage with industry to explore the above options, to ascertain whether this could offer cost savings in respect of TB payments, whilst balancing the need to reward good farming practices and the implementation of disease prevention and control practices.
cy-gb	Yn Natganiad Ysgrifenedig Gorffennaf 2022, dywedasom y byddem yn ymgysylltu â’r diwydiant i archwilio’r opsiynau uchod er mwyn canfod a allai hyn arbed costau o ran taliadau TB, tra’n cydbwyso’r angen i wobrwyo arferion ffermio da a’r arfer o roi dulliau atal a rheoli clefydau ar waith.

en-gb	This may include linking the TB Payments regime to biosecurity standards (for example those in the Sustainable Farming Scheme).
cy-gb	Efallai y bydd hyn yn cynnwys cysylltu’r drefn Taliadau TB â safonau bioddiogelwch (er enghraifft, y rhai a nodir yn y Cynllun Ffermio Cynaliadwy).

en-gb	https://www.gov.wales/written-statement-statement-tb-eradication-programme
cy-gb	https://www.llyw.cymru/datganiad-ysgrifenedig-datganiad-ar-y-rhaglen-dileu-tb

en-gb	This will now be taken forward, with further consultation and engagement with industry before a decision is made on a change to the TB payments regime.
cy-gb	Byddwn yn bwrw ymlaen â hyn yn awr. Byddwn yn ymgynghori ac yn ymgysylltu ymhellach â’r diwydiant cyn gwneud penderfyniad ynglŷn â newid y drefn taliadau TB.

en-gb	In some areas, the risk posed by cattle movements can be substantial.
cy-gb	Mewn rhai ardaloedd, gall y risg o du symud gwartheg fod yn sylweddol.

en-gb	Informed Purchasing is therefore extremely important to our shared goal of TB eradication.
cy-gb	O’r herwydd, mae Prynu Gwybodus yn eithriadol o bwysig i’n nod cyffredin, sef dileu TB.

en-gb	It is vital for keepers to ask the right questions prior to purchasing cattle and act accordingly to reduce the risk of bringing TB into their herd.
cy-gb	Mae hi’n hanfodol i geidwaid ofyn y cwestiynau iawn cyn prynu gwartheg a gweithredu fel y bo’n briodol er mwyn lleihau’r risg o gyflwyno TB i’w buches.

en-gb	Two aspects of Informed Purchasing were included in the 21/22 consultation:
cy-gb	Cynhwyswyd dwy agwedd ar Brynu Gwybodus yn ymgynghoriad 21/22, sef:

en-gb	Publishing information on TB free herds on ibTB; and
cy-gb	Cyhoeddi gwybodaeth am fuchesi sy’n rhydd o TB ar ibTB; a

en-gb	https://ibtb.co.uk/
cy-gb	https://ibtb.co.uk/

en-gb	Mandating the provision and display of TB information at the point of sale.
cy-gb	Ei gwneud yn orfodol i ddarparu ac arddangos gwybodaeth am TB yn y man gwerthu.

en-gb	ibTB is a useful online interactive mapping tool set up to help cattle farmers and their vets understand the level of bovine TB in their area and manage the risks when purchasing cattle.
cy-gb	Offeryn mapio rhyngweithiol ar-lein defnyddiol yw ibTB ac mae’n helpu ffermwyr a’u milfeddygon i ddeall lefel TB buchol yn eu hardal a rheoli’r risgiau wrth brynu gwartheg.

en-gb	Following positive responses to the consultation, the Welsh Government intends to bring forward a change in legislation to allow the display of TB free herd information on ibTB.
cy-gb	Yn dilyn ymatebion cadarnhaol i’r ymgynghoriad, mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu cyflwyno newid yn y ddeddfwriaeth er mwyn ei gwneud yn bosibl i arddangos gwybodaeth am fuchesi sy’n rhydd o TB ar ibTB.

en-gb	Given the complexities involved in mandating the provision and display of information at the point of sale, and to ensure consistency across Wales and England, further engagement with industry and Defra will be necessary.
cy-gb	O ystyried y cymhlethdodau sydd ynghlwm wrth ei gwneud yn orfodol i ddarparu ac arddangos gwybodaeth yn y man gwerthu, ac er mwyn sicrhau cysondeb trwy Gymru a Lloegr, bydd angen ymgysylltu rhagor â Defra a’r diwydiant.

en-gb	This will include consideration of the potential implications for keepers who do not follow the principles of informed purchasing.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys ystyried y goblygiadau posibl i geidwaid pe na baent yn dilyn egwyddorion prynu gwybodus.

en-gb	Once this engagement has taken place, a detailed plan and timetable will be shared.
cy-gb	Ar ôl i’r ymgysylltu hwn ddod i ben, byddwn yn rhannu cynllun ac amserlen fanwl.

en-gb	In response to concerns regarding veterinary capacity in Wales, we commissioned consultants to explore options for the delivery of TB testing.
cy-gb	Mewn ymateb i bryderon ynglŷn â chapasiti milfeddygon yng Nghymru, aethom ati i gomisiynu ymgynghorwyr i archwilio opsiynau ar gyfer cynnal profion TB.

en-gb	The report was supportive of the use of lay TB testers and a pilot began in October 2022, delivered through Veterinary Delivery Partners, Iechyd Da (Gwledig) Ltd and Menter a Busnes.
cy-gb	Roedd yr adroddiad yn cefnogi’r syniad o ddefnyddio profwyr TB lleyg, ac ym mis Hydref 2022 rhoddwyd cynllun peilot ar waith trwy gyfrwng Partneriaid Cyflawni Milfeddygol, Iechyd Da (Gwledig) Cyf a Menter a Busnes.

en-gb	Under the pilot, Approved Tuberculin Testers (ATTs) are able to undertake TB testing in parts of Wales.
cy-gb	O dan y cynllun peilot, mae Profwyr Tuberculin Cymeradwy yn cynnal profion TB mewn rhannau o Gymru.

en-gb	A full evaluation is being undertaken alongside the pilot to inform whether this approach will be adopted nationally on a permanent basis.
cy-gb	Cynhelir gwaith gwerthuso ochr yn ochr â’r cynllun peilot er mwyn gweld a fydd y dull hwn yn cael ei roi ar waith trwy’r wlad yn barhaol.

en-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2022-08/impacts-tuberculosis-testing-veterinarians-and-practices.pdf
cy-gb	https://www.gov.wales/sites/default/files/publications/2022-08/impacts-tuberculosis-testing-veterinarians-and-practices.pdf

en-gb	The Welsh Government participates in the UK wide discussions held on the various strands of cattle vaccination.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cymryd rhan mewn trafodaethau ledled y DU yn ymwneud â gwahanol agweddau ar frechu gwartheg.

en-gb	Great Britain (GB) administrations are funding a project aimed at securing UK marketing authorisations for CattleBCG vaccine and DST-F, a new skin test to detect infected among vaccinated animals (or “DIVA”).
cy-gb	Mae gweinyddwyr Prydain yn ariannu prosiect sy’n anelu at sicrhau caniatâd marchnata o fewn y DU ar gyfer brechiad BCG Gwartheg a DST-F, sef prawf croen newydd ar gyfer canfod anifeiliaid heintiedig ymhlith anifeiliaid sydd wedi’u brechu (fe’i gelwir hefyd yn brawf “DIVA”).

en-gb	This will help save thousands of cattle every year that would have been culled to prevent the spread of disease.
cy-gb	Bydd hyn yn helpu i achub miloedd o wartheg bob blwyddyn – hynny yw, gwartheg a fyddai wedi cael eu lladd er mwyn atal lledaeniad y clefyd.

en-gb	APHA led field trials of CattleBCG and DST-F are progressing. Phase 1 of the field trials assessed the safety and specificity of the DST-F skin test reagent and was completed in May 2022.
cy-gb	Mae APHA wrthi’n cynnal treialon yn ymwneud â BCG Gwartheg a DST-F. Yng ngham 1 y treialon maes, aseswyd diogelwch a phenodolrwydd y prawf croen DST-F. Cwblhawyd y cam hwnnw ym mis Mai 2022.

en-gb	The completion of phase 1 was an important milestone in ensuring the UK Government remains on track to deliver a deployable cattle vaccine and DIVA skin test for bovine TB.
cy-gb	Roedd cwblhau cam 1 yn garreg filltir bwysig o ran sicrhau bod Llywodraeth y DU yn dal i fod ar y trywydd iawn o ran darparu brechlyn a phrawf croen DIVA i wartheg ar gyfer TB buchol.

en-gb	The second phase of the field trials has now commenced and will assess the safety of the CattleBCG vaccine and the safety and specificity of the DIVA skin test in vaccinated cattle.
cy-gb	Mae ail gam y treialon maes ar waith erbyn hyn. Bydd y cam hwn yn asesu diogelwch y brechlyn BCG Gwartheg ynghyd â diogelwch a phenodolrwydd y prawf croen DIVA mewn gwartheg wedi’u brechu.

en-gb	So far studies in labs have indicated that both the vaccine and DIVA test are safe and accurate under controlled APHA facility environments.
cy-gb	Hyd yn hyn, mae astudiaethau a gynhaliwyd mewn labordai yn dangos bod y brechlyn a’r prawf DIVA yn ddiogel ac yn fanwl gywir mewn amgylcheddau a reolir yng nghyfleuster APHA.

en-gb	The trial is due to be completed in 2023.
cy-gb	Disgwylir i’r treial ddod i ben yn 2023.

en-gb	Like other veterinary medicines, in addition to laboratory studies, both CattleBCG and DST-F must be shown to be effective and safe under field conditions before the Veterinary Medicines Directorate (VMD) can authorise their use.
cy-gb	Fel yn achos meddyginiaethau milfeddygol o fath arall, yn ychwanegol at astudiaethau yn y labordy rhaid dangos bod y brechlyn BCG Gwartheg a’r prawf croen DST-F yn effeithiol ac yn ddiogel yn y maes cyn y gall y Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol eu hawdurdodi.

en-gb	We continue to work with other devolved administrations to appoint a manufacturer to produce the DIVA test components.
cy-gb	Rydym yn parhau i weithio gyda gweinyddiaethau datganoledig eraill i benodi gweithgynhyrchwr i gynhyrchu elfennau’r prawf DIVA.

en-gb	The TAG will consider deployment options for Wales with a view to roll out once a licensed product is available.
cy-gb	Bydd y Grŵp Cynghori Technegol yn ystyried opsiynau dosbarthu ar gyfer Cymru, gyda’r nod o gyflwyno’r prawf pan fydd cynnyrch trwyddedig ar gael.

en-gb	The Welsh Government continues to run the Badger Vaccination Grant (BVG) scheme to support farmers across Wales in vaccinating badgers on their land, by providing 50% of the costs through the grant scheme providing they meet the grant criteria.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn dal i redeg cynllun Grant Brechu Moch Daear er mwyn cynorthwyo ffermwyr ledled Cymru i frechu moch daear ar eu tir. Gwneir hyn trwy ddarparu 50% o’r gost trwy gyfrwng cynllun grant, cyn belled â bod y ffermwyr yn bodloni meini prawf y grant.

en-gb	Our current BVG scheme supports 42 farms across a total area of just over 46km2.
cy-gb	Mae ein cynllun Grant Brechu Moch Daear presennol yn cynorthwyo 42 o ffermydd dros ardal sydd rywfaint yn fwy na 46km2.

en-gb	Holy Island will be surveyed in 2023 in preparation for further badger vaccination.
cy-gb	Bydd Ynys Cybi yn cael ei harolygu yn 2023 er mwyn paratoi ar gyfer brechu ychwaneg o foch daear.

en-gb	We intend to review our badger vaccination policy in 2023/24.
cy-gb	Bwriadwn adolygu ein polisi brechu moch daear yn 2023/24.

en-gb	The 2021/22 consultation on a refreshed TB Eradication Programme, identified potential policy and legislative changes.
cy-gb	Yn yr ymgynghoriad a gynhaliwyd yn 2021/22 ynglŷn â Rhaglen o’r Newydd ar gyfer Dileu TB, nodwyd newidiadau posibl mewn polisïau a deddfwriaethau.

en-gb	We intend to make the following amendments to the TB (Wales) Order 2010:
cy-gb	Ein bwriad yw cyflwyno’r newidiadau canlynol i Orchymyn TB (Cymru) 2010:

en-gb	Reinstate Pre-Movement Testing for cattle movements in the Low TB Area, whilst maintaining Post-Movement Testing.
cy-gb	Adfer Profion Cyn Symud wrth symud gwartheg yn yr Ardal TB Isel, gan barhau i gynnal Profion Ar ôl Symud.

en-gb	Introduce Post-Movement Testing for all cattle movements to holdings in the Intermediate TB Areas from High TB Areas, the High Risk Area of England and from Northern Ireland.
cy-gb	Cyflwyno Profion Cyn Symud wrth symud gwartheg o Ardaloedd TB Uchel, o Ardal Risg Uchel Lloegr ac o Ogledd Iwerddon i ddaliadau mewn Ardaloedd TB Canolradd.

en-gb	Introduce a legal requirement for farmers not to move cattle between test day 1 (TT1) and test day 2 (TT2) and between blood testing and receiving results.
cy-gb	Cyflwyno gofyniad cyfreithiol i ffermwyr beidio â symud gwartheg rhwng diwrnod 1 y prawf (TT1) a diwrnod 2 y prawf (TT2) a rhwng profion gwaed a’r adeg y ceir y canlyniadau.

en-gb	Introduce a requirement for authority to be sought from the Welsh Government to collect a sample, perform a test, perform a test on any sample and to ensure results from such tests are immediately reported.
cy-gb	Cyflwyno gofyniad yn mynnu y dylid ceisio caniatâd gan Lywodraeth Cymru ar gyfer casglu sampl, cynnal prawf, cynnal prawf ar unrhyw sampl a sicrhau y rhoddir gwybod yn syth am ganlyniadau profion o’r fath.

en-gb	Prohibit feeding of unpasteurised milk to livestock on OTFW premises.
cy-gb	Gwahardd yr arfer o fwydo llaeth heb ei basteureiddio i dda byw ar safleoedd OTFW.

en-gb	Make available on ibTB the number of years a herd has been TB Free.
cy-gb	Nodi ar ibTB ers sawl blwyddyn mae’r fuches wedi bod yn rhydd o TB.

en-gb	Proposed changes will follow the Welsh Government’s legislative process, which will include a full Regulatory Impact Assessment.
cy-gb	Bydd newidiadau arfaethedig yn dilyn proses ddeddfwriaethol Llywodraeth Cymru, a fydd yn cynnwys Asesiad Effaith Rheoleiddiol llawn.

en-gb	Further changes to the Tuberculosis (Wales) Order 2010 and the Tuberculosis (Wales) Order 2011 will be considered in subsequent phases of legal changes over the course of the tenure of this Plan.
cy-gb	Ystyrir ychwaneg o newidiadau i Orchymyn Twbercwlosis (Cymru) 2010 a Gorchymyn Twbercwlosis (Cymru) 2011 yn ystod camau dilynol y newidiadau cyfreithiol dros gyfnod y Cynllun hwn.

en-gb	Monitoring and reviewing our Programme
cy-gb	Monitro ac adolygu ein Rhaglen

en-gb	TB trends are monitored through regular analysis and reports.
cy-gb	Caiff tueddiadau TB eu monitro trwy gyfrwng dadansoddiadau ac adroddiadau rheolaidd.

en-gb	Monthly statistics showing numbers of new incidents, open breakdowns, closed breakdowns, animals slaughtered for TB control and tests carried out.
cy-gb	Ystadegau misol yn dangos achosion newydd, achosion agored, achosion caeedig, yr anifeiliaid a laddwyd er mwyn rheoli TB a’r profion a gynhaliwyd.

en-gb	Quarterly reports with statistical and epidemiological analysis of incidence, prevalence, recurrence and other relevant features of disease progression.
cy-gb	Adroddiadau chwarterol lle ceir dadansoddiadau ystadegol ac epidemiolegol yn ymwneud â mynychder, cyffredinrwydd, ailheintiadau a nodweddion perthnasol eraill yn ymwneud â chynnydd y clefyd.

en-gb	Summarised in the Wales TB dashboard.
cy-gb	Fe’u crynhoir yn Nangosfwrdd TB Cymru.

en-gb	https://www.gov.wales/bovine-tb-dashboard
cy-gb	https://www.llyw.cymru/dangosfwrdd-tb-gwartheg

en-gb	Detailed annual reports such as the Wales Annual Surveillance Report.
cy-gb	Adroddiadau blynyddol manwl, fel Adroddiad Blynyddol Gwyliadwriaeth Cymru.

en-gb	This Delivery Plan will be subject to review, and an annual update will be provided by the Minister for Rural Affairs and North Wales and Trefnydd.
cy-gb	Bydd y Cynllun Cyflawni hwn yn cael ei adolygu, a bydd diweddariad blynyddol yn cael ei gyflwyno gan y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a’r Trefnydd.

en-gb	Work area
cy-gb	Maes gwaith

en-gb	Short term
cy-gb	Tymor byr

en-gb	Medium term
cy-gb	Tymor canolig

en-gb	Longer term
cy-gb	Tymor hwy

en-gb	Publicly Appoint Chair and members to Programme Board and members to TAG.
cy-gb	Penodi Cadeirydd ac aelodau ar gyfer Bwrdd y Rhaglen a phenodi aelodau ar gyfer y Grŵp Cynghori Technegol

en-gb	Agree Terms of Reference.
cy-gb	Cytuno ar Gylch Gorchwyl.

en-gb	Produce forward look work plan.
cy-gb	Llunio blaengynllun.

en-gb	Deliver on forward look plan.
cy-gb	Cyflawni ar sail y blaengynllun.

en-gb	Steer direction and make decisions.
cy-gb	Llywio’r cyfeiriad a gwneud penderfyniadau.

en-gb	Task and Finish group recommendations
cy-gb	Argymhellion y Grŵp Gorchwyl a Gorffen

en-gb	Changes to the format, language and tone of letters and notices.
cy-gb	Newid fformat, iaith a thôn llythyrau a hysbysiadau.

en-gb	Facilitate stakeholder engagement with APHA vets.
cy-gb	Hwyluso ymgysylltu â rhanddeiliaid gyda milfeddygon APHA.

en-gb	Utilise private veterinary role to full potential.
cy-gb	Defnyddio rôl milfeddygon preifat i’w llawn botensial.

en-gb	Greater availability of TB testing data for stakeholders.
cy-gb	Gwella argaeledd data’n ymwneud â phrofion TB ar gyfer rhanddeiliaid.

en-gb	Regionalisation and targets.
cy-gb	Rhanbarthau a thargedau

en-gb	Keep a watching brief.
cy-gb	Cadw golwg ar y sefyllfa.

en-gb	Review 2024 regionalisation target.
cy-gb	Adolygu targed 2024 mewn perthynas â’r rhanbarthau.

en-gb	Transfer spatial units as appropriate.
cy-gb	Symud unedau gofodol fel y bo’n briodol.

en-gb	TB Hotspot Clusters in ITBAN/Low TB Area
cy-gb	Clystyrau â Phroblem TB yn Ardal TB Ganolradd y Gogledd/yr Ardal TB Isel

en-gb	Initial contiguous tests and post-breakdown tests (approx. 6 and 18 months after movement restrictions are lifted) will be read at ‘severe’.
cy-gb	Bydd profion cyffiniol cychwynnol a phrofion ar ôl achosion (oddeutu 6 mis a 18 mis ar ôl codi’r cyfyngiadau symud) yn cael eu dehongli mewn modd mwy ‘difrifol’.

en-gb	Monitor and develop new measures according to disease levels.
cy-gb	Monitro a datblygu mesurau newydd yn unol â lefelau’r clefyd.

en-gb	Increasing levels of disease in Anglesey
cy-gb	Cynnydd yn y clefyd ar Ynys Môn

en-gb	Give consideration to initial phase of measures.
cy-gb	Ystyried cam cyntaf y mesurau.

en-gb	Maintain communication with farmers on measures implemented.
cy-gb	Parhau i gyfathrebu â ffermwyr ynglŷn â’r mesurau a roddir ar waith.

en-gb	Implement policy based on epidemiological evaluation.
cy-gb	Gweithredu’r polisi ar sail gwaith gwerthuso epidemiolegol.

en-gb	Project to address TB incidence in Pembrokeshire
cy-gb	Prosiect ar gyfer ymdrin â mynychder TB yn Sir Benfro

en-gb	Invite proposals for delivery of the project.
cy-gb	Gwahodd cynigion ar gyfer cyflawni’r prosiect.

en-gb	Tender to be awarded and commence.
cy-gb	Dyfarnu’r tendr a dechrau ar y gwaith.

en-gb	Project to run for 2 years with the option of a 3rd year extension.
cy-gb	Bydd y prosiect yn cael ei gynnal am 2 flynedd, gyda’r opsiwn i’w ymestyn am flwyddyn arall.

en-gb	Consider options to simplify the licensing process.
cy-gb	Ystyried opsiynau ar gyfer symleiddio’r broses drwyddedu.

en-gb	Implement licence simplification.
cy-gb	Mynd ati i symleiddio’r broses drwyddedu.

en-gb	Continue engagement with industry.
cy-gb	Parhau i ymgysylltu â’r diwydiant.

en-gb	TB Payments
cy-gb	Taliadau TB

en-gb	Engage with industry on TB Payments options.
cy-gb	Ymgysylltu â’r diwydiant ynglŷn ag opsiynau’n ymwneud â Thaliadau TB.

en-gb	Consultation and analysis of deliverability & cost.
cy-gb	Mynd i’r afael â gwaith ymgynghori a dadansoddi mewn perthynas â’r gallu i gyflawni hyn ac mewn perthynas â’r costau.

en-gb	Change the TB Payments regime.
cy-gb	Newid y drefn ar gyfer Taliadau TB.

en-gb	Change legislation to publish TB free herd information on ibTB.
cy-gb	Newid y ddeddfwriaeth fel y gellir cyhoeddi gwybodaeth am fuchesi sy’n rhydd o TB ar ibTB.

en-gb	Engage with industry and Defra on Informed Purchasing.
cy-gb	Ymgysylltu â Defra a’r diwydiant ynglŷn â Phrynu Gwybodus.

en-gb	Introduce a mandatory Informed Purchasing regime.
cy-gb	Cyflwyno trefn orfodol yn ymwneud â Phrynu Gwybodus.

en-gb	Authorise the use of Approved Tuberculin Testers (ATTs) in Wales.
cy-gb	Awdurdodi’r arfer o ddefnyddio Profwyr Tuberculin Cymeradwy yng Nghymru.

en-gb	Conduct evaluation of ATT pilot.
cy-gb	Gwerthuso’r cynllun peilot ar gyfer defnyddio Profwyr Tuberculin Cymeradwy.

en-gb	Adjust policy if required.
cy-gb	Addasu’r polisi pe bai angen.

en-gb	Participate in UK wide cattle vaccination discussions.
cy-gb	Cymryd rhan mewn trafodaethau ledled y DU yn ymwneud â brechu gwartheg.

en-gb	Consultation on cattle vaccination.
cy-gb	Ymgynghori ynglŷn â’r syniad o frechu gwartheg.

en-gb	Deployment once the vaccine and DIVA test are licensed.
cy-gb	Defnyddio’r brechlyn a’r prawf DIVA ar ôl iddynt gael eu trwyddedu.

en-gb	Badger vaccination
cy-gb	Brechu moch daear

en-gb	Continue Grant funded operations.
cy-gb	Parhau â gwaith a ariennir gan y Grant.

en-gb	Consider vaccination on Holy Island and Anglesey.
cy-gb	Ystyried brechu moch daear ar Ynys Cybi ac Ynys Môn.

en-gb	Review badger vaccination.
cy-gb	Adolygu’r drefn o ran brechu moch daear.

en-gb	Amend the TB (Wales) Order 2010.
cy-gb	Diwygio Gorchymyn TB (Cymru) 2010.

en-gb	Consider other changes to the 2010 and 2011 TB Orders
cy-gb	Ystyried cyflwyno newidiadau eraill i Orchmynion TB 2010 a 2011.

en-gb	Amend legislation as appropriate.
cy-gb	Diwygio’r ddeddfwriaeth fel y bo’n briodol.

en-gb	Early Childhood Play, Learning and Care Plan in Wales
cy-gb	Cynllun Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar yng Nghymru

en-gb	Accessible, inclusive, high quality play, learning and care  experiences in Welsh, English or bilingually
cy-gb	Profiadau dysgu a gofal hygyrch, cynhwysol o ansawdd uchel yn Gymraeg, yn Saesneg neu’n ddwyieithog

en-gb	Supporting their journey now and in the future
cy-gb	Cefnogi eu taith nawr ac yn y dyfodol

en-gb	What we have done and what we are planning to do
cy-gb	Yr hyn rydym wedi ei wneud a’r hyn rydym yn bwriadu ei wneud

en-gb	What are we expecting from those working in  Early Childhood Play, Learning and Care?
cy-gb	Beth rydym yn ei ddisgwyl gan y rhai sy’n gweithio ym maes Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar?

en-gb	Future considerations
cy-gb	Ystyriaethau yn y dyfodol

en-gb	How will we monitor progress?
cy-gb	Sut y byddwn yn monitro cynnydd?

en-gb	Glossary
cy-gb	Rhestr termau

en-gb	A message from the Ministers  3
cy-gb	Neges gan y Gweinidogion  3

en-gb	What is Early Childhood Play, Learning and Care?
cy-gb	Beth yw Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar?

en-gb	The best start in life  6
cy-gb	Y dechrau gorau mewn bywyd  6

en-gb	Our vision for Wales  8
cy-gb	Ein gweledigaeth i Gymru  8

en-gb	Building on the care provided by parents and carers  11
cy-gb	Adeiladu ar y gofal a roddir gan rieni/gofalwyr  11

en-gb	The right to grow, learn and play in a happy,  14 healthy, safe and inclusive environment
cy-gb	Yr hawl i dyfu, dysgu a chwarae mewn amgylchedd hapus,  14 iach, cynhwysol a diogel

en-gb	Supported by a valued, thriving and diverse childcare,  19 playwork and education workforce
cy-gb	Wedi’u cefnogi gan weithlu gofal plant, gwaith chwarae   19 ac addysg feithrin amrywiol sy’n ffynnu ac yn cael ei werthfawrogi

en-gb	© Crown copyright 2024, Welsh Government, WG49311, Digital ISBN 978-1-83577-785-5
cy-gb	© Hawlfraint y Goron 2024, Llywodraeth Cymru, WG49311, ISBN digidol 978-1-83577-786-2  Rydym yn croesawu gohebiaeth a galwadau ffôn yn Gymraeg

en-gb	A message from the Ministers
cy-gb	Neges gan y Gweinidogion

en-gb	All babies and young children should have opportunities and experiences for enjoyment, fun, creativity and to socialise.
cy-gb	Dylai pob baban a phlentyn bach gael profiadau a chyfleoedd i fwynhau, cael hwyl, bod yn greadigol, a chymdeithasu.

en-gb	The early years of a child’s life is a time of rapid cognitive, linguistic, social, emotional, and physical development.
cy-gb	Mae blynyddoedd cynnar plentyn yn gyfnod o ddatblygiad gwybyddol, ieithyddol, cymdeithasol, emosiynol a chorfforol cyflym.

en-gb	It is a time when the foundations for lifelong learning and wellbeing are laid, and it is this time in a child’s life where, our policies will have the most impact on their future.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn y gosodir sylfeini dysgu gydol oes a llesiant, a dyma’r cyfnod ym mywyd plentyn pan fydd ein polisïau’n cael yr effaith fwyaf ar eu dyfodol.

en-gb	We know from research that investing in Early Childhood Play, Learning and Care can have a positive impact on the physical and mental health and wellbeing of children.
cy-gb	Mae ymchwil wedi dangos y gall buddsoddi mewn darpariaeth Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar gael effaith gadarnhaol ar iechyd corfforol, iechyd meddwl a llesiant plant.

en-gb	It can also potentially improve educational attainment and their longer-term contribution to society.
cy-gb	Gall hefyd wella eu cyrhaeddiad addysgol a’u cyfraniad tymor hwy at gymdeithas.

en-gb	Since devolution, Wales has been committed to the early years, supporting children and their families by ensuring they have the best possible support and start in life.
cy-gb	Ers datganoli, mae Cymru wedi ymrwymo i’r blynyddoedd cynnar, gan gefnogi plant a’u teuluoedd drwy sicrhau eu bod yn cael y cymorth a’r dechrau gorau posibl mewn bywyd.

en-gb	This has been reflected in our policies, legislation, and guidance.
cy-gb	Mae hyn wedi cael ei adlewyrchu yn ein polisïau, ein deddfwriaeth a’n canllawiau.

en-gb	Wales was the first country in the UK to appoint a Children’s Commissioner, enshrining the United Convention of the Rights of the Child (UNCRC) in law, advocating the importance of play and developing a child-centred curriculum, supporting a child’s holistic development.
cy-gb	Cymru oedd y wlad gyntaf yn y DU i benodi Comisiynydd Plant, gan ymgorffori Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn mewn cyfraith, hyrwyddo pwysigrwydd chwarae a datblygu cwricwlwm sy’n canolbwyntio ar y plentyn, a chefnogi datblygiad cyfannol plentyn.

en-gb	In 2022, we published our Children and Young People’s Plan and an update was published in 2024.
cy-gb	Yn 2022, gwnaethom gyhoedd ein Cynllun Plant a Phobl Ifanc a chyhoeddwyd diweddariad yn 2024.

en-gb	This aims to support children and young people from all backgrounds to have the best start in life, including good early years services and support for parents/carers.
cy-gb	Nod y Cynllun hwn yw helpu plant a phobl ifanc o bob cefndir i gael y dechrau gorau mewn bywyd, gan gynnwys gwasanaethau blynyddoedd cynnar da a chymorth i rieni/ gofalwyr.

en-gb	In March 2023, we published Our National Mission: high standards and aspirations for all which sets out the overall vision for education in Wales.
cy-gb	Ym mis Mawrth 2023, gwnaethom gyhoeddi Cenhadaeth ein cenedl: safonau a dyheadau uchel i bawb, sy’n nodi’r weledigaeth gyffredinol ar gyfer addysg yng Nghymru.

en-gb	We recognise that high quality, accessible childcare can be transformational for children, brings opportunities for parents and is key to our efforts to tackle child poverty in Wales through our Child Poverty Strategy.
cy-gb	Rydym yn cydnabod y gall gofal plant hygyrch o ansawdd uchel fod yn drawsnewidiol i blant, ei fod yn cynnig cyfleoedd i rieni ac yn allweddol i’n hymdrech i daclo tlodi plant yng Nghymru drwy ein Strategaeth Tlodi Plant.

en-gb	With the impact of the COVID pandemic still being felt across the country, compounded by the current cost of living crisis, we need now more than ever to continue to focus on Early Childhood Play, Learning and Care.
cy-gb	Wrth i effaith pandemig COVID-19 barhau i gael ei theimlo ym mhob cwr o’r wlad, wedi’i gwaethygu gan yr argyfwng costau byw presennol, mae’n bwysicach nag erioed ein bod yn parhau i ganolbwyntio ar Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar.

en-gb	https://www.gov.wales/children-and-young-peoples-plan
cy-gb	https://www.llyw.cymru/cynllun-plant-phobl-ifanc

en-gb	https://www.gov.wales/our-national-mission
cy-gb	https://www.llyw.cymru/cenhadaeth-ein-cenedl

en-gb	https://www.gov.wales/child-poverty-strategy-wales-2024
cy-gb	https://www.llyw.cymru/strategaeth-tlodi-plant-cymru-2024

en-gb	We want Wales to be a wonderful place for all babies, young children, their families and communities to thrive.
cy-gb	Rydym am i Gymru fod yn lle gwych i bob baban, plentyn bach, eu teuluoedd a’u cymunedau ffynnu ynddo.

en-gb	Children have the right to grow up in a happy, healthy and safe environment.
cy-gb	Mae gan blant yr hawl i dyfu i fyny mewn awyrgylch hapus, iach a diogel.

en-gb	Children’s rights in Wales are entitlements; they are not optional.
cy-gb	Hawliadau yw hawliau plant yng Nghymru; nid ydynt yn ddewisol.

en-gb	They are set out in law.
cy-gb	Maent wedi’u nodi yn y gyfraith.

en-gb	We know that adults who better understand children’s rights, can make sure children’s experiences are better too.
cy-gb	Rydym yn gwybod y gall oedolion sy’n deall hawliau plant yn well sicrhau bod profiadau plant yn well hefyd.

en-gb	Focusing on child development is key to enabling children to have the best start in life.
cy-gb	Mae canolbwyntio ar ddatblygiad y plentyn yn allweddol o ran galluogi plant i gael y dechrau gorau mewn bywyd.

en-gb	We want to make Wales a wonderful place to grow up, live and work now and in the future.
cy-gb	Rydym am wneud Cymru yn lle gwych i dyfu i fyny, i fyw ac i weithio, nawr ac yn y dyfodol.

en-gb	To achieve this, we need to build on the work we, along with our partners, are already doing.
cy-gb	Er mwyn cyflawni hyn, mae angen inni adeiladu ar y gwaith rydym eisoes yn ei wneud gyda’n partneriaid.

en-gb	As set out by the First Minister, we believe that all children in Wales should have access to high quality provision in any education and childcare setting they attend.
cy-gb	Fel y nododd Prif Weinidog Cymru, credwn y dylai pob plentyn yng Nghymru allu manteisio ar ddarpariaeth o ansawdd uchel mewn unrhyw leoliad addysg a goal plant y bydd yn ei fynychu.

en-gb	It should enrich their childhood and support them now and in the future.
cy-gb	Dylai gyfoethogi ei blentyndod a’i helpu nawr ac yn y dyfodol.

en-gb	Our priorities are to:
cy-gb	Ein blaenoriaethau:

en-gb	provide opportunities for babies and young children to have fun and enjoyment
cy-gb	cynnig cyfleoedd i fabanod a phlant bach gael hwyl a mwynhau

en-gb	enable babies and young children to learn, develop and engage in play
cy-gb	galluogi babanod a phlant bach i ddysgu, datblygu a chwarae

en-gb	respect the rights of babies and young children
cy-gb	parchu hawliau babanod a phlant bach

en-gb	enable babies and young children to develop and nurture strong, mutual and happy relationships between adults and children
cy-gb	galluogi babanod a phlant bach i ddatblygu a meithrin cydberthnasau cryf a hapus ag oedolion a phlant

en-gb	make a real difference to current and future generations where everyone thrives and feels valued, regardless of background
cy-gb	gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i’r genhedlaeth bresennol a chenedlaethau’r dyfodol lle mae pawb yn ffynnu ac yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi, ni waeth beth fo’u cefndir

en-gb	ensure we have a sustainable, thriving and diverse childcare, play and nursery education workforce • help families to be able to work
cy-gb	sicrhau bod gennym weithlu gofal plant, chwarae ac addysg feithrin cynaliadwy, amrywiol sy’n ffynnu • helpu teuluoedd i allu gweithio

en-gb	help the economy to grow by providing sustainable childcare.
cy-gb	helpu’r economi i dyfu drwy ddarparu gofal plant cynaliadwy.

en-gb	The purpose of this Plan is to bring together in a clear way the work being taken forward by the Welsh Government and our partners in the childcare, playwork and nursery education sectors which comes under the umbrella of Early Childhood Play, Learning and Care.
cy-gb	Diben y Cynllun yw dwyn ynghyd yn glir y gwaith sy’n cael ei wneud gan Lywodraeth Cymru a’n partneriaid yn y sectorau gofal plant, gwaith chwarae ac addysg feithrin o dan fantell Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar.

en-gb	Julie Morgan MS         Jeremy Miles MS
cy-gb	Julie Morgan AS            Jeremy Miles AS

en-gb	Deputy Minister for Social Services      Minister for Education and Welsh Language
cy-gb	Y Dirprwy Weinidog Gwasanaethau Cymdeithasol    Gweinidog y Gymraeg ac Addysg

en-gb	The best start in life
cy-gb	Y dechrau gorau

en-gb	We want every baby and child to have a wonderful childhood.
cy-gb	Rydym am i bob baban a phlentyn gael plentyndod gwych.

en-gb	We want them to thrive through enriched opportunities and experiences which will enhance their wellbeing, happiness and enable them to develop and learn.
cy-gb	Rydym am iddynt ffynnu drwy gael cyfleoedd a phrofiadau wedi’u cyfoethogi a fydd yn hybu eu llesiant a’u hapusrwydd, ac yn eu galluogi i ddatblygu a dysgu.

en-gb	We want to support treating all children equitably, whatever their home life, first language, race, religion or belief, sexual orientation, gender and gender expression and whether they are disabled or non-disabled.
cy-gb	Rydym am helpu i sicrhau y caiff pob plentyn ei drin yn deg, heb ystyried bywyd y cartref, iaith gyntaf, hil, crefydd neu gred, cyfeiriadedd rhywiol, rhywedd a mynegiant rhywedd na pha un ai a ydynt yn anabl ai peidio.

en-gb	Babies and young children live in the moment and should enjoy the many wonders and fun that brings.
cy-gb	Mae babanod a phlant bach yn byw am yr eiliad, a dylent fwynhau’r rhyfeddodau a’r hwyl y mae hynny’n eu cynnig.

en-gb	In doing so we are supporting them to build a more fulfilled future too.
cy-gb	Wrth wneud hynny, rydym  yn eu cefnogi i greu dyfodol llawnach hefyd.

en-gb	At the heart of Early Childhood Play, Learning and Care, is the child and meeting their development needs.
cy-gb	Wrth wraidd Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar y mae’r plentyn a’r angen i ddiwallu ei anghenion datblygu.

en-gb	Early Childhood Play, Learning and Care is not about creating a new type of early years setting.
cy-gb	Mae Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar yn golygu mwy na chreu math newydd o leoliad blynyddoedd cynnar.

en-gb	It is about developing and delivering a consistent approach to nurturing, learning and development, through the provision of high quality  play-based childcare and education opportunities, for all babies and young children aged 0-5 years old.
cy-gb	Mae’n ymwneud â datblygu a chyflawni dull cyson o feithrin, dysgu a datblygu, drwy gynnig cyfleoedd gofal plant ac addysg seiliedig ar chwarae o ansawdd uchel i bob baban a phlentyn bach 0-5 oed.

en-gb	It recognises childhood is precious, that babies and young children constantly play, learn and grow in different ways and to support that development they require care and nurturing.
cy-gb	Mae’n cydnabod bod plentyndod yn werthfawr, bod babanod a phlant bach yn chwarae, yn dysgu ac yn tyfu’n gyson mewn ffyrdd gwahanol, a bod angen gofalu amdanynt a’u meithrin er mwyn cefnogi’r datblygiad hwnnw.

en-gb	Early Childhood Play, Learning and Care builds on and recognises the importance of working together with parents and other care givers to support every baby and young child to have the best start in life and to feel empowered, cared for and nurtured.
cy-gb	Mae Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar yn cydnabod pwysigrwydd cydweithio â rhieni a rhoddwyr gofal eraill ac yn adeiladu ar hynny, er mwyn helpu pob baban a phlentyn bach i gael y dechrau gorau mewn bywyd ac i deimlo ei fod yn cael ei rymuso a’i feithrin, a’i fod yn cael gofal.

en-gb	Our vision for Wales
cy-gb	Ein gweledigaeth i Gymru

en-gb	We want Wales to be a wonderful place to grow up, live and work.
cy-gb	Rydym am i Gymru fod yn lle gwych i dyfu i fyny, byw a gweithio ynddo.

en-gb	Early Childhood Play, Learning and Care has a significant contribution Children have a fundamental legal right to grow up in a happy,  to make in mitigating the impact of inequalities, whether it’s healthy and safe environment.
cy-gb	Mae gan blant hawl gyfreithiol sylfaenol i dyfu i fyny mewn amgylchedd hapus, iach a diogel.

en-gb	Children’s rights are entitlements in Wales; they are not optional.
cy-gb	Mae hawliau plant yng Nghymru yn golygu hynny’n union; nid ydynt yn ddewisol.

en-gb	We are committed to breaking down barriers to ensure babies and young children are supported to have fulfilling and happy impact on their happiness, wellbeing and overall development.
cy-gb	Gall y ffordd rydym ni, fel cymdeithas, yn darparu ar gyfer babanod a phlant bach effeithio ar eu hapusrwydd, eu llesiant a’u datblygiad cyffredinol.