en-gb	There should be a reasonable expectation that the pitch will be available for peaceful occupation for at least three months, except where the trespasser is expecting to move on before that time.
cy-gb	Dylai fod disgwyliad rhesymol y bydd y llain ar gael i’w feddiannu’n heddychlon am o leiaf dri mis, oni bai bod y tresmaswr yn disgwyl symud ymlaen cyn y daw’r amser hwnnw i ben.

en-gb	In determining if a suitable pitch is available, the police officer must consult the local authority within whose area the land is situated.
cy-gb	Wrth benderfynu a oes llain addas ar gael, rhaid i swyddog yr heddlu ymgynghori ag awdurdod lleol yr ardal lle mae’r tir wedi’i leoli.

en-gb	Normally, a suitable pitch will only be available if there are currently no waiting lists for that site.
cy-gb	Fel arfer, dim ond lle na cheir rhestrau aros ar gyfer y safle hwnnw fydd llain addas ar gael.

en-gb	In advising on whether a suitable pitch is available, the local authority should take account of the results of welfare enquiries undertaken at the encampment, which may give rise to human rights issues.
cy-gb	Wrth roi cyngor ynglŷn ag a oes llain addas ar gael, dylai’r awdurdod lleol ystyried canlyniadau ymholiadau lles a gynhaliwyd yn y gwersyll, a allai dynnu sylw at faterion hawliau dynol.

en-gb	In particular, efforts should be made to find suitable pitches that would enable the unauthorised campers to remain together.
cy-gb	Yn benodol, dylid ymdrechu i ddod o hyd i leiniau addas a fyddai’n galluogi’r gwersyllwyr diawdurdod i aros gyda’i gilydd.

en-gb	If the size of the encampment is such that this is not possible, then efforts should be made to ensure that any dependent members of the encampment are not separated from necessary support.
cy-gb	Os yw’r gwersyll yn rhy fawr i hyn fod yn bosibl, yna dylid ymdrechu i sicrhau nad yw aelodau dibynnol y gwersyll yn cael eu gwahanu rhag y cymorth angenrheidiol.

en-gb	For example, parents and dependent children, or adults supporting elderly or infirm relatives, should not be separated.
cy-gb	Er enghraifft, ni ddylid gwahanu rhieni a phlant dibynnol, neu oedolion sy’n cynnal perthnasau oedrannus neu eiddil.

en-gb	Section 77 of the Criminal Justice and Public Order Act 1994 gives local authorities the power to direct persons to leave land and remove any vehicles or property.
cy-gb	Mae Adran 77 o Ddeddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994 yn rhoi pŵer i awdurdodau lleol gyfarwyddo pobl i adael tir a symud cerbydau neu eiddo.

en-gb	Failure to comply with a direction is an offence and punishable by a fine.
cy-gb	Mae methiant i gydymffurfio â chyfarwyddyd yn drosedd y gellir ei chosbi drwy ddirwy.

en-gb	In addition, if a direction is not complied with the local authority may obtain an order from the magistrates’ court under section 78 of the Act.
cy-gb	Yn ogystal, os na chydymffurfir â chyfarwyddyd, gall yr awdurdod lleol ofyn i lys ynadon am orchymyn o dan adran 78 y Ddeddf.

en-gb	The order may require the removal of any person on the land together with vehicles and may authorise the local authority to take such steps that are reasonably necessary to ensure that the order is complied with.
cy-gb	Gallai’r gorchymyn ei gwneud hi’n ofynnol i symud personau oddi ar y tir, yn ogystal â cherbydau, a gall awdurdodi’r awdurdod lleol i gymryd y camau sy’n rhesymol angenrheidiol i sicrhau cydymffurfiaeth â’r gorchymyn.

en-gb	Highways Act 1980
cy-gb	Deddf Priffyrdd 1980

en-gb	Section 143 of the Highways Act 1980 gives a power to a highway authority to remove, on one month’s notice, any structures set up on a highway.
cy-gb	Mae Adran 143 o Ddeddf Priffyrdd 1980 yn rhoi pŵer i awdurdod priffyrdd symud unrhyw strwythurau a osodir ar briffordd ar ôl rhoi mis o rybudd.

en-gb	The definition of structure includes a caravan or vehicle and a court order is not necessary to use this section.
cy-gb	Mae’r diffiniad o strwythur yn cynnwys carafán neu gerbyd ac nid oes angen gorchymyn llys i ddefnyddio’r adran hon.

en-gb	Civil Procedure Rules 1998
cy-gb	Rheolau Trefniadaeth Sifil 1998

en-gb	A possession order can be obtained in the civil courts requiring the removal of any trespassers from property under Part 55 of the Civil Procedure Rules.
cy-gb	Gellir cael gorchymyn meddiant yn y llysoedd sifil i’w gwneud hi’n ofynnol i unrhyw dresmaswyr gael eu symud o eiddo o dan Ran 55 o’r Rheolau Trefniadaeth Sifil.

en-gb	This remedy is also available to private landowners.
cy-gb	Mae’r ateb hwn ar gael hefyd i dirfeddianwyr preifat.

en-gb	European Convention on Human Rights /Human Rights Act 1998
cy-gb	Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol/Deddf Hawliau Dynol 1998

en-gb	The Human Rights Act 1998 (HRA) came into force in October 2000, incorporating the European Convention on Human Rights into British law.
cy-gb	Daeth Deddf Hawliau Dynol 1998 i rym ym mis Hydref 2000, gan ymgorffori’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yng nghyfraith Prydain.

en-gb	Broadly speaking, the European Convention on Human Rights requires that all decisions made by public authorities must be compliant with the rights conferred by the European Convention on Human Rights.
cy-gb	Â siarad yn gyffredinol, mae’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yn ei gwneud hi’n ofynnol i bob penderfyniad gan awdurdodau cyhoeddus gydymffurfio â’r hawliau a roddir yn y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol.

en-gb	Public law requires that decisions of public bodies are reasonable and proportionate having regard to all the circumstances.
cy-gb	Mae cyfraith gyhoeddus yn ei gwneud hi’n ofynnol i benderfyniadau cyrff cyhoeddus fod yn rhesymol ac yn gymesur, a rhoi ystyriaeth i’r holl amgylchiadau.

en-gb	A public authority must determine if any interference with a Gypsy or Traveller’s home and private and family life is justified and proportionate.
cy-gb	Rhaid i awdurdod cyhoeddus bennu a yw ymyrraeth yng nghartref a bywyd preifat a theuluol Sipsi neu Deithiwr yn gyfiawn ac yn gymesur.

en-gb	It is recommended that all decision- making is fully recorded and evidenced.
cy-gb	Argymhellir y dylid cofnodi pob penderfyniad yn llawn a darparu tystiolaeth ohono.

en-gb	This is in order to ensure that all decisions are supported by the relevant information and evidence and in the event of the decision being revisited or reviewed, the relevant information would be readily available to the local authority.
cy-gb	Gwneir hyn er mwyn sicrhau bod pob penderfyniad yn cael ei gefnogi gan y wybodaeth a’r dystiolaeth berthnasol a phe bai angen ailedrych ar y penderfyniad, neu ei adolygu, byddai’r wybodaeth berthnasol ar gael yn rhwydd i’r awdurdod lleol.

en-gb	If any decision is the subject of any legal challenge the information would also assist the local authority to present their rationale for the decision so as to assist the court to determine any challenge.
cy-gb	Pe bai unrhyw benderfyniad yn dod yn destun her gyfreithiol, byddai’r wybodaeth yn cynorthwyo’r awdurdod lleol i gyflwyno ei sail resymegol dros y penderfyniad er mwyn cynorthwyo’r llys i ddod i benderfyniad ynglŷn ag unrhyw her.

en-gb	Article 8 of the European Convention on Human Rights is of major importance in connection with the home of a Gypsy or Traveller.
cy-gb	Mae Erthygl 8 o’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yn bwysig iawn mewn perthynas â chartref Sipsi neu Deithiwr.

en-gb	Article 8 states that:
cy-gb	Mae Erthygl 8 yn datgan fod:

en-gb	“(1)Everyone has the right to respect for his private and family life, his home and his correspondence.
cy-gb	“(1) gan bawb yr hawl i barch tuag at ei fywyd preifat a theuluol, ei gartref a'i ohebiaeth.

en-gb	(2) There shall be no interference by a public authority with the exercise of this right except such as is in accordance with the law and is necessary in a democratic society in the interest of national security, public safety or the economic well-being of the country, for the protection of health or morals, or for the protection of the rights and freedoms of others”.
cy-gb	(2) Ni ddylai awdurdod cyhoeddus ymyrryd mewn unrhyw ffordd ag arfer yr hawl hon heblaw mewn modd sy’n unol â’r gyfraith ac yn angenrheidiol mewn cymdeithas ddemocrataidd er lles diogelwch cenedlaethol, diogelwch y cyhoedd neu les economaidd y wlad, er mwyn diogelu iechyd neu foesau, neu er mwyn diogelu hawliau a rhyddid pobl eraill”.

en-gb	‘’Home’’ can include a caravan even if it is unlawfully or illegally parked.
cy-gb	Gall ‘cartref’ gynnwys carafán hyd yn oed os yw wedi’i barcio’n anghyfreithlon.

en-gb	Therefore Article 8 may apply to those persons on unauthorised encampments as well as tenants of authorised sites.
cy-gb	Felly, bydd Erthygl 8 yn berthnasol i bobl mewn gwersylloedd diawdurdod yn ogystal â thenantiaid safleoedd awdurdodedig.

en-gb	The European Court of Human Rights has established that Article 8 imposes a positive obligation on the United Kingdom to “facilitate the Gypsy way of life” (Chapman v UK (2001) 33 EHRR 399 refers).
cy-gb	Mae Llys Hawliau Dynol Ewrop wedi pennu bod Erthygl 8 yn gosod rhwymedigaeth gadarnhaol ar y Deyrnas Unedig i hwyluso’r ffordd Sipsi o fyw (Chapman v UK (2001) 33 EHRR 399 refers).

en-gb	However, this is to be balanced against what is proportionate and does not prohibit a local authority taking steps to address instances of unauthorised camping.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid cydbwyso hyn yn erbyn yr hyn sy’n gymesur ac nad yw’n gwahardd awdurdod lleol rhag rhoi camau ar waith i fynd i’r afael ag achosion o wersylla diawdurdod.

en-gb	Article 14 concerns prohibition of discrimination and should be read in conjunction with Article 8:
cy-gb	Mae Erthygl 14 yn ymwneud â gwahardd gwahaniaethu a dylid ei darllen ar y cyd ag Erthygl 8:

en-gb	“The enjoyment of the rights and freedoms set forth in this Convention shall be secured without discrimination on any ground such as sex, race, colour, language, religion, political or other opinion, national or social origin, association with a national minority, property, birth or other status.”
cy-gb	“Rhaid sicrhau’r mwynhad o’r hawliau a’r rhyddid a bennwyd yn y Confensiwn hwn heb wahaniaethu ar unrhyw sail fel rhyw, hil, lliw, iaith, crefydd, barn wleidyddol neu farn arall, tarddiad cenedlaethol neu gymdeithasol, cysylltiad â lleiafrif cenedlaethol, eiddo, genedigaeth neu statws arall.”

en-gb	Equality Act 2010
cy-gb	Deddf Cydraddoldeb 2010

en-gb	Section 149 requires public authorities, including local authorities and the Police, must, in the exercise of their functions, have due regard to the need to eliminate unlawful discrimination; advance equality of opportunity; and foster good relations.
cy-gb	Mae Adran 149 yn ei gwneud hi’n ofynnol i awdurdodau cyhoeddus, yn cynnwys awdurdodau lleol a’r Heddlu, i roi ystyriaeth briodol wrth arfer eu swyddogaethau i’r angen i ddileu gwahaniaethu anghyfreithlon; i hyrwyddo cyfle cyfartal; a meithrin cysylltiadau da.

en-gb	Both Romani Gypsies and Irish Travellers are recognised as ethnic minorities which is a protected characteristic under the Act.
cy-gb	Mae Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig yn cael eu cydnabod fel lleiafrifoedd ethnig sy’n nodwedd warchodedig o dan y Ddeddf.

en-gb	For the purposes of the Equality Act, this ethnic minority status is not dependent on a requirement to travel.
cy-gb	At ddibenion y Ddeddf Cydraddoldeb, nid yw’r statws lleiafrif ethnig hwn yn ddibynnol ar ofyniad i deithio.

en-gb	Environmental Protection Act 1990
cy-gb	Deddf Diogelu’r Amgylchedd 1990

en-gb	Local authorities have powers under this Act to address issues of waste, statutory nuisance and litter in its area.
cy-gb	Mae pwerau gan awdurdodau lleol o dan y Ddeddf hon i fynd i’r afael â materion yn ymwneud â gwastraff, niwsans statudol a sbwriel yn eu hardaloedd.

en-gb	Local authorities may therefore wish to consider the use of such powers in appropriate circumstances.
cy-gb	Mae’n bosibl felly y bydd awdurdodau lleol am ystyried y defnydd o bwerau o’r fath o dan amgylchiadau addas.

en-gb	Town and Country Planning Act 1990
cy-gb	Deddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990

en-gb	The results of the Gypsy and Traveller Accommodation Needs Assessment are expected to provide key evidence to inform the preparation by individual local planning authorities (LPAs) of policies for caravan sites for Gypsies and Travellers in their Local Development Plan (LDP).
cy-gb	Mae disgwyl i ganlyniadau’r Asesiad o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr ddarparu tystiolaeth allweddol i lywio gwaith awdurdodau cynllunio lleol unigol yn paratoi polisïau ar safleoedd carafanau i Sipsiwn a Theithwyr yn eu Cynllun Datblygu Lleol.

en-gb	Welsh Assembly Government Circular 30/2007, ”Planning for Gypsy and Traveller Caravan Sites”, provides the main source of national planning guidance for LPAs in respect of Gypsy and Traveller sites.
cy-gb	Cylchlythyr Llywodraeth Cymru 30/2007, ”Cynllunio ar gyfer Safleoedd Carafannau Sipsiwn a Theithwyr”, yw’r prif arweiniad cynllunio cenedlaethol i awdurdodau cynllunio lleol mewn perthynas â safleoedd Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Key guidance includes:
cy-gb	Mae’r prif ganllawiau’n cynnwys y canlynol:

en-gb	http://wales.gov.uk/pubs/circulars/2007/1948530/gypsyw.pdf?lang=en
cy-gb	http://wales.gov.uk/pubs/circulars/2007/1948530/gypsy.pdf?lang=cy

en-gb	where there is unmet need for Gypsy and Traveller accommodation, sufficient sites should be allocated by the LPA in their LDP;
cy-gb	pan fo angen heb ei ddiwallu am lety Sipsiwn a Theithwyr, dylai’r awdurdod cynllunio lleol neilltuo digon o safleoedd yn eu Cynllun Datblygu Lleol;

en-gb	the LPA should work with the Gypsy and Traveller community, encouraging them to put forward candidate sites;
cy-gb	dylai’r awdurdod cynllunio lleol weithio gyda’r gymuned Sipsiwn a Theithwyr gan eu hannog i awgrymu safleoedd posibl;

en-gb	co-operation between neighbouring authorities can provide more flexibility in identifying sites;
cy-gb	gall cydweithrediad rhwng awdurdodau cyfagos gynnig mwy o hyblygrwydd wrth glustnodi safleoedd;

en-gb	fair, reasonable and realistic criteria based policies should also be included in LDPs, to cater for future or unexpected demand.
cy-gb	hefyd, dylid cynnwys polisïau’n seiliedig ar feini prawf teg, rhesymol a chyraeddadwy yn y Cynlluniau Datblygu Lleol er mwyn darparu ar gyfer y galw yn y dyfodol neu alw annisgwyl.

en-gb	Where Gypsies or Travellers (or anyone else) buy land and develop it as a caravan site without planning consent, any enforcement must be through the planning system; the powers described earlier (and in Annex 4) against trespass cannot be used.
cy-gb	Os yw Sipsiwn neu Deithwyr (neu unrhyw un arall) yn prynu tir ac yn ei ddatblygu fel safle carafanau heb ganiatâd cynllunio, rhaid i unrhyw gamau gorfodi ddigwydd drwy’r system gynllunio; ni ellir defnyddio’r pwerau a ddisgrifiwyd uchod (ac yn Atodiad 4) yn erbyn tresmasu.

en-gb	Enforcement is a matter for the discretion of the local planning authority.
cy-gb	Mater at ddisgresiwn yr awdurdod cynllunio lleol yw gorfodi.

en-gb	Decisions to enforce must be made on planning grounds.
cy-gb	Rhaid gwneud penderfyniadau i ddefnyddio pwerau gorfodi ar sail ystyriaethau cynllunio.

en-gb	Case law has determined that all enforcement measures must be proportionate in the context of the European Convention on Human Rights, and in particular the Gypsy or Traveller's rights under Article 8.
cy-gb	Mae cyfraith achosion wedi pennu bod yn rhaid i bob mesur gorfodi fod yn gymesur yng nghyd-destun y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol, ac yn arbennig hawliau Sipsiwn neu Deithwyr o dan Erthygl 8.

en-gb	LPAs should assess what effect, if any, the absence of existing site provision would have on the ability to take, and defend, such actions successfully in any subsequent appeal.
cy-gb	Dylai awdurdodau cynllunio lleol asesu pa effaith, os o gwbl, a gâi absenoldeb y ddarpariaeth bresennol o safleoedd ar y gallu i gymryd camau o’r fath yn llwyddiannus ac amddiffyn eu defnydd mewn unrhyw apêl ddilynol.

en-gb	Guidance on using planning enforcement powers is available in Welsh Office Circular 24/97 and Technical Advice Note 9:
cy-gb	Mae canllawiau ar ddefnyddio pwerau gorfodi rheolaeth gynllunio ar gael yng Nghylchlythyr Llywodraeth Cymru 24/97 a Nodyn Cyngor Technegol 9:

en-gb	Enforcement of Planning Control.
cy-gb	Gorfodi Rheolaeth Gynllunio.

en-gb	The current enforcement regime provides a mix of powers with which to deal with breaches of planning control in a controlled but flexible manner including the issue of enforcement and stop notices.
cy-gb	Mae’r drefn orfodi gyfredol yn darparu cymysgedd o bwerau ar gyfer ymdrin â thramgwyddau yn erbyn rheolaeth gynllunio mewn modd rheoledig ond hyblyg yn cynnwys mater gorfodi a hysbysiadau atal.

en-gb	Section 4 – Roles and Responsibilities
cy-gb	Adran 4 – Swyddogaethau a Chyfrifoldebau

en-gb	The Welsh Government
cy-gb	Llywodraeth Cymru

en-gb	If you experience an unauthorised encampment this document sets out Welsh Government guidance about good practice.
cy-gb	Os ydych chi’n cael profiad o wersyll diawdurdod, mae’r ddogfen hon yn amlinellu canllawiau arfer da Llywodraeth Cymru.

en-gb	However, the Welsh Government does not have an enforcement role in regards to unauthorised Gypsy and Traveller encampments and cannot intervene on behalf of a land owner or a member of the public.
cy-gb	Fodd bynnag, nid oes gan Lywodraeth Cymru swyddogaeth orfodi mewn perthynas â gwersylloedd Sipsiwn a Theithwyr diawdurdod ac ni all ymyrryd ar ran tirfeddiannwr neu aelod o’r cyhoedd.

en-gb	Where an unauthorised encampment occurs on Welsh Government land the same guidelines and statutory responsibilities outlined in this guidance apply.
cy-gb	Os oes gwersyll diawdurdod yn digwydd ar dir Llywodraeth Cymru, dylid defnyddio’r un canllawiau a chyfrifoldebau statudol ag a amlinellir yn y canllawiau hyn.

en-gb	Public Authorities:
cy-gb	Awdurdodau Cyhoeddus:

en-gb	Local authorities and other public authorities (including National Parks) as land owners have a responsibility to their local community, including Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Mae gan awdurdodau lleol ac awdurdodau cyhoeddus eraill (yn cynnwys Parciau Cenedlaethol) fel tirfeddianwyr gyfrifoldeb i’w cymuned leol, yn cynnwys cyfrifoldeb tuag at gymunedau Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Where an unauthorised encampment occurs on public authority land, it is recommended that officials within the authority appoint a Single Point of Contact (SPOC) or other lead officer, who would undertake the appropriate assessments (which are detailed further on), coordinate other relevant authorities and provide advice to senior officials who will determine the appropriate action to take.
cy-gb	Os daw gwersyll diawdurdod ar dir awdurdod lleol, argymhellir y dylai swyddogion yn yr awdurdod bennu Un Pwynt Cyswllt neu swyddog arweiniol arall, a fyddai’n cynnal yr asesiadau priodol (y manylir arnynt yn nes ymlaen), yn cydgysylltu ag awdurdodau perthnasol eraill, ac yn darparu cyngor i uwch swyddogion a fydd yn penderfynu ar y camau priodol i’w cymryd.

en-gb	It is recommended that the SPOC will have a role that is involved with direct management of, or liaison with, unauthorised encampments in the local area.
cy-gb	Argymhellir y dylai’r Un Pwynt Cyswllt ysgwyddo’r swyddogaeth o reoli gwersylloedd diawdurdod yn uniongyrchol, neu gysylltu â gwersylloedd o’r fath, yn yr ardal.

en-gb	To work most effectively, the role should have 24 hour emergency fallback cover to ensure that any developments associated with the unauthorised encampment are dealt with properly and consistently at any time of the day.
cy-gb	Er mwyn gweithio mor effeithiol â phosibl, dylid gweithredu trefniadau cyflenwi i sicrhau gwasanaeth brys 24 awr fel bod unrhyw ddatblygiadau sy’n ymwneud â’r gwersyll diawdurdod yn cael eu trin yn briodol ac yn gyson ar unrhyw adeg o’r dydd.

en-gb	As local authorities have appropriate skills and resources to enable them to make (or co-ordinate) welfare assessments, it is considered good practice for local authorities to respond positively to requests for assistance in undertaking these assessments from the police or other public authorities.
cy-gb	Gan fod awdurdodau lleol yn meddu ar sgiliau ac adnoddau priodol i’w galluogi i gynnal (neu gydgysylltu) asesiadau lles, mae’n arfer da i awdurdodau lleol ymateb yn gadarnhaol i geisiadau am gymorth gan yr heddlu neu awdurdodau cyhoeddus eraill wrth gynnal yr asesiadau hyn.

en-gb	Other Land Owners:
cy-gb	Tirfeddianwyr Eraill:

en-gb	Private land owners experiencing unauthorised Gypsy and Traveller encampments on their land are not bound by the same statutory responsibilities as public authorities, but should in the first instance contact their local authority to determine if a Gypsy and Traveller Liaison Officer (or equivalent) is in place to mediate.
cy-gb	Nid yw tirfeddianwyr preifat sy’n cael profiad o wersylloedd Sipsiwn a Theithwyr diawdurdod ar eu tir wedi’u rhwymo gan yr un cyfrifoldebau statudol ag awdurdodau cyhoeddus, ond dylent gysylltu â’u hawdurdod lleol yn y lle cyntaf i bennu a oes Swyddog Cyswllt Sipsiwn a Theithwyr (neu weithiwr cyfatebol) ar gael ar gyfer cyfryngu.

en-gb	Alternatively, the SPOC / lead officer or the local police force may be able to assist.
cy-gb	Fel arall, mae’n bosibl y gall yr Un Pwynt Cyswllt/ swyddog arweiniol neu’r heddlu lleol gynorthwyo.

en-gb	Private land owners will need to seek their own legal advice when attempting to resolve unauthorised encampments on their land.
cy-gb	Bydd angen i dirfeddianwyr preifat ofyn am gyngor cyfreithiol eu hunain wrth geisio datrys materion yn ymwneud â gwersylloedd diawdurdod ar eu tir.

en-gb	Police Forces:
cy-gb	Yr Heddlu:

en-gb	Police officers should not be used as a standard way of dealing with unauthorised encampments, but the involvement of police officers should not presume an eviction.
cy-gb	Ni ddylid defnyddio swyddogion yr heddlu fel dull cyffredinol o ymdrin â gwersylloedd diawdurdod, ond ni ddylid rhagdybio y bydd ymwneud yr heddlu yn arwain at droi allan.

en-gb	The police, as with other public authorities, also have responsibility to assess the situation and the impact of the encampment before making an informed decision which minimises the impact on the safety or health of any party involved.
cy-gb	Fel sydd gan awdurdodau cyhoeddus eraill, mae gan yr Heddlu hefyd gyfrifoldeb i asesu’r sefyllfa ac effaith y gwersyll cyn gwneud penderfyniad ar sail gwybodaeth sy’n lleihau’r effaith ar iechyd neu ddiogelwch unrhyw un sy’n gysylltiedig â’r mater.

en-gb	Where possible it is recommended that police officers visit the unauthorised encampment with a local authority officer, the landowner or an officer from another relevant agency.
cy-gb	Lle bo’n bosibl, argymhellir y dylai swyddogion yr heddlu ymweld â’r gwersyll diawdurdod gyda swyddog awdurdod lleol, y tirfeddiannwr neu swyddog o asiantaeth berthnasol arall.

en-gb	Police visits can be perceived as confrontational and the presence of police officers may inflame a situation, so police personnel should be kept to a minimum while ensuring the safety of officers.
cy-gb	Gall ymweliadau’r heddlu gael eu gweld fel rhai sy’n cymell gwrthdaro a gallai presenoldeb swyddogion yr heddlu waethygu sefyllfa, felly dylid cadw at gyn lleied o bersonél yr heddlu ag sydd angen i sicrhau diogelwch swyddogion.

en-gb	The level of personnel should be determined by the attending police force in conjunction with the ACPO Guidance.
cy-gb	Yr awdurdod heddlu sy’n bresennol ddylai benderfynu ar nifer y personél yn unol â Chanllawiau ACPO.

en-gb	http://www.google.co.uk/url?sa=t&rct=j&q=acpo%20guidance%20unauthorised%20camping%202011&source=web&cd=1&ved=0CB8QFjAA&url=http%3A%2F%2Fwww.acpo.police.uk%2Fdocuments%2Fedhr%2F2011%2F20110913%2520EDHR%2520ACPO%2520Guidance%2520on%2520Unauthorised%2520Encam
cy-gb	http://www.google.co.uk/url?sa=t&rct=j&q=acpo%20guidance%20unauthorised%20camping%202011&source=web&cd=1&ved=0CB8QFjAA&url=http%3A%2F%2Fwww.acpo.police.uk%2Fdocuments%2Fedhr%2F2011%2F20110913%2520EDHR%2520ACPO%2520Guidance%2520on%2520Unauthorised%2520Encam

en-gb	Section 5 – Step-by-Step Guide to Resolving Unauthorised Encampments
cy-gb	Adran 5 – Canllawiau cam wrth gam i ddatrys materion yn ymwneud â gwersylloedd diawdurdod

en-gb	This section of the Guidance is intended for local authorities to use when addressing an unauthorised encampment that has occurred in their area.
cy-gb	Bwriedir i’r adran hon o’r Canllawiau gael ei defnyddio gan awdurdodau lleol sy’n mynd i’r afael â gwersyll diawdurdod yn eu hardal.

en-gb	Encampments should be assessed on a case-by-case basis but this section should provide the tools for authorities to develop their approach.
cy-gb	Dylid asesu gwersylloedd ar sail pob achos unigol ond dylai’r adran hon ddarparu’r adnoddau i awdurdodau allu datblygu eu dull o weithredu.

en-gb	Step 1 – Encampment Reported
cy-gb	Cam 1 – Cofnodi Bodolaeth Gwersyll

en-gb	Usually, the first knowledge of an unauthorised encampment will come from reports by local residents or businesses in the vicinity of a newly- formed encampment.
cy-gb	Fel arfer, daw’r wybodaeth gyntaf am wersyll diawdurdod o adroddiadau gan breswylwyr neu fusnesau lleol yng nghyffiniau gwersyll sydd newydd ei ffurfio.

en-gb	Local authorities must ensure that they have an effective means of responding to encampments as they occur.
cy-gb	Rhaid i awdurdodau lleol sicrhau bod ganddynt ffordd effeithiol o ymateb i wersylloedd wrth iddynt ddigwydd.

en-gb	It is recommended that local authorities appoint a Single Point of Contact (SPOC) to deal with unauthorised encampments in their area and all staff should be made aware of their existence and contact details.
cy-gb	Argymhellir y dylai awdurdodau lleol benodi Un Pwynt Cyswllt i ymdrin â gwersylloedd diawdurdod yn eu hardal a dylai bob aelod o staff fod yn ymwybodol o’u bodolaeth a’u manylion cyswllt.

en-gb	It is especially important that complaints officers and switchboard operators have these details.
cy-gb	Mae’n arbennig o bwysig fod y manylion hyn gan swyddogion cwynion a gweithwyr switsfyrddau.

en-gb	The SPOC does not necessarily need to be the same officer for every encampment.
cy-gb	Nid oes angen i’r un swyddog fod yn Un Pwynt Cyswllt ar gyfer pob gwersyll o anghenraid.

en-gb	The value of having a single contact in relation to all developments related to a particular encampment is that the local authority should be able to respond swiftly to any change in circumstances. Nevertheless, the SPOC will not be the only officer involved in the response and should not be isolated in this regard.
cy-gb	Mae cael Un Pwynt Cyswllt mewn perthynas â phob datblygiad sy’n ymwneud â gwersyll penodol yn galluogi’r awdurdod lleol i ymateb yn gyflym i unrhyw newid yn yr amgylchiadau, ond nid yr Un Pwynt Cyswllt fydd yr unig swyddog sy’n ymwneud â’r ymateb ac ni ddylai fod yn ynysig yn hyn o beth.

en-gb	Senior leadership is required to ensure that all relevant officers can be coordinated and decisions are made on how to resolve the encampment at a senior level.
cy-gb	Mae gofyn i uwch arweinwyr sicrhau bod modd cydlynu’r holl swyddogion perthnasol a gwneud penderfyniadau ynglŷn â sut i ddatrys y mater ar lefel uwch.

en-gb	Good Practice
cy-gb	Arfer Da

en-gb	The role of the Single Point of Contact (SPOC)
cy-gb	Swyddogaeth yr Un Pwynt Cyswllt

en-gb	Each local authority should develop its own protocol for responding to unauthorised camping, which will establish the procedure and personnel necessary.
cy-gb	Dylai pob awdurdod lleol ddatblygu ei brotocol ei hun ar gyfer ymateb i wersylla diawdurdod a fydd yn pennu’r weithdrefn a pha bersonél fydd eu hangen.

en-gb	However, it is recommended that a lead officer is identified to undertake the following roles:
cy-gb	Fodd bynnag, argymhellir y dylid clustnodi un swyddog arweiniol i ymgymryd â’r swyddogaethau canlynol:

en-gb	Liaise with occupiers and other affected parties.
cy-gb	Cydgysylltu â meddianwyr ac eraill sy’n cael eu heffeithio.

en-gb	Undertake or coordinate the necessary assessments and involvement of relevant officers to ensure needs are addressed.
cy-gb	Cynnal neu gysgysylltu’r asesiadau angenrheidiol ac ymwneud swyddogion perthnasol i sicrhau yr eir i’r afael ag anghenion.

en-gb	Communicate the evidence and provide recommendations to senior officials who will ultimately decide what action to take.
cy-gb	Cyfleu’r dystiolaeth a darparu argymhellion i uwch swyddogion a fydd yn penderfynu yn y pen draw pa gamau i’w cymryd.

en-gb	Ensure that all stakeholders are made aware of the proposed action and disruption to all is minimised.
cy-gb	Sicrhau bod pob rhanddeiliad yn cael gwybod am y camau arfaethedig a bod cyn lleied â phosibl o aflonyddu ar bawb.

en-gb	Be sufficiently trained to provide culturally appropriate support and to understand how various actions and circumstances may impact upon the human rights of occupiers (particularly children and vulnerable others).
cy-gb	Bod wedi cael hyfforddiant digonol i allu darparu cymorth addas yn ddiwylliannol ac i ddeall sut y gallai gwahanol gamau ac amgylchiadau effeithio ar hawliau dynol meddianwyr (yn enwedig plant ac eraill sy’n agored i niwed).

en-gb	Regardless of who notified the local authority about the existence of the encampment, managing the expectations of local communities and businesses should be considered.
cy-gb	Pwy bynnag roddodd wybod i’r awdurdod lleol ynglŷn â bodolaeth y gwersyll, dylid ystyried sut i reoli disgwyliadau cymunedau a busnesau lleol.

en-gb	The publication and dissemination of information about myths and facts, or question and answer booklets may help the local authority as it responds to the encampment.
cy-gb	Gallai cyhoeddi a dosbarthu gwybodaeth am fythau a ffeithiau, neu lyfrynnau cwestiwn ac ateb helpu’r awdurdod lleol wrth iddo ymateb i fodolaeth y gwersyll.

en-gb	In the first instance the local authority should try and obtain as much information from the informant as possible, whilst taking account of the fact that the informant may wish to remain anonymous.
cy-gb	Yn y lle cyntaf, dylai’r awdurdod lleol geisio dod o hyd i gymaint o wybodaeth ag y bo modd gan yr hysbysydd, gan gadw mewn cof y gallai’r person hwnnw fod eisiau bod yn ddi-enw.

en-gb	For example, useful information may include:
cy-gb	Gallai gwybodaeth ddefnyddiol gynnwys y canlynol er enghraifft:

en-gb	The location of the encampment.
cy-gb	Lleoliad y gwersyll.

en-gb	How long the encampment has been established.
cy-gb	Ers pa bryd y mae’r gwersyll wedi bodoli.

en-gb	The number of people and vehicles present.
cy-gb	Nifer y bobl a cherbydau sy’n bresennol.

en-gb	If contact has been made between the informant and occupiers.
cy-gb	A fu cysylltiad rhwng yr hysbysydd a’r meddianwyr.

en-gb	Details of any nuisance of anti-social behaviour reported by the informant.
cy-gb	Manylion unrhyw niwsans neu ymddygiad gwrthgymdeithasol a gofnodwyd gan yr hysbysydd.

en-gb	Contact details for the informant if they wish to be informed of developments relating to the encampment.
cy-gb	Manylion cyswllt yr hysbysydd os yw am gael gwybod ynglŷn ag unrhyw ddatblygiadau mewn perthynas â’r gwersyll.

en-gb	Step 2 – Initial Encampment Visit
cy-gb	Cam 2 – Ymweliad Cychwynnol â’r Gwersyll

en-gb	Once the informant’s report of the encampment is logged, it is recommended that the SPOC or lead officer aims to conduct an Initial Encampment Visit within 24 hours, as far as this is reasonably practicable.
cy-gb	Ar ôl cofnodi adroddiad yr hysbysydd am fodolaeth y gwersyll, argymhellir y dylai’r Un Pwynt Cyswllt neu’r swyddog arweiniol anelu i gynnal Ymweliad Cychwynnol â’r Gwersyll o fewn 24 awr, cyn belled ag y bo hynny’n rhesymol yn ymarferol.

en-gb	Completing this first visit within that time period will reassure local residents or businesses that their concerns are being considered and can ensure that any immediate health and safety or welfare concerns affecting the encampment occupiers can be dealt with promptly.
cy-gb	Bydd cwblhau’r ymweliad cyntaf o fewn yr amser hwn yn rhoi sicrwydd i breswylwyr neu fusnesau lleol bod eu pryderon yn cael eu hystyried a gall sicrhau bod modd trin unrhyw bryderon uniongyrchol ynglŷn ag iechyd a diogelwch neu les sy’n effeithio ar feddianwyr y gwersyll yn gyflym.

en-gb	If the local authority becomes aware of the encampment without complaints being received, there may be less need for the SPOC to respond so quickly unless they become aware of possible welfare issues that need investigation.
cy-gb	Os daw’r awdurdod lleol yn ymwybodol o fodolaeth y gwersyll heb dderbyn cwynion, gallai fod llai o angen i’r Un Pwynt Cyswllt ymateb mor gyflym heblaw bod materion lles yn dod i’r amlwg a fyddai’n galw am eu hymchwilio.

en-gb	The SPOC should be deployed to undertake an Initial Encampment Assessment (a universal template is available at Annex 2).
cy-gb	Dylid defnyddio’r Un Pwynt Cyswllt i gynnal Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll (mae templed cyffredinol ar gael yn Atodiad 2).

en-gb	This assessment is to determine whether the encampment poses any immediate threat to the residents of the encampment or the local community.
cy-gb	Pwrpas yr asesiad hwn yw pennu a yw’r gwersyll yn creu unrhyw fygythiad uniongyrchol i breswylwyr y gwersyll neu’r gymuned leol.

en-gb	This visit should also determine the intended duration of the stay and whether a full Welfare Assessment is required.
cy-gb	Dylai’r ymweliad hwn ganfod hefyd am ba hyd y bwriedir aros ac a oes angen Asesiad Lles llawn.

en-gb	The purpose of the Initial Encampment Visit is to:
cy-gb	Pwrpas yr Ymweliad Cychwynnol â’r Gwersyll yw:

en-gb	Check the accuracy of the initial report.
cy-gb	Archwilio cywirdeb yr adroddiad cychwynnol.

en-gb	Determine the safety of the encampment.
cy-gb	Pennu diogelwch y gwersyll.

en-gb	Collect basic information such as the number of occupiers and vehicles, the intended length of stay, any potential problems and the state of the land and the encampment.
cy-gb	Casglu gwybodaeth sylfaenol megis nifer y meddianwyr a cherbydau, am ba hyd y bwriedir aros, unrhyw broblemau posibl a chyflwr y tir a’r gwersyll.

en-gb	Collect initial welfare information and determine whether a full Welfare Assessment is required.
cy-gb	Casglu gwybodaeth gychwynnol am les a phennu a oes angen Asesiad Lles llawn.

en-gb	Determine whether the involvement of additional agencies is required, such as Traveller Education Services or Health Visitors.
cy-gb	Pennu a oes angen cynnwys asiantaethau ychwanegol, er enghraifft y Gwasanaeth Addysg i Deithwyr neu Ymwelwyr Iechyd.

en-gb	Determine whether any services will be provided on the site.
cy-gb	Pennu a fydd unrhyw wasanaethau’n cael eu darparu ar y safle.

en-gb	Willingness and ability of occupiers to pay for services provided;.
cy-gb	Parodrwydd a gallu meddianwyr i dalu am y gwasanaethau a ddarperir.

en-gb	Inform the occupiers of the expected standard of behaviour and consider negotiating a Code of Conduct.
cy-gb	Rhoi gwybod i’r meddianwyr ynglŷn â safonau ymddygiad disgwyliedig ac ystyried trafod Cod Ymddygiad.

en-gb	Inform the occupiers what will happen next.
cy-gb	Rhoi gwybod i’r meddianwyr beth fydd yn digwydd nesaf.

en-gb	Provide the occupiers with key local contact details, including healthcare and education professionals and the SPOC / lead officer.
cy-gb	Rhoi manylion cyswllt lleol allweddol i’r meddianwyr, yn cynnwys gweithwyr proffesiynol gofal iechyd ac addysg a’r Un Pwynt Cyswllt / swyddog arweiniol.

en-gb	The local authority SPOC or other lead officer should be given sufficient training to help them to gather all the relevant information from encampment occupiers and local residents.
cy-gb	Dylid rhoi digon o hyfforddiant i Un Pwynt Cyswllt yr awdurdod lleol neu swyddog arweiniol arall i’w helpu i gasglu’r holl wybodaeth berthnasol gan feddianwyr y gwersyll a phreswylwyr lleol.

en-gb	This would include cultural awareness training and some basic knowledge of important indicators of welfare concerns, such as training on the United Nations Convention on the Rights of the Child.
cy-gb	Byddai hyn yn cynnwys hyfforddiant ymwybyddiaeth ddiwylliannol a pheth gwybodaeth sylfaenol o ddangosyddion pwysig o ran pryderon lles, megis hyfforddiant ar Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn.

en-gb	It is recommended that the local authority offers the informant an opportunity to meet with the SPOC shortly after the initial encampment assessment, as this will show that concerns are being dealt with.
cy-gb	Argymhellir y dylai’r awdurdod lleol roi cyfle i’r hysbysydd gyfarfod â’r Un Pwynt Cyswllt yn fuan wedi’r asesiad cychwynnol o’r gwersyll, am y byddai hynny’n dangos bod yr awdurdod yn mynd i’r afael â’u pryderon.

en-gb	If the SPOC is not usually the lead officer for incidents of unauthorised camping they should know who is and act quickly to ensure the information is passed on.
cy-gb	Os nad yr Un Pwynt Cyswllt yw’r swyddog arweiniol ar gyfer achosion o wersylla diawdurdod fel arfer, dylid rhoi gwybod pwy yw’r swyddog arweiniol a gweithredu’n gyflym i sicrhau bod yr wybodaeth yn cael ei phasio ymlaen.

en-gb	The local authority should adopt a protocol for attending encampments.
cy-gb	Dylai’r awdurdod lleol fabwysiadu protocol ar gyfer mynychu gwersylloedd.

en-gb	It is recommended that Police personnel are kept to a minimum or that Police are not involved at all during the initial encampment assessment as this can lead to tensions.
cy-gb	Argymhellir na ddylai mwy na’r lleiafswm angenrheidiol o bersonél yr Heddlu fod yn bresennol neu na ddylid cynnwys yr Heddlu o gwbl yn ystod yr asesiad cychwynnol o’r gwersyll gan y gallai hynny achosi tensiynau.

en-gb	The Welsh Government would recommend a full Welfare Assessment be undertaken if:
cy-gb	Byddai Llywodraeth Cymru yn argymell cynnal Asesiad Lles llawn yn yr amgylchiadau canlynol:

en-gb	There are any obvious signs of welfare requirements, such as pregnant women, sick or disabled residents, frail elderly residents or children under 5.
cy-gb	Os oes unrhyw arwyddion amlwg o anghenion lles, er enghraifft menywod beichiog, preswylwyr sâl neu anabl, preswylwyr oedrannus eiddil neu blant o dan 5 oed.

en-gb	The likely duration of the encampment is over 3 days.
cy-gb	Bod y gwersyll yn debygol o bara mwy na 3 diwrnod.

en-gb	There are immediate risks to the occupiers or residents such as contaminated land or traffic issues.
cy-gb	Bod peryglon uniongyrchol i’r meddianwyr neu i breswylwyr er enghraifft tir halogedig neu faterion yn ymwneud â thraffig.

en-gb	There are school-age children present, within four weeks of the end of term.
cy-gb	Bod plant oedran ysgol yn bresennol o fewn pedair wythnos i ddiwedd y tymor.

en-gb	If there are obvious issues that are affecting the landowner’s business or quality of life, making urgent possession action likely.
cy-gb	Os oes materion amlwg sy’n effeithio ar fusnes neu ansawdd bywyd y tirfeddiannwr, gan wneud camau meddiant brys yn debygol.

en-gb	A full Welfare Assessment may not be required if:
cy-gb	Efallai na fydd angen Asesiad Lles llawn yn yr amgylchiadau canlynol:

en-gb	the expected duration of the encampment is 3 days or less;
cy-gb	os na ddisgwylir i’r gwersyll bara am fwy na 3 diwrnod;

en-gb	the occupiers intend to move on directly following a family event;
cy-gb	os yw’r meddianwyr yn bwriadu symud ymlaen yn syth ar ôl digwyddiad teuluol;

en-gb	the occupiers are in transit to another destination (such as to meet family or to a harbour) and are only stopping overnight.
cy-gb	os yw’r meddianwyr ar eu ffordd i gyrchfan arall (er enghraifft i gyfarfod â theulu neu i harbwr) ac ond yn aros dros nos.

en-gb	In these circumstances a decision may be made to allow the encampment to remain on a short-term basis.
cy-gb	Yn yr amgylchiadau hyn, mae’n bosibl y penderfynir gadael i’r gwersyll aros am gyfnod byr.

en-gb	However, this agreement should be monitored and if the encampment exceeds the expected stay, the initial assessment and the issue of a full Welfare Assessment should be revisited.
cy-gb	Fodd bynnag, dylid monitro’r cytundeb hwn ac os yw’r gwersyll yn aros yn hwy na’r amser disgwyliedig, dylid ailedrych ar yr asesiad cychwynnol a mater Asesiad Lles llawn.

en-gb	Where the decision is made not to undertake a full Welfare Assessment, officers should satisfy themselves that due process has been followed, satisfy themselves that they do not consider there to be a danger to either the residents of the encampment or the local community and ensure that the appropriate action has been taken.
cy-gb	Os penderfynir peidio â chynnal Asesiad Lles llawn, dylai swyddogion fodloni eu hunain fod y drefn briodol wedi’i dilyn, bodloni eu hunain nad oes perygl i breswylwyr y gwersyll na’r gymuned leol, a sicrhau bod y camau priodol wedi’u cymryd.

en-gb	Even when the encampment is likely to be 3 days or less, exceptionally the decision may be made not to allow the campers to remain.
cy-gb	Hyd yn oed pan fo gwersyll yn debyg o bara 3 diwrnod neu lai, mewn achosion eithriadol gellid penderfynu peidio â gadael i’r gwersyllwyr aros.

en-gb	Reasons for this are detailed below.
cy-gb	Manylir ar y rhesymau am hyn isod.

en-gb	During the initial encampment visit, the local authority may wish to negotiate an agreed Code of Conduct.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd yr awdurdod lleol am drafod Cod Ymddygiad wedi’i gytuno yn ystod yr ymweliad cychwynnol â’r gwersyll.

en-gb	A generic template is available at Annex 1.
cy-gb	Mae templed generig i’w weld yn Atodiad 1.

en-gb	Local authorities should consult encampment occupiers and affected local businesses, landowners and neighbours when finalising the Code.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol ymgynghori â meddianwyr y gwersyll a busnesau lleol sy’n cael eu heffeithio, tirfeddianwyr a chymdogion wrth lunio’r Cod.

en-gb	The objective should be to reach consensus on expected standards and responsibilities, which are sensitive to cultural differences between travelling and settled communities.
cy-gb	Y nod fydd cyrraedd consensws ar safonau a chyfrifoldebau disgwyliedig, sy’n sensitif i wahaniaethau diwylliannol rhwng cymunedau teithiol a chymunedau sefydlog.

en-gb	When providing occupiers with useful information and contacts, or when negotiating the Code of Conduct, it will be necessary to consider the need for accessible materials.
cy-gb	Wrth roi gwybodaeth ddefnyddiol a manylion cyswllt i feddianwyr, neu wrth drafod y Cod Ymddygiad, bydd angen ystyried yr angen am ddeunyddiau ar ffurfiau hygyrch.

en-gb	Leeds City Council & Leeds GATE – Negotiated Stopping
cy-gb	Cyngor Dinas Leeds a Leeds GATE – Trafodaethau Aros

en-gb	In January 2011, Leeds City Council published the findings of the Neighbourhoods and Environment scrutiny panel, which recommended a pilot ‘Negotiated Stopping’ scheme.
cy-gb	Ym mis Ionawr 2011, cyhoeddodd Cyngor Dinas Leeds ganfyddiadau’r panel craffu Cymdogaethau a’r Amgylchedd a argymhellodd y dylid treialu’r cynllun trafodaethau aros.

en-gb	The scheme reviewed possible land for temporary stopping places using the following criteria:
cy-gb	Adolygodd y cynllun dir posibl ar gyfer creu mannau aros dros dro ar sail y meini prawf canlynol:

en-gb	That the land was a ‘defensible space’ in that land available was restricted and any encampment therefore would be restricted in size.
cy-gb	Bod y tir yn ‘wagle amddiffynol’ yn yr ystyr bod y tir a oedd ar gael yn gyfyngedig o ran ei faint ac y byddai unrhyw wersyll felly’n gyfyngedig o ran ei faint.

en-gb	That there was some ‘buy-in’ to the project among local business owners, the police and elected members.
cy-gb	Bod peth derbyniad i’r prosiect ymhlith perchnogion busnes lleol, yr heddlu ac aelodau etholedig.

en-gb	The location was safe for the families and that they were prepared to stay there.
cy-gb	Bod y lleoliad yn ddiogel i’r teuluoedd a’u bod yn barod i aros yno.

en-gb	The initial agreement lasted 3 months and the authority provided waste disposal and toilets for each family.
cy-gb	Roedd y cytundeb cychwynnol yn para 3 mis a darparodd yr awdurdod wasanaethau gwaredu gwastraff a thoiledau ar gyfer pob teulu.

en-gb	Leeds Gypsy and Traveller Exchange (GATE) provided liaison support between occupiers and the local authority.
cy-gb	Darparodd Leeds Gypsy and Traveller Exchange (GATE) gymorth cysylltwyr rhwng meddianwyr a’r awdurdod lleol.

en-gb	A second location was found soon after and local elected members have expressed that they are content for the scheme to be extended.
cy-gb	Cafwyd hyd i ail leoliad yn fuan wedyn ac mae aelodau etholedig lleol wedi dweud eu bod yn fodlon i’r cynllun gael ei ehangu.

en-gb	Leeds City Council estimates that it has saved in excess of £100,000 so far through reduced eviction and cleanup costs associated with unauthorised camping.
cy-gb	Mae Cyngor Dinas Leeds yn amcangyfrif ei fod wedi arbed dros £100,000 hyd yn hyn drwy orfod wynebu llai o’r costau troi allan a glanhau sy’n gysylltiedig â gwersylla diawdurdod.

en-gb	Many Gypsies and Traveller have limited literacy so it is important that local authorities ensure that occupiers are able to read the Code of Conduct and other materials provided.
cy-gb	Cyfyngedig yw llythrennedd llawer o Sipsiwn a Theithwyr felly mae’n bwysig i awdurdodau lleol sicrhau bod meddianwyr yn gallu darllen y Cod Ymddygiad a deunydd arall a ddarparant.

en-gb	If literacy is a problem, the local authority should ensure that occupiers are made aware of the contents of the supplied documents.
cy-gb	Os yw llythrennedd yn broblem, dylai’r awdurdod lleol sicrhau bod meddianwyr yn cael gwybod beth yw cynnwys y dogfennau a ddarperir.

en-gb	Step 3 – Completing the Welfare Assessment
cy-gb	Cam 3 – Cwblhau’r Asesiad Lles

en-gb	A local authority is subject to a number of duties, including those contained in education, children and housing legislation.
cy-gb	Mae nifer o ddyletswyddau gan awdurdod lleol, yn cynnwys y rhai mewn deddfwriaeth addysg, plant a thai.

en-gb	These duties apply equally in respect of Gypsy and Traveller communities and therefore local authorities should conduct an effective Welfare Assessment to ensure compliance with their legal duties.
cy-gb	Mae’r dyletswyddau hyn yr un mor berthnasol i gymunedau Sipsiwn a Theithwyr ac felly dylai awdurdodau lleol gynnal Asesiad Lles er mwyn sicrhau eu bod yn cydymffurfio â’u dyletswyddau cyfreithiol.

en-gb	All public authorities are bound to act reasonably and proportionately in exercising their functions.
cy-gb	Mae pob awdurdod cyhoeddus wedi’i rwymo i weithredu’n rhesymol ac yn gymesur wrth arfer eu swyddogaethau.

en-gb	As local authorities have appropriate skills and resources to enable them to make (or co-ordinate) welfare assessments, it is considered good practice for local authorities to respond positively to requests for assistance in undertaking these assessments from the police or other public authorities.
cy-gb	Gan fod awdurdodau lleol yn meddu ar y sgiliau a’r adnoddau priodol i’w galluogi i gynnal (neu gydgysylltu) asesiadau lles, mae’n arfer da i awdurdodau lleol ymateb yn gadarnhaol i geisiadau am gymorth gan yr heddlu neu awdurdodau cyhoeddus eraill wrth gynnal yr asesiadau hyn.

en-gb	Welfare Assessments have invariably differed in content across Wales.
cy-gb	Yn ddieithriad, mae Asesiadau Lles wedi amrywio o ran eu cynnwys mewn gwahanol rannau o Gymru.

en-gb	In order to provide consistency and to assist authorities who have previously not had a protocol in place for dealing with unauthorised encampments, we have devised a universal template for Welfare Assessments contained at Annex 3.
cy-gb	I sicrhau cysondeb a chynorthwyo awdurdodau nad oedd ganddynt brotocol ar waith o’r blaen ar gyfer ymdrin â gwersylloedd diawdurdod, rydym wedi dyfeisio templed cyffredinol ar gyfer Asesiadau Lles sydd i’w weld yn Atodiad 3.

en-gb	The Welsh Government recommends that all local authorities utilise this template.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn argymell y dylai pob awdurdod lleol ddefnyddio’r templed hwn.

en-gb	It is recommended that the full Welfare Assessment is undertaken no later than 3 working days after the encampment has been reported.
cy-gb	Argymhellir y dylid cynnal yr Asesiad Lles llawn cyn pen 3 diwrnod gwaith ar ôl i’r awdurdod gael ei hysbysu am fodolaeth y gwersyll.

en-gb	The purpose of the assessment is to understand the needs of the encampment occupiers and to ensure that the local authority provides for any vulnerable members of the group.
cy-gb	Pwrpas yr asesiad yw deall anghenion meddianwyr y gwersyll a sicrhau bod yr awdurdod lleol yn darparu ar gyfer unrhyw aelodau agored i niwed yn y grŵp.

en-gb	It is recommended that the SPOC / lead officer undertakes the Welfare Assessment, gathering crucial information about the encampment including:
cy-gb	Argymhellir y dylai’r Un Pwynt Cyswllt/ swyddog arweiniol gynnal yr Asesiad Lles, gan gasglu gwybodaeth allweddol am y gwersyll, yn cynnwys:

en-gb	How many occupiers and vehicles (including caravans) are present.
cy-gb	Faint o feddianwyr a cherbydau (yn cynnwys carafanau) sy’n bresennol.

en-gb	How many of the occupiers are children.
cy-gb	Faint o’r meddianwyr sy’n blant.

en-gb	How many of the occupiers are elderly.
cy-gb	Faint o’r meddianwyr sy’n oedrannus.

en-gb	If any occupiers are disabled.
cy-gb	A oes unrhyw feddianwyr yn anabl.

en-gb	If there are any health issues /medical conditions affecting the occupiers e.g. hospitalised relatives, pregnant women, post-natal mothers and babies, those recovering from serious illness or injury etc.
cy-gb	A oes unrhyw faterion iechyd /cyflyrau meddygol sy’n effeithio ar y meddianwyr, e.e. perthnasau yn yr ysbyty, menywod beichiog, mamau ôl-enedigol a babanod, a phobl sy’n gwella o salwch difrifol neu anaf ac ati.

en-gb	If there are school examinations impending.
cy-gb	A oes arholiadau ysgol ar y gorwel.

en-gb	What local authority services are considered appropriate e.g. refuse collection, portable toilets, water etc.
cy-gb	Pa wasanaethau awdurdod lleol a ystyrir yn addas e.e. casglu sbwriel, toiledau symudol, dŵr ac ati.

en-gb	Reasons for and intended duration of stay.
cy-gb	Rhesymau dros aros ac am ba hyd y bwriedir aros.

en-gb	When undertaking the Welfare Assessment, it is recommended that the SPOC is capable, or accompanied by another colleague who is capable, of assessing the needs of the encampment occupiers.
cy-gb	Wrth gyflawni’r Asesiad Lles, argymhellir bod yr Un Pwynt Cyswllt yn gallu asesu anghenion meddianwyr y gwersyll, neu fod cydweithiwr sy’n gallu gwneud hynny yn bresennol gyda’r Un Pwynt Cyswllt.

en-gb	Local authorities should be aware that for cultural reasons some female occupiers will not participate in this process if they are approached by male visitors.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol fod yn ymwybodol na fydd rhai meddianwyr benywaidd yn cymryd rhan yn y broses hon am resymau diwylliannol os mai ymwelwyr gwrywaidd fydd yn eu holi.

en-gb	It would be good practice for a mixed gender team to undertake the Welfare Assessment, where possible.
cy-gb	Byddai’n arfer da i dîm o bobl o’r ddau ryw gynnal yr Asesiad Lles lle bo’n bosibl.

en-gb	It should also be recognised that the quality and quantity of information gathered during the Initial Encampment Assessment and Welfare Assessment will depend, to some extent, on the relationship the occupiers have with those asking the question.
cy-gb	Hefyd, dylid cydnabod y bydd ansawdd a maint y wybodaeth a gesglir yn ystod yr Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll a’r Asesiad Lles yn dibynnu i ryw raddau ar y berthynas rhwng y meddianwyr a’r rhai sy’n gofyn y cwestiynau.

en-gb	Cultural- awareness training and some time spent listening to the reasons for the encampment can often go a long way towards producing better results.
cy-gb	Gall hyfforddiant ymwybyddiaeth ddiwylliannol a threulio peth amser yn gwrando ar y rhesymau dros y gwersyll arwain at ganlyniadau gwell yn aml.

en-gb	It may also be advantageous to ensure that officers undertaking the welfare assessments are not the same officers who conduct enforcement proceedings.
cy-gb	Hefyd, gallai fod yn werth sicrhau nad yr un swyddogion sy’n cynnal yr asesiadau lles ag sy’n cyflawni camau gorfodi.

en-gb	These Welfare Assessments will provide the necessary information for the SPOC to liaise with relevant colleagues in the education and housing departments of the local authority or with Police and Health professionals.
cy-gb	Bydd yr Asesiadau Lles hyn yn rhoi’r wybodaeth angenrheidiol i’r Un Pwynt Cyswllt allu cysylltu â chydweithwyr perthnasol yn adran addysg ac adran dai yr awdurdod lleol neu â’r Heddlu a gweithwyr proffesiynol ym maes iechyd.

en-gb	Some camp occupiers may be reluctant to provide full information so those undertaking the assessment should ensure that occupiers are made aware of how the information may help them if there are welfare concerns present.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd rhai o feddianwyr y gwersyll yn amharod i ddarparu gwybodaeth gyflawn felly dylai’r rhai sy’n cynnal yr asesiad sicrhau bod y meddianwyr yn ymwybodol o sut y gallai’r wybodaeth eu helpu lle ceir unrhyw bryderon ynglŷn â lles.

en-gb	Information gathered in the course of visits and enquiries is subject to data protection legislation.
cy-gb	Mae gwybodaeth sy’n cael ei chasglu yn ystod ymweliadau ac ymholiadau yn ddarostyngedig i ddeddfwriaeth diogelu data.

en-gb	Photographs of individuals can also be considered as personal information, if those individuals are identifiable.
cy-gb	Mae ffotograffau o unigolion yn cael eu hystyried yn wybodaeth bersonol hefyd os oes modd adnabod yr unigolion ynddynt.

en-gb	Authorities should make clear the purpose for which information is being collected and give assurances about how it will be used and to whom it might be passed.
cy-gb	Dylai awdurdodau egluro pam y caiff y wybodaeth ei chasglu a rhoi sicrwydd ynglŷn â sut y caiff ei defnyddio ac i bwy y gallai gael ei throsglwyddo iddynt.

en-gb	These Welfare Assessments must be kept for audit purposes and may be required if any legal challenge is taken in response to any possession proceedings.
cy-gb	Rhaid i’r Asesiadau Lles hyn gael eu cadw at ddibenion archwilio ac efallai y bydd eu hangen os ceir her gyfreithiol mewn ymateb i unrhyw gamau meddiant.

en-gb	Local authorities have no power to insist that information be given to it as part of the Welfare Assessment.
cy-gb	Nid oes gan awdurdodau lleol bŵer i fynnu’r wybodaeth y mae’n ei chael fel rhan o’r Asesiad Lles.

en-gb	Where information is not disclosed, the fact that questions were asked and not answered should be clearly recorded to avoid any subsequent claim of failure to take some relevant consideration into account.
cy-gb	Os na ddatgelir gwybodaeth, dylid cofnodi’r ffaith fod cwestiynau wedi’u gofyn a heb eu hateb yn eglur er mwyn osgoi unrhyw honiad dilynol o fethiant i ystyried rhyw fater neu’i gilydd.

en-gb	If occupiers give reasons for not responding, these should also be noted.
cy-gb	Os yw meddianwyr yn rhoi rhesymau dros beidio ag ymateb, dylid nodi’r rhain hefyd.

en-gb	Occupiers should be informed of any possible consequences of not providing information when requested.
cy-gb	Dylai’r meddianwyr gael gwybod am unrhyw ganlyniadau posibl yn sgîl peidio â darparu gwybodaeth pan ofynnir amdani.

en-gb	If they want to provide information through another person they trust, they should be able to do so provided that arrangements can be made quickly.
cy-gb	Os ydynt eisiau rhoi gwybodaeth drwy berson arall y maent yn ymddiried ynddynt, yna dylent gael gwneud cyn belled â bod modd trefnu hynny’n gyflym.

en-gb	When unauthorised encampments are evicted there can be considerable clean-up costs incurred by local authorities.
cy-gb	Pan gaiff gwersylloedd diawdurdod eu troi allan, gall fod costau glanhau sylweddol i awdurdodau lleol.

en-gb	However, providing refuse collection, toilets, and water to occupiers can drastically reduce clean-up costs after an encampment has been moved on.
cy-gb	Fodd bynnag, gall darparu gwasanaeth casglu sbwriel, toiledau a dŵr i feddianwyr leihau costau glanhau yn helaeth ar ôl i wersyll gael ei symud ymlaen.

en-gb	Welfare Assessments can help local authorities to check which of these services might be required by the occupiers and also to discover if the occupiers would be prepared and able to pay for the services.
cy-gb	Gall Asesiadau Lles helpu awdurdodau lleol i archwilio pa rai o’r gwasanaethau hyn allai’r meddianwyr fod eu hangen a hefyd i ddarganfod a fyddai’r meddianwyr yn barod i dalu am y gwasanaethau ac yn gallu talu amdanynt.

en-gb	If the occupiers are willing to pay for the services used, local residents could be informed of this so as to dispel the perception that encampment occupiers do not pay for services.
cy-gb	Os yw’r meddianwyr yn barod i dalu am y gwasanaethau a ddefnyddir, gellid rhoi gwybod i breswylwyr lleol am hyn er mwyn chwalu’r canfyddiad nad yw meddianwyr gwersylloedd yn talu am wasanaethau.

en-gb	Local authorities should seek to assess the circumstances of each family to ensure that the decision-making process about how to resolve the encampment is informed by the full facts.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol geisio asesu amgylchiadau pob teulu i sicrhau bod y broses o wneud penderfyniadau ynglŷn â sut i ddatrys y mater yn cael ei lywio gan y ffeithiau llawn.

en-gb	Wrexham County Borough Council & Betsi Cadwaladr University Health Board – Welfare assessments
cy-gb	Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam a Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr – Asesiadau lles

en-gb	In Wrexham, the local authority and local health board work have an established agreement for Betsi Cadwaladr university health board to attend unauthorised encampments to undertake welfare assessments when required.
cy-gb	Yn Wrecsam, mae’r awdurdod lleol a’r bwrdd iechyd lleol wedi sefydlu cytundeb i fwrdd iechyd prifysgol Betsi Cadwaladr fynychu gwersylloedd diawdurdod er mwyn cynnal asesiadau lles lle bo angen.

en-gb	This system allows welfare needs to be properly assessed by professionals who are not involved in eviction procedures.
cy-gb	Mae’r system hon yn galluogi gweithwyr proffesiynol nad ydynt yn rhan o’r gweithdrefnau troi allan i asesu anghenion lles yn briodol.

en-gb	This may lead to increased participation on the part of the occupiers.
cy-gb	Gallai hyn arwain at fwy o gyfranogiad ar ran y meddianwyr.

en-gb	Step 4 – The cost-benefit analysis and resolving the issue
cy-gb	Cam 4 – Y dadansoddiad cost a budd a datrys y mater

en-gb	Unauthorised encampments are, by definition, unlawful.
cy-gb	Mae gwersylloedd diawdurdod, yn ôl y diffiniad, yn anghyfreithlon.

en-gb	However it is recognised by the Welsh Government that until the issue of site provision is properly addressed unauthorised encampments will continue to occur.
cy-gb	Fodd bynnag, mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod y bydd gwersylloedd diawdurdod yn parhau i ddigwydd nes yr eir i’r afael yn briodol â mater darpariaeth safleoedd.

en-gb	Each encampment location must be considered on its merits against criteria such as health and safety considerations for the unauthorised campers, traffic hazard, public health risks, serious environmental damage, genuine nuisance to neighbours and proximity to other sensitive land-uses.
cy-gb	Rhaid ystyried pob lleoliad gwersyll yn ôl ei rinweddau yn erbyn meini prawf fel ystyriaethau iechyd a diogelwch i’r gwersyllwyr diawdurdod, perygl traffig, peryglon i iechyd y cyhoedd, difrod amgylcheddol difrifol, niwsans gwirioneddol i gymdogion ac agosrwydd at fathau eraill o ddefnydd tir sensitif.

en-gb	When assessing the campers’ circumstances it is particularly important that local authorities consider how the encampment impacts on children and how eviction actions will also impact on those children.
cy-gb	Wrth asesu amgylchiadau’r gwersyllwyr, mae’n arbennig o bwysig i awdurdodau lleol ystyried sut y mae’r gwersyll yn effeithio ar blant a sut y bydd camau troi allan hefyd yn effeithio ar y plant hynny.

en-gb	This process should help local authorities to assess what action would be in the best interests of child occupants, which should be a key factor in deciding how to proceed.
cy-gb	Dylai’r broses hon helpu awdurdodau lleol i asesu pa gamau fyddai er lles gorau plant y meddianwyr, a ddylai fod yn ffactor allweddol wrth benderfynu sut i fwrw ymlaen.

en-gb	Local authorities may consider that some encampments will be allowed to remain either on a long-term or short-term basis.
cy-gb	Mae’n bosibl y gallai awdurdodau lleol ystyried gadael i rai gwersylloedd aros naill ai am gyfnod byr neu’n hirdymor.

en-gb	This decision will be determined by factors including:
cy-gb	Caiff y penderfyniad hwn ei bennu gan ffactorau yn cynnwys y canlynol:

en-gb	The Initial Encampment Visit Assessment.
cy-gb	Yr Asesiad o’r Ymweliad Cychwynnol â’r Gwersyll.

en-gb	The Welfare Assessment.
cy-gb	Yr Asesiad Lles.

en-gb	Local circumstances.
cy-gb	Amgylchiadau lleol.

en-gb	General considerations such as health and safety hazards, traffic issues, public health risks and other land users.
cy-gb	Ystyriaethau cyffredinol megis peryglon iechyd a diogelwch, materion traffig, peryglon i iechyd y cyhoedd a defnyddwyr tir eraill.

en-gb	There will be locations where the encampment may not be considered acceptable, because they fall into one of the categories listed below:
cy-gb	Bydd rhai lleoliadau na ellir eu hystyried yn addas i’r gwersyll aros ynddynt am eu bod yn perthyn i un o’r categorïau a restrir isod:

en-gb	National Nature Reserves, Special Areas of Conservation and Special Protection Areas and sites of Special Scientific Interest.
cy-gb	Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol, Ardaloedd Cadwraeth Arbennig ac Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig a Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig.

en-gb	School car park or playing fields.
cy-gb	Maes parcio ysgol neu gaeau chwarae.

en-gb	Car parks for other key facilities, such as hospitals.
cy-gb	Meysydd parcio cyfleusterau allweddol eraill, er enghraifft ysbytai.

en-gb	An urban park.
cy-gb	Parc trefol.

en-gb	Public playing fields.
cy-gb	Caeau chwarae cyhoeddus.

en-gb	A site where pollution or waste from vehicles could damage ground, water or water courses.
cy-gb	Safle lle gallai llygredd neu wastraff o gerbydau ddifrodi’r ddaear, y dŵr neu gyrsiau dŵr.

en-gb	An area with toxic waste or other serious land contamination.
cy-gb	Ardal lle ceir gwastraff gwenwynig neu halogiad tir difrifol arall.

en-gb	The verge of a busy road which poses a danger to the occupiers of the encampment.
cy-gb	Ymyl ffordd brysur sy’n creu perygl i feddianwyr y gwersyll.

en-gb	Sites where there is potential for significant harm or disturbance to protected species known to be present at, or in close proximity to, the site.
cy-gb	Safleoedd lle ceir posibilrwydd o niwed neu aflonyddwch difrifol i rywogaethau a warchodir y gwyddys eu bod yn bresennol ar y safle neu’n agos i’r safle.

en-gb	The circumstances of other locations may also be material considerations for local authorities when determining whether an occupation can be acceptable.
cy-gb	Hefyd, gall amgylchiadau lleoliadau eraill fod yn ystyriaethau perthnasol i awdurdodau lleol wrth benderfynu a fyddai meddiant yn dderbyniol.

en-gb	This may include flood risk on the site or that the occupation is in sensitive location of a National Park or Area of Outstanding Natural Beauty.
cy-gb	Gall hyn gynnwys perygl llifogydd ar y safle neu fod y meddiant mewn lleoliad sensitif mewn Parc Cenedlaethol neu Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol.

en-gb	Natural Resources Wales (NRW) can advise local authorities on consideration of these issues.
cy-gb	Gall Cyfoeth Naturiol Cymru roi cyngor i awdurdodau lleol ar sut i ystyried y materion hyn.

en-gb	The local authority and relevant partner agencies will need to decide whether the individual circumstances of the encampment, for example the risks to public safety or the impact on the local community, outweigh other factors such as the welfare and human rights considerations of the encampment occupiers.
cy-gb	Bydd angen i’r awdurdod lleol ac asiantaethau partner perthnasol benderfynu a yw amgylchiadau unigol y gwersyll, er enghraifft y risgiau i ddiogelwch y cyhoedd neu’r effaith ar y gymuned leol, yn gorbwyso ffactorau eraill megis ystyriaethau lles a hawliau dynol meddianwyr y gwersyll.

en-gb	If the Initial Encampment Assessment identifies serious safety and welfare concerns, a local authority may wish to consider taking immediate action to either rectify the safety concerns, temporarily relocate the encampment, or evict the occupiers altogether.
cy-gb	Os yw’r Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll yn nodi pryderon difrifol o ran diogelwch a lles, mae’n bosibl y bydd awdurdod lleol am ystyried rhoi camau ar waith ar unwaith naill ai i unioni’r pryderon diogelwch, adleoli’r gwersyll dros dro, neu droi allan y meddianwyr yn gyfan gwbl.

en-gb	All possession actions will require welfare assessments to be undertaken.
cy-gb	Bydd camau meddiant o bob math yn galw am gynnal asesiadau lles.

en-gb	Relocating an encampment will be far easier if the local authority has established temporary stopping places to be utilised.
cy-gb	Bydd adleoli gwersyll yn llawer haws os yw’r awdurdod lleol wedi sefydlu mannau aros dros dro i’w defnyddio.

en-gb	The Initial Encampment Assessment may also identify urgent welfare concerns, which may suggest the need of immediate medical or social care responses from the local health board or local authority.
cy-gb	Gallai’r Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll hefyd nodi pryderon lles brys, a allai awgrymu’r angen am ymatebion meddygol neu ofal iechyd ar unwaith gan y bwrdd iechyd lleol neu’r awdurdod lleol.

en-gb	In this scenario, a local authority may consider that the encampment should be tolerated, if only for a short period of time.
cy-gb	Yn y sefyllfa hon, gallai awdurdod lleol ystyried y dylid goddef y gwersyll, am gyfnod byr o amser yn unig o bosibl.

en-gb	Many encampments may fall between these two immediate concerns.
cy-gb	Mae llawer o wersylloedd yn y canol rhwng y ddau fath yma o bryder uniongyrchol.

en-gb	The full Welfare Assessment will provide the necessary information about the occupiers to understand the reasons for the encampment and to balance the impact on the local community against the likely impact of eviction on the occupiers.
cy-gb	Bydd yr Asesiad Lles llawn yn darparu’r wybodaeth angenrheidiol am y meddianwyr i ddeall y rhesymau dros y gwersyll ac i gydbwyso’r effaith ar y gymuned leol yn erbyn yr effaith debygol o droi’r meddianwyr allan.

en-gb	This cost-benefit analysis must consider the European Convention on Human Rights and whether the local authority has fulfilled its duties towards Gypsy and Traveller communities, contained in the Housing Act 2004, by undertaking thorough GTAA.
cy-gb	Rhaid i’r dadansoddiad cost a budd ystyried y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol ac a yw’r awdurdod lleol wedi cyflawni ei ddyletswyddau tuag at gymunedau Sipsiwn a Theithwyr, sydd wedi’u cynnwys yn Neddf Tai 2004, drwy gynnal GTAA.

en-gb	Such factors may be taken into account by a court if any subsequent possession proceedings are brought.
cy-gb	Gall llys ystyried ffactorau o’r fath os caiff achos meddiant dilynol ei ddwyn ger ei fron.

en-gb	More information on this legislation can be found between paragraphs 53-57 (Housing Act) and 68-72 (European Convention on Human Rights/Human Rights Act).
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am y ddeddfwriaeth hon i’w gweld ym mharagraffau 53-57 (Deddf Tai) and 68-72 (Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol/Deddf Hawliau Dynol).

en-gb	When assessing unauthorised encampments with children and young people under 18 years of age, it is important to recognise that these children may be statutorily homeless and, as such, may be considered as ‘Children in Need’.
cy-gb	Wrth asesu gwersylloedd diawdurdod sy’n cynnwys plant a phobl ifanc o dan 18 oed, mae’n bwysig cydnabod y gallai’r plant hyn fod yn ddigartref yn statudol ac fel y cyfryw, gellid eu hystyried yn ‘Blant mewn Angen’.

en-gb	The Children Act 1989, section 20(1)(c) states that:
cy-gb	Mae Deddf Plant 1989, adran 20(1)(c) yn datgan:

en-gb	“Every local authority shall provide accommodation for any child in need within their area who appears to them to require accommodation as a result of…the person who has been caring for him being prevented (whether or not permanently, and for whatever reason) from providing him with suitable accommodation or care.”
cy-gb	“Every local authority shall provide accommodation for any child in need within their area who appears to them to require accommodation as a result of…the person who has been caring for him being prevented (whether or not permanently, and for whatever reason) from providing him with suitable accommodation or care.”

en-gb	Furthermore, section 17(1) of the Children’s Act 1989 states that it is, “the general duty of every local authority –
cy-gb	Ymhellach, mae adran 17(1) o Ddeddf Plant 1989 yn datgan:

en-gb	Conducting robust welfare assessments can help public authorities to ensure that they have fully considered the needs of these children and can safeguard against potential harm.
cy-gb	Gall cynnal asesiadau lles trylwyr helpu awdurdodau cyhoeddus i sicrhau eu bod wedi ystyried anghenion y plant hyn yn llawn ac yn gallu eu diogelu rhag niwed posibl.

en-gb	The Rights of Children and Young Persons (Wales) Measure 2011 enshrines the United Nations Convention on the Rights of the Child in Welsh law.
cy-gb	Mae Mesur Hawliau Plant a Phobl Ifanc (Cymru) 2011 yn cadw Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Plant yng nghyfraith Cymru.

en-gb	Currently the Welsh Ministers must have due regard to Part 1 of the Convention in making any decision as to any provision to be included in an enactment, the formulation of new policy or a review or change of any existing policy.
cy-gb	Ar hyn o bryd, rhaid i Weinidogion Cymru roi ystyriaeth briodol i Ran 1 y Confensiwn wrth wneud unrhyw benderfyniad ynghylch y ddarpariaeth sydd i’w chynnwys mewn deddf, wrth ffurfio polisi newydd neu wrth adolygu neu newid polisi sy’n bodoli’n barod.

en-gb	From May 2014 this will be expanded to the requirement to have due regard in exercising any of their functions.
cy-gb	O fis Mai 2014, bydd hyn yn cael ei ehangu i gynnwys gofyniad i roi ystyriaeth briodol wrth arfer unrhyw un o’u swyddogaethau.

en-gb	Local health and education professionals have anecdotally reported upon the benefits of tolerating encampments, if only for a short period of time, as children are able to benefit from education and healthcare.
cy-gb	Mae tystiolaeth anecdotaidd gan weithwyr iechyd ac addysg lleol sy’n sôn am y manteision a allai ddeillio o oddef gwersylloedd, hyd yn oed am amser byr o amser yn unig, am fod plant yn gallu elwa o addysg a gofal iechyd.

en-gb	That is not to say all encampments should be tolerated, as some can certainly be unsafe and potentially damaging to children’s welfare.
cy-gb	Nid yw hyn yn gyfystyr â dweud y dylid goddef pob gwersyll, gan y gallai rhai’n bendant fod yn anniogel ac yn niweidiol i les plant.

en-gb	Nevertheless, it is crucial that local authorities fully consider the impact of potential eviction proceedings on the welfare of children, disabled or ill occupiers when undertaking their decision-making procedure.
cy-gb	Er hynny, mae’n hanfodol i awdurdodau lleol roi ystyriaeth lawn i effaith camau troi allan ar les plant a meddianwyr anabl neu sâl wrth ddilyn eu gweithdrefn ar gyfer gwneud penderfyniadau.

en-gb	There are also financial costs to consider.
cy-gb	Hefyd, mae costau ariannol i’w hystyried.

en-gb	Local authorities who provide sites, rather than simply take quick enforcement action against unauthorised encampments, will often save money in the long-term.
cy-gb	Bydd awdurdodau lleol sy’n darparu safleoedd, yn hytrach na dim ond rhoi camau gorfodi cyflym ar waith yn erbyn gwersylloedd diawdurdod, yn aml yn arbed arian yn y tymor hir.

en-gb	Adopting the following approaches to unauthorised encampments can be cost-effective:
cy-gb	Gallai mabwysiadu’r camau canlynol tuag at wersylloedd diawdurdod fod yn gost-effeithiol:

en-gb	Providing authorised legal pitches and sites for Gypsies and Travellers if there is identified need in the area.
cy-gb	Darparu lleiniau a safleoedd awdurdodedig cyfreithlon i Sipsiwn a Theithwyr os oes angen dynodedig yn yr ardal.

en-gb	Authorised pitches allow for local authorities to charge rent, rates and council tax to residents.
cy-gb	Mae lleiniau awdurdodedig yn caniatáu i awdurdodau lleol godi rhent, trethi a’r dreth gyngor ar y preswylwyr.

en-gb	Local authorities could avoid unnecessary enforcement costs if the encampment is likely to last three days or less.
cy-gb	Gallai awdurdodau lleol osgoi costau gorfodi diangen os nad yw’r gwersyll yn debygol o bara’n hwy na thri diwrnod;

en-gb	Providing services such as refuse collection, toilets, and fresh water can reduce clean-up costs.
cy-gb	Gall darparu gwasanaethau fel casglu sbwriel, toiledau a dŵr ffres leihau costau glanhau.

en-gb	Encouraging the occupiers to pay for the services that the encampment uses can recoup a significant amount of the local authority’s expenditure.
cy-gb	Trwy annog y meddianwyr i dalu am y gwasanaethau y mae’r gwersyll yn eu defnyddio, gellid adfer cyfran sylweddol o wariant yr awdurdod lleol.

en-gb	Occupiers may be minded to do this if it will ease community tensions and allow them to remain at an encampment for a reasonable period of time.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd meddianwyr yn fodlon talu os yw’n lleddfu tensiynau cymunedol ac yn gadael iddynt aros mewn gwersyll am gyfnod rhesymol o amser.

en-gb	Identifying alternative temporary stopping places within the locality where unauthorised encampments could be relocated and tolerated for a short time.
cy-gb	Clustnodi mannau aros dros dro amgen yn yr ardal lle gellid adleoli gwersylloedd diawdurdod a’u goddef am gyfnod byr.

en-gb	In most circumstances, local authorities will have three paths from which to choose when resolving the issue of an unauthorised encampment and it is important that they carefully consider each option (see R(Casey) v Crawley BC):
cy-gb	Yn y rhan fwyaf o amgylchiadau, bydd tri llwybr ar gael i awdurdodau lleol ddewis o’u plith wrth ddatrys mater gwersyll diawdurdod ac mae’n bwysig eu bod yn ystyried pob opsiwn yn ofalus (gweler R(Casey) v Crawley BC):

en-gb	Path 2 – To tolerate the Gypsy or Traveller occupiers, if only for a short time, until an alternative site can be found.
cy-gb	Llwybr 2 – Goddef meddianwyr Sipsi neu Deithiol, am amser byr yn unig o bosibl, hyd nes y gellir dod o hyd i safle amgen.

en-gb	If Path 1 is chosen:
cy-gb	Os dewisir Llwybr 1:

en-gb	It may be sensible to liaise with the Police about the intention to evict the occupiers.
cy-gb	Gallai wneud synnwyr i’r awdurdod gysylltu â’r Heddlu ynglŷn â’r bwriad i droi’r meddianwyr allan.

en-gb	ACPO Guidance explains the Police procedure for dealing with encampments.
cy-gb	Mae Canllawiau APCO yn egluro gweithdrefn yr Heddlu ar gyfer ymdrin â gwersylloedd.

en-gb	Public authorities following this path need to be satisfied that they can demonstrate that possession action is a justified and proportionate interference with the rights of the occupants, as enshrined in the European Convention on Human Rights.
cy-gb	Mae angen i awdurdodau cyhoeddus sy’n dilyn y llwybr hwn fod yn fodlon y gallant ddangos bod camau meddiant yn ymyrraeth gyfiawn a chymesur ar hawliau’r meddianwyr fel y cânt eu datgan yn y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol.

en-gb	Proper welfare assessments should help in this regard.
cy-gb	Dylai asesiadau lles priodol helpu yn hyn o beth.

en-gb	If possession action is to be taken against the unauthorised encampment, occupiers will be served with the appropriate documentation relating to the power under which they are being removed.
cy-gb	Os cymerir camau meddiant yn erbyn gwersyll diawdurdod, bydd y meddianwyr yn cael y dogfennau priodol mewn perthynas â’r pŵer a arferir ar gyfer eu symud.

en-gb	This may be the Criminal Justice and Public Order Act 1994 or Civil Procedures Rules Part 55.
cy-gb	Gall hyn olygu naill ai Deddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994 neu’r Rheolau Trefniadaeth Sifil Rhan 55.

en-gb	For more information, refer to paragraphs 58-65 and 67 under Section 3 – Legislation and the ‘Summary of Powers’ document at Annex 4.
cy-gb	Am ragor o wybodaeth, gweler paragraffau 58-65 a 67 o dan Adran 3 – y Ddeddfwriaeth a dogfen y Crynodeb o’r Pwerau yn Atodiad 4.

en-gb	If Path 2 is chosen: cost-benefit analysis has shown that maintaining the encampment is the best short-term solution for all.
cy-gb	Os dewisir Llwybr 2, bydd dadansoddiad cost a budd wedi dangos mai cadw’r gwersyll yw’r ateb gorau i bawb yn y tymor byr.

en-gb	All parties should be informed of the decision and encouraged to agree to a voluntary negotiated Code of Conduct.
cy-gb	Dylai pob parti gael gwybod am y penderfyniad a’u hannog i gytuno i God Ymddygiad wedi’i drafod yn wirfoddol.

en-gb	This Code formally explains what is expected of occupiers and, if the Code is violated, provides documentary evidence that occupiers have broken the agreement.
cy-gb	Mae’r Cod hwn yn egluro’n ffurfiol beth a ddisgwylir gan y meddianwyr, ac os caiff y Cod ei dorri, bydd tystiolaeth ddogfennol fod y meddianwyr wedi torri’r cytundeb.

en-gb	The local authority should search for an alternative site if the occupiers plan to stay in the area.
cy-gb	Dylai’r awdurdod lleol chwilio am safle amgen os yw’r meddianwyr yn bwriadu aros yn yr ardal.

en-gb	The Code of Conduct template at Annex 1 is intended as a generic example of a negotiated code between the local authority and the encampment occupiers.
cy-gb	Bwriedir i’r templed Cod Ymddygiad yn Atodiad 1 fod yn enghraifft enerig o god wedi’i drafod rhwng yr awdurdod lleol a meddianwyr y gwersyll.

en-gb	The specific requirements of each encampment may require an amended version of this template.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd gofynion penodol pob gwersyll yn galw am fersiwn ddiwygiedig o’r templed hwn.

en-gb	The Code may outline the provision of services, including any arrangements for water supply, refuse and sanitation.
cy-gb	Gall y Cod amlinellu’r gwasanaethau a ddarperir, yn cynnwys unrhyw drefniadau ar gyfer cyflenwi dŵr, casglu sbwriel a glanweithdra.

en-gb	This example suggests that the local authority will provide this access, as anecdotal evidence suggests that clean-up costs are much reduced as a consequence of this provision.
cy-gb	Mae’r enghraifft hon yn awgrymu y bydd yr awdurdod lleol yn darparu’r gwasanaethau hyn gan fod tystiolaeth anecdotaidd yn awgrymu bod costau glanhau’n llawer is o ganlyniad i’r ddarpariaeth hon.

en-gb	As the Code is voluntary, it is not enforceable but it may provide evidence of the character of the occupation during planning enforcement process or possession proceedings.
cy-gb	Gan fod y Cod yn wirfoddol, ni ellir ei orfodi, ond gallai ddarparu tystiolaeth o natur y meddiant yn ystod y broses o gynllunio camau gorfodi neu gamau meddiant.

en-gb	Though it is acceptable to request payment for services that the local authority has opted to provide to occupiers, it should be recognised that some occupiers may not be able to afford to pay.
cy-gb	Er bod gofyn am daliad am y gwasanaethau y mae’r awdurdod lleol wedi dewis eu darparu i’r meddianwyr yn dderbyniol, dylid cydnabod na fydd rhai meddianwyr yn gallu fforddio talu.

en-gb	The local authority should consider whether access to these services can be provided despite costs not being met by occupiers.
cy-gb	Dylai’r awdurdod lleol ystyried a ellir darparu’r gwasanaethau hyn er na fydd y costau’n cael eu talu gan y meddianwyr.

en-gb	This is especially relevant where children, elderly, disabled, pregnant or sick individuals are present on the encampment.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o berthnasol os oes plant, pobl oedrannus, anabl, beichiog neu sâl yn y gwersyll.

en-gb	If authorities are not providing waste disposal facilities to an encampment, they should also consider whether occupants can utilise the local Civic Amenity Site with the vehicles they possess.
cy-gb	Os nad yw’r awdurdodau yn darparu cyfleusterau gwaredu gwastraff i wersyll, dylent ystyried gadael i feddianwyr ddefnyddio’r Safle Amwynder Dinesig â’u cerbydau.

en-gb	Information about this service should be provided, where appropriate.
cy-gb	Dylid darparu gwybodaeth am y gwasanaeth hwn lle bo’n briodol.

en-gb	If Path 3 is chosen the local authority’s cost-benefit analysis has identified the current encampment as unsafe or inappropriate but the need for culturally-appropriate accommodation in its area is recognised.
cy-gb	Os dewisir Llwybr 3, bydd dadansoddiad cost a budd yr awdurdod lleol wedi nodi bod y gwersyll cyfredol yn anniogel neu’n anaddas ond bod yr angen am lety priodol yn ddiwylliannol yn ei ardal wedi’i gydnabod.

en-gb	The occupiers may have submitted a homelessness application, which will need to be processed by the local authority.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd y meddianwyr wedi cyflwyno cais digartrefedd y bydd angen i’r awdurdod lleol ei brosesu.

en-gb	For this path to be followed alternative stopping places should be identified and the encampment moved, if only on a temporary basis.
cy-gb	Er mwyn i’r llwybr hwn gael ei ddilyn, dylid clustnodi mannau aros amgen a symud y gwersyll, am gyfnod dros dro yn unig o bosibl.

en-gb	Local authorities should have included a ‘criteria-based’ Gypsy and Traveller sites policy in their local development plan, which would allow the authority to identify appropriate sites in their area when the need arises.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol fod wedi cynnwys polisi safleoedd Sipsiwn a Theithwyr yn seiliedig ar feini prawf yn eu cynllun datblygu lleol, a fyddai’n galluogi’r awdurdod i glustnodi safleoedd addas yn eu hardal pan fo’r angen yn codi.

en-gb	This should assist the local authority to find temporary stopping places in the short-term and permanent residential sites or transit sites in future.
cy-gb	Dylai hyn gynorthwyo’r awdurdod lleol i ddod o hyd i fannau aros dros dro yn y tymor byr a safleoedd preswyl parhaol neu safleoedd tramwy yn y dyfodol.

en-gb	When making decisions about encampments, local authorities will need to ensure that they follow the process outlined in their protocol and produce decisions that are reasonable, balanced, and proportionate.
cy-gb	Wrth wneud penderfyniadau ynglŷn â gwersylloedd, bydd angen i awdurdodau lleol sicrhau eu bod yn dilyn y broses a amlinellwyd yn eu protocol a chynhyrchu penderfyniadau sy’n rhesymol, yn gytbwys, ac yn gymesur.

en-gb	The local authority unauthorised camping protocol should establish the process and personnel required to make the decision on which path to take in relation to encampments on a case-by-case basis.
cy-gb	Dylai protocol gwersylla diawdurdod yr awdurdod lleol bennu’r broses a’r personél fydd eu hangen i wneud y penderfyniad ynglŷn â pha lwybr i’w ddilyn mewn perthynas â gwersylloedd ar sail pob achos unigol.

en-gb	Whichever path is chosen, the local authority and relevant agencies should document all of their assessments and decision-making processes, including welfare assessments and the assessment of which path to pursue.
cy-gb	Pa lwybr bynnag a ddewisir, dylai’r awdurdod lleol ac asiantaethau perthnasol ddogfennu pob un o’u hasesiadau a’u prosesau gwneud penderfyniadau, yn cynnwys asesiadau lles ac asesu pa lwybr i’w ddilyn.

en-gb	All stakeholders, including local residents, the occupiers, and agencies involved, should be informed of the decision.
cy-gb	Dylid rhoi gwybod i bob rhanddeiliad, yn cynnwys preswylwyr lleol, y meddianwyr, a’r asiantaethau cysylltiedig, ynglŷn â’r penderfyniad.

en-gb	If tolerated, the local authority may wish to revisit the decision about provision of services to the encampment.
cy-gb	Os caiff y gwersyll ei oddef, mae’n bosibl y bydd yr awdurdod lleol am ailedrych ar y penderfyniad ynglŷn â darparu gwasanaethau i’r gwersyll.

en-gb	The encampment should be monitored to ensure that the negotiated Code of Conduct is not broken and to ensure that problems do not develop in the local community.
cy-gb	Dylid monitro’r gwersyll i wneud yn siŵr nad yw’r Cod Ymddygiad a drafodwyd yn cael ei dorri ac i sicrhau nad oes problemau’n datblygu yn y gymuned leol.

en-gb	There is no formal limit on the duration of tolerated encampments.
cy-gb	Nid oes unrhyw gyfyngiad ffurfiol ar hyd gwersylloedd a oddefir.

en-gb	However, local authorities should make provision of sites where there is identified need for sites.
cy-gb	Fodd bynnag, dylai awdurdodau lleol ddarparu safleoedd lle ceir angen dynodedig amdanynt.

en-gb	The presence of a long-term tolerated encampment would suggest the need for a permanent site in the area, which local authorities should seek to provide.
cy-gb	Byddai presenoldeb hirdymor gwersyll a oddefir yn awgrymu bod angen safle parhaol yn yr ardal, a dylai’r awdurdod lleol geisio darparu safle o’r fath.

en-gb	Section 6 – Communicating Decisions
cy-gb	Adran 6 – Cyfleu Penderfyniadau

en-gb	Regardless of which decision the Local authority takes, it is crucial that all affected parties are properly informed.
cy-gb	Pa benderfyniad bynnag y daw’r awdurdod lleol iddo, mae’n bwysig i bob parti sy’n cael ei effeithio gael gwybod yn iawn amdano.

en-gb	It is good practice for the SPOC / lead officer to communicate the decision directly to occupiers and local residents / businesses.
cy-gb	Mae’n arfer da i’r Un Pwynt Cyswllt/ swyddog arweiniol gyfleu’r penderfyniad yn uniongyrchol i feddianwyr a phreswylwyr / busnesau lleol.

en-gb	Written briefings could be posted to local residents and businesses explaining the reasons for the decision and how it relates to current legislation, policies and the local situation.
cy-gb	Gellid postio gwybodaeth ysgrifenedig at breswylwyr a busnesau lleol yn egluro’r rhesymau dros y penderfyniad a sut y mae’n berthnasol i’r ddeddfwriaeth, y polisïau, a’r sefyllfa leol ar hyn o bryd.

en-gb	Due to low levels of literacy within Gypsy and Traveller communities, it is good practice to ensure that occupiers are able to read and comprehend the documents that they have been served with.
cy-gb	Oherwydd lefelau isel o lythrennedd ymhlith cymunedau Sipsiwn a Theithwyr, mae’n arfer da i sicrhau bod meddianwyr yn gallu darllen a deall y dogfennau a roddwyd iddynt.

en-gb	This applies equally to accessible possession orders or a negotiated Code of Conduct.
cy-gb	Mae hyn yr un mor wir am orchmynion meddiant hygyrch neu God Ymddygiad wedi’i drafod.

en-gb	The SPOC / lead officer should direct occupiers to Gypsy and Traveller Liaison Officers, if one is employed by the local authority.
cy-gb	Dylai’r Un Pwynt Cyswllt /swyddog arweiniol gyfeirio meddianwyr at Swyddogion Cyswllt Sipsiwn a Theithwyr, os yw’r awdurdod lleol yn cyflogi swyddogion o’r fath.

en-gb	In areas without this role, local Gypsy or Traveller advocacy groups, local Citizens Advice Bureaux or Regional Equality Councils may be able to help.
cy-gb	Mewn ardaloedd lle na chânt eu cyflogi, mae’n bosibl y gall grwpiau eiriolaeth lleol ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr, Canolfannau Cyngor ar Bopeth lleol neu Gynghorau Cydraddoldeb Rhanbarthol fod o gymorth.

en-gb	If in any doubt, the SPOC / lead officer should be able to direct occupiers to useful support staff.
cy-gb	Os oes unrhyw amheuaeth, dylai’r Un Pwynt Cyswllt / swyddog arweiniol allu cyfeirio meddianwyr at staff cymorth defnyddiol.

en-gb	Key points of contact between Gypsy and Traveller communities and local services need to be made aware of any possession actions and potential knock-on effects on their service users.
cy-gb	Mae angen i bwyntiau cyswllt allweddol rhwng cymunedau Sipsiwn a Theithwyr a gwasanaethau lleol gael gwybod am unrhyw gamau meddiant a’r effeithiau canlyniadol posibl ar ddefnyddwyr eu gwasanaethau.

en-gb	It is recommended that Traveller Education Services, Health Visitors and any support group involved, in particular, are informed so that they are able to support the families effectively.
cy-gb	Argymhellir y dylid rhoi gwybod yn benodol i’r Gwasanaeth Addysg i Deithwyr, Ymwelwyr Iechyd ac unrhyw grwpiau cymorth sy’n gysylltiedig, iddynt allu cynorthwyo’r teuluoedd yn effeithiol.

en-gb	If the decision is to evict the occupiers, the local authority may also wish to notify neighbouring local authorities to alert them to the possibility of unauthorised encampments in their area.
cy-gb	Os penderfynir troi’r meddianwyr allan, mae’n bosibl y bydd yr awdurdod lleol am roi gwybod i awdurdodau lleol cyfagos hefyd i’w rhybuddio ynglŷn â’r posibilrwydd o wersylloedd diawdurdod yn eu hardal.

en-gb	It is important that local authorities inform the landowner, if it is another public body, of its decision to take possession action or not.
cy-gb	Mae’n bwysig i awdurdodau lleol roi gwybod i’r tirfeddiannwr, os mai corff cyhoeddus arall ydyw, ynglŷn â’i benderfyniad i roi camau meddiant ar waith neu beidio.

en-gb	Local authorities should consider publishing their reasoning for any actions taken in response to unauthorised camping.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol ystyried cyhoeddi eu rhesymau dros unrhyw gamau a gymerir mewn ymateb i wersylla diawdurdod.

en-gb	This document would make the case for the decision that has been reached by balancing the legal obligations of public authorities to both occupiers and local residents or businesses.
cy-gb	Byddai’r ddogfen hon yn gwneud achos dros y penderfyniad a wnaed drwy gydbwyso dyletswyddau cyfreithiol awdurdodau cyhoeddus tuag at y meddianwyr a phreswylwyr neu fusnesau lleol.

en-gb	By publishing this reasoning, local authorities can avoid accusations from either side that their decision was biased in some way.
cy-gb	Trwy gyhoeddi’r rhesymau, gall awdurdodau lleol osgoi cyhuddiadau gan y naill ochr a’r llall fod eu penderfyniad yn rhagfarnllyd mewn unrhyw fodd.

en-gb	Transparent communication of the reasons why an encampment has been tolerated or evicted may lead to greater public understanding of what considerations need to be addressed and may possibly reduce community tension.
cy-gb	Gallai tryloywder wrth gyfleu’r rhesymau pam y goddefir gwersyll, neu pam y cafodd ei droi allan, arwain at wella dealltwriaeth y cyhoedd o’r hyn sy’n rhaid ei ystyried a lleihau tensiynau cymunedol o bosibl.

en-gb	Liaising with the police and other appropriate bodies on a multi- agency media strategy may be sensible where an encampment has received considerable news coverage.
cy-gb	Gallai wneud synnwyr i awdurdod gydgysylltu â’r Heddlu a chyrff priodol eraill ar strategaeth amlasiantaethol ar gyfer delio â’r cyfryngau pan fo gwersyll wedi cael cryn dipyn o sylw ar y newyddion.

en-gb	Section 7 – Local Strategies
cy-gb	Adran 7 – Strategaethau Lleol

en-gb	The Welsh Government recommends that all local and public authorities adopt their own protocol for dealing with unauthorised encampments.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn argymell y dylai pob awdurdod lleol a chyhoeddus fabwysiadu ei brotocol ei hun ar gyfer ymdrin â gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	By having this in place, it can help to ensure a fair and consistent approach to the issues of unauthorised encampment.
cy-gb	Bydd cael protocol ar waith yn helpu i sicrhau dull teg a chyson o weithredu ar faterion yn ymwneud â gwersyll diawdurdod.

en-gb	Developing a Strategy
cy-gb	Datblygu Strategaeth

en-gb	It is usually impossible to predict just where and when an unauthorised encampment will occur.
cy-gb	Fel arfer, nid yw’n bosibl rhagweld ble a phryd yn union y bydd gwersyll diawdurdod yn digwydd.

en-gb	However, a purely reactive response to encampments as they arise is both inefficient and ineffective.
cy-gb	Fodd bynnag, mae ymateb cwbl adweithiol i wersylloedd wrth iddynt ddigwydd yn ffordd aneffeithlon ac aneffeithiol o fynd ati.

en-gb	Local authorities, police forces and other bodies need to agree and be clear how they will respond to an encampment in a specific area, who will take the lead in what circumstances, and who else will be involved.
cy-gb	Mae angen i awdurdodau lleol, heddluoedd a chyrff eraill gytuno a bod yn eglur ynglŷn â sut y byddant yn ymateb i wersyll mewn ardal benodol, pwy fydd yn arwain ym mha amgylchiadau, a phwy arall fydd ynghlwm â’r mater.

en-gb	To be effective, this information should be clearly set out in an unauthorised encampments strategy and protocol.
cy-gb	I fod yn effeithiol, dylid nodi’r wybodaeth hon yn eglur mewn strategaeth a phrotocol ar gyfer gwersylloedd diawdurdod.

en-gb	It is recommended that the strategy is developed through consultation with all key stakeholders to ensure that it is agreed and effective; and it should seek to balance the rights, responsibilities and legitimate expectations of the travelling and settled communities.
cy-gb	Argymhellir bod y strategaeth yn cael ei datblygu drwy ymgynghori â phob rhanddeiliad allweddol i sicrhau ei bod wedi’i chytuno ac yn effeithiol, a dylai geisio cydbwyso hawliau, cyfrifoldebau a disgwyliadau cyfreithlon y gymuned deithiol a’r gymuned sefydlog.

en-gb	Objectives of an Unauthorised Camping Strategy
cy-gb	Amcanion Strategaeth ar Wersylla Diawdurdod

en-gb	The key objectives in a strategy for unauthorised encampments might include:
cy-gb	Gallai prif amcanion strategaeth ar wersylloedd diawdurdod gynnwys y canlynol:

en-gb	Eliminating or at least minimising problems and avoiding the need to respond on a crisis basis by advance planning.
cy-gb	Dileu neu o leiaf leihau problemau ac osgoi’r angen i ymateb ar sail argyfwng drwy gynllunio ymlaen llaw.

en-gb	Ensuring that the needs, legitimate expectations and human rights of all parties – Gypsies and Travellers, landowners and the settled community – are considered.
cy-gb	Sicrhau bod anghenion, disgwyliadau cyfreithlon a hawliau dynol pob parti – Sipsiwn a Theithwyr, tirfeddianwyr a’r gymuned sefydlog – yn cael eu hystyried.

en-gb	Setting a framework within which clear, consistent and appropriate decisions can be made in a transparent manner, to comply with the law.
cy-gb	Gosod fframwaith ar gyfer gwneud penderfyniadau eglur, cyson a phriodol mewn modd tryloyw, i gydymffurfio â’r gyfraith.

en-gb	Linking the approach to unauthorised camping firmly to other strategies and policies affecting Gypsies and Travellers (site provision, planning, health, education, housing etc).
cy-gb	Cysylltu’r dull o ymdrin â gwersylla diawdurdod yn gadarn â strategaethau a pholisïau eraill sy’n effeithio ar Sipsiwn a Theithwyr (darparu safleoedd, cynllunio, iechyd, addysg, tai ac ati).

en-gb	Involving all those with an interest in the process of developing the strategy.
cy-gb	Cynnwys pawb sydd â diddordeb yn y broses o ddatblygu’r strategaeth.

en-gb	Clarifying roles and responsibilities, including establishing who will co-ordinate responses and who will make the key decisions.
cy-gb	Egluro swyddogaethau a chyfrifoldebau, yn cynnwys pennu pwy fydd yn cydlynu ymatebion a phwy fydd yn gwneud y prif benderfyniadau.

en-gb	Ensuring the prevention and detection of anti-social behaviour and crime, and effective enforcement against perpetrators.
cy-gb	Sicrhau bod ymddygiad gwrthgymdeithasol a throseddu’n cael eu hatal a’u datgelu, a dwyn camau gorfodi effeithiol yn erbyn y sawl sy’n eu cyflawni.

en-gb	Each local strategy will have its own objectives.
cy-gb	Bydd gan bob strategaeth leol ei hamcanion ei hun.

en-gb	Formulating the Strategy
cy-gb	Ffurfio’r Strategaeth

en-gb	Taking the Lead
cy-gb	Arwain y Blaen

en-gb	Local authorities should take the lead in formulating the strategy, being responsible for overseeing and monitoring its implementation, and for ensuring that the process is driven forward.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol arwain y blaen wrth ffurfio’r strategaeth, gan ysgwyddo cyfrifoldeb am ei oruchwylio a monitro ei weithrediad, ac am sicrhau bod y broses yn cael ei symud yn ei blaen.

en-gb	The process of producing a strategy involves a number of key stages and these might include:
cy-gb	Mae’r broses o gynhyrchu strategaeth yn cynnwys nifer o gamau allweddol a gall y rhain gynnwys:

en-gb	Appoint a lead officer or Single Point of Contact (SPOC).
cy-gb	Penodi swyddog arweiniol neu Un Pwynt Cyswllt.

en-gb	Set up a strategy working group, with adequate support/resources and ensuring key players are involved and ensuring liaison with other services.
cy-gb	Sefydlu gweithgor strategaeth, gyda digon o gymorth/adnoddau, sicrhau bod y prif chwaraewyr yn rhan o’r broses a sicrhau cydgysylltiad â gwasanaethau eraill.

en-gb	Set up consultation procedures/mechanisms.
cy-gb	Sefydlu gweithdrefnau/systemau ymgynghori.

en-gb	Ensure consistency with other strategies.
cy-gb	Sicrhau cysondeb â strategaethau eraill.

en-gb	Review information from evidence gathering stage on the assessment of needs, existing provision and gaps in services/provision.
cy-gb	Adolygu gwybodaeth o’r cam casglu tystiolaeth ar yr asesiad o anghenion, y ddarpariaeth bresennol a bylchau yn y gwasanaethau/ y ddarpariaeth.

en-gb	Plan new services/improve existing ones, through joint working.
cy-gb	Cynllunio gwasanaethau newydd/gwella rhai sy’n bodoli eisoes, drwy weithio ar y cyd.

en-gb	Implement the programme.
cy-gb	Gweithredu’r rhaglen.

en-gb	Monitor/evaluate/review.
cy-gb	Monitro/gwerthuso/adolygu.

en-gb	Who should be Involved?
cy-gb	Pwy ddylai fod yn rhan o’r broses?

en-gb	While local authorities take the lead, it is essential that many others are involved in the process and are willing to sign up to the strategy when it is agreed and published.
cy-gb	Er mai awdurdodau lleol sy’n arwain y blaen, mae’n hanfodol cynnwys llawer o rai eraill yn y broses a’u bod yn barod i gefnogi’r strategaeth pan gaiff ei chytuno a’i chyhoeddi.

en-gb	Generating commitment among participants is an important part of the strategy building process.
cy-gb	Mae creu ymrwymiad ymhlith cyfranogwyr yn rhan bwysig o’r broses o adeiladu strategaeth.

en-gb	Gaining participation from the local Health Board, Police force, Gypsies and Travellers themselves as well as advocacy groups who support them, Community Cohesion Co-ordinators, Community Safety officers, and local Councillors responsible for Gypsy and Traveller encampments, will strengthen the local authority’s capacity to respond effectively to the situation and ensure that the services of other participations are accessible by occupiers and the settled community.
cy-gb	Bydd ennyn cyfranogiad y Bwrdd Iechyd lleol, yr Heddlu, Sipsiwn a Theithwyr eu hunain yn ogystal â grwpiau eiriolaeth sy’n eu cefnogi, cydgysylltwyr cydlyniant Cymunedol, swyddogion Diogelwch Cymunedol, a Chynghorwyr lleol sy’n gyfrifol am wersylloedd Sipsiwn a Theithwyr, yn cryfhau gallu’r awdurdod lleol i ymateb yn effeithiol i’r sefyllfa a sicrhau bod modd i feddianwyr a’r gymuned sefydlog wneud defnydd o wasanaethau’r asiantaethau eraill sy’n rhan o’r broses.

en-gb	Other organisations, such as Natural Resources Wales, or private landowners could be involved in this multi-agency way of working when the circumstances are appropriate.
cy-gb	Gellid cynnwys sefydliadau eraill, megis Cyfoeth Naturiol Cymru, neu dirfeddianwyr preifat yn y ffordd amlddisgyblaethol hon o weithio o dan yr amgylchiadau priodol.

en-gb	Local authorities should also consider working on a regional basis to ensure that their approach to unauthorised camping and site provision is consistent.
cy-gb	Hefyd, dylai awdurdodau lleol ystyried gweithio ar sail ranbarthol i sicrhau cysondeb o ran eu dull o weithredu mewn perthynas â gwersylla diawdurdod a darparu safleoedd.

en-gb	North Wales Gypsy & Traveller Coordination Group
cy-gb	Grŵp Cydgysylltu Sipsiwn a Theithwyr Gogledd Cymru

en-gb	The Group was established after the conclusion of the North Wales Gypsy- Traveller Accommodation Needs Assessment.
cy-gb	Sefydlwyd y Grŵp ar ôl i’r Asesiad o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr Gogledd Cymru ddod i ben.

en-gb	The group aims to take responsibility for coordination and oversight of the planning, monitoring and evaluation of activities focused on the Gypsy and Traveller community across the six counties and the Snowdonia National Park Authority.
cy-gb	Nod y grŵp yw cymryd cyfrifoldeb am gydgysylltu a goruchwylio’r gwaith o gynllunio, monitor a gwerthuso gweithgareddau’n canolbwyntio ar y gymuned Sipsiwn a Theithwyr ar draws y chwe sir ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri.

en-gb	To date the group have discussed a unified needs assessment process; approaches to Gypsy and Traveller policies within Local Development Plans; and establishing a rolling needs assessment.
cy-gb	Hyd yn hyn, mae’r grŵp wedi trafod proses asesu anghenion unedig; dulliau o gynnwys polisïau Sipsiwn a Theithwyr mewn Cynlluniau Datblygu Lleol; a sefydlu asesiad treigl o anghenion.

en-gb	Elements to be Included in the Strategy
cy-gb	Elfennau i’w cynnwys yn y Strategaeth

en-gb	There are a number of elements that could be included in the local strategy, many of which are laid out in this document.
cy-gb	Ceir nifer o elfennau y gellid eu cynnwys yn y strategaeth leol, ac mae llawer ohonynt wedi’u disgrifio yn y ddogfen hon.

en-gb	The legislative background.
cy-gb	Y cefndir deddfwriaethol

en-gb	Local information on which the strategy is based, for example, the Gypsy and Traveller Accommodation Needs Assessments (GTAA), the Bi-Annual Caravan Count data, local figures for unauthorised encampments (including police figures) and any recurring encampment information etc.
cy-gb	Gwybodaeth leol y seilir y strategaeth arni, er enghraifft, yr Asesiad o Anghenion Llety Sipsiwn a Theithwyr (GTAA), data chwe-misol y Cyfrif Carafannau, nifer y gwersylloedd diawdurdod yn lleol (yn cynnwys ffigurau’r heddlu) ac unrhyw wybodaeth gylchol am wersylloedd ac ati.

en-gb	Local information on the current level and locations of authorised sites.
cy-gb	Gwybodaeth leol am nifer a lleoliadau cyfredol safleoedd awdurdodedig.

en-gb	The approach to be taken when informed of an unauthorised encampment, including the appointment of a lead officer or Single Point of Contact (SPOC).
cy-gb	Y dull o weithredu wrth gael gwybod am wersyll diawdurdod, yn cynnwys pennu swyddog arweiniol neu Un Pwynt Cyswllt.

en-gb	Protocol for the sharing of information with other agencies and for contacting / involving / informing other relevant agencies.
cy-gb	Protocol ar gyfer rhannu gwybodaeth ag asiantaethau eraill ac ar gyfer cysylltu ag asiantaethau perthnasol eraill, eu cynnwys a’u hysbysu.

en-gb	The approach to be taken when entering an unauthorised encampment, setting out the roles and statutory responsibilities of all involved, the assessments to be undertaken and possible courses of action.
cy-gb	Y dull o weithredu wrth fynd i mewn i wersyll diawdurdod, gan nodi swyddogaethau a chyfrifoldebau statudol pawb sy’n gysylltiedig, yr asesiadau i’w cynnal a chamau gweithredu posibl.

en-gb	Arrangements for eviction.
cy-gb	Trefniadau ar gyfer troi allan.

en-gb	Protocol for informing neighbouring authorities of families being “moved on”.
cy-gb	Protocol ar gyfer rhoi gwybod i awdurdodau cyfagos fod teuluoedd yn cael eu ‘symud ymlaen’.

en-gb	Resources, constraints, and possible risks to being able to implement the strategy.
cy-gb	Adnoddau, cyfyngiadau a risgiau posibl i allu gweithredu’r strategaeth.

en-gb	This should also identify any training required for officers dealing with unauthorised encampments.
cy-gb	Dylai hyn nodi unrhyw hyfforddiant angenrheidiol i swyddogion sy’n ymdrin â gwersylloedd diawdurdod hefyd.

en-gb	Monitoring and review period for the strategy.
cy-gb	Monitro a chyfnod adolygu ar gyfer y strategaeth.

en-gb	Section 8 – Evaluation of the Guidance
cy-gb	Adran 8 – Gwerthuso’r Canllawiau

en-gb	The Welsh Government is committed to evaluating the impact of this Guidance to check:
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i werthuso effaith y Canllawiau hyn i weld:

en-gb	the extent to which local authorities have adopted the guidance; and
cy-gb	i ba raddau y mae awdurdodau lleol wedi mabwysiadu’r canllawiau;

en-gb	its effectiveness in bringing about improvements on the ground.
cy-gb	ei effeithiolrwydd yn creu gwelliannau ar lawr gwlad.

en-gb	In the light of the evaluation – and changing circumstances – further guidance may be issued in future as appropriate.
cy-gb	Yng ngoleuni’r gwerthusiad – ac amgylchiadau newidiol – mae’n bosibl y bydd canllawiau pellach yn cael eu cyhoeddi yn y dyfodol fel y bo’n briodol.

en-gb	The Welsh Government will informally evaluate progress against these objectives on an on-going basis.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn gwerthuso cynnydd yn anffurfiol yn erbyn yr amcanion hyn ar sail barhaus.

en-gb	A formal review will take place in 2017.
cy-gb	Bydd adolygiad ffurfiol yn cael ei gynnal yn 2017.

en-gb	The Welsh Government’s Fairer Futures Division will be pleased to receive comments on the guidance and suggestions for ways in which it might be improved.
cy-gb	Bydd Is-adran Dyfodol Tecach Llywodraeth Cymru yn falch o dderbyn sylwadau ar y canllawiau ac awgrymiadau ynglŷn â sut y gellid eu gwella.

en-gb	The address is:
cy-gb	Dyma’r cyfeiriad:

en-gb	Fairer Futures Division
cy-gb	Yr Is-adran Dyfodol Tecach

en-gb	Merthyr Tydfil, CF48 1UZ
cy-gb	Swyddfa Rhyd-y-car Merthyr Tudful, CF48 1UZ

en-gb	Negotiated Code of Conduct for Tolerated Stopping You and your family (insert name ) have been permitted
cy-gb	Cod Ymddygiad wedi’i drafod ar gyfer gwersylloedd a oddefir Rydych chi a’ch teulu (rhowch enw ) wedi cael caniatâd i

en-gb	to remain on this land as a tolerated but unauthorised Gypsy or Traveller Encampment for a period of …………… Until …………….
cy-gb	aros ar y tir hwn fel gwersyll Sipsiwn neu Deithwyr a oddefir am gyfnod o …………… hyd nes …………….

en-gb	This is because………………………………………
cy-gb	Y rheswm am hyn yw ………………………………………

en-gb	By staying on this land you are agreeing to this negotiated Code of Conduct which explains the standard of behaviour which is expected of you and your family.
cy-gb	Trwy aros ar y tir hwn, rydych yn cytuno i’r Cod Ymddygiad hwn sydd wedi’i drafod ac sy’n egluro’r safon ymddygiad sy’n ddisgwyliedig gennych chi a’ch teulu.

en-gb	You are expected to treat the land you have occupied and the surrounding neighbours with respect.
cy-gb	Mae disgwyl i chi drin y tir rydych chi wedi’i feddiannu a’r cymdogion o’ch cwmpas â pharch.

en-gb	You must also respect the rights and freedom of those who also wish or need to use the land.
cy-gb	Rhaid i chi hefyd barchu hawliau a rhyddid pobl sydd eisiau, neu angen, defnyddio’r tir hefyd.

en-gb	You have been permitted to park your caravan and vehicles on a particular area of land.
cy-gb	Rydych chi wedi cael caniatâd i barcio eich carafán a cherbydau ar ddarn penodol o dir.

en-gb	You must not camp on any land other than that which you have been given permission to remain on.
cy-gb	Ni ddylech wersylla ar unrhyw dir ac eithrio’r tir y cawsoch ganiatâd i aros arno.

en-gb	Camping on other publicly used land, such as parks, school fields, car parks or play areas, may lead to immediate eviction action.
cy-gb	Gallai gwersylla ar unrhyw dir cyhoeddus arall, er enghraifft parciau, caeau ysgol, meysydd parcio neu fannau chwarae, arwain at gamau troi allan ar unwaith.

en-gb	You must not force entry onto any other part of the land or buildings on the land.
cy-gb	Ni ddylech geisio mynediad trwy rym i unrhyw ran arall o’r tir neu adeiladau ar y tir.

en-gb	Be careful not to cause any damage to the land itself or property on it including fencing or boundary walls, fixtures or fittings.
cy-gb	Gofalwch beidio ag achosi unrhyw ddifrod i’r tir ei hun neu eiddo arno yn cynnwys ffensys neu waliau terfyn, gosodiadau a ffitiadau.

en-gb	This includes any flood defences or defences to prevent trespassing.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys amddiffynfeydd rhag llifogydd neu rwystrau i atal tresmasu.

en-gb	Particular care should be taken not to cause damage to parks, woodlands, school fields, or play areas.
cy-gb	Dylech gymryd gofal arbennig i beidio ag achosi difrod i barciau, coetiroedd, caeau ysgol neu fannau chwarae.

en-gb	Vehicles should not be driven on footpaths or highways not designed for road vehicles.
cy-gb	Ni ddylech yrru cerbydau ar lwybrau troed neu briffyrdd na chawsant eu llunio ar gyfer cerbydau ffordd.

en-gb	Doing this could put others at risk and is unlawful.
cy-gb	Gallai gwneud hynny greu perygl i eraill ac mae’n anghyfreithlon.

en-gb	Vehicles and caravans should also be parked in a way that does not block access for other people who want to pass or to public facilities.
cy-gb	Hefyd, dylech barcio cerbydau a charafanau mewn ffordd nad yw’n rhwystro mynediad i bobl eraill sydd eisiau pasio neu i gyfleusterau cyhoeddus.

en-gb	Dumping, tipping rubbish or placing waste materials or trade waste such as rubble or tree cuttings on this land may lead to eviction proceedings.
cy-gb	Gallai dympio, tipio sbwriel neu osod deunydd gwastraff neu wastraff masnachol fel rwbel neu doriadau coed ar y tir hwn arwain at gamau troi allan.

en-gb	Please use bins that are provided for domestic waste or dispose of trade waste at the local Civic Amenity Site (local tip).
cy-gb	Defnyddiwch y biniau sydd wedi’u darparu ar gyfer gwastraff domestig neu gallwch gael gwared ar wastraff masnachol yn y Safle Amwynder Dinesig (y tip) lleol.

en-gb	Burning of commercial or domestic waste is not allowed on this site.
cy-gb	Ni chaniateir llosgi gwastraff masnachol na domestig ar y safle hwn.

en-gb	Open fires will only be permitted where basic fire safety is observed and agreed with the local authority / fire service.
cy-gb	Dim ond os dilynwch gamau diogelwch tân sylfaenol y caniateir tanau agored, drwy gydsyniad yr awdurdod lleol / gwasanaeth tân.

en-gb	You must not dispose of or deposit any human waste on this site.
cy-gb	Ni ddylech gael gwared ar, na gosod carthion dynol ar y safle hwn.

en-gb	You will be issued with a portable toilet.
cy-gb	Bydd toiled symudol yn cael ei ddarparu ar eich cyfer.

en-gb	You will be provided with access to water supply.
cy-gb	Bydd cyflenwad dŵr yn cael ei ddarparu ar eich cyfer.

en-gb	Abuse, harassment or intimidation of any person using this land lawfully will not be tolerated.
cy-gb	Ni oddefir i neb ddifrïo, bygwth nac aflonyddu ar unrhyw berson sy’n defnyddio’r tir hwn yn gyfreithlon.

en-gb	The local authority asks that those who are willing and able to pay for received services (portable toilet, water supply, bins) notify the local authority and pay.
cy-gb	Mae’r awdurdod lleol yn gofyn i bobl sy’n barod ac yn abl i dalu am y gwasanaethau a gânt (toiled symudol, cyflenwad dŵr, biniau) roi gwybod i’r awdurdod lleol a thalu.

en-gb	Services may be withdrawn if they are being used inappropriately.
cy-gb	Gallai’r gwasanaethau ddod i ben os cânt eu defnyddio’n amhriodol.

en-gb	You must ensure the welfare of other occupiers and animals, as far as reasonably practicable.
cy-gb	Rhaid i chi sicrhau lles y meddianwyr eraill ac anifeiliaid cyn belled ag sy’n rhesymol yn ymarferol.

en-gb	Initial Encampment Assessment
cy-gb	Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll

en-gb	Date of Assessment
cy-gb	Dyddiad yr Asesiad

en-gb	Time of Assessment
cy-gb	Amser yr Asesiad

en-gb	Assessor/s
cy-gb	Asesydd/wyr

en-gb	Response
cy-gb	Ymateb

en-gb	Comments/ Follow Up
cy-gb	Sylwadau/Camau dilynol

en-gb	Location of Encampment
cy-gb	Lleoliad y gwersyll

en-gb	Landowner Identified
cy-gb	Y tirfeddiannwr dynodedig

en-gb	Landowner Complaint Made
cy-gb	Cwyn a wnaed gan y tirfeddiannwr

en-gb	Number of Occupants
cy-gb	Nifer y meddianwyr

en-gb	How many Men?
cy-gb	Faint o ddynion?

en-gb	How many Women?
cy-gb	Faint o fenywod?

en-gb	How many Children (under 18)?
cy-gb	Faint o blant (o dan 18)?

en-gb	Number of Vehicles How many Cars and Vans?
cy-gb	Nifer y cerbydau Faint o geir a faniau?

en-gb	Any other vehicles?
cy-gb	Unrhyw gerbydau eraill?

en-gb	Number of Caravans
cy-gb	Nifer y carafanau

en-gb	Number of Animals and general welfare conditions
cy-gb	Nifer yr anifeiliaid a’u lles cyffredinol

en-gb	Damage to Land Evident
cy-gb	Difrod amlwg i dir

en-gb	Existing state of land:
cy-gb	Cyflwr presennol y tir:

en-gb	Any damage caused by gaining entry:
cy-gb	Difrod a achoswyd wrth geisio mynediad i’r tir:

en-gb	Litter or Waste Present
cy-gb	Sbwriel neu wastraff sy’n bresennol

en-gb	Immediate Welfare Issues Identified
cy-gb	Materion lles uniongyrchol a nodwyd

en-gb	May include: pregnancy, elderly people, sickness, disability, receiving urgent, planned or a course of medical treatment, children close to exam period
cy-gb	Gallai gynnwys: beichiogrwydd, pobl oedrannus, salwch, anabledd, yn derbyn cwrs o driniaeth feddygol – brys neu wedi’i drefnu, plant yn agos at gyfnod arholiadau

en-gb	Impact of encampment to public, neighbours or Landowner
cy-gb	Effaith y gwersyll ar y cyhoedd, cymdogion neu’r tirfeddiannwr

en-gb	Environmental impact?
cy-gb	Effaith amgylcheddol?

en-gb	(Is this a Site of Special Scientific Interest, in a flood risk area, contaminated land, protected species known, risk of polluted watercourses?
cy-gb	(A yw’n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, mewn ardal lle ceir perygl mawr o lifogydd, yn dir halogedig, yn dir lle y gwyddys bod rhywogaethau a warchodir yn bresennol, perygl o gyrsiau dŵr wedi’u llygru?

en-gb	Consult Natural Resources Wales)
cy-gb	Ymgynghorer â Cyfoeth Naturiol Cymru)

en-gb	Survey of Occupants
cy-gb	Arolwg o’r Meddianwyr

en-gb	Have you stayed in this area before?
cy-gb	A ydych chi wedi aros yn yr ardal hon o’r blaen?

en-gb	Where?
cy-gb	Ble?

en-gb	When?
cy-gb	Pryd?

en-gb	Any problems encountered?
cy-gb	A brofoch chi unrhyw drafferthion?

en-gb	Reasons for this stay?
cy-gb	Rhesymau dros aros y tro yma?

en-gb	There may be multiple reasons, including:
cy-gb	Gallai fod rhesymau lluosog, yn cynnwys:

en-gb	Passing through, Local to the area, Work in the area, No authorised pitch, Family event, Visiting/ Holiday, Illness, Hospital Visit, Other.
cy-gb	Pasio drwy’r ardal, lleol i’r ardal, gweithio yn yr ardal, dim llain awdurdodedig, digwyddiad teuluol, ymweld/ ar wyliau, salwch, ymweliad ysbyty, arall.

en-gb	Date of arrival?
cy-gb	Dyddiad cyrraedd?

en-gb	How long are you expecting to stay here?
cy-gb	Am faint rydych chi’n disgwyl aros yma?

en-gb	Are you expecting more people to arrive?
cy-gb	A ydych chi’n disgwyl i ragor o bobl gyrraedd?

en-gb	How many?
cy-gb	Faint?

en-gb	Do you have permanent accommodation (pitch or bricks and mortar) anywhere else?
cy-gb	A oes gennych chi lety parhaol (llain neu frics a morter) yn rhywle arall?

en-gb	Do you want permanent accommodation (pitch or bricks and mortar) in the area?
cy-gb	A ydych chi eisiau llety parhaol (llain neu frics a morter) yn yr ardal?

en-gb	Do you want to discuss your options with a housing advice officer?
cy-gb	A ydych chi eisiau trafod eich opsiynau â swyddog cyngor ar dai?

en-gb	Are you seeking a transit pitch in the area?
cy-gb	A ydych chi’n chwilio am lain tramwy yn yr ardal?

en-gb	Are you willing and able to pay for services on this encampment?
cy-gb	A ydych chi’n barod ac yn abl i dalu am wasanaethau yn y gwersyll hwn?

en-gb	(provide estimated cost; services should not be withheld purely due to lack of payment)
cy-gb	(rhowch amcangyfrif o’r gost; ni ddylid ymatal rhag darparu gwasanaethau oherwydd diffyg taliadau’n unig)

en-gb	Toilets:
cy-gb	Toiledau:

en-gb	Water:
cy-gb	Dŵr:

en-gb	Refuse:
cy-gb	Sbwriel:

en-gb	Are there school age children on site?
cy-gb	A oes plant o oedran ysgol ar y safle?

en-gb	Are they accessing school?
cy-gb	A ydynt yn mynychu ysgol?

en-gb	Initial Assessment
cy-gb	Asesiad Cychwynnol

en-gb	Are there urgent concerns that may necessitate possession action?
cy-gb	A oes pryderon brys a allai ei gwneud hi’n ofynnol rhoi camau meddiant ar waith?

en-gb	May include: obstruction, health and safety concerns e.g. dangerous place to stop, damage to land, threats or violence
cy-gb	Gallai gynnwys: rhwystr, pryderon iechyd a diogelwch e.e. man peryglus i aros, difrod i dir, bygythiadau neu drais

en-gb	Agreement that information collected is correct
cy-gb	Cytuno bod y wybodaeth a gasglwyd yn gywir

en-gb	Signature of occupier
cy-gb	Llofnod meddiannydd

en-gb	Signature of lead officer
cy-gb	Llofnod y swyddog arweiniol

en-gb	Welfare Assessment
cy-gb	Asesiad Lles

en-gb	Location of Encampment
cy-gb	Lleoliad y Gwersyll

en-gb	Initial Encampment Assessment Completed?
cy-gb	A gwblhawyd yr Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll?

en-gb	Names and Positions of Assessors
cy-gb	Enwau a swyddi’r aseswyr

en-gb	At least TWO assessors required
cy-gb	Rhaid bod o leiaf DDAU asesydd

en-gb	Location of Encampment/Address
cy-gb	Lleoliad y gwersyll/Cyfeiriad

en-gb	Map or Grid References
cy-gb	Cyfeirnod map neu grid

en-gb	When was the last encampment on this land?
cy-gb	Pryd oedd y gwersyll diwethaf ar y tir hwn?

en-gb	(if known)
cy-gb	(os gwyddys)

en-gb	Were services provided to the site?
cy-gb	A ddarparwyd gwasanaethau ar gyfer y safle?

en-gb	If so what services?
cy-gb	Os felly, pa wasanaethau?

en-gb	May include:
cy-gb	Gallai gynnwys:

en-gb	Water, Refuse/Skips, Toilets
cy-gb	Dŵr, Sbwriel/Sgipiau, Toiledau

en-gb	Were services paid for?
cy-gb	A dalwyd am y gwasanaethau?

en-gb	(only applicable if these are the same occupants)
cy-gb	(dim ond yn berthnasol os mai’r un meddianwyr yw’r rhain)

en-gb	Date informed of encampment
cy-gb	Dyddiad y cafwyd gwybod am y gwersyll

en-gb	How was the report made?
cy-gb	Sut y rhoddwyd gwybod?

en-gb	By Who?
cy-gb	Gan bwy?

en-gb	How was access gained by assessors?
cy-gb	Sut y cafodd yr aseswyr fynediad i’r gwersyll?

en-gb	Condition of Site Compare to condition at time of Initial Encampment
cy-gb	Cyflwr y Safle Cymharwch â’i gyflwr ar adeg yr Asesiad

en-gb	Assessment
cy-gb	Cychwynnol o’r Gwersyll

en-gb	Group Origin (if known)
cy-gb	Tarddiad y grŵp (os gwyddys)

en-gb	Romani Gypsies, Roma, Irish Travellers etc.
cy-gb	Sipsiwn Romani, Roma, Teithwyr Gwyddelig ac ati

en-gb	Number of Family Groups
cy-gb	Nifer y grwpiau teuluol

en-gb	It may be that the encampment is one extended family
cy-gb	Efallai mai un teulu estynedig yw’r gwersyll

en-gb	Number of Adult Occupants
cy-gb	Nifer y meddianwyr sy’n oedolion

en-gb	Male:
cy-gb	Dynion:

en-gb	Female:
cy-gb	Menywod:

en-gb	Number of Child Occupants
cy-gb	Nifer y meddianwyr sy’n blant

en-gb	0-5:
cy-gb	0-5:

en-gb	Static:
cy-gb	Sefydlog:

en-gb	Tourer size:
cy-gb	Maint teithio:

en-gb	Motor Homes:
cy-gb	Cartrefi modur:

en-gb	Other (describe):
cy-gb	Arall (disgrifiwch):

en-gb	Number of other vehicles
cy-gb	Nifer y cerbydau eraill

en-gb	Cars:
cy-gb	Ceir:

en-gb	Vans:
cy-gb	Faniau:

en-gb	Lorries:
cy-gb	Lorïau:

en-gb	Number and Type of Animals
cy-gb	Nifer a Mathau o Anifeiliaid

en-gb	Please note whether these are tethered and any welfare concerns
cy-gb	Noder a yw’r rhain ar dennyn ac unrhyw bryderon lles

en-gb	Reason for encampment?
cy-gb	Rheswm dros y gwersyll?

en-gb	Expected duration of stay?
cy-gb	Hyd disgwyliedig yr arhosiad?

en-gb	Services provided at encampment?
cy-gb	Gwasanaethau a ddarperir yn y gwersyll?

en-gb	Welfare Issues
cy-gb	Materion Lles

en-gb	Are any women pregnant?
cy-gb	A oes unrhyw rai o’r menywod yn feichiog?

en-gb	Yes/ No
cy-gb	Oes/ Nag oes

en-gb	DOB
cy-gb	Dyddiad Geni

en-gb	Due Date
cy-gb	Dyddiad Esgor

en-gb	Concerns
cy-gb	Pryderon

en-gb	Doctor/ Practice
cy-gb	Meddyg/Practis

en-gb	Receiving Urgent, Local Medical Treatment
cy-gb	Derbyn Triniaeth Frys, Triniaeth Feddygol Leol

en-gb	Is the resident in good health generally?
cy-gb	A yw iechyd y preswylydd yn gyffredinol dda?

en-gb	A health professional may be required to give an accurate assessment in regards to being ‘moved on’.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen i weithiwr iechyd proffesiynol roi asesiad manwl mewn perthynas â ‘symud ymlaen’.

en-gb	Overall assessment of condition.
cy-gb	Asesiad o gyflwr cyffredinol.

en-gb	Health professionals may need to be consulted with regard to ‘moving on’.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol mewn perthynas â ‘symud ymlaen’.

en-gb	A health professional may be required to give an accurate assessment with regard to being ‘moved
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen i weithiwr iechyd proffesiynol roi asesiad manwl mewn perthynas â

en-gb	on’.
cy-gb	‘symud ymlaen’.

en-gb	Overall assessment of
cy-gb	Asesiad o gyflwr

en-gb	condition.
cy-gb	cyffredinol.

en-gb	Health professionals may need to be consulted with
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol mewn perthynas â ‘symud

en-gb	regard to ‘moving on’.
cy-gb	ymlaen’.

en-gb	Does anyone within the group require regular medical treatment/ examinations?
cy-gb	A oes rhywun yn y grŵp angen triniaeth feddygol reolaidd / archwiliadau?

en-gb	Are they receiving treatment now?
cy-gb	A yw’n derbyn triniaeth yn awr?

en-gb	Please note the resident does not have to disclose information on their condition unless they choose to do so.
cy-gb	Nodwch nad oes yn rhaid i’r preswylydd ddatgelu gwybodaeth am ei gyflwr oni bai ei fod yn dymuno gwneud hynny.

en-gb	However, this may impact on the decision whether or not to tolerate the encampment on a short-term basis.
cy-gb	Fodd bynnag, gallai hyn effeithio ar y penderfyniad a ddylid goddef y gwersyll am gyfnod byr ai peidio.

en-gb	Is that one of the reasons for the encampment?
cy-gb	Ai dyna un o’r rhesymau dros y gwersyll?

en-gb	Explain if possible
cy-gb	Eglurwch os yn bosibl

en-gb	regard to ‘moving on’.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol mewn perthynas â ‘symud

en-gb	Name
cy-gb	ymlaen’.

en-gb	DOB
cy-gb	Enw

en-gb	Are they receiving treatment now?
cy-gb	Dyddiad Geni A yw’n derbyn triniaeth

en-gb	Health professionals may need to be consulted with
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol mewn

en-gb	regard to ‘moving on’.
cy-gb	perthynas â ‘symud ymlaen’.

en-gb	Have any of the group received or are they currently in receipt of urgent medical treatment?
cy-gb	A oes rhywun yn y grŵp wedi derbyn, neu yn derbyn triniaeth feddygol frys ar hyn o bryd?

en-gb	Do any of the group require urgent medical treatment which has not yet been sought?
cy-gb	A oes rhywun yn y grŵp angen triniaeth feddygol frys nad oes neb wedi gofyn amdani eto?

en-gb	Treatment received/
cy-gb	Triniaeth a gafwyd/ sydd

en-gb	required Please include length of stay if being treated as an ‘in patient’ and whether or not the patient is still in hospital.
cy-gb	ei hangen Rhowch hyd yr arhosiad yn yr ysbyty os yw’n cael ei drin fel ‘claf mewnol’ ac a yw’r claf yn dal yn yr ysbyty ai peidio.

en-gb	Hospital/ surgery
cy-gb	Ysbyty/meddygfa

en-gb	Is a doctor or health visitor required to visit the encampment?
cy-gb	A oes angen i feddyg neu ymwelydd iechyd ymweld â’r gwersyll?

en-gb	Ongoing treatment or long term care required?
cy-gb	Triniaeth barhaus neu ofal hirdymor sydd ei

en-gb	Overall assessment of
cy-gb	hangen? Asesiad o gyflwr

en-gb	required Please include length of stay if being treated as an ‘in patient’ and whether or not the patient is still in
cy-gb	ei hangen Rhowch hyd yr arhosiad yn yr ysbyty os yw’n cael ei drin fel ‘claf mewnol’ ac a yw’r claf yn dal yn yr

en-gb	hospital.
cy-gb	ysbyty ai peidio.

en-gb	attended
cy-gb	A oes angen i feddyg neu ymwelydd iechyd ymweld â’r gwersyll?

en-gb	On going treatment or long term care required?
cy-gb	Triniaeth barhaus neu ofal hirdymor sydd ei hangen?

en-gb	Are there any disabled or elderly persons that are unable to move on currently?
cy-gb	A oes unrhyw bersonau anabl neu oedrannus yn y gwersyll nad ydynt yn gallu symud ymlaen ar hyn o bryd?

en-gb	Health professionals may need to be consulted.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd angen ymgynghori â gweithwyr iechyd proffesiynol.

en-gb	Number of children attending local schools?
cy-gb	Nifer y plant sy’n mynychu ysgolion lleol?

en-gb	Number of children within 4 weeks of examinations?
cy-gb	Nifer y plant sydd o fewn 4 wythnos i arholiadau?

en-gb	Would you like the Traveller Education Service to visit?
cy-gb	A hoffech chi i’r Gwasanaeth Addysg i Deithwyr ymweld â’r gwersyll?

en-gb	Other Issues
cy-gb	Materion Eraill

en-gb	Did occupiers refuse to provide information?
cy-gb	A wrthododd y meddianwyr roi gwybodaeth?

en-gb	If yes, what reasons were provided?
cy-gb	Os do, pa resymau a roddwyd?

en-gb	Have there been significant changes to the encampment since the Initial Encampment Visit?
cy-gb	A oes newidiadau arwyddocaol wedi bod yn y gwersyll ers yr Asesiad Cychwynnol o’r Gwersyll?

en-gb	(Please explain)
cy-gb	(Eglurwch)

en-gb	Signature of occupier
cy-gb	Llofnod y meddiannydd

en-gb	Summary of Powers
cy-gb	Crynodeb o Bwerau

en-gb	Below is a list of potential legal avenues for resolving unauthorised camping.
cy-gb	Isod, ceir rhestr o lwybrau cyfreithiol posibl ar gyfer datrys materion yn ymwneud â gwersylla diawdurdod.

en-gb	Please be aware that other powers may exist.
cy-gb	Byddwch yn ymwybodol y gallai fod pwerau eraill hefyd.

en-gb	Landowners should seek their own legal advice when utilising these powers.
cy-gb	Dylai tirfeddianwyr ofyn am gyngor cyfreithiol eu hunain wrth ddefnyddio’r pwerau hyn.

en-gb	The Method of Eviction
cy-gb	Y Dull o Droi Allan

en-gb	Who can use it?
cy-gb	Pwy all ddefnyddio’r dull hwn?

en-gb	What Court?
cy-gb	Pa Lys?

en-gb	Civil Procedure Rules (CPR) Part 55
cy-gb	Rheolau Trefniadaeth Sifil Rhan 55

en-gb	Anyone with a sufficient interest in the land including a licensee
cy-gb	Unrhyw un â digon o fudd yn y tir yn cynnwys trwyddedai

en-gb	Usually County Court, exceptionally in the High Court
cy-gb	Y Llys Sirol fel arfer, a’r Uchel Lys mewn achosion eithriadol

en-gb	Criminal Justice and Public Order Act (CJPOA) 1994 Section
cy-gb	Deddf Cyfiawnder Troseddol a Threfn Gyhoeddus 1994 Adran 61

en-gb	The Police
cy-gb	Yr Heddlu

en-gb	Magistrates’ Court
cy-gb	Llys Ynadon

en-gb	Highways Act 1980 Section 149
cy-gb	Deddf Priffyrdd 1980 Adran 149

en-gb	Bye-laws
cy-gb	Isddeddfau

en-gb	Local authority and certain other public authorities
cy-gb	Awdurdod lleol a rhai awdurdodau cyhoeddus eraill

en-gb	Common law powers
cy-gb	Pwerau’r gyfraith gyffredin

en-gb	Anyone entitled to possession of the land including a licensee
cy-gb	Unrhyw un sydd â hawl meddiant ar y tir yn cynnwys trwyddedai

en-gb	No need for Court “approval”
cy-gb	Dim angen am “gymeradwyaeth” Llys

en-gb	Planning Enforcement Powers
cy-gb	Pwerau Gorfodi Cynllunio

en-gb	Depends on type of enforcement action
cy-gb	Mae’n dibynnu ar y math o gamau gorfodi

en-gb	Words used in this document and what they mean:
cy-gb	Geiriau a ddefnyddir yn y ddogfen hon a’u hystyr:

en-gb	Association of Chief Police Officers (ACPO):
cy-gb	Cymdeithas Prif Swyddogion yr Heddlu (ACPO):

en-gb	This is a group made up of high level police officers who help the police force make decisions and decide what they should be doing about certain issues.
cy-gb	Grŵp o uwch swyddogion yr heddlu sy’n helpu’r heddlu i wneud penderfyniadau a phennu beth ddylent ei wneud ynglŷn â materion penodol.

en-gb	They also produced guidance on unauthorised encampments.
cy-gb	Maent hefyd yn cynhyrchu canllawiau ar wersylloedd diawdurdod.

en-gb	Authorised:
cy-gb	Awdurdodedig:

en-gb	This is something that is allowed.
cy-gb	Golyga hyn rywbeth sy’n cael ei ganiatáu.

en-gb	An authorised site has been given permission for Gypsies and Travellers to live on by the local authority.
cy-gb	Mae safle awdurdodedig wedi cael caniatâd gan yr awdurdod lleol i Sipsiwn a Theithwyr fyw yno.

en-gb	It can include publicly provided sites or privately owned sites with the necessary planning permission.
cy-gb	Gall gynnwys safleoedd a ddarperir yn gyhoeddus neu safleoedd preifat â’r caniatâd cynllunio angenrheidiol.

en-gb	This document is ‘guidance’.
cy-gb	Canllawiau yw’r ddogfen hon.

en-gb	This means it gives people advice on a subject but is not law.
cy-gb	Mae’n golygu ei bod hi’n rhoi cyngor i bobl ar bwnc, ond nid yw’n gyfraith.

en-gb	Gypsies and Travellers:
cy-gb	Sipsiwn a Theithwyr:

en-gb	This is a term used to define lots of groups who are part of the Gypsy or Traveller way of life.
cy-gb	Dyma derm sy’n cael ei ddefnyddio i ddiffinio llawer o grwpiau sy’n rhan o’r ffordd Sipsi neu Deithiol o fyw.

en-gb	Different groups can include:
cy-gb	Mae’r gwahanol grwpiau’n gallu cynnwys:

en-gb	Scottish or Welsh Gypsy/Travellers.
cy-gb	Sipsiwn/Teithwyr Albanaidd neu Gymreig.

en-gb	Show-people.
cy-gb	Pobl Sioeau.

en-gb	Occupational Travellers.
cy-gb	Teithwyr Galwedigaethol.

en-gb	Protocol:
cy-gb	Protocol:

en-gb	This is an agreed plan for how services will deal with an issue.
cy-gb	Cynllun wedi’i gytuno ar y modd y bydd gwasanaethau’n ymdrin â mater.

en-gb	Public Authority:
cy-gb	Awdurdod Cyhoeddus:

en-gb	As well as councils, there are other groups like the National Parks or Natural Resources Wales who look after large areas of land for the public.
cy-gb	Yn ogystal â chynghorau, ceir grwpiau eraill fel y Parciau Cenedlaethol neu Cyfoeth Naturiol Cymru sy’n edrych ar ôl ardaloedd mawr o dir ar gyfer y cyhoedd.

en-gb	Sometimes they have to evict families who have stopped in their area.
cy-gb	Weithiau, mae’n rhaid iddynt roi camau troi allan ar waith yn erbyn teuluoedd sydd wedi aros yn eu hardal.

en-gb	Temporary Stopping Place:
cy-gb	Mannau Aros Dros Dro:

en-gb	These are intended to be temporary in nature to assist local authorities where a need for Gypsy and Traveller site accommodation is accepted but none is currently available.
cy-gb	Bwriedir i’r rhain fod dros dro o ran eu natur i gynorthwyo awdurdodau lleol lle mae’r angen am safle llety i Sipsiwn a Theithwyr yn cael ei dderbyn er nad oes safleoedd o’r fath ar gael ar hyn o bryd.

en-gb	Temporary stopping places can be provided to relocate inappropriately located encampments whilst alternative sites are progressed.
cy-gb	Gellir darparu mannau aros dros dro ar gyfer adleoli gwersylloedd mewn lleoliadau anaddas tra bydd safleoedd amgen yn cael eu datblygu.

en-gb	Unlike transit sites, these are not intended only for transient communities and should not be a permanent solution.
cy-gb	Yn wahanol i safleoedd tramwy, nid ar gyfer cymunedau teithiol yn unig y bwriedir i’r rhain fod ac ni ddylent fod yn ateb parhaol.

en-gb	Temporary stopping places must make provision for waste disposal, water supply and sanitation at a minimum.
cy-gb	Rhaid i fannau aros dros dro ddarparu cyfleusterau gwaredu gwastraff, cyflenwi dŵr a glanweithdra fan

en-gb	The Mobile Homes Act 1983 does not apply on these places as occupiers would not be legally entitled to a place on this site.
cy-gb	Nid yw Deddf Cartrefi Symudol 1983 yn gymwys ar gyfer y llefydd hyn gan na fyddai hawl gyfreithiol gan feddianwyr i le ar y safle hwn.

en-gb	These sites are also known as Emergency Stopping Places.
cy-gb	Mae’r safleoedd hyn yn cael eu galw’n Fannau Aros Brys hefyd.

en-gb	7 The term “Roma” used by the Welsh Government refers to Roma, Sinti, Kale and related groups in Europe, including the Eastern groups (Dom and Lom).
cy-gb	7 Mae’r term “Roma” a ddefnyddir gan Lywodraeth Cymru yn cyfeirio at grwpiau Roma, Sinti, Kale a grwpiau cysylltiedig yn Ewrop, yn cynnwys y grwpiau Dwyreiniol (Dom a Lom)

en-gb	Tolerated encampments:
cy-gb	Gwersylloedd a oddefir:

en-gb	This is land that Gypsies and Travellers do not have permission to stay on for good but where the local authority may decide to allow them to stay for a set period.
cy-gb	Tir nad oes gan Sipsiwn a Theithwyr ganiatâd i aros arno’n barhaol ond gall awdurdod lleol benderfynu gadael iddynt aros yno am gyfnod penodol.

en-gb	This might be because this is a better option for everyone than the cost or impact of evicting the encampment.
cy-gb	Gallai hyn fod oherwydd mai dyma’r opsiwn gorau i bawb yn hytrach na chost neu effaith rhoi camau troi allan ar waith yn erbyn y gwersyll.

en-gb	Transit Site:
cy-gb	Safle Tramwy:

en-gb	Transit sites must be permanently designated as such and cannot be occupied by residents for longer than 3 months at a time.
cy-gb	Rhaid i safleoedd tramwy fod wedi eu dynodi felly’n barhaol ac ni chânt eu meddiannu gan breswylwyr am fwy na 3 mis ar y tro.

en-gb	This is to ensure that pitches can be used for the intended purpose of facilitating the Gypsy and Traveller nomadic way of life.
cy-gb	Gwneir hyn i sicrhau bod modd defnyddio lleiniau i’r diben a fwriadwyd sef hwyluso ffordd o fyw nomadaidd Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Transit pitches can exist on permanent residential sites but this practice has led to negative impacts on the site in the past.
cy-gb	Gall lleiniau tramwy fodoli ar safleoedd preswyl parhaol ond mae’r arfer hwn wedi arwain at effeithiau negyddol ar safleoedd yn y gorffennol.

en-gb	Specific terms under the Mobile Homes Act 1983 apply on these sites.
cy-gb	Mae amodau penodol o dan Ddeddf Cartrefi Symudol 1983 yn gymwys ar y safleoedd hyn.

en-gb	Traveller Education Service (TES):
cy-gb	Gwasanaeth Addysg i Deithwyr:

en-gb	These are teachers who work closely with Gypsy and Traveller children to make sure they can get an education.
cy-gb	Yr athrawon sy’n gweithio’n glós â phlant Sipsiwn a Theithwyr i wneud yn siŵr eu bod yn gallu cael addysg.

en-gb	Unauthorised Development:
cy-gb	Datbygiad Diawdurdod:

en-gb	This is a camp or group of caravans and vehicles on land that belongs to the occupier but which doesn’t have the necessary planning permission.
cy-gb	Gwersyll neu grŵp o garafannau a cherbydau ar dir sy’n eiddo i’r meddiannydd, ond sydd heb gael y caniatâd cynllunio angenrheidiol.

en-gb	This guidance does not apply to unauthorised developments.
cy-gb	Nid yw’r canllawiau hyn yn gymwys ar gyfer datblygiadau diawdurdod.

en-gb	Guidance on using planning enforcement powers is available in Welsh Office Circular 24/97 and Technical Advice Note 9:
cy-gb	Mae canllawiau ar ddefnyddio pwerau gorfodi cynllunio ar gael yng Nghylchlythyr Llywodraeth Cymru 24/97 a Nodyn Cyfarwyddyd Technegol 9:

en-gb	Unauthorised Encampment:
cy-gb	Gwersyll Diawdurdod:

en-gb	This is a camp or group of caravans and vehicles on land which does not belong to the occupier and does not have the necessary planning permission.
cy-gb	Gwersyll neu grŵp o garafannau a cherbydau ar dir nad yw’n eiddo i’r meddiannydd ac nad yw wedi cael y caniatâd cynllunio angenrheidiol.

en-gb	Unauthorised Campers:
cy-gb	Gwersyllwyr Diawdurdod:

en-gb	These are the people who are living on an Unauthorised Encampment.
cy-gb	Y bobl sy’n byw mewn Gwersyll Diawdurdod.

en-gb	Undertaking Gypsy and Traveller Accommodation Assessments – Welsh Government Guidance
cy-gb	Cynnal Asesiadau o Anghenion Llety Sipsiwn A Theithwyr – Llywodraeth Cymru Canllawiau

en-gb	Undertaking Gypsy and Traveller Accommodation Assessments
cy-gb	Cynnal Asesiadau O Anghenion Llety Sipsiwn A Theithwyr

en-gb	Glossary 3
cy-gb	Rhestrtermau 3

en-gb	Chapter One:
cy-gb	Pennod Un:

en-gb	Introduction 6
cy-gb	Cyflwyniad 6

en-gb	Why assess Gypsy and Traveller accommodation needs?
cy-gb	Pam asesu anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	Why do Gypsies and Travellers need a separate assessment?
cy-gb	Pam mae angen asesiad ar wahân ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	Who needs to be consulted through the Accommodation Assessment?
cy-gb	Â phwy mae angen ymgynghori drwy’r Asesiad Llety?

en-gb	What should the accommodation assessment produce?
cy-gb	Beth ddylai ddeillio o’r asesiad llety?

en-gb	How will it differ from assessing the housing needs of the non-Gypsy and Traveller community?
cy-gb	Sut y bydd yn wahanol i asesu anghenion tai pobl heblaw Sipsiwn a Theithwyr?

en-gb	Chapter Two:
cy-gb	Pennod Dau:

en-gb	Carrying out the assessment 13
cy-gb	Cynnal yr asesiad 13

en-gb	Preparation and partnership working 14
cy-gb	Paratoi a gweithio mewn partneriaeth 14

en-gb	Project management 1
cy-gb	Rheoli’r prosiect 14

en-gb	Appointing Researchers 16
cy-gb	Penodi Ymchwilwyr 16

en-gb	Engaging key stakeholders 18
cy-gb	Cynnwys rhanddeiliaid allweddol 18

en-gb	Analysis of existing data sources 19
cy-gb	Dadansoddi’r ffynonellau data presennol 19

en-gb	Table 1 – Secondary data sources 19
cy-gb	Tabl 1 – Ffynonellau data eilaidd 19

en-gb	Conducting a specialist survey 21
cy-gb	Cynnal arolwg arbenigol 21

en-gb	Identifying the community 21
cy-gb	Pennu’r gymuned 21

en-gb	Table 2 – Engagement Checklist 23
cy-gb	Tabl 2 – Rhestr Wirio Ymgysylltu 23

en-gb	Difficulties in accessing the community 23
cy-gb	Anawsterau wrth gynnwys y gymuned 23

en-gb	Managing expectations 24
cy-gb	Rheoli disgwyliadau 24

en-gb	Cultural sensitivities  24
cy-gb	Sensitifrwydd diwylliannol 24

en-gb	Timing of the survey 25
cy-gb	Amseru’r arolwg 25

en-gb	Survey and Qualitative techniques 25
cy-gb	Dulliau’r arolwg a dulliau ansoddol 25

en-gb	Survey questions 26
cy-gb	Cwestiynau’r arolwg 26

en-gb	Chapter Three:
cy-gb	Pennod Tri:

en-gb	Assessing Accommodation Needs 29
cy-gb	Asesu Anghenion Llety 29

en-gb	Current residential pitch supply 29
cy-gb	Y cyflenwad presennol o leiniau preswyl 29

en-gb	Planned residential pitch supply 30
cy-gb	Y cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl 30

en-gb	Current residential demand 31
cy-gb	Y galw presennol am ddarpariaeth breswyl 31

en-gb	Understanding ‘Needs’ and ‘Preferences’ 32
cy-gb	Deall ‘Anghenion’ a ‘Dewisiadau’ 32

en-gb	Understanding the Cultural Aversion 33
cy-gb	Deall y Gwrthwynebiad Diwylliannol 33

en-gb	Demand for accommodation in alternative local area 34
cy-gb	Galw am lety mewn ardal leol arall 34

en-gb	Demand for accommodation from unauthorised sites 35
cy-gb	Galw am lety o safleoedd diawdurdod 35

en-gb	Overcrowding 35
cy-gb	Gorlenwi 35

en-gb	Calculating overall residential need 36
cy-gb	Cyfrifo cyfanswm yr angen am leiniau preswyl 36

en-gb	Future residential demand 36
cy-gb	Galw am leiniau preswyl yn y dyfodol 36

en-gb	Table 3 – An estimate of need for residential site pitches 37
cy-gb	Tabl 3 – Amcangyfrif yr angen am leiniau preswyl ar safleoedds 37

en-gb	Calculating transit need 39
cy-gb	Cyfrifo’r angen am safleoedd tramwy 39

en-gb	Chapter Four – Submitting Reports to Welsh Ministers 41
cy-gb	Pennod Pedwar – Cyflwyno Adroddiadau i Weinidogion Cymru 41

en-gb	Chapter Five – Making use of the assessment 42
cy-gb	Pennod Pump – Gwneud defnydd o’r asesiad 42

en-gb	Chapter Six – Review and Update 45
cy-gb	Pennod Chwech – Adolygu a Diweddaru 45

en-gb	Annex 1 – Relevant Organisations 46
cy-gb	Atodiad 1 – Sefydliadau Perthnasol 46

en-gb	Annex 2 – Questionnaire 50
cy-gb	Atodiad 2 – Holiadur 50

en-gb	Annex 3 – Interview Log 60
cy-gb	Atodiad 3 – Log Cyfweliad 60

en-gb	Annex 4 – Draft Gypsy and Traveller Accommodation Assessment Submission Template 64
cy-gb	Atodiad 4 – Templed drafft ar gyfer cyflwyno Asesiad Llety Sipsiwn a Theithwyr  64

en-gb	Definitions of key terms and concepts in this guidance
cy-gb	Diffiniadau o dermau a chysyniadau allweddol yn y canllawiau hyn

en-gb	Persons of a nomadic habit of life, whatever their race or origin, including:
cy-gb	Personau sy’n arfer ffordd nomadig o fyw, beth bynnag fo’u hil neu eu tarddiad, gan gynnwys:

en-gb	Persons who, on grounds only of their own or their family’s or dependant’s educational or health needs or old age, have ceased to travel temporarily or permanently, and
cy-gb	personau sydd, ar sail eu hanghenion addysg, eu hanghenion iechyd neu eu henaint eu hunain, neu anghenion addysg, anghenion iechyd neu henaint eu teulu neu ddibynnydd, ac ar y sail honno yn unig, wedi rhoi’r gorau i deithio dros dro neu yn barhaol; a

en-gb	Members of an organized group of travelling show people or circus people (whether or not travelling together as such); and
cy-gb	aelodau o grwˆ p trefnedig o siewmyn teithiol neu bersonau sy’n rhan o syrcasau teithiol (pa un a ydynt yn cyd-deithio mewn grwˆ p o’r fath ai peidio); a

en-gb	All other persons with a cultural tradition of nomadism or of living in a mobile home.
cy-gb	unrhyw bersonau eraill sydd â thraddodiad diwylliannol o nomadiaeth neu o fyw mewn cartref symudol.

en-gb	Section 108, Housing (Wales) Act 2014
cy-gb	Adran 108, Deddf Tai (Cymru) 2014

en-gb	Residential site
cy-gb	Safle preswyl

en-gb	A permanent residential site can be privately owned or owned by the Local Authority.
cy-gb	Gall safle preswyl parhaol fod o dan berchenogaeth breifat neu pherchenogaeth Awdurdod Lleol.

en-gb	This site will be designated for use as a Gypsy and Traveller site indefinitely.
cy-gb	Bydd y safle hwn wedi’i ddynodi i’w ddefnyddio fel safle Sipsiwn a Theithwyr am gyfnod amhenodol.

en-gb	Residents on these sites can expect to occupy their pitches for as long as they abide by the terms of their pitch agreements, under the Mobile Homes (Wales) Act 2013.
cy-gb	Gall preswylwyr y safleoedd hyn ddisgwyl meddiannu eu lleiniau cyhyd ag y byddant yn cadw at delerau eu cytundebau llain, o dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013.

en-gb	Working space may also be provided on, or near, sites for activities carried out by community members.
cy-gb	Gellir darparu lle gweithio hefyd ar neu ger safleoedd ar gyfer cynnal gweithgareddau gan aelodau’r gymuned.

en-gb	Temporary residential site
cy-gb	Safle preswyl dros dro

en-gb	These sites are residential sites which only have planning permission or a site licence for a limited period.
cy-gb	Mae’r safleoedd hyn yn safleoedd preswyl y rhoddwyd caniatâd cynllunio neu drwydded safle ar eu cyfer am gyfnod penodol cyfyngedig.

en-gb	Residents on these sites can expect to occupy their pitches for the duration of the planning permission or site licence (or as long as they abide by the terms of their pitch agreements, under the Mobile Homes (Wales) Act 2013 – whichever is sooner).
cy-gb	Gall preswylwyr y safleoedd hyn ddisgwyl meddiannu eu lleiniau dros gyfnod y caniatâd cynllunio neu drwydded safle (neu cyhyd ag y byddant yn cadw at delerau eu cytundeb llain, o dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 – pa bynnag gyfnod sydd fyrraf).

en-gb	Transit site
cy-gb	Safle tramwy

en-gb	Transit sites are permanent facilities designed for temporary use by occupiers.
cy-gb	Safleoedd tramwy yw cyfleusterau parhaol sydd wedi’u bwriadu i’w defnyddio dros dro gan feddianwyr.

en-gb	These sites must be designated as such and provide a route for Gypsies and Travellers to maintain a nomadic way of life.
cy-gb	Rhaid dynodi’r safleoedd hyn a rhaid iddynt gynnig ffordd i Sipsiwn a Theithwyr barhau â ffordd nomadig o fyw.

en-gb	Individual occupiers are permitted to reside on the site for a maximum of 3 months at a time.
cy-gb	Caniateir i feddianwyr unigol breswylio ar y safle am 3 mis ar y tro ar y mwyaf.

en-gb	Specific terms under the Mobile Homes (Wales) Act 2013 apply on these sites.
cy-gb	Mae telerau penodol o dan Ddeddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013 yn gymwys i’r safleoedd hyn.

en-gb	Temporary Stopping Place
cy-gb	Man Aros Dros Dro

en-gb	Also known as a ‘stopping place’, ‘Atchin Tan’, or ‘green lane’, amongst other names.
cy-gb	Rhai o’r enwau eraill arno yw ‘gwersyll’ neu ‘Atchin Tan’.

en-gb	These are intended to be short-term in nature to assist Local Authorities where a need for pitches is accepted, however, none are currently available.
cy-gb	Mae’r rhain i’w defnyddio dros y tymor byr i helpu Awdurdodau Lleol lle y derbynnir bod angen lleiniau ond nad oes dim ar gael ar y pryd.

en-gb	Pro-actively identified temporary stopping places can be used to relocate inappropriately located encampments, whilst alternative sites are progressed.
cy-gb	Gellir adleoli gwersylloedd mewn lleoedd amhriodol i fannau aros dros dro sydd wedi’u pennu ymlaen llaw wrth baratoi safleoedd eraill.

en-gb	Temporary stopping places must make provision for waste disposal, water supply and sanitation at a minimum.
cy-gb	Rhaid darparu ar gyfer gwaredu gwastraff, cyflenwi dwˆ r a glanweithdra ar fannau aros dros dro.

en-gb	Residential pitch
cy-gb	Llain breswyl

en-gb	Land on a mobile home site where occupiers are entitled to station their mobile homes indefinitely (unless stated in their pitch agreement).
cy-gb	Tir ar safle cartrefi symudol lle mae gan feddianwyr hawl i osod eu cartrefi symudol am gyfnod amhenodol (oni bai fod eu cytundeb llain yn nodi fel arall).

en-gb	Typically includes an amenity block, space for a static caravan and touring caravan and parking.
cy-gb	Fel arfer bydd yn cynnwys bloc amwynderau, lle ar gyfer carafán sefydlog a charafán deithiol a lle parcio.

en-gb	Transit pitch
cy-gb	Llain dramwy

en-gb	Land on a mobile home site where occupiers are entitled to station their mobile homes for a maximum of 3 months.
cy-gb	Tir ar safle cartrefi symudol lle mae gan feddianwyr hawl i osod eu cartrefi symudol am 3 mis ar y mwyaf.

en-gb	Transit pitches can exist on permanent residential sites, however, this is not recommended.
cy-gb	Gellir cael lleiniau tramwy ar safleoedd preswyl parhaol ond nid yw hyn yn cael ei argymell.

en-gb	Unauthorised encampment
cy-gb	Gwersyll diawdurdod

en-gb	Land occupied without the permission of the owner or without the correct land use planning permission.
cy-gb	Tir wedi’i feddiannu heb ganiatâd y perchennog neu heb gael caniatâd cynllunio cywir i ddefnyddio’r tir.

en-gb	Encampments may be tolerated by the Local Authority, whilst alternative sites are developed.
cy-gb	Caiff yr Awdurdod Lleol oddef gwersylloedd tra bydd safleoedd eraill yn cael eu datblygu.

en-gb	Unauthorised development
cy-gb	Datblygiad diawdurdod

en-gb	Land occupied by the owner without the necessary land use planning permission.
cy-gb	Tir wedi’i feddiannu gan y perchennog heb gael y caniatâd cynllunio sydd ei angen i ddefnyddio’r tir.

en-gb	Current residential supply
cy-gb	Cyflenwad presennol o leiniau preswyl

en-gb	The number of authorised pitches which are available and occupied within the Local Authority or partnership area.
cy-gb	Nifer y lleiniau awdurdodedig sydd ar gael ac wedi’u meddiannu o fewn ardal yr Awdurdod Lleol neu bartneriaeth.

en-gb	This includes pitches on Local Authority or private sites.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys lleiniau ar safleoedd Awdurdod Lleol a safleoedd preifat.

en-gb	Current residential demand
cy-gb	Galw presennol am leiniau preswyl

en-gb	Those with a need for authorised pitches for a range of reasons, including:
cy-gb	Y rheini y mae angen lleiniau awdurdodedig arnynt am wahanol resymau, gan gynnwys:

en-gb	an inability to secure an authorised pitch leading to occupation of unauthorised encampments;
cy-gb	anallu i sicrhau llain awdurdodedig sydd wedi arwain at feddiannu gwersylloedd diawdurdod;

en-gb	an inability to secure correct planning permission for an unauthorised development;
cy-gb	anallu i sicrhau caniatâd cynllunio cywir ar gyfer datblygiad diawdurdod;

en-gb	households living in overcrowded conditions and want a pitch;
cy-gb	aelwydydd sy’n profi gorlenwi ac sydd am gael llain;

en-gb	households in conventional housing demonstrating cultural aversion;
cy-gb	aelwydydd mewn tai confensiynol sy’n dangos gwrthwynebiad diwylliannol;

en-gb	new households expected to arrive from elsewhere.
cy-gb	aelwydydd newydd y disgwylir iddynt gyrraedd o leoedd eraill.

en-gb	Future residential demand
cy-gb	Galw am leiniau preswyl yn y dyfodol

en-gb	The expected level of new household formation which will generate additional demand within the 5 year period of the accommodation assessment and longer LDP period.
cy-gb	Nifer yr aelwydydd newydd y disgwylir iddynt ffurfio a fydd yn creu mwy o alw o fewn cyfnod 5 mlynedd yr asesiad o lety a chyfnod hirach y CDLl.

en-gb	Overall residential pitch need
cy-gb	Cyfanswm yr angen am leiniau preswyl

en-gb	The ultimate calculation of unmet accommodation need, which must be identified through the Gypsy and Traveller accommodation assessment process.
cy-gb	Y cyfrif terfynol o anghenion llety sydd heb eu diwallu sydd i’w bennu drwy broses yr asesiad o anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	This figure can be found by adding the immediate residential need to the future residential demand.
cy-gb	Gellir cyfrifo’r ffigur hwn drwy adio’r angen presennol am leiniau preswyl at y galw am leiniau preswyl yn y dyfodol.

en-gb	The overall residential need will capture the needs across the 5 year period within which the accommodation assessment is considered to be robust.
cy-gb	Bydd cyfanswm yr angen am leiniau preswyl yn dangos yr anghenion dros y cyfnod 5 mlynedd y mae’r asesiad o lety’n cael ei ystyried yn ddibynadwy.

en-gb	Planned residential pitch supply
cy-gb	Cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl

en-gb	The number of authorised pitches which are vacant and available to rent on Local Authority or private sites.
cy-gb	Nifer y lleiniau awdurdodedig sy’n wag ac sydd ar gael i’w rhentu ar safleoedd Awdurdod Lleol a safleoedd preifat.

en-gb	It also includes pitches which will be vacated in the near future by households moving to conventional housing or in other circumstances.
cy-gb	Mae hefyd yn cynnwys lleiniau a fydd yn wag yn y dyfodol agos am fod aelwydydd wedi symud i dai confensiynol neu oherwydd amgylchiadau eraill.

en-gb	Additional pitches which are due to open or private sites likely to achieve planning permission shortly should be included as planned residential supply.
cy-gb	Dylid cynnwys lleiniau ychwanegol y disgwylir iddynt agor a safleoedd preifat sy’n debygol o gael caniatâd cynllunio yn y cyflenwad arfaethedig o leiniau preswyl.

en-gb	Household
cy-gb	Aelwyd

en-gb	In this guidance this refers to individuals from the same family who live together on a single pitch / house / encampment.
cy-gb	Yn y canllawiau hyn mae’n golygu unigolion o’r un teulu sy’n byw gyda’i gilydd ar un llain neu mewn un tyˆ / gwersyll.

en-gb	Concealed or ‘doubled- up’ household
cy-gb	Aelwyd gudd neu ddwbl

en-gb	This refers to households which are unable to achieve their own authorised accommodation and are instead living within authorised accommodation (houses or pitches) assigned to another household.
cy-gb	Mae hyn yn golygu aelwydydd sy’n methu â chael eu llety awdurdodedig eu hunain ac sy’n byw yn lle hynny mewn llety awdurdodedig (tai neu leiniau) sydd wedi’i aseinio i aelwyd arall.

en-gb	This may include adult children who have been unable to move home or different households occupying a single pitch.
cy-gb	Gall hyn gynnwys plant sydd bellach yn oedolion sydd wedi methu â symud i’w cartref eu hunain neu aelwydydd gwahanol sy’n meddiannu un llain.

en-gb	Household growth
cy-gb	Twf mewn aelwydydd

en-gb	In this guidance household growth is defined by the number of new households arising from households which are already accommodated in the area.
cy-gb	Y diffiniad o dwf mewn aelwydydd yn y canllawiau hyn yw nifer yr aelwydydd newydd sy’n deillio o aelwydydd sydd eisoes mewn llety yn yr ardal.

en-gb	This Statutory Guidance has been produced to assist Local Authorities in discharging their duties under Part 3 of the Housing (Wales) Act 2014 (“the 2014 Act”).
cy-gb	Mae’r Canllawiau Statudol hyn wedi’u llunio i helpu Awdurdodau Lleol i gyflawni eu dyletswyddau o dan Ran 3 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014 (“Deddf 2014”).

en-gb	The guidance is published under section 106 of the 2014 Act.
cy-gb	Cyhoeddwyd y canllawiau o dan adran 106 o Ddeddf 2014.

en-gb	Local Authorities are required to undertake a Gypsy and Traveller accommodation assessment (“GTAA”) and to make provision for sites where the assessment identifies an unmet need for mobile home pitches.
cy-gb	Mae’n ofynnol i Awdurdodau Lleol gynnal asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr (“GTAA”) a darparu ar gyfer safleoedd os yw’r asesiad yn dangos bod angen nas diwallwyd am leiniau i gartrefi symudol.

en-gb	The aims of this guidance are to set out:
cy-gb	Mae’r canllawiau hyn yn egluro:

en-gb	Why a specific GTAA is required?
cy-gb	Pam mae angen GTAA penodol?

en-gb	What should be produced?
cy-gb	Beth y dylid ei gynhyrchu?

en-gb	Who needs to be consulted?
cy-gb	Â phwy mae angen ymgynghori?

en-gb	What data sources need to be reviewed?
cy-gb	Pa ffynonellau data sydd i’w hadolygu?

en-gb	Understanding the culture of Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Deall diwylliant cymunedau Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	How to identify and communicate with Gypsies and Travellers?
cy-gb	Sut i bennu pwy yw Sipsiwn a Theithwyr a sut i gyfathrebu â nhw?

en-gb	How to design, manage and undertake a GTAA?
cy-gb	Sut i gynllunio, rheoli a chynnal GTAA?

en-gb	Support with partnership working and working regionally.
cy-gb	Cymorth i weithio mewn partneriaeth ac i weithio ar lefel ranbarthol.

en-gb	Exploring specialist surveys, techniques and questions to be used.
cy-gb	Ystyried arolygon arbenigol, dulliau a chwestiynau i’w defnyddio.

en-gb	How accommodation ‘need’ is assessed?
cy-gb	Sut i asesu ‘angen’ llety?

en-gb	Submitting reports to Welsh Ministers.
cy-gb	Cyflwyno adroddiadau i Weinidogion Cymru.

en-gb	How to make provision for identified need?
cy-gb	Sut i ddarparu ar gyfer angen dynodedig?

en-gb	Chapter two will help Local Authorities to consider the geographic scope of their GTAA, outline the development of a project steering group and the design of the study, and how to set out to undertake the study itself.
cy-gb	Bydd Pennod Dau yn helpu Awdurdodau Lleol i ystyried cwmpas daearyddol eu GTAA, yn egluro sut i ddatblygu grwˆ p llywio prosiect a sut i gynllunio’r astudiaeth, a sut i fynd ati i gynnal yr astudiaeth ei hun.

en-gb	Chapter three supports the analysis of the data produced during the study and explains how to calculate needs within the Local Authority area.
cy-gb	Bydd Pennod Tri yn egluro sut i ddadansoddi’r data sy’n codi yn ystod yr astudiaeth a sut i gyfrifo anghenion yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	Chapter four sets out the process for submitting reports to the Welsh Ministers for scrutiny and the subsequent feedback and publication.
cy-gb	Mae Pennod Pedwar yn disgrifio’r broses ar gyfer cyflwyno adroddiadau i Weinidogion Cymru er mwyn craffu arnynt ac ar gyfer cyflwyno adborth arnynt wedyn a’u cyhoeddi.

en-gb	Chapter five includes options for Local Authorities to consider when exploring how to make provision for needs identified in the GTAA.
cy-gb	Mae Pennod Pump yn cynnwys opsiynau i’w hystyried gan Awdurdodau Lleol wrth drafod sut i ddarparu ar gyfer anghenion a nodwyd yn y GTAA.

en-gb	Finally, Chapter six explains the process of reviewing and updating assessments and associated documents in due course.
cy-gb	Yn olaf, mae Pennod Chwech yn egluro’r broses ar gyfer adolygu a diweddaru asesiadau a dogfennau cysylltiedig maes o law.

en-gb	This guidance also includes a universal questionnaire (Annex 2) to be used during interviews with Gypsy and Traveller communities, though chapter two will explain how this should be approached in more detail.
cy-gb	Yn ogystal â hynny, mae’r canllawiau hyn yn cynnwys holiadur cyffredinol (Atodiad 2) i’w ddefnyddio yn ystod cyfweliadau â chymunedau Sipsiwn a Theithwyr. Bydd y ffordd o wneud hynny’n cael ei hegluro’n fwy manwl ym Mhennod Dau.

en-gb	A glossary of important terms used throughout this document is included after the contents page.
cy-gb	Mae eglurhad o dermau pwysig a ddefnyddir drwy’r ddogfen hon ar ôl y dudalen cynnwys.

en-gb	A list of relevant organisations to assist Local Authorities when undertaking GTAAs is also included (Annex 1).
cy-gb	Mae rhestr hefyd o sefydliadau perthnasol i helpu Awdurdodau Lleol wrth iddynt gynnal GTAA (Atodiad 1).

en-gb	In the past, the accommodation needs of Gypsies and Travellers have often not been adequately assessed as part of the process by which Local Authorities assess people’s housing needs.
cy-gb	Yn aml yn y gorffennol nid yw anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr wedi cael eu hasesu’n ddigonol drwy’r broses o asesu anghenion tai gan Awdurdodau Lleol.

en-gb	The consequences of this have been a lack of understanding regarding the current and projected accommodation needs of Gypsies and Travellers.
cy-gb	O ganlyniad i hyn, cafwyd diffyg dealltwriaeth o anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr yn awr ac i’r dyfodol.

en-gb	The assessment of Gypsy and Traveller accommodation needs, and the duty to make provision for sites where the assessment identifies need, became statutory requirements under the Housing (Wales) Act 2014.
cy-gb	Mae’r broses o asesu anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr, a’r ddyletswydd i ddarparu ar gyfer safleoedd lle mae’r asesiad yn dangos bod angen hynny, wedi dod yn ofynion statudol o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

en-gb	The needs identified in this process should also be included in the wider Local Housing Market Assessment when this is updated to ensure Gypsy and Traveller accommodation needs are mainstreamed within the local housing strategy.
cy-gb	Mae’r anghenion a ddynodir drwy’r broses hon i’w cynnwys hefyd yn yr Asesiad o’r Farchnad Dai Leol cyffredinol pan gaiff ei ddiweddaru er mwyn sicrhau bod anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr yn cael eu prif ffrydio yn y strategaeth dai leol.

en-gb	A lead agency should be identified to take the assessment process forward, ensuring key progress targets and milestones are met.
cy-gb	Dylid dynodi asiantaeth arweiniol i lywio’r broses asesu, gan sicrhau ei bod yn cyrraedd targedau a cherrig milltir pwysig ar gyfer cynnydd.

en-gb	This should normally be the Local Housing Authority as the strategic housing body.
cy-gb	Yr Awdurdod Tai Lleol fydd yr asiantaeth arweiniol fel arfer, gan mai ef yw’r corff tai strategol.

en-gb	Guidance on Local Housing Market Assessments is available on the Welsh Government website.
cy-gb	Mae canllawiau ar gynnal Asesiadau o’r Farchnad Dai Leol ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	The definition of ‘Gypsies and Travellers’ for the purposes of this accommodation assessment process is contained within section 108 of the Housing (Wales) Act 2014.
cy-gb	Mae’r diffiniad o ‘Sipsiwn a Theithwyr’ at ddibenion y broses asesu llety hon i’w gael yn adran 108 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

en-gb	Gypsies and Travellers means:
cy-gb	Ystyr Sipsiwn a Theithwyr yw:

en-gb	“(a) Persons of a nomadic habit of life, whatever their race or origin, including:
cy-gb	“(a) Personau sy’n arfer ffordd nomadig o fyw, beth bynnag fo’u hil neu eu tarddiad, gan gynnwys:

en-gb	persons who, on grounds only of their own or their family’s or dependant’s educational or health needs or old age, have ceased to travel temporarily or permanently, and
cy-gb	personau sydd, ar sail eu hanghenion addysg, eu hanghenion iechyd neu eu henaint eu hunain, neu anghenion addysg, anghenion iechyd neu henaint eu teulu neu ddibynnydd, ac ar y sail honno yn unig, wedi rhoi’r gorau i deithio dros dro neu yn barhaol; a

en-gb	members of an organized group of travelling show people or circus people (whether or not travelling together as such); and
cy-gb	aelodau o grwˆ p trefnedig o siewmyn teithiol neu bersonau sy’n rhan o syrcasau teithiol (pa un a ydynt yn cyd-deithio mewn grwˆ p o’r fath ai peidio); a

en-gb	all other persons with a cultural tradition of nomadism or of living in a mobile home.”
cy-gb	unrhyw bersonau eraill sydd â thraddodiad diwylliannol o nomadiaeth neu o fyw mewn cartref symudol.”

en-gb	The intention of the above definition is to ensure ethnic Romani Gypsies and Irish Travellers are included, as well as those from any ethnic group who follow a nomadic habit of life.
cy-gb	Amcan y diffiniad uchod yw sicrhau bod Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig ethnig wedi’u cynnwys, yn ogystal â’r rheini mewn unrhyw grwˆ p ethnig sy’n arfer ffordd nomadig o fyw.

en-gb	The definition also includes Travelling Showpeople.
cy-gb	Mae’r diffiniad hefyd yn cwmpasu Siewmyn Teithiol.

en-gb	New Travellers could also be captured by the definition if they can demonstrate a cultural tradition of nomadism and of living in mobile homes.
cy-gb	Gellid cynnwys Teithwyr Newydd yn y diffiniad os gallant ddangos bod ganddynt draddodiad nomadig a thraddodiad o fyw mewn cartrefi symudol.

en-gb	Members of these communities do not necessarily need to demonstrate a continued nomadic habit of life to be considered to be Gypsies or Travellers for the purposes of this assessment.
cy-gb	Ni fydd angen o reidrwydd i aelodau’r cymunedau hyn ddangos eu bod yn parhau i arfer ffordd nomadig o fyw er mwyn cael eu hystyried yn Sipsiwn neu Deithwyr at ddibenion yr asesiad hwn.

en-gb	A broad definition is necessary to achieve a full understanding of the accommodation needs of these communities.
cy-gb	Mae angen defnyddio diffiniad eang er mwyn deall anghenion llety’r cymunedau hyn yn glir.

en-gb	Gypsies and Travellers, and their children and other relatives, in bricks and mortar housing may form part of the source from which future site need and aspiration may arise, and it will be essential to understand this.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd Sipsiwn a Theithwyr, a’u plant a pherthnasau eraill, sy’n byw mewn tai confensiynol ymysg y rhai a fydd yn creu’r angen a’r dyhead am gael safleoedd yn y dyfodol, a bydd yn rhaid deall hyn.

en-gb	Assessing the needs of housed Gypsies and Travellers will also help identify the ways in which housing may be made to work better for them, and made more attractive to Gypsies and Travellers in general.
cy-gb	Bydd asesu anghenion Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw mewn tai yn gymorth hefyd i bennu ffyrdd o sicrhau bod y ddarpariaeth tai yn diwallu eu hanghenion yn well, a’i gwneud yn fwy deniadol i Sipsiwn a Theithwyr yn gyffredinol.

en-gb	The intention should not be to encourage these communities to integrate into conventional housing.
cy-gb	Nid cymell y cymunedau hyn i integreiddio drwy fyw mewn tai confensiynol yw’r nod.

en-gb	However, adapted or improved housing could reduce the numbers who leave or wish to leave conventional housing for sites.
cy-gb	Er hynny, drwy addasu a gwella tai, mae’n bosibl y bydd llai ohonynt yn gadael neu’n dymuno gadael tai confensiynol i fyw ar safleoedd.

en-gb	Some of those currently on unauthorised sites may also wish to move into, or back into, housing if it can better suit their circumstances.
cy-gb	Efallai hefyd y bydd rhai sy’n byw ar safleoedd diawdurdod ar hyn o bryd am symud neu ddychwelyd i fyw mewn tai os byddant yn fwy addas i’w hamgylchiadau.

en-gb	Case law has established both Romani Gypsies and Irish Travellers are recognised racial groups for the purposes of the Race Relations Act 1976.
cy-gb	Mae cyfraith achosion wedi cadarnhau bod Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig yn grwpiau hiliol cydnabyddedig i ddibenion Deddf Cysylltiadau Hiliol 1976.

en-gb	These groups continue to be recognised racial groups for the purposes of the Equality Act 2010.
cy-gb	Mae’r grwpiau hyn yn parhau’n grwpiau hiliol cydnabyddedig i ddibenion Deddf Cydraddoldeb 2010.

en-gb	The accommodation needs of all Gypsies and Travellers should be identified, understood and addressed through the planning framework and housing strategy on the same basis as other sectors of the community.
cy-gb	Dylid pennu, deall ac ymdrin ag anghenion llety’r holl Sipsiwn a Theithwyr drwy’r fframwaith cynllunio a’r strategaeth dai ar yr un sail â sectorau eraill yn y gymuned.

en-gb	The Welsh Government’s Gypsy and Traveller Framework for Action, Travelling to a Better Future (2011), sets out a vision for culturally appropriate accommodation for these communities.
cy-gb	Mae fframwaith gweithredu Llywodraeth Cymru ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr, Teithio i Ddyfodol Gwell (2011) yn cyfleu gweledigaeth ar gyfer llety diwylliannol briodol i’r cymunedau hyn.

en-gb	The Welsh Government seeks to ensure a wide choice of accommodation type is available to meet the needs of all members of the community.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ceisio sicrhau bod dewis eang o fathau llety ar gael i ddiwallu anghenion holl aelodau’r gymuned.

en-gb	It is reflective of our commitment to ensure equality of opportunity for all sections of the community and in this instance, Gypsies and Travellers should have the same access to culturally appropriate accommodation as all other members of the community.
cy-gb	Mae hyn yn adlewyrchu ein hymrwymiad i sicrhau cyfle cyfartal i bob rhan o’r gymuned ac, yn hyn o beth, dylai Sipsiwn a Theithwyr gael yr un cyfle i gael llety diwylliannol briodol ag sydd gan holl aelodau eraill y gymuned.

en-gb	An understanding of Gypsy and Traveller accommodation issues is essential to make properly planned provision and avoid the problems associated with ad hoc or unauthorised provision.
cy-gb	Rhaid meithrin dealltwriaeth o faterion sy’n ymwneud â llety i Sipsiwn a Theithwyr er mwyn cynllunio’r ddarpariaeth yn briodol ac osgoi’r problemau sy’n gysylltiedig â darpariaeth ad hoc neu ddiawdurdod.

en-gb	A comprehensive accommodation assessment (required under the Housing (Wales) Act 2014) and strategy to meet the need which is identified will greatly strengthen the ability of Local Authorities to respond swiftly and firmly to inappropriate unauthorised developments and encampments and help to avoid future unauthorised camping and development.
cy-gb	Bydd asesiad llety cynhwysfawr (sy’n ofynnol o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014) a strategaeth i gwrdd â’r angen a ddynodir yn gymorth mawr i Awdurdodau Lleol drwy eu galluogi i ymateb yn gyflym a chadarn pan geir datblygiadau a gwersylloedd diawdurdod a’u helpu i osgoi gwersylla a datblygu diawdurdod yn y dyfodol.

en-gb	Gypsies and Travellers will typically form only a very small percentage of the population in any given area.
cy-gb	Fel arfer nid yw Sipsiwn a Theithwyr ond yn ganran fach iawn o’r boblogaeth mewn ardal benodol.

en-gb	The Census 2011 included a new ethnic category for ‘Gypsy or Irish Traveller’ and the data collected suggested a total population of 2,785 in Wales.
cy-gb	Roedd Cyfrifiad 2011 yn cynnwys categori ethnig newydd ar gyfer ‘Sipsi neu Deithiwr Gwyddelig’ ac mae’r data a gasglwyd yn awgrymu bod 2,785 o bobl yn y categori hwn yng Nghymru.

en-gb	The total may exclude other members of these communities who declined to self-ascribe their ethnicity for fear of discrimination, stronger affiliation with other ethnicity categories (e.g. White Irish) or for other reasons, though attempts were made by the Office for National Statistics to address these issues.
cy-gb	Mae’n bosibl nad yw’r nifer hwn yn cynnwys aelodau o’r cymunedau hyn sy’n petruso rhag eu cynnwys eu hunain yn y categori hwn gan ofni gwahaniaethu, am eu bod yn ymuniaethu’n fwy â chategorïau ethnigrwydd eraill (e.e. Gwyddelig Gwyn) neu am resymau eraill, er bod y Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi ceisio mynd i’r afael â’r materion hyn.

en-gb	Only a minority of this figure is believed to be living in, or seeking, caravan site accommodation.
cy-gb	Credir mai lleiafrif o’r nifer hwn sy’n byw mewn llety ar safleoedd carafannau neu’n chwilio am lety o’r fath.

en-gb	Cultural differences, a reluctance of some members of these communities to disclose their ethnicity as Gypsies or Travellers, or a disinclination to participate in a process with which they are not familiar, mean the main housing market assessment process is likely to be significantly less successful in accessing this group than others.
cy-gb	O ganlyniad i wahaniaethau diwylliannol, amharodrwydd ar ran rhai aelodau o’r cymunedau hyn i ddatgan eu hethnigrwydd fel Sipsiwn neu Deithwyr, neu ddiffyg awydd cymryd rhan mewn proses sy’n anghyfarwydd iddynt, mae proses y prif asesiad o’r farchnad dai yn llai tebygol o lawer o gyrraedd y grwˆ p hwn na grwpiau eraill.

en-gb	In addition, the particular lifestyle and culture of Gypsies and Travellers may give rise to distinctive accommodation needs, which the main assessment will be unlikely to pick up.
cy-gb	At hynny, mae’n bosibl y bydd ffordd o fyw a diwylliant neilltuol y Sipsiwn a Theithwyr yn creu anghenion llety gwahanol a fydd yn annhebygol o gael eu nodi yn y prif asesiad.

en-gb	However, these differences should not be exaggerated.
cy-gb	Er hynny, ni ddylid gorliwio’r gwahaniaethau hyn.

en-gb	Many Gypsies and Travellers are permanently settled in housing or on residential public or private sites.
cy-gb	Mae nifer mawr o Sipsiwn a Theithwyr wedi ymsefydlu’n barhaol mewn tai neu ar safleoedd preswyl cyhoeddus neu breifat.

en-gb	A small percentage of the population are on unauthorised encampments or unauthorised developments.
cy-gb	Mae canran fach o’r boblogaeth yn byw mewn gwersylloedd diawdurdod neu ddatblygiadau diawdurdod.

en-gb	The percentage of the population who are permanently nomadic is believed to be very low.
cy-gb	Credir bod y ganran o’r boblogaeth sy’n arfer ffordd nomadig o fyw drwy’r amser yn fach iawn.

en-gb	Nevertheless, it is imperative Local Authorities assess the needs of the nomadic population as well as those who are more settled.
cy-gb	Er hynny, mae’n hanfodol bod Awdurdodau Lleol yn asesu anghenion y boblogaeth nomadig yn ogystal â’r rheini sy’n fwy sefydlog.

en-gb	Some of those living in conventional housing are likely have moved from living in mobile homes due to the lack of legal alternatives, possibly because the Local Authority where they reside had not provided enough site accommodation.
cy-gb	Mae’n debygol bod rhai o’r rheini sy’n byw mewn tai confensiynol wedi rhoi’r gorau i fyw mewn cartrefi symudol oherwydd diffyg opsiynau cyfreithlon, efallai am nad oedd yr Awdurdod Lleol lle maent yn preswylio wedi darparu digon o lety ar safleoedd.

en-gb	Unlike the wider Local Housing Market Assessment, which should be up-dated every two years, the Gypsy and Traveller accommodation assessment must be redone at least every 5 years.
cy-gb	Yn wahanol i’r Asesiad o’r Farchnad Dai Leol mwy cyffredinol, sydd i gael ei ddiweddaru bob dwy flynedd, rhaid ailgynnal yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr bob 5 mlynedd o leiaf.

en-gb	Although the Local Housing Market Assessment must be done more frequently, it largely involves the review of secondary data, unlike the more in-depth Census style survey required for Gypsy and Traveller accommodation assessments.
cy-gb	Er bod rhaid cynnal yr Asesiad o’r Farchnad Dai Leol yn fwy aml, mae’n galw am asesu data eilaidd yn bennaf, yn wahanol i’r arolwg mwy manwl yn null Cyfrifiad sydd ei angen ar gyfer yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	The more in-depth Census (or ‘primary’ data survey) is required to assess the needs of Gypsy and Traveller communities due to their small population size and particular accommodation needs.
cy-gb	Rhaid defnyddio dull mwy manwl y Cyfrifiad (neu arolwg o ddata ‘cynradd’) i asesu anghenion Sipsiwn a Theithwyr am fod eu nifer yn fach ac am fod eu hanghenion llety o fath penodol.

en-gb	Using existing statistics (or ‘secondary’ data) could create unforeseen errors in projections over time.
cy-gb	Byddai defnyddio ystadegau sydd ar gael (neu ddata ‘eilaidd’) yn gallu arwain at wallau annisgwyl yn yr amcanestyniadau dros amser.

en-gb	Relying on existing data in relation to Gypsies and Travellers to assess future needs is unlikely to yield results which are statistically robust.
cy-gb	Nid yw’n debygol y byddai asesiadau o anghenion y dyfodol yn ystadegol gadarn o’u seilio ar y data am Sipsiwn a Theithwyr sydd ar gael yn barod.

en-gb	This is partially due to the small size of these communities and also because very little existing data exists regarding the accommodation requirements of these communities in each local area.
cy-gb	Un o’r rhesymau am hyn yw bod eu cymunedau’n fach a hefyd am mai prin iawn yw’r data sydd ar gael am anghenion llety’r cymunedau hyn ym mhob ardal leol.

en-gb	As a result, the Gypsy and Traveller accommodation assessment will require a primary survey to be undertaken (acquired through a census-style approach), in addition to a review of the available existing data.
cy-gb	O ganlyniad i hyn, bydd yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr yn galw am gynnal arolwg o ddata cynradd (a gesglir drwy ddull Cyfrifiad), yn ogystal ag adolygiad o’r data sydd ar gael ar y pryd.

en-gb	This process will be explained in more detail in Chapter two.
cy-gb	Byddwn yn egluro’r broses hon yn fwy manwl ym Mhennod Dau.

en-gb	With reference to the definition of Gypsies and Travellers stated above, Local Authorities must ensure the various communities within its scope are directly consulted and needs assessed.
cy-gb	Yng nghyswllt y diffiniad o Sipsiwn a Theithwyr a nodwyd uchod, rhaid i Awdurdodau Lleol sicrhau y ceir ymgynghori uniongyrchol â’r gwahanol gymunedau sy’n rhan o’r diffiniad a bod eu hanghenion yn cael eu hasesu.

en-gb	This may include (but is not limited to) Romani Gypsies, Irish Travellers, New Travellers, and Travelling Showpeople who are residing in or resorting to their area.
cy-gb	Gall hyn gynnwys (ymysg eraill) Sipsiwn Romani, Teithwyr Gwyddelig, Teithwyr Newydd, a Siewmyn Teithiol sy’n preswylio neu’n ymgynnull yn eu hardal.

en-gb	Most Gypsy and Traveller accommodation assessments have sought to consult Romani Gypsy and Irish Traveller communities in their area, however, often this has been restricted to those living on authorised sites.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o asesiadau llety Sipsiwn a Theithwyr wedi ceisio ymgynghori â chymunedau o Sipsiwn Romani a Theithwyr Gwyddelig yn eu hardal. Fodd bynnag, mewn llawer achos dim ond y rheini sy’n byw ar safleoedd awdurdodedig a oedd wedi’u cynnwys.

en-gb	The needs of those on unauthorised sites and those living in bricks and mortar housing must also be assessed through direct consultation.
cy-gb	Rhaid asesu anghenion y rheini sy’n byw ar safleoedd diawdurdod ac mewn tai confensiynol hefyd drwy ymgynghori â nhw’n uniongyrchol.

en-gb	In some parts of the country New Travellers form a significant minority of the travelling population.
cy-gb	Mewn rhai rhannau o’r wlad, mae Teithwyr Newydd yn lleiafrif sylweddol yn y boblogaeth deithiol.

en-gb	Although these people have adopted a nomadic lifestyle relatively recently, their needs should be assessed alongside those of the more traditional Gypsy and Traveller groups.
cy-gb	Er bod y bobl hyn wedi mabwysiadu ffordd nomadig o fyw’n gymharol ddiweddar, dylid asesu eu hanghenion ochr yn ochr â’r rheini mewn grwpiau mwy traddodiadol o Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	To do otherwise would be to neglect the needs of part of the community, leading to potential homelessness or unauthorised sites and potential legal challenges.
cy-gb	Byddai peidio â gwneud hynny’n golygu anwybyddu anghenion un rhan o’r gymuned, gan arwain at y posibilrwydd o ddigartrefedd neu sefydlu safleoedd diawdurdod a chymryd camau cyfreithiol yn eu herbyn.

en-gb	It should be noted Travelling Showpeople, travelling together as such, are not excluded from this definition.
cy-gb	Mae’n bwysig nodi bod Siewmyn Teithiol, wrth deithio gyda’i gilydd ar gyfer eu gwaith, yn dod o dan y diffiniad hwn.

en-gb	Where there is a need for winter quarters for this group, Local Authorities should assess this need as part of the Gypsy and Traveller accommodation assessment, as many of their accommodation issues will be similar.
cy-gb	Os bydd angen lle i’r grwˆ p hwn dreulio’r gaeaf, dylai Awdurdodau Lleol asesu’r angen hwn drwy’r asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr, gan y bydd nifer o’r ystyriaethau o ran llety yn debyg.

en-gb	Local Housing Authorities must be able to demonstrate they have consulted directly with as many members of these communities residing in or resorting to their area as possible, through a census approach.
cy-gb	Rhaid i Awdurdodau Tai Lleol allu dangos eu bod wedi ymgynghori’n uniongyrchol â chynifer â phosibl o aelodau o’r cymunedau hyn sy’n preswylio neu’n ymgynnull yn eu hardal, drwy ddull Cyfrifiad.

en-gb	Reviewing data sources (as outlined in chapter two) and liaising with Gypsy and Traveller support organisations (Annex 1) to identify and engage with community members will support this aim.
cy-gb	Bydd adolygiadau o ffynonellau data (sydd wedi’u disgrifio ym Mhennod Dau) a chydgysylltu â sefydliadau cymorth Sipsiwn a Theithwyr (Atodiad 1) i adnabod a chynnwys aelodau o gymunedau’n helpu i gwrdd â’r amcan hwn.

en-gb	An interview log should be kept to demonstrate the assessment process has sought to engage with all known Gypsies and Travellers in the area.
cy-gb	Dylid cadw log cyfweliadau i ddangos bod y broses asesu wedi ceisio cynnwys yr holl Sipsiwn a Theithwyr hysbys yn yr ardal.

en-gb	It should be clearly stated as part of a log of interviews with community members if repeated efforts to engage with community members have failed.
cy-gb	Os bydd ymdrechion mynych i ymgysylltu ag aelodau o gymunedau wedi methu, rhaid nodi hynny’n glir yn y log o gyfweliadau ag aelodau o gymunedau.

en-gb	Reasons for non-participation should also be recorded where available.
cy-gb	Dylid cofnodi’r rhesymau dros beidio â chymryd rhan hefyd os ydynt yn hysbys.

en-gb	A draft interview log has been provided at Annex 3.
cy-gb	Mae drafft o log cyfweliadau wedi’i ddarparu yn Atodiad 3.

en-gb	Welsh Ministers may request this interview log when considering whether to approve or reject Local Authority Gypsy and Traveller accommodation needs assessments, if it is not submitted in the first instance.
cy-gb	Gall Gweinidogion Cymru ofyn am weld y log cyfweliadau hwn wrth ystyried a fyddant yn cymeradwyo neu’n gwrthod asesiadau o anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr gan Awdurdodau Lleol, os na chafodd ei gyflwyno yn y lle cyntaf.

en-gb	To ensure the estimate of pitch need is robust, it is essential as many responses as possible are received from community members.
cy-gb	Er mwyn cael amcangyfrif dibynadwy o’r angen am leiniau preswyl, mae’n hanfodol cael cynifer â phosibl o ymatebion gan aelodau o’r cymunedau.

en-gb	Local Authorities should ensure they follow the ‘engagement checklist’ (Table 2 – Engagement Checklist) to ensure they reach as many community members as possible.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ofalu eu bod yn dilyn y ‘rhestr wirio ymgysylltu’ (Tabl 2 – ) er mwyn cyrraedd cynifer â phosibl o aelodau o’r cymunedau.

en-gb	It may not always be clear-cut where a particular group falls within the definition of Gypsy and Traveller in section 108 of the Housing (Wales) Act 2014.
cy-gb	Mae’n bosibl na fydd yn amlwg bob tro a yw grwˆ p penodol yn dod o dan y diffiniad o Sipsiwn a Theithwyr yn adran 108 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

en-gb	However, section 8 of the Housing Act 1985 requires every Local Housing Authority to consider the needs of the area with respect to the provision of further housing accommodation and, for that purpose, to review any information which has been brought to their notice.
cy-gb	Fodd bynnag, o dan adran 8 o Ddeddf Tai 1985 mae’n ofynnol bod pob Awdurdod Tai Lleol yn ystyried anghenion am ddarparu mwy o dai yn ei ardal ac, er mwyn cyflawni hynny, ei fod yn adolygu unrhyw wybodaeth sydd wedi’i thynnu i’w sylw.

en-gb	Therefore, if the Local Authority decides the accommodation needs of a particular group should not be assessed under this guidance in the context of GTAAs, they are nonetheless under a duty to review those needs as part of the wider ‘section 8’ requirement.
cy-gb	Felly, os bydd yr Awdurdod Lleol yn penderfynu na fydd yn asesu anghenion llety grwˆ p penodol o dan y canllawiau hyn yng nghyd-destun y GTAA, bydd dyletswydd arno er hynny i adolygu’r anghenion hynny o dan y gofyniad cyffredinol yn adran 8.

en-gb	The inclusion of someone in the survey as a Gypsy or Traveller within the definition set out in paragraph 10 above does not, in itself, imply a person should live on a site.
cy-gb	Nid yw’r ffaith bod rhywun wedi’i gynnwys yn yr arolwg fel Sipsi neu Deithiwr yn ôl y diffiniad ym mharagraff 10 uchod yn golygu, ynddo’i hun, y dylai’r person hwnnw fyw ar safle.

en-gb	However, the Housing (Wales) Act 2014 has consolidated the definition of ‘Gypsies and Travellers’ with the Mobile Homes (Wales) Act 2013, which means all such individuals should be considered as having ‘Gypsy Status’ in planning terms.
cy-gb	Fodd bynnag, mae Deddf Tai (Cymru) 2014 wedi cydgrynhoi’r diffiniad o ‘Sipsiwn a Theithwyr’ â Deddf Cartrefi Symudol (Cymru) 2013, ac mae hyn yn golygu bod ‘statws Sipsiwn’ gan bob unigolyn o’r fath yng nghyd-destun cynllunio.

en-gb	If identified need for Gypsy and Traveller pitches has been established, Local Housing Authorities will continue to be responsible for the allocation of pitches on sites.
cy-gb	Os pennwyd bod angen lleiniau i Sipsiwn a Theithwyr, bydd Awdurdodau Tai Lleol yn parhau’n gyfrifol am ddyrannu lleiniau ar safleoedd.

en-gb	Local Housing Authorities may consider a variety of ways in which pitch needs could be met, including:
cy-gb	Gall Awdurdodau Tai Lleol ystyried nifer o ffyrdd gwahanol o ddiwallu’r angen am leiniau, gan gynnwys:

en-gb	Socially rented site accommodation (Local Authority or Registered Social Landlord operated sites);
cy-gb	llety ar safleoedd rhentu cymdeithasol (safleoedd sy’n cael eu rhedeg gan Awdurdod Lleol neu Landlord Cymdeithasol Cofrestredig);

en-gb	Private Gypsy and Traveller site accommodation;
cy-gb	llety ar safleoedd preifat i Sipsiwn a Theithwyr;

en-gb	Sites created through Community Land Trusts.
cy-gb	creu safleoedd drwy Ymddiriedolaethau Tir Cymunedol.

en-gb	If a need for Gypsy and Traveller pitches is identified, the Local Authority will need to consider how to make the necessary provision (as outlined in Chapter five).
cy-gb	Os pennwyd bod angen lleiniau i Sipsiwn a Theithwyr, bydd yn rhaid i’r Awdurdod Lleol ystyried sut i greu’r ddarpariaeth sydd ei hangen (yn unol â’r broses sydd wedi’i disgrifio ym Mhennod Pump).

en-gb	The following groups may be particularly likely to give rise to pitch need:
cy-gb	Mae’n debygol iawn y bydd yr angen am leiniau’n codi o’r grwpiau canlynol:

en-gb	Mobile Home dwelling households:
cy-gb	Aelwydydd sy’n preswylio mewn Cartrefi Symudol:

en-gb	who have no authorised site anywhere on which to reside;
cy-gb	nad oes safle awdurdodedig ar gael yn unman i’w cartrefu;

en-gb	whose existing site accommodation is overcrowded or unsuitable and are unable to obtain larger or more suitable accommodation;
cy-gb	y mae eu llety presennol ar safle yn orlawn neu’n anaddas ac sy’n methu â chael llety mwy neu fwy addas;

en-gb	who contain households who are unable to set up separate family units and who are unable to access a place on an authorised site or develop their own site.
cy-gb	sy’n cynnwys aelwydydd sy’n methu â sefydlu unedau teuluol ar wahân ac sy’n methu â chael lle ar safle awdurdodedig neu ddatblygu eu safle eu hunain.

en-gb	‘Bricks and mortar’ dwelling households:
cy-gb	Aelwydydd sy’n preswylio mewn tai confensiynol:

en-gb	whose existing accommodation is overcrowded or unsuitable (‘unsuitable’ in this context includes unsuitability by virtue of psychological aversion to bricks and mortar accommodation);
cy-gb	y mae eu llety presennol yn orlawn neu’n anaddas (mae ‘anaddas’ yn y cyd-destun hwn yn cynnwys bod yn anaddas oherwydd gwrthwynebiad seicolegol i breswylio mewn tai confensiynol);

en-gb	which contain concealed households who are unable to set up separate family units and who are unable to access suitable or appropriate accommodation.
cy-gb	sy’n cynnwys aelwydydd cudd sy’n methu â sefydlu unedau teuluol ar wahân ac sy’n methu â chael llety addas neu briodol.

en-gb	It should also be recognised the shortage of sites and local hostility to site planning applications, as well as lack of income, may prevent Gypsies and Travellers exercising their free choice in the accommodation market – and there may, in fact, be no ‘local accommodation market’ in sites.
cy-gb	Dylid cydnabod hefyd fod prinder safleoedd a gwrthwynebiad lleol i geisiadau cynllunio am safleoedd, yn ogystal â diffyg incwm, yn gallu atal Sipsiwn a Theithwyr rhag dewis yn rhydd yn y farchnad lety – a’i bod yn bosibl nad oes ‘marchnad lety leol’ mewn safleoedd.

en-gb	The aim of the assessment is to provide data which will identify Gypsy and Traveller pitch needs separately from wider demand and aspiration.
cy-gb	Pwrpas yr asesiad yw darparu data a fydd yn dangos yr angen am leiniau i Sipsiwn a Theithwyr ar wahân i’r galw a’r dyheadau cyffredinol.

en-gb	Local Authorities must submit their GTAA to Welsh Ministers, who will then scrutinise and decide whether to approve or reject them.
cy-gb	Rhaid i Awdurdodau Lleol gyflwyno eu GTAA i Weinidogion Cymru a fydd wedyn yn craffu arno ac yn penderfynu ei gymeradwyo neu ei wrthod.

en-gb	Approved accommodation assessment reports must then be published.
cy-gb	Bydd yn rhaid cyhoeddi adroddiadau asesiadau llety sydd wedi’u cymeradwyo.

en-gb	The completed GTAA should equip Local Authorities with all the relevant data to inform their local housing strategy and Gypsy and Traveller site provision policies in their Development Plan.
cy-gb	Ar ôl ei gwblhau, bydd y GTAA yn rhoi i’r Awdurdod Lleol yr holl ddata perthnasol sydd eu hangen ar gyfer ei strategaeth dai leol a’i bolisïau ar ddarparu safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr yn ei Gynllun Datblygu.

en-gb	An assessment of Gypsy and Traveller accommodation needs will mean they will be understood and can be set out alongside other housing needs.
cy-gb	Drwy asesu anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr, gellir eu deall a’u disgrifio ochr yn ochr ag anghenion tai eraill.

en-gb	Just as for the rest of the community, needs assessments are primarily required to understand and meet need, not simply demand or aspiration.
cy-gb	Yn yr un modd â gweddill y gymuned, y prif reswm dros gynnal asesiadau o anghenion yw deall a chwrdd ag anghenion, nid deall y galw neu ddyhead yn unig.

en-gb	The assessment aims for Gypsies and Travellers will be the same as for other sectors of the community.
cy-gb	Yr un fydd y nodau wrth asesu anghenion Sipsiwn a Theithwyr ag ar gyfer sectorau eraill yn y gymuned.

en-gb	However, the shortage of Gypsy and Traveller accommodation, as well as the distinctive lifestyle and culture of Gypsies and Travellers, will mean the process for undertaking the review is substantially different.
cy-gb	Fodd bynnag, oherwydd prinder y llety i Sipsiwn a Theithwyr, yn ogystal â ffordd o fyw a diwylliant neilltuol Sipsiwn a Theithwyr, bydd y broses adolygu’n wahanol iawn.

en-gb	Unlike other sectors of the community, Gypsies and Travellers reside in three main types of accommodation:
cy-gb	Yn wahanol i sectorau eraill yn y gymuned, mae Sipsiwn a Theithwyr yn preswylio mewn tri math o lety’n bennaf:

en-gb	bricks and mortar housing;
cy-gb	tai confensiynol;

en-gb	authorised Local Authority or private mobile home sites; and
cy-gb	safleoedd awdurdodedig i gartrefi symudol o dan berchenogaeth yr Awdurdod Lleol neu berchenogaeth breifat;

en-gb	unauthorised sites (either unauthorised encampments, on land they do not own, or unauthorised developments, on land they do own).
cy-gb	safleoedd diawdurdod (un ai gwersylloedd diawdurdod ar dir nad ydynt yn berchen arno neu ddatblygiadau diawdurdod ar dir sy’n eiddo iddynt).

en-gb	The accommodation needs of Gypsy and Traveller communities may differ from the rest of the population because of:
cy-gb	Gall anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr fod yn wahanol i weddill y boblogaeth oherwydd:

en-gb	their nomadic or semi-nomadic pattern of life;
cy-gb	eu ffordd nomadig neu led-nomadig o fyw;

en-gb	the caravan-dwelling culture of some; movement between housing and caravans;
cy-gb	y diwylliant o breswylio mewn carafannau sydd gan rai; symud i fyw rhwng tai a charafannau;

en-gb	their presence on unauthorised encampments or developments.
cy-gb	eu presenoldeb mewn gwersylloedd neu ddatblygiadau diawdurdod;

en-gb	patterns of extended family living.
cy-gb	ffyrdd o fyw mewn teuluoedd estynedig.

en-gb	Mobility between areas may have the following implications for carrying out an assessment:
cy-gb	Mae’r symud rhwng ardaloedd yn creu’r goblygiadau posibl hyn ar gyfer cynnal asesiad:

en-gb	the possibility of working on a regional level in both carrying out assessments and delivering solutions to site provision;
cy-gb	y posibilrwydd o weithio ar lefel ranbarthol i gynnal asesiadau a sicrhau ffyrdd o ddarparu safleoedd;

en-gb	the timing of the accommodation assessment for Gypsies and Travellers will need to be considered (see paragraph 114);
cy-gb	bydd angen ystyried amseriad yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr (gweler paragraff 114);

en-gb	different questions may need to be asked (see Annex 2);
cy-gb	mae’n bosibl y bydd angen gofyn cwestiynau gwahanol (gweler Atodiad 2);

en-gb	different data sources may need to be used (see paragraph 85).
cy-gb	efallai y bydd angen defnyddio ffynonellau data gwahanol (gweler paragraff 85).

en-gb	It is important to consider:
cy-gb	Mae’n bwysig ystyried:

en-gb	How you identify and engage with those to be surveyed (see paragraph 91);
cy-gb	Sut y byddwch yn pennu ac yn ymgysylltu â’r rheini sydd i’w cynnwys yn yr arolwg (gweler paragraff 91);

en-gb	How interviewers put questions (see paragraph 116).
cy-gb	Sut y bydd cyfwelwyr yn geirio cwestiynau (gweler paragraff 116).

en-gb	If your authority has little knowledge of, or reliable data on, Gypsies and Travellers, it is even more important groups supporting these communities are engaged to ensure the assessment is as precise as possible.
cy-gb	Os mai ychydig o wybodaeth neu ddata dibynadwy sydd gan eich awdurdod am Sipsiwn a Theithwyr, mae’n bwysicach byth eich bod yn cynnwys grwpiau sy’n cynorthwyo’r cymunedau hyn er mwyn sicrhau bod yr asesu mor gywir â phosibl.

en-gb	After the initial GTAA has been completed in 2015/16, the process must be redone at least every 5 years to ensure the evidence remains robust.
cy-gb	Ar ôl cwblhau’r GTAA cyntaf yn 2015/16, rhaid ailgynnal y broses bob 5 mlynedd o leiaf i sicrhau bod y dystiolaeth yn parhau’n gadarn.

en-gb	Local Authorities are able to undertake GTAAs more frequently than this if they choose to do so.
cy-gb	Gall Awdurdodau Lleol gynnal y GTAA yn amlach os byddant yn dewis.

en-gb	This is discussed further in Chapter Six – Review and Update.
cy-gb	Rydym yn trafod hyn ymhellach ym Pennod Chwech.

en-gb	It is also recommended local Councillors are made aware of the requirement to conduct a GTAA and of this guidance.
cy-gb	Rydym hefyd yn argymell bod Cynghorwyr lleol yn cael eu hysbysu am y gofyniad i gynnal GTAA ac am y canllawiau hyn.

en-gb	Providing Gypsy and Traveller sites can be a sensitive issue within communities and it may be helpful to ensure Council members are fully briefed at an early stage.
cy-gb	Mae darparu safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr yn gallu bod yn fater sensitif mewn cymunedau a bydd mantais mewn sicrhau bod aelodau Cyngor wedi’u briffio’n drwyadl o’r dechrau.

en-gb	Carrying out the assessment
cy-gb	Cynnal yr asesiad

en-gb	Preparation and partnership working
cy-gb	Paratoi a gweithio mewn partneriaeth

en-gb	The degree of sensitivity which often surrounds Gypsy and Traveller issues will make it very important to achieve buy-in for the accommodation assessment process, from local politicians and the settled community.
cy-gb	Oherwydd y sensitifrwydd a geir yn aml ynghylch materion Sipsiwn a Theithwyr, bydd yn bwysig iawn cynnwys gwleidyddion lleol a’r gymuned sefydlog yn y broses asesu llety.

en-gb	If the process is not seen as legitimate, it will be much harder to get support for the later stages of providing Gypsy and Traveller sites.
cy-gb	Os na fydd y broses yn cael ei gweld yn un ddilys, bydd yn fwy anodd sicrhau cefnogaeth i’r camau a gymerir wedyn i ddarparu safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	The risk of the process being seen as illegitimate needs to be carefully considered when designing the study, as this data will form crucial evidence when assessing future site applications and the Local Development Plan (LDP).
cy-gb	Rhaid ystyried y perygl o weld y broses yn un annilys wrth gynllunio’r astudiaeth, gan y bydd y data hyn yn dystiolaeth hanfodol ar gyfer asesu ceisiadau am safleoedd yn y dyfodol ac ar gyfer y Cynllun Datblygu Lleol (CDLl).

en-gb	It is essential the process also has credibility and acceptance within the Gypsy and Traveller community.
cy-gb	Mae hefyd yn hanfodol bod cymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn ymddiried yn y broses ac yn ei derbyn.

en-gb	If not, it may be difficult to engage community members and the accuracy of the assessment will be undermined.
cy-gb	Fel arall, gall fod yn anodd cynnwys aelodau o’r cymunedau a bydd hyn yn amharu ar gywirdeb yr asesiad.

en-gb	The Local Authority is responsible for deciding who the lead agency should be to take the assessment process forward.
cy-gb	Yr Awdurdod Lleol sy’n gyfrifol am benderfynu pa asiantaeth arweiniol fydd yn llywio’r broses asesu.

en-gb	This should normally be the Local Authority itself, usually either the Housing or Planning Department.
cy-gb	Fel arfer, yr Awdurdod Lleol ei hun fydd yn arwain, drwy’r Adran Dai neu’r Adran Gynllunio.

en-gb	Whoever is appointed should ensure the Housing and Planning Departments work closely together, have suitable seniority to take ownership of the outcome, and ensure policies are adopted across the Local Authority as a whole.
cy-gb	Bydd yn bwysig bod pwy bynnag a gaiff ei benodi’n sicrhau bod yr Adran Dai a’r Adran Gynllunio yn cydweithio’n agos, bod ganddynt awdurdod priodol i weithredu ar ganlyniad y broses, a bod polisïau’n cael eu mabwysiadu ar draws yr Awdurdod Lleol.

en-gb	While the responsibility to carry out the assessment rests with individual Local Authorities, it is possible to work in partnership with others.
cy-gb	Er mai’r Awdurdodau Lleol eu hunain sy’n gyfrifol am gynnal yr asesiad, gallant weithio mewn partneriaeth ag eraill.

en-gb	The potential benefits of such an approach are particularly relevant in relation to the Gypsy and Traveller community because of their mobility and travelling patterns, which are liable to cross Local Authority boundaries, and which must be understood if appropriate transit provision is to be made.
cy-gb	Mae’r manteision posibl o weithredu fel hyn yn berthnasol iawn yng nghyswllt Sipsiwn a Theithwyr oherwydd eu patrymau symud a theithio, sy’n dueddol o groesi ffiniau Awdurdodau Lleol, a rhaid deall y rhain er mwyn darparu safleoedd tramwy priodol.

en-gb	Working in regional partnerships may save costs and improve the data available to assess need.
cy-gb	Gellir arbed costau a chael data gwell i asesu anghenion drwy weithio mewn partneriaethau rhanbarthol.

en-gb	All Local Authorities in Wales must undertake their first accommodation assessments under the Housing (Wales) Act 2014 within 12 months of commencement.
cy-gb	Rhaid i bob Awdurdod Lleol yng Nghymru gynnal ei asesiad llety cyntaf o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014 o fewn 12 mis ar ôl cychwyn darpariaethau’r ddeddf.

en-gb	This provides authorities with a unique opportunity to work together to produce regional assessments of pitch needs.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi cyfle unigryw i awdurdodau i gydweithio i lunio asesiadau rhanbarthol o anghenion am leiniau preswyl.

en-gb	Nevertheless, Local Authorities have the flexibility to decide to undertake individual GTAAs or regional GTAAs.
cy-gb	Er hynny, mae Awdurdodau Lleol yn rhydd i ddewis cynnal GTAA unigol neu GTAA rhanbarthol.

en-gb	Partnership working should aim to deliver:
cy-gb	Wrth weithio mewn partneriaeth dylid ceisio sicrhau:

en-gb	a better understanding of the need across the administrative boundaries;
cy-gb	gwell dealltwriaeth o anghenion ar draws ffiniau’r awdurdodau;

en-gb	a better understanding of travelling patterns;
cy-gb	gwell dealltwriaeth o batrymau teithio;

en-gb	a common approach and consistency across the area;
cy-gb	dull cyson a chyffredin o weithredu ar draws yr ardal;

en-gb	economies of cost and scale;
cy-gb	arbedion cost a maint;

en-gb	reduced risks of double counting;
cy-gb	llai o berygl o gyfrif ddwywaith;

en-gb	opportunities to work together to devise a concerted and strategic approach to Gypsy and Traveller mobile home site shortages and enforcement against unauthorised sites.
cy-gb	cyfleoedd i gydweithio i ddyfeisio dull strategol a chytûn o ddelio â phrinder safleoedd ar gyfer cartrefi symudol Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	If Local Authorities are keen to produce regional GTAAs, early discussions must take place with other Local Authorities in the region to identify the scope for partnership working, and the most appropriate areas to be involved.
cy-gb	Os bydd Awdurdodau Lleol yn awyddus i lunio GTAA rhanbarthol, rhaid cynnal trafodaethau cynnar ag Awdurdodau Lleol eraill yn y rhanbarth i bennu’r cyfleoedd i weithio mewn partneriaeth, a’r ardaloedd mwyaf priodol i’w cynnwys.

en-gb	Any delays in the process of undertaking the GTAA or adopting its findings could put Local Authorities at risk of breaching their statutory duty to submit the GTAA to Welsh Ministers within specified time limits in the Housing (Wales) Act 2014.
cy-gb	Byddai unrhyw oedi yn y broses o gynnal y GTAA neu o fabwysiadu ei ganfyddiadau’n gallu rhoi Awdurdodau Lleol mewn perygl o dorri eu dyletswydd statudol i gyflwyno’r GTAA i Weinidogion Cymru o fewn y terfynau amser a bennwyd o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014.

en-gb	Therefore, early agreement of the process for commissioning and adopting the findings of GTAAs is essential in any regional partnership.
cy-gb	Felly bydd yn hanfodol bod unrhyw bartneriaeth ranbarthol yn cytuno’n gynnar ar y broses ar gyfer comisiynu GTAA a mabwysiadu ei ganfyddiadau.

en-gb	When assessing which areas should cooperate to understand regional needs, Local Authorities should have regard to the knowledge and experience of their officers and members of the local Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Wrth asesu pa ardaloedd a ddylai gydweithredu i ddeall anghenion rhanbarthol, bydd yn bwysig bod Awdurdodau Lleol yn ystyried y wybodaeth a’r profiad sydd gan eu swyddogion ac aelodau o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr lleol.

en-gb	The area to be covered should largely depend on travel and movement patterns within the region or where existing sites are situated close to administrative boundaries, which community members will be able to explain.
cy-gb	Bydd yr ardal sydd i’w chynnwys wedi’i seilio’n bennaf ar batrymau symud a theithio o fewn y rhanbarth neu, os yw safleoedd yn agos i’r ffiniau rhwng awdurdodau, ar ba aelodau o’r cymunedau a fydd yn gallu eu hegluro.

en-gb	The involvement of key individuals from Gypsy and Traveller communities at an early stage in these discussions will help to inform the partnership area which would produce most effective results.
cy-gb	Drwy gynnwys unigolion allweddol o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn gynnar yn y trafodaethau hyn, gallant gyfrannu at benderfynu ar yr ardal bartneriaeth a fydd yn rhoi’r canlyniadau mwyaf effeithiol.

en-gb	It is essential the data arising from jointly conducted assessments remains capable of disaggregation to the Local Authority level, to ensure each partner retains ownership of its own information base and can produce this information in circumstances involving Development Plan hearings, a planning inquiry or appeal specific to the situation within each individual Local Authority.
cy-gb	Bydd yn hanfodol bod modd datgyfuno’r data sy’n deillio o asesiadau ar y cyd ar lefel yr Awdurdod Lleol er mwyn sicrhau bod pob partner yn cadw ei sylfaen wybodaeth ei hun a’i fod yn gallu darparu’r wybodaeth hon mewn amgylchiadau sy’n gysylltiedig â gwrandawiadau ar y Cynllun Datblygu, ymchwiliadau cynllunio neu apêl sy’n ymwneud yn benodol â’r sefyllfa ym mhob Awdurdod Lleol.

en-gb	Where National Park Authorities exist within the Local Authority area, the data must be capable of disaggregation within and outside the National Park Authority boundary.
cy-gb	Os oes Awdurdod Parc Cenedlaethol o fewn ardal yr Awdurdod Lleol, rhaid bod modd datgyfuno’r data ar gyfer yr ardaloedd y tu mewn a’r tu allan i ffin yr Awdurdod Parc Cenedlaethol.

en-gb	This is because the National Park Authorities are also required to produce Development Plans and the GTAA will provide evidence to underpin each plan.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw ei bod yn ofynnol hefyd i Awdurdodau Parc Cenedlaethol lunio Cynlluniau Datblygu a bydd y GTAA yn darparu tystiolaeth ar gyfer pob cynllun.

en-gb	Local Authorities are also required to submit accommodation assessments for approval of Welsh Ministers, which identify the needs within the specific Local Authority area.
cy-gb	Mae hefyd yn ofynnol i Awdurdodau Lleol gyflwyno asesiadau llety i’w cymeradwyo gan Weinidogion Cymru, sy’n dynodi’r anghenion o fewn ardal yr Awdurdod Lleol unigol.

en-gb	The duty to undertake GTAAs, under Part 3 of the Housing (Wales) Act 2014, rest with individual Local Authorities, rather than regional partnerships.
cy-gb	Mae’r ddyletswydd i gynnal GTAA, o dan Ran 3 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014, wedi’i gosod ar Awdurdodau Lleol unigol, yn hytrach na phartneriaethau rhanbarthol.

en-gb	Therefore, Local Authorities have the power to undertake GTAAs independently if they feel it would be more appropriate or practical to do so
cy-gb	Felly, mae pwˆ er gan Awdurdodau Lleol i gynnal GTAA yn annibynnol os credant fod hynny’n fwy priodol neu ymarferol.

en-gb	Project management
cy-gb	Rheoli’r prosiect

en-gb	A steering group for the work will help to ensure the process is informed by all available expertise to produce the most effective assessment possible.
cy-gb	Bydd y grwˆ p sy’n llywio’r gwaith yn helpu i sicrhau bod y broses yn cynnwys yr holl arbenigedd sydd ar gael er mwyn llunio’r asesiad mwyaf effeithiol posibl.

en-gb	It is important key stakeholders are aware and involved at an early stage.
cy-gb	Bydd yn bwysig bod rhanddeiliaid allweddol yn gwybod am y broses ac yn cymryd rhan ynddi’n gynnar.

en-gb	Fundamentally, the group should be composed of those who have established networks within these communities and those with accountability for meeting the accommodation needs of these communities.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod y grwˆ p yn cynnwys y rheini sydd wedi sefydlu rhwydweithiau o fewn y cymunedau hyn a’r rheini sy’n atebol am gwrdd ag anghenion llety’r cymunedau hyn.

en-gb	These may include representatives from:
cy-gb	Gall gynnwys cynrychiolwyr:

en-gb	Local Authority Housing and Planning Departments;
cy-gb	Adrannau Tai a Chynllunio’r Awdurdod Lleol;

en-gb	Local Gypsy and Traveller community;
cy-gb	cymunedau Sipsiwn a Theithwyr leol;

en-gb	organisations working to support Gypsy and Traveller communities (Annex 1);
cy-gb	sefydliadau sy’n cynorthwyo cymunedau Sipsiwn a Theithwyr (Atodiad 1);

en-gb	other relevant services such as Traveller education services, Gypsy and Traveller liaison officers or health board officers who work closely with Gypsy and Traveller communities and may have the best knowledge of communities in the area; and
cy-gb	gwasanaethau perthnasol eraill fel gwasanaethau addysg i Deithwyr, swyddogion cyswllt Sipsiwn a Theithwyr neu weithwyr byrddau iechyd sy’n cydweithio’n agos â chymunedau Sipsiwn a Theithwyr ac sydd â’r wybodaeth orau am gymunedau yn yr ardal;

en-gb	Local Authority Councillor, for example, the Equality or Planning portfolio holder.
cy-gb	Cynghorydd Awdurdod Lleol, er enghraifft, deiliad y portffolio Cydraddoldeb neu Gynllunio.

en-gb	It may also be useful to include someone with detailed knowledge of the GTAA in adjoining geographical areas.
cy-gb	Hefyd gall fod yn fanteisiol cynnwys rhywun sydd â gwybodaeth fanwl am y GTAA mewn ardaloedd cyfagos.

en-gb	The involvement of members of the local Gypsy and Traveller communities is an important part of the steering group composition and should not be omitted or delayed.
cy-gb	Bydd yn bwysig cynnwys aelodau o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr lleol yn y grwˆ p llywio a rhaid peidio ag anghofio hyn na’i ohirio.

en-gb	Their involvement should help to counter perceptions the study is being done ‘to’ Gypsy and Traveller communities, rather than ‘with’ them.
cy-gb	Drwy eu cynnwys gellir gwrthweithio’r syniad bod yr astudiaeth yn cael ei gwneud ‘ar gyfer’ cymunedau Sipsiwn a Theithwyr, yn hytrach na ‘gyda’ nhw.

en-gb	Their involvement may also provide a crucial perspective on the travelling patterns of communities and the need (or otherwise) to work on a regional basis.
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl y byddant yn cynnig dealltwriaeth hanfodol o batrymau teithio’r cymunedau a’r angen i weithio ar lefel ranbarthol neu beidio.

en-gb	It will also strengthen opportunities for the study to be well publicised amongst community members and explore the best way of engaging community members to gather the required information.
cy-gb	Ceir mwy o gyfleoedd hefyd drwy eu cynnwys i hysbysebu’r astudiaeth ymysg aelodau’r gymuned ac ystyried y ffordd orau o gynnwys aelodau’r gymuned wrth gasglu’r wybodaeth sydd ei hangen.

en-gb	Some Gypsy and Traveller community members may be reluctant to participate in the primary survey due to past experiences of being interviewed without the subsequent development of necessary sites.
cy-gb	Gall rhai aelodau o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr fod yn amharod i gymryd rhan yn yr arolwg i gasglu data cynradd oherwydd profiad o gael eu cyf-weld yn y gorffennol lle nad oedd hynny wedi arwain at ddatblygu safleoedd angenrheidiol.

en-gb	Involving community members in the steering group should help to reassure some regarding the likelihood of the GTAA yielding a positive result.
cy-gb	Bydd cynnwys aelodau o’r gymuned yn y grwˆ p llywio yn helpu i sicrhau rhai yn y gymuned fod y GTAA yn debygol o arwain at ganlyniad cadarnhaol.

en-gb	When selecting community members to participate in the steering group, community members themselves could be given an opportunity to nominate well-respected individuals.
cy-gb	Wrth ddewis aelodau o’r gymuned i gymryd rhan yn y grwˆ p llywio, gellid rhoi cyfle i aelodau’r gymuned eu hunain i enwebu unigolion uchel eu parch.

en-gb	Organisations who work closely with these communities could also nominate those who they believe would be able to support the steering group aims.
cy-gb	Hefyd byddai sefydliadau sy’n cydweithio’n agos â’r cymunedau hyn yn gallu enwebu’r rheini a fydd yn eu barn nhw’n hyrwyddo nodau’r grwˆ p llywio.

en-gb	Although the views of these community members will not be representative of everyone, they may offer a different perspective as members of the community whose accommodation needs are being assessed.
cy-gb	Er na fydd yr aelodau o’r gymuned yn cyfleu barn pawb yn y gymuned, gallant gynnig safbwynt gwahanol fel aelodau o’r gymuned y mae ei hanghenion llety’n cael eu hasesu.

en-gb	Furthermore, community members may be able to provide some advice on the appropriateness of proposed engagement techniques, expected questions emanating from the community and ways to manage expectations.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, gall aelodau o’r gymuned gynnig cyngor ynghylch a yw’r dulliau ymgysylltu arfaethedig yn briodol, pa gwestiynau y gellir eu disgwyl gan y gymuned a ffyrdd o reoli disgwyliadau.

en-gb	Gypsy and Traveller representation on the steering group is likely to form a minority.
cy-gb	Mae’n debygol mai lleiafrif fydd cynrychiolwyr Sipsiwn a Theithwyr ar y grwˆ p llywio.

en-gb	However, the Local Authority should endeavour to ensure their views are given due weight as they are more likely to be able to advise on their own communities.
cy-gb	Er hynny, dylai’r Awdurdod Lleol geisio sicrhau bod eu barn yn cael sylw dyladwy gan eu bod yn fwy tebygol o allu cynnig gwybodaeth am eu cymunedau eu hunain.

en-gb	In areas with a small Gypsy and Traveller population it may not be possible to achieve steering group representation from these communities.
cy-gb	Mewn ardaloedd lle mae’r boblogaeth o Sipsiwn a Theithwyr yn fach, efallai na fydd modd cael cynrychiolaeth o’r cymunedau hyn ar y grwˆ p llywio.

en-gb	However, the likely value arising from having such members of the group should persuade Local Authorities to exercise its influence as far as possible to engage community members.
cy-gb	Fodd bynnag, oherwydd y fantais debygol o gael aelodau o’r fath yn y grwˆ p, dylai Awdurdodau Lleol wneud popeth yn eu gallu i gynnwys aelodau o’r cymunedau.

en-gb	It may be easier to achieve participation through education or health members of the steering group, who are likely to have more established links.
cy-gb	Gallai fod yn haws sicrhau cyfranogiad drwy ymdrechion gan aelodau o’r grwˆ p llywio sy’n ymwneud ag addysg neu iechyd, gan ei bod yn debygol bod ganddynt fwy o gysylltiadau.

en-gb	The steering group should have a range of responsibilities, including:
cy-gb	Bydd cyfrifoldebau amrywiol gan y grwˆ p llywio, gan gynnwys:

en-gb	recommending the survey area;
cy-gb	argymell ardal yr arolwg;

en-gb	design the study aims and outcomes;
cy-gb	pennu nodau a chanlyniadau’r astudiaeth;

en-gb	appoint the researchers (in-house or external);
cy-gb	penodi ymchwilwyr (mewnol neu allanol);

en-gb	publicising the study to stakeholders;
cy-gb	hysbysebu’r astudiaeth ymysg rhanddeiliaid;

en-gb	providing local knowledge to the researchers;
cy-gb	darparu gwybodaeth leol i’r ymchwilwyr;

en-gb	providing feedback to consultation participants and stakeholders;
cy-gb	darparu adborth i’r rheini sy’n ymateb i’r ymgynghoriad ac i randdeiliaid;

en-gb	ensuring results are taken seriously and acted upon.
cy-gb	sicrhau bod y canlyniadau’n cael eu cymryd o ddifrif a bod camau’n cael eu cymryd yn eu cylch.

en-gb	Once the extent of the survey area, and any collaboration with other Local Authorities, has been decided the steering group should identify the aims and outcomes which it hopes to derive from the accommodation assessment.
cy-gb	Ar ôl penderfynu ar ardal yr arolwg, ac ar unrhyw gydweithredu ag Awdurdodau Lleol eraill, dylai’r grwˆ p llywio bennu’r nodau a chanlyniadau y mae’n gobeithio eu cael o’r asesiad llety.

en-gb	Key outcomes will include compliance with the Local Authority duties under the Housing (Wales) Act 2014, and to understand the accommodation needs of Gypsies and Travellers, including the need for mobile home pitches which must be provided in the area.
cy-gb	Rhai o’r canlyniadau allweddol fydd cydymffurfio â dyletswyddau’r Awdurdod Lleol o dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014, a deall anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr, gan gynnwys yr angen am leiniau i gartrefi symudol y mae’n rhaid eu darparu yn yr ardal.

en-gb	There may also be other aims which steering group members wish to pursue.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd aelodau’r grwˆ p llywio am gyflawni nodau eraill hefyd.

en-gb	For example, understanding how changes to a particular public service would affect the local Gypsy and Traveller community.
cy-gb	Er enghraifft, deall sut y byddai newidiadau mewn gwasanaeth cyhoeddus penodol yn effeithio ar gymunedau Sipsiwn a Theithwyr lleol.

en-gb	The Local Authority should utilise the universal questionnaire at Annex 2 to ensure key data can be analysed.
cy-gb	Dylai’r Awdurdod Lleol ddefnyddio’r holiadur cyffredinol yn Atodiad 2 er mwyn sicrhau bod modd dadansoddi data allweddol.

en-gb	However, the steering group may wish to consider adding additional optional questions to the end of the questionnaire to capture any locally specific data to achieve other outcomes.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bosibl y bydd y grwˆ p llywio am ystyried ychwanegu cwestiynau dewisol ar ddiwedd yr holiadur i gasglu data sy’n ymwneud â’r ardal leol er mwyn cyflawni canlyniadau eraill.

en-gb	It is recommended any longer questionnaire is piloted with community members to ensure the length of the interview does not jeopardise participation.
cy-gb	Os yw holiadur hirach i gael ei ddefnyddio, rydym yn argymell ei fod yn cael ei dreialu gydag aelodau o’r gymuned i sicrhau na fydd pobl yn cael eu cymell i beidio â chymryd rhan oherwydd hyd y cyfweliad.

en-gb	Establishing clear outcomes will support the steering group in appointing researchers to undertake the evidence gathering and data analysis sections of the accommodation assessment.
cy-gb	Bydd y broses o bennu canlyniadau clir yn helpu’r grwˆ p llywio wrth benodi ymchwilwyr i gasglu tystiolaeth a dadansoddi data ar gyfer yr asesiad llety.

en-gb	The researchers can be in-house staff or external consultants.
cy-gb	Gellir penodi staff mewnol neu ymgynghorwyr allanol yn ymchwilwyr.

en-gb	More information on appointing researchers can be found from paragraph 71.
cy-gb	Mae mwy o wybodaeth am benodi ymchwilwyr ym mharagraff 71.

en-gb	Once researchers have been appointed, the steering group should focus on providing support.
cy-gb	Ar ôl penodi ymchwilwyr, dylai’r grwˆ p llywio ganolbwyntio ar ddarparu cymorth.

en-gb	Firstly, they should utilise their networks within relevant Local Authority departments and Gypsy and Traveller communities to ensure the GTAA is well publicised and all interested community members know how they can participate.
cy-gb	Yn gyntaf, dylai ddefnyddio ei rwydweithiau yn adrannau perthnasol yr Awdurdod Lleol ac mewn cymunedau Sipsiwn a Theithwyr i sicrhau bod y GTAA wedi’i hysbysebu’n dda a bod yr holl aelodau o’r gymuned sydd am gymryd rhan yn gwybod sut i wneud hynny.

en-gb	The steering group should also seek to ensure the researchers are provided with all relevant local knowledge and contacts to ensure they can produce a complete study of accommodation needs of the Gypsy and Traveller communities in the area.
cy-gb	Hefyd dylai’r grwˆ p llywio geisio sicrhau bod yr ymchwilwyr yn cael yr holl wybodaeth leol berthnasol a manylion am gysylltiadau fel y gallant lunio astudiaeth gyflawn o anghenion llety’r cymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn yr ardal.

en-gb	Local Authorities will need to consider and comply with data protection issues and any restrictions on sharing data.
cy-gb	Bydd angen i Awdurdodau Lleol ystyried a chydymffurfio â gofynion ar gyfer diogelu data ac unrhyw gyfyngiadau ar rannu data.

en-gb	After the researchers have completed the study and analysed the results, the steering group should ensure feedback is provided to all participants and stakeholders (in compliance with data protection restrictions).
cy-gb	Wedi i’r ymchwilwyr gwblhau’r astudiaeth a dadansoddi’r canlyniadau, dylai’r grwˆ p llywio sicrhau bod adborth yn cael ei ddarparu i’r holl gyfranogwyr a rhanddeiliaid (gan gydymffurfio â gofynion ar gyfer diogelu data).

en-gb	Without accessible feedback, the participation of community members risks being viewed as tokenistic rather than meaningful as individuals are not able to see how their involvement has influenced local policy.
cy-gb	Os na ddarperir adborth hawdd ei ddeall, mae perygl i’r cyfranogiad gan aelodau o gymunedau gael ei weld yn symbolaidd ac nid yn ystyrlon gan na fydd unigolion yn gallu gweld sut y maent wedi dylanwadu ar bolisi lleol drwy gymryd rhan.

en-gb	Worse still, a lack of feedback can be counter-productive as the same individuals may decline to participate in subsequent consultation processes because of a perception that “nothing ever changes.”
cy-gb	Yn waeth byth, os na roddir adborth, gall hynny fod yn wrthgynhyrchiol gan y byddai’r un unigolion yn gallu gwrthod cymryd rhan mewn ymgyngoriadau yn y dyfodol am eu bod yn teimlo “na fydd pethau byth yn newydd”.

en-gb	Finally, one of the steering group’s most important roles should be to assist the Local Authority to meet its statutory duty to provide the necessary Gypsy and Traveller sites.
cy-gb	Yn olaf, un o rolau pwysicaf y grwˆ p llywio yw helpu’r Awdurdod Lleol i gyflawni ei ddyletswydd statudol i ddarparu’r safleoedd sydd eu hangen i Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	The steering group will draw together the key organisations and individuals to ensure there is accountability for Local Authority progress.
cy-gb	Bydd y grwˆ p llywio’n dod â’r sefydliadau ac unigolion allweddol at ei gilydd i sicrhau atebolrwydd am y cynnydd a wnaiff yr Awdurdod Lleol.

en-gb	If the steering group has achieved a balanced composition of strategic managers and officers from the Local Authority, Gypsies and Travellers, and support organisations for these communities, there should be enough accountability to ensure the assessment results will be fully addressed.
cy-gb	Os yw’r grwˆ p llywio wedi sicrhau aelodaeth gytbwys sy’n cynnwys rheolwyr a swyddogion strategol o’r Awdurdod Lleol, Sipsiwn a Theithwyr, a sefydliadau sy’n cynorthwyo’r cymunedau hyn, bydd digon o atebolrwydd i ymdrin â holl ganlyniadau’r asesiad.

en-gb	Where a GTAA has identified unmet Gypsy and Traveller site need and Welsh Ministers are satisfied the Local Authority has failed to comply with its duty to meet the need, the Local Authority may be directed to do so.
cy-gb	Os bydd GTAA wedi dangos bod angen nas diwallwyd am safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr a bod Gweinidogion Cymru wedi’u hargyhoeddi bod yr Awdurdod Lleol wedi methu â chyflawni ei ddyletswydd i’w darparu, gellir cyfarwyddo’r Awdurdod Lleol i wneud hynny.

en-gb	Appointing Researchers
cy-gb	Penodi Ymchwilwyr

en-gb	Once the survey area and aims have been decided, researchers will need to be appointed to conduct the accommodation assessment study.
cy-gb	Ar ôl penderfynu ar ardal yr arolwg a’r nodau, bydd angen penodi ymchwilwyr i gynnal yr astudiaeth asesu llety.

en-gb	Options include the use of:
cy-gb	Yr opsiynau yw defnyddio:

en-gb	in-house staff – preferably either within the Gypsy and Traveller section or the housing department of the Local Authority; or
cy-gb	staff mewnol – o is-adran Sipsiwn a Theithwyr neu adran dai’r Awdurdod os oes modd; neu

en-gb	consultants.
cy-gb	ymgynghorwyr.

en-gb	It may be sensible for different groups to be involved at different times – for example, in-house staff reviewing the existing data, and specialists being brought in to conduct census style interviews with Gypsies and Travellers.
cy-gb	Gallai fod yn ddoeth cynnwys grwpiau gwahanol ar wahanol adegau – er enghraifft, staff mewnol i adolygu’r data presennol, ac arbenigwyr allanol i gynnal cyfweliadau yn null cyfrifiad â Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Local Authorities may wish to conduct in-house assessments to strengthen their ongoing relationship with local communities.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd Awdurdodau Lleol am gynnal asesiadau’n fewnol er mwyn cryfhau eu perthynas â chymunedau lleol.

en-gb	Where consultants are employed, particular care should be taken to ensure all parties have a clear and detailed understanding of what service the consultant is expected to provide, the methodology to be used and the outcome to be delivered.
cy-gb	Os penodir ymgynghorwyr, rhaid bod yn ofalus iawn i sicrhau bod dealltwriaeth glir a manwl gan bawb sy’n ymwneud â’r asesiad o’r gwasanaeth y mae disgwyl i’r ymgynghorydd ei ddarparu, y dulliau a ddefnyddir a’r canlyniad arfaethedig.

en-gb	Some organisations supporting Gypsies and Travellers have begun tendering to undertake GTAAs due to their experience of engaging with these communities and their ability to identify otherwise hidden populations.
cy-gb	Bellach mae rhai o’r sefydliadau sy’n cynorthwyo Sipsiwn a Theithwyr yn tendro am gynnal Asesiadau Llety Sipsiwn a Theithwyr am fod ganddynt brofiad o ymgysylltu â’r cymunedau hyn ac am eu bod yn gallu adnabod grwpiau cudd yn y boblogaeth.

en-gb	Consultants can range from social research companies to Gypsy and Traveller support organisations or academic institutions.
cy-gb	Ymysg y gwahanol fathau o ymgynghorwyr y mae cwmnïau ymchwil cymdeithasol, sefydliadau cymorth Sipsiwn a Theithwyr a sefydliadau academaidd.

en-gb	Each may have particular strengths which could support the development of the accommodation assessment.
cy-gb	Gall pob un ohonynt fod â chryfderau penodol i helpu i ddatblygu’r asesiad llety.

en-gb	In reaching a decision, Local Authorities will wish to consider:
cy-gb	Wrth ddod i benderfyniad, bydd yr Awdurdod Lleol am ystyried:

en-gb	the capacity and expertise of in-house staff;
cy-gb	gallu ac arbenigedd staff mewnol;

en-gb	the qualifications and track record of consultants, including evidence interviewers have undertaken cultural-awareness training;
cy-gb	cymwysterau a hanes blaenorol yr ymgynghorwyr, gan gynnwys tystiolaeth bod cyfwelwyr wedi’u hyfforddi mewn ymwybyddiaeth ddiwylliannol;

en-gb	how effective each option might be in reaching the target group (e.g. previous relationship with Gypsy and Traveller communities or whether the use of Gypsies and Travellers themselves may be useful to obtain access to the community and secure the trust of those being assessed);
cy-gb	pa mor effeithiol y bydd y gwahanol opsiynau o ran cyrraedd y grwˆ p sydd wedi’i dargedu (e.e. perthynas flaenorol â chymunedau Sipsiwn a Theithwyr neu a fyddai mantais mewn penodi’r Sipsiwn neu Deithwyr eu hunain i ymwneud â’r gymuned a sicrhau ymddiriedaeth y rheini sy’n cael eu hasesu);

en-gb	the ability to analyse primary and secondary data (with the use of this guidance) to assess accommodation needs;
cy-gb	y gallu i ddadansoddi data cynradd ac eilaidd (gan ddilyn y canllawiau hyn) i asesu anghenion llety;

en-gb	the perceived robustness of the process, which will be vital for securing public acceptance of the results;
cy-gb	y farn am effeithiolrwydd y broses, gan y bydd hynny’n hanfodol i sicrhau bod y cyhoedd yn derbyn y canlyniadau;

en-gb	the credibility of each option with both Gypsies and Travellers and the settled community;
cy-gb	hygrededd pob un o’r opsiynau ymysg Sipsiwn a Theithwyr a’r gymuned sefydlog;

en-gb	resources and costs.
cy-gb	adnoddau a chostau.

en-gb	Each of these factors are important considerations when assessing commissioning options.
cy-gb	Mae’n bwysig ystyried pob un o’r ffactorau hyn wrth asesu opsiynau ar gyfer comisiynu.

en-gb	Local Authorities should consider making use of organisations and individuals who are trusted by the local Gypsy and Traveller communities as this is likely to yield a higher rate of participation and more engaged responses to the questionnaire.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ystyried penodi sefydliadau ac unigolion y bydd cymunedau lleol o Sipsiwn a Theithwyr yn ymddiried ynddynt gan fod hyn yn debygol o ddenu mwy i gymryd rhan a sicrhau ymatebion mwy cymwys i’r holiadur.

en-gb	It may be possible to contract a trusted organisation to undertake the interviews, whilst maintaining Local Authority responsibility for analysing the survey responses.
cy-gb	Mae’n bosibl y gellid contractio sefydliad y mae Sipsiwn a Theithwyr yn ymddiried ynddo i gynnal y cyfweliadau, gan gadw’r cyfrifoldeb am ddadansoddi’r ymatebion i’r arolwg yn yr Awdurdod Lleol.

en-gb	It is likely each Local Authority will have additional factors which need to be satisfied.
cy-gb	Mae’n debygol y bydd pob Awdurdod Lleol am ystyried ffactorau ychwanegol.

en-gb	The cost of undertaking the assessment is an important consideration, however, Local Authorities should consider the engagement of communities and robust analysis will be scrutinised by Welsh Ministers before the assessment can be adopted.
cy-gb	Bydd y gost o gynnal yr asesiad yn ystyriaeth bwysig. Fodd bynnag, dylai Awdurdodau Lleol gofio y bydd Gweinidogion Cymru yn craffu ar natur yr ymgysylltu â chymunedau a’r graddau y mae’r dadansoddiad yn ddibynadwy cyn y gellir mabwysiadu’r asesiad.

en-gb	Furthermore, the assessment will eventually be used as evidence to support and be incorporated within the Development Plan, so must be as robust as possible.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, bydd yr asesiad yn cael ei gynnwys fel tystiolaeth yn y Cynllun Datblygu yn y pen draw, felly rhaid iddo fod mor ddibynadwy â phosibl.

en-gb	The results, conclusions or strategies arising from the assessment may potentially become subject to challenge or judicial review.
cy-gb	Gallai’r canlyniadau, casgliadau neu strategaethau sy’n codi o’r asesiad fod yn destun her gyfreithiol neu adolygiad barnwrol.

en-gb	A properly conducted assessment process and clearly evidenced policies to address the outcomes will help to ensure the Local Authority’s actions and decisions are as robust as possible.
cy-gb	Drwy gynnal y broses asesu’n briodol a mabwysiadu polisïau seiliedig ar dystiolaeth i ymdrin â’r canlyniadau, bydd yr Awdurdod Lleol yn gallu sicrhau bod ei weithredoedd a’i benderfyniadau mor gadarn â phosibl.

en-gb	As GTAAs (and resulting policies in Development Plans) are scrutinised during the planning process, it is important to pay attention to how the agreed process will be perceived.
cy-gb	Gan y bydd y GTAA (a pholisïau sy’n deillio ohono mewn Cynlluniau Datblygu) yn destun craffu yn ystod y broses gynllunio, mae’n bwysig ystyried sut y bydd y broses y cytunir arni’n cael ei gweld.

en-gb	Engaging key stakeholders
cy-gb	Cynnwys rhanddeiliaid allweddol

en-gb	Key stakeholders should already be included as part of the project steering group.
cy-gb	Dylai rhanddeiliaid allweddol fod yn aelodau o grwˆ p llywio’r prosiect yn barod.

en-gb	Nevertheless, wider consultation on the design and conduct of the assessment should also be undertaken with local agencies and the local Gypsy and Traveller communities.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd angen ymgynghori’n ehangach hefyd ynghylch cynllunio a chynnal yr asesiad drwy gynnwys asiantaethau lleol a chymunedau lleol o Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	This process will involve mapping the local Gypsy and Traveller communities to ensure the researchers engage as many people as possible.
cy-gb	Un rhan o’r broses hon fydd mapio’r cymunedau lleol o Sipsiwn a Theithwyr i sicrhau bod yr ymchwilwyr yn cynnwys cynifer o bobl â phosibl.

en-gb	It will also require testing of the survey methodology, including proposals regarding who will attend to ask questions, when interviews will be scheduled to take place, the appropriateness of questions, and the most effective phrasing to support maximum understanding.
cy-gb	Bydd hefyd yn galw am roi prawf ar fethodoleg yr arolwg, gan gynnwys cynigion ynghylch pwy a fydd yn gofyn cwestiynau, yr amserlen ar gyfer cynnal cyfweliadau, addasrwydd y cwestiynau, a’r geiriad a fydd yn hawsaf ei ddeall.

en-gb	The Gypsy and Traveller accommodation assessment questionnaire can be found at Annex 2.
cy-gb	Mae holiadur yr asesiad llety Sipsiwn a Theithwyr yn Atodiad 2.

en-gb	It is crucial the purpose of the work is fully explained to the Gypsy and Traveller communities before the survey begins.
cy-gb	Bydd yn hanfodol egluro pwrpas y gwaith i gymunedau Sipsiwn a Theithwyr cyn dechrau’r arolwg.

en-gb	The intention is to help to secure support and buy-in for the process.
cy-gb	Y bwriad fydd sicrhau cefnogaeth a chyfranogiad yn y broses.

en-gb	The Welsh Government will be developing a short film resource during spring 2015 to assist interviewers to explain the value of participation to Gypsies and Travellers.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu paratoi ffilm fer yng ngwanwyn 2015 i helpu cyfwelwyr i egluro’r gwerth o gymryd rhan i Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	The purpose of the data gathering should be made clear and it should be emphasised the data will only be used for the purposes of assessing and meeting accommodation needs.
cy-gb	Rhaid egluro diben y gwaith o gasglu data a phwysleisio mai dim ond ar gyfer asesu a diwallu anghenion llety y bydd y data’n cael eu defnyddio.

en-gb	Where aspirations involve households moving between Local Authority boundaries, households should be given the opportunity to consent for their data to be shared for the specific purpose of discussing needs with other authorities.
cy-gb	Lle mae dyheadau’n ymwneud ag aelwydydd yn symud ar draws ffiniau Awdurdodau Lleol, dylid cynnig cyfle i aelwydydd i gydsynio i’w data gael eu rhannu ag awdurdodau eraill er mwyn trafod eu hanghenion.

en-gb	Local Authorities should consider issuing these households with a privacy notice outlining how their data will be held and processed.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol ystyried rhoi hysbysiad preifatrwydd i’r aelwydydd hyn i egluro’r dull o ddal a phrosesu eu data.

en-gb	It should also be made clear that while the information provided will be used to inform decisions on site provision, and will provide a benefit to the community as a whole, the Local Authority is not committing to meet all the perceived aspirations expressed in the survey.
cy-gb	Dylid egluro hefyd, er y bydd y wybodaeth a ddarperir yn cyfrannu at benderfyniadau ynghylch darparu safleoedd, ac y bydd o fantais i’r gymuned gyfan, nad yw’r Awdurdod Lleol yn ymrwymo i gyflawni’r holl ddyheadau sydd wedi’u mynegi yn yr arolwg.

en-gb	On some occasions the Local Authority will be required to balance ‘needs’ and ‘preferences’ and this is discussed further in paragraph 166.
cy-gb	Weithiau bydd angen i’r Awdurdod Lleol gydbwyso ‘anghenion’ a ‘dewisiadau’ ac mae hyn yn cael ei drafod ymhellach ym mharagraff 166.

en-gb	It is important stakeholders are informed of the progress and outcome of the assessment.
cy-gb	Mae’n bwysig rhoi gwybod i randdeiliaid am gynnydd a chanlyniad yr asesiad.

en-gb	This feedback will ensure community members understand how their views have been taken into account and will add accountability to the process.
cy-gb	Drwy roi’r adborth hwn, bydd aelodau’r gymuned yn deall sut y mae eu barn wedi’i hystyried a bydd yn gwneud y broses yn fwy atebol.

en-gb	The GTAA methodology will be informed by this guidance and the testing process mentioned in paragraph 81 and will comprise of three main components:
cy-gb	Bydd methodoleg y GTAA wedi’i seilio ar y canllawiau hyn a’r broses brofi sydd wedi’i chrybwyll ym mharagraff 81 a bydd yn cynnwys tair prif elfen:

en-gb	an analysis of existing data sources;
cy-gb	dadansoddi’r ffynonellau data presennol;

en-gb	conducting a specialist survey;
cy-gb	cynnal arolwg arbenigol;

en-gb	assessing accommodation needs.
cy-gb	asesu anghenion llety.

en-gb	Analysis of existing data sources
cy-gb	Dadansoddi’r ffynonellau data presennol

en-gb	Some information is currently held by Local Authorities or other agencies, and can be used to inform the assessment, although given the small population size, care will need to be taken to ensure no individuals are identifiable.
cy-gb	Mae rhywfaint o wybodaeth gan Awdurdodau Lleol ac asiantaethau eraill eisoes, a gellir ei defnyddio ar gyfer yr asesiad er y bydd angen cymryd gofal, am fod y boblogaeth dan sylw mor fach, i sicrhau na ellir ei defnyddio i adnabod unigolion.

en-gb	Table 1 – Secondary data sources
cy-gb	Tabl 1 – Ffynonellau data eilaidd

en-gb	Census 2011
cy-gb	Cyfrifiad 2011

en-gb	The Census 2011 included an ethnicity category for ‘Gypsy or Irish Traveller’ for the first time.
cy-gb	Roedd Cyfrifiad 2011 yn cynnwys categori ethnigrwydd ar gyfer ‘Sipsi neu Deithiwr Gwyddelig’ am y tro cyntaf.

en-gb	The data suggests a total population of 2,785 Gypsies and Travellers across Wales.
cy-gb	Mae’r data yn awgrymu mai cyfanswm y boblogaeth o Sipsiwn a Theithwyr ledled Cymru yw 2,785.

en-gb	However, this number may not include Travelling Showpeople or New Travellers.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bosibl nad yw’r nifer hwn yn cynnwys Siewmyn Teithiol na Theithwyr Newydd.

en-gb	The total may also exclude other members of these communities who declined to self-ascribe their ethnicity for fear of discrimination, stronger affiliation with other ethnicity categories (e.g. White Welsh; White Irish) or for other reasons though attempts were made by the Office for National Statistics to address these issues.
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl nad yw’r cyfanswm yn cynnwys aelodau eraill o’r cymunedau hyn sy’n amharod i ddatgan eu hethnigrwydd am eu bod yn ofni gwahaniaethu, am eu bod yn ymuniaethu’n gryfach â chategorïau ethnigrwydd eraill (e.e. Gwyn Cymreig; Gwyn Gwyddelig) neu am resymau eraill er bod y Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi ceisio mynd i’r afael â’r materion hyn.

en-gb	This data has been disaggregated to the Local Authority level by the Office for National Statistics.
cy-gb	Mae’r Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi datgyfuno’r data hyn ar lefel yr Awdurdodau Lleol.

en-gb	Data is also available to show how many households live in each area and in which type of accommodation.
cy-gb	Mae data ar gael hefyd i ddangos nifer yr aelwydydd sy’n byw ym mhob ardal ac ym mha fath o lety.

en-gb	Housing records
cy-gb	Cofnodion tai

en-gb	In areas with Local Authority Gypsy and Traveller sites, Information should be available from site management records.
cy-gb	Mewn ardaloedd lle mae Awdurdodau Lleol yn darparu safleoedd i Sipsiwn a Theithwyr, dylai gwybodaeth fod ar gael yng nghofnodion rheoli’r safleoedd.

en-gb	These may provide useful information regarding pitch turnover, pitch waiting lists and pitch assignment applications.
cy-gb	Gellir cael gwybodaeth ddefnyddiol ynddynt ynghylch trosiant lleiniau, rhestrau aros am leiniau a cheisiadau am aseinio lleiniau.

en-gb	Registered Social Landlords may also have data relating to Gypsy and Traveller residents or those on waiting lists.
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl y bydd data gan Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig am Sipsiwn a Theithwyr sy’n breswylwyr neu sydd ar restrau aros.

en-gb	Supporting People staff may have access to information which may help to identify community members to be interviewed.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd staff Cefnogi Pobl yn gallu cael gafael ar wybodaeth a fydd yn helpu i adnabod aelodau o gymunedau i’w cyf-weld.

en-gb	As with other Local Authority housing records and waiting lists, this data may be out of date or incomplete and the households recorded cannot be considered to be representative of the Gypsy and Traveller community as a whole.
cy-gb	Yn yr un modd â chofnodion tai a rhestrau aros eraill sydd gan Awdurdodau Lleol, gallai’r data hyn fod yn hen neu’n anghyflawn ac ni ellir cymryd bod yr aelwydydd a gofnodwyd yn nodweddiadol o’r gymuned gyfan o Sipsiwn a Theithwyr.

en-gb	Local Authority Planning records
cy-gb	Cofnodion Cynllunio Awdurdodau Lleol

en-gb	Information relating to private authorised sites will be available to the Local Planning Authority through the planning application process.
cy-gb	Bydd gwybodaeth ar gael i’r Awdurdod Cynllunio Lleol am safleoedd awdurdodedig preifat drwy’r broses ceisiadau cynllunio.

en-gb	This should include the number of caravans/pitches permitted on each site, whether the planning permission was granted on a permanent or temporary basis, and whether it restricted occupancy to named individuals.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys nifer y carafannau/lleiniau a ganiatawyd ar bob safle, a roddwyd caniatâd cynllunio parhaol neu dros dro, ac a oedd yn cyfyngu meddiannaeth i unigolion a enwyd.

en-gb	Local Authorities should also gather data on unauthorised developments in their area.
cy-gb	Dylai Awdurdodau Lleol gasglu data hefyd am ddatblygiadau diawdurdod yn eu hardal.

en-gb	This should include the number of caravans or pitches on each site, and planning applications, appeals and/ or enforcement action over the previous 5 years.
cy-gb	Bydd y rhain yn cynnwys nifer y carafannau neu leiniau ar bob safle, a cheisiadau cynllunio, apelau a/neu gamau gorfodi dros y 5 mlynedd blaenorol.

en-gb	This data may be out of date or incomplete.
cy-gb	Gallai’r data hyn fod yn hen neu’n anghyflawn.

en-gb	Nevertheless, it can be used with other information to help indicate the adequacy of current site provision and the extent of need for sites.
cy-gb	Er hynny, gellir eu defnyddio gyda gwybodaeth arall i ddangos a yw’r ddarpariaeth bresennol o safleoedd yn ddigonol a maint yr angen am safleoedd.

en-gb	Any use and interpretation of these figures should clearly note the limitations of the data.
cy-gb	Rhaid cyfeirio’n glir at gyfyngiadau’r data wrth ddefnyddio neu ddehongli’r ffigurau hyn.

en-gb	Caravan Count
cy-gb	Cyfrifiad Carafannau

en-gb	Historically, the Caravan Count has been a biannual snapshot of Gypsy and Traveller caravans within the Local Authority area.
cy-gb	Yn y gorffennol, mae’r Cyfrifiad Carafannau wedi rhoi ciplun chwemisol o’r sefyllfa o ran carafannau Sipsiwn a Theithwyr yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	However, from Spring 2015 the Caravan Count will be developed into an all year log of unauthorised camping across Wales, in addition to the usual biannual data on authorised sites.
cy-gb	Fodd bynnag, o wanwyn 2015 bydd y Cyfrifiad Carafannau’n cael ei droi’n log blwyddyn gyfan o wersylla diawdurdod ledled Cymru, yn ychwanegol i’r data arferol am safleoedd awdurdodedig a gesglir ddwywaith y flwyddyn.

en-gb	This will provide Local Authorities with much better data regarding the frequency, location, size and type of unauthorised sites they experience and help them to better plan to meet needs.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi data gwell o lawer i Awdurdodau Lleol am amlder, lleoliad, maint a math y safleoedd diawdurdod yn eu hardal ac yn eu helpu i gynllunio’n well i ddiwallu anghenion.

en-gb	Local Authorities will include the number of caravans on all types of site, including authorised private or public sites and unauthorised encampments or developments.
cy-gb	Bydd yr Awdurdodau Lleol yn cynnwys nifer y carafannau ar bob math o safle, gan gynnwys safleoedd preifat neu gyhoeddus awdurdodedig a gwersylloedd neu ddatblygiadau diawdurdod.

en-gb	The Count, however, does not provide information on households’ needs, wishes, aspirations or incomes.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw’r Cyfrifiad yn rhoi gwybodaeth am anghenion, dymuniadau, dyheadau nac incymau’r aelwydydd.

en-gb	In addition, it does not include any Gypsy or Traveller who is living in a house.
cy-gb	Nid yw ychwaith yn cynnwys unrhyw Sipsi neu Deithiwr sy’n byw mewn tyˆ.

en-gb	Though the data has clear limitations it can help to provide a starting point for mapping these communities.
cy-gb	Er bod cyfyngiadau amlwg i’r data, gallant fod yn fan cychwyn i fapio’r cymunedau hyn.

en-gb	Traveller education records
cy-gb	Cofnodion addysg i Deithwyr

en-gb	Local Authorities may also have additional sources of data regarding local Gypsy and Traveller populations, subject to personal confidentiality safeguards, via service providers, such as health service providers and the Traveller Education Service (TES).
cy-gb	Mae hefyd yn bosibl bod ffynonellau data ychwanegol ar gael i Awdurdodau Lleol drwy ddarparwyr gwasanaethau fel y gwasanaeth iechyd a’r Gwasanaeth Addysg i Deithwyr (TES), ynghylch poblogaethau lleol o Sipsiwn a Theithwyr. Bydd mesurau diogelu cyfrinachedd personol yn gymwys i’r ffynonellau hyn.

en-gb	The TES will have information on Gypsy and Traveller pupil numbers via the Pupil Level Annual School Census (PLASC) and other records.
cy-gb	Bydd gwybodaeth ar gael i’r TES am nifer y disgyblion sy’n Sipsiwn a Theithwyr o’r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion (PLASC) a chofnodion eraill.

en-gb	This data appears to record a higher level of Gypsy and Traveller population than the Census 2011.
cy-gb	Mae’n ymddangos bod nifer y Sipsiwn a Theithwyr yn y data hyn yn fwy nag yng Nghyfrifiad 2011.

en-gb	Liaison officers / Support organisations
cy-gb	Swyddogion cyswllt / Sefydliadau cymorth

en-gb	Gypsy and Traveller Liaison Officers or organisations supporting these communities may well have much more detailed personal knowledge of the community, and Local Authorities or partnerships should draw on this when designing and carrying out their assessment (Annex 1).
cy-gb	Mae’n ddigon posibl y bydd gwybodaeth bersonol fwy manwl am y gymuned gan Swyddogion Cyswllt Sipsiwn a Theithwyr a sefydliadau sy’n cynorthwyo’r cymunedau hyn, a dylai Awdurdodau Lleol neu bartneriaethau wneud defnydd ohoni wrth gynllunio a chynnal eu hasesiad (Atodiad 1).

en-gb	Departments with regular contact with Gypsies and Travellers should consider obtaining consent for data sharing for the purposes of accommodation assessments.
cy-gb	Mae’n bwysig bod adrannau sy’n dod i gysylltiad yn gyson â Sipsiwn a Theithwyr yn ystyried cael eu cydsyniad i rannu data i’w defnyddio mewn asesiadau llety.

en-gb	As with all personal data, any transfer will need to comply with the Data Protection Act and any specific legislation relating to the use of certain data. However, for Gypsies and Travellers there is likely to be very little secondary data available.
cy-gb	Yn yr un modd â phob data personol, bydd yn rhaid cydymffurfio â Deddf Diogelu Data ac unrhyw ddeddfwriaeth ynghylch defnyddio mathau penodol o ddata wrth eu trosglwyddo. Fodd bynnag, yn achos Sipsiwn a Theithwyr, mae’n debygol mai ychydig iawn o ddata eilaidd fydd ar gael.

en-gb	Although 76% of Gypsy and Traveller communities (Census – England and Wales data, 2011) are thought to be residing in bricks and mortar, local housing records are unlikely to identify who or where they are.
cy-gb	Er ein bod yn credu bod 76% o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr (data am Gymru a Lloegr o Gyfrifiad 2011) yn byw mewn tai confensiynol, nid yw cofnodion tai lleol yn debygol o ddangos pwy neu ymhle y mae’r bobl hyn.

en-gb	Ethnic monitoring categories often do not identify Gypsies and Travellers separately, and where they do, Gypsies and Travellers in housing may be reluctant to identify themselves as such.
cy-gb	Yn aml, ni fydd categori ar wahân ar gyfer Sipsiwn a Theithwyr wrth fonitro ethnigrwydd ac, os bydd, mae Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw mewn tai’n gallu bod yn amharod i arddel yr hunaniaeth hon.

en-gb	Local Authority housing waiting lists may not be well used by the Gypsy and Traveller community, as many Gypsies and Travellers may not be looking for bricks and mortar housing.
cy-gb	Mae’n bosibl nad yw cymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn gwneud fawr o ddefnydd o restrau aros am dai yr Awdurdodau Lleol am nad oes fawr o alw gan Sipsiwn a Theithwyr am dai confensiynol.

en-gb	Useful data may be available if Local Authorities operate waiting lists which allow households to specify a need for mobile home pitches.
cy-gb	Gallai data defnyddiol fod ar gael mewn rhestrau aros Awdurdod Lleol sy’n caniatáu i aelwydydd nodi bod arnynt angen llain ar gyfer cartref symudol.

en-gb	If Local Authorities do not currently operate such waiting lists, they will be expected to amend their policies to evidence their attempts to engage with Gypsy and Traveller communities (see Table 2 – Engagement Checklist).
cy-gb	Os nad yw Awdurdodau Lleol yn cynnal rhestrau aros o’r fath ar hyn o bryd, bydd disgwyl iddynt newid eu polisïau i ddangos eu bod yn ceisio ymgysylltu â chymunedau Sipsiwn a Theithwyr (gweler Tabl 2 – Rhestr Wirio Ymgysylltu).

en-gb	The records held by other service providers cannot be assumed to be comprehensive either, as they will only record those accessing the service, and it is known Gypsies and Travellers frequently do not take up available services, for a variety of reasons1.
cy-gb	Ni ellir cymryd bod cofnodion sy’n cael eu dal gan ddarparwyr gwasanaethau eraill yn gynhwysfawr ychwaith, gan mai dim ond y rheini sy’n defnyddio’r gwasanaeth a gaiff eu cofnodi, ac rydym yn gwybod nad yw Sipsiwn a Theithwyr yn gwneud defnydd o’r gwasanaethau sydd ar gael mewn llawer achos, am nifer o resymau gwahanol1.

en-gb	Existing data alone will not be sufficient in carrying out an accommodation assessment.
cy-gb	Ni fydd y data sydd ar gael yn ddigon ar eu pen eu hunain i gynnal asesiad llety.

en-gb	As such assessments produced only utilising existing data will not be considered to be comprehensive or detailed enough for approval by Welsh Ministers.
cy-gb	Felly ni fydd asesiadau wedi’u seilio ar ddata sydd ar gael eisoes yn cael eu hystyried yn ddigon cynhwysfawr neu fanwl i gael eu cymeradwyo gan Weinidogion Cymru.

en-gb	This data will only give approximations of need and will provide no specific information in relation to needs and preferences for sites or housing.
cy-gb	Dim ond amcangyfrif o’r anghenion a geir o’r data hyn ac ni fyddant yn rhoi gwybodaeth benodol am anghenion a dewisiadau rhwng safleoedd a thai.

en-gb	Fuller information is needed to ensure Gypsy and Traveller accommodation need is adequately identified.
cy-gb	Bydd angen gwybodaeth fwy cyflawn i sicrhau bod anghenion llety Sipsiwn a Theithwyr yn cael eu dynodi’n ddigonol.

en-gb	Nevertheless, a proper review of the existing secondary data should provide researchers with a good knowledge base, including how they are likely to identify community members.
cy-gb	Er hynny, bydd adolygiad priodol o’r data eilaidd sydd ar gael yn rhoi sylfaen wybodaeth dda i ymchwilwyr, gan gynnwys ffyrdd tebygol o adnabod aelodau o’r cymunedau.

en-gb	Therefore the Local Authority should conduct a specialist survey to obtain further, more detailed, information.
cy-gb	Felly rhaid i’r Awdurdod Lleol gynnal arolwg arbenigol i gael gwybodaeth ychwanegol a mwy manwl.

en-gb	Conducting a specialist survey
cy-gb	Cynnal arolwg arbenigol

en-gb	Undertaking a specialist survey for Gypsy and Traveller communities is likely to involve a unique approach to assessing accommodation needs in the Local Authority area.
cy-gb	Mae cynnal arolwg arbenigol o gymunedau Sipsiwn a Theithwyr yn debygol o alw am ddefnyddio dull unigryw o asesu anghenion llety yn ardal yr Awdurdod Lleol.

en-gb	To achieve the most accurate data and supported conclusions, Local Authorities or partnerships will need to undertake a census style approach to assessments.
cy-gb	Er mwyn cael y data mwyaf cywir a dod i gasgliadau ar eu sail, bydd angen i Awdurdodau Lleol neu bartneriaethau gynnal asesiadau yn null cyfrifiad.

en-gb	Local Authorities will need to identify known Gypsies and Travellers in their area and seek to survey each household’s accommodation needs.
cy-gb	Bydd angen i Awdurdodau Lleol nodi Sipsiwn a Theithwyr hysbys yn eu hardal a cheisio holi am anghenion llety pob aelwyd.

en-gb	It is crucial those undertaking the assessment endeavour to include all known Gypsies and Travellers residing in or resorting to the area to ensure the assessment is seen as legitimate by all and provides the most accurate assessment of unmet need.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod y rheini sy’n cynnal yr asesiad yn ceisio cynnwys yr holl Sipsiwn a Theithwyr hysbys sy’n preswylio neu’n ymgynnull yn yr ardal er mwyn sicrhau bod pawb yn ystyried bod yr asesiad yn ddilys a’i fod yn rhoi’r asesiad mwyaf cywir o anghenion sydd heb eu diwallu.

en-gb	Identifying the community
cy-gb	Pennu’r gymuned

en-gb	When designing the survey, Local Authorities should consider how they are likely to identify Gypsy and Traveller communities living in various types of accommodation.
cy-gb	Wrth gynllunio’r arolwg, rhaid i Awdurdodau Lleol ystyried sut y byddant yn debygol o adnabod Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw mewn gwahanol fathau o lety.

en-gb	Those undertaking surveys must aim to interview at least one representative from each household and not rely on a response from one person from each site.
cy-gb	Wrth gynnal arolygon, rhaid ceisio cyf-weld o leiaf un cynrychiolydd o bob aelwyd a pheidio a dibynnu ar ymateb gan un person ar bob safle.

en-gb	This is required for a variety of reasons, including ensuring information is accurately recorded and to ensure individuals do not become gatekeepers for the whole community or misrepresent accommodation needs of others.
cy-gb	Mae hyn yn ofynnol am nifer o resymau, gan gynnwys yr angen i sicrhau bod gwybodaeth yn cael ei chofnodi’n gywir ac na fydd unigolion yn dod yn borthgeidwaid i’r gymuned gyfan neu’n camliwio anghenion llety pobl eraill.

en-gb	Local Authorities’ best quality data will be held regarding Gypsies and Travellers on existing Local Authority sites.
cy-gb	Bydd data gorau’r Awdurdod Lleol yn ymwneud â Sipsiwn a Theithwyr sy’n byw ar safleoedd presennol yr Awdurdod Lleol.

en-gb	These community members are also likely to be the easiest group to identify and approach.
cy-gb	Mae’n debygol hefyd mai’r aelodau hyn o’r gymuned fydd y grwˆ p hawsaf ei adnabod a chysylltu ag ef.

en-gb	It is important the accommodation needs of concealed (or ‘doubled up’) households sharing pitches are also considered.
cy-gb	Mae hefyd yn bwysig ystyried anghenion llety yr aelwydydd cudd (neu ddwbl) sy’n rhannu lleiniau.

en-gb	The needs of the concealed household should be assessed separately to the needs of household who are agreed tenants of the pitch or house.
cy-gb	Dylid asesu anghenion yr aelwyd gudd ar wahân i anghenion yr aelwyd sy’n denantiaid cydnabyddedig ar y llain neu yn y tyˆ.

en-gb	Other existing authorised sites should be known to Local Authorities through the planning process or local knowledge.
cy-gb	Bydd yr Awdurdod Lleol yn gwybod am safleoedd awdurdodedig eraill drwy’r broses gynllunio neu wybodaeth leol.

en-gb	Approaching these community members should not be any more difficult, though there may be increased suspicion of Local Authority officers where there has been a lack of previous engagement.
cy-gb	Ni ddylai fod yn fwy anodd cysylltu ag aelodau o’r cymunedau hyn, er ei bod yn bosibl y byddant yn fwy amheus o swyddogion yr Awdurdod Lleol os na chysylltwyd â nhw o’r blaen.

en-gb	1 For example, The Race Equality Foundation / Zoe Matthews, ‘The Health of Gypsies and Travellers in the UK’ (2008)
cy-gb	1 Er enghraifft, The Race Equality Foundation / Zoe Matthews, ‘The Health of Gypsies and Travellers in the UK’ (2008)

en-gb	Local Authorities are less likely to have complete knowledge of community members living in conventional bricks and mortar housing.
cy-gb	Mae Awdurdodau Lleol yn llai tebygol o fod â gwybodaeth gyflawn am aelodau o gymunedau sy’n byw mewn tai confensiynol.

en-gb	Some Local Authorities may have established Gypsy and Traveller specific pitch waiting lists or may record ethnicity on their wider social housing waiting lists.
cy-gb	Bydd rhai Awdurdodau Lleol wedi sefydlu rhestrau aros penodol ar gyfer lleiniau Sipsiwn a Theithwyr neu byddant yn cofnodi ethnigrwydd ar eu rhestrau aros cyffredinol am dai cymdeithasol.

en-gb	However, even this data is likely to be incomplete.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n debygol y bydd y data hyn yn anghyflawn hefyd.

en-gb	Authorities should work with specialist professionals (such as Traveller Education Services, specialist health visitors or Gypsy and Traveller liaison officers) and community support organisations (Annex 1), where applicable, to better identify and notify these community members.
cy-gb	Dylai awdurdodau gydweithio â gweithwyr proffesiynol arbenigol (fel y Gwasanaeth Addysg i Deithwyr, ymwelwyr iechyd arbenigol a swyddogion cyswllt Sipsiwn a Theithwyr) a sefydliadau cymorth cymunedol (Atodiad 1), os ydynt yn berthnasol, i adnabod yr aelodau hyn o’r gymuned a’u hysbysu.