en-gb	KS2 Average Point Score
cy-gb	Sgor Pwyntiau cyfartalog CA2

en-gb	Four of these indicators focus on capturing low attainment among children and young people:
cy-gb	Mae pedwar o’r dangosyddion hyn yn canolbwyntio ar gasglu gwybodaeth am gyrhaeddiad isel ymhlith plant a phobl ifanc:

en-gb	The indicator on Key Stage 4 (KS4) Level 2 Inclusive measures the proportion of 15 year olds achieving the equivalent of 5 A*-C grades at GCSE (including maths and English/Welsh), and is based on a three-year average (academic years 2010/11- 2012/13).
cy-gb	Mae’r dangosydd CA4 Lefel 2 Cynhwysol yn mesur cyfran y plant 15 oed sy’n llwyddo i gael cymwysterau cyfwerth â 5 gradd A*-C mewn TGAU (gan gynnwys mathemateg a Saesneg/Cymraeg), ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd tair blynedd dros y blynyddoedd academaidd 2010/11 – 2012/13.

en-gb	The data are derived from PLASC (Pupil Level Annual School Census) and WED (Welsh Examinations Database), Welsh Government.
cy-gb	Mae’r data’n deillio o’r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion a Chronfa Ddata Arholiadau Cymru.

en-gb	The indicator on KS4 Capped Point Score measures the average points per 15 year old for all qualifications at all grades achieved up to the equivalent of 8 GCSEs (i.e. the ‘best 8 GCSEs or equivalent’), and is based on a three-year average (academic years 2010/11-2012/13).
cy-gb	Mae’r dangosydd Sgôr Pwyntiau wedi’i Chapio CA4 yn mesur sgorau pwyntiau cyfartalog fesul disgybl 15 oed ar gyfer yr holl gymwysterau a gyflawnir ar bob gradd hyd at yr hyn sy’n cyfateb i 8 TGAU (h.y. yr ‘8 TGAU gorau neu gyfwerth’), ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd tair blynedd dros y blynyddoedd academaidd 2010/11 – 2012/13.

en-gb	The data are derived from PLASC and WED, Welsh Government.
cy-gb	Mae’r data’n deillio o’r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion a Chronfa Data Arholiadau Cymru.

en-gb	The indicator on Repeat Absenteeism measures the percentage of pupils missing 15 per cent or more of school sessions, and is based on a three-year average (academic years 2010/11-2012/13).
cy-gb	Mae dangosydd y gyfradd Absenoldeb Mynych yn mesur canran y disgyblion sy’n colli 15 y cant neu fwy o sesiynau ysgol, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd tair blynedd dros y blynyddoedd academaidd 2010/11 – 2012/13.

en-gb	The data are derived from by PLASC, Welsh Government.
cy-gb	Mae’r data’n deillio o’r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion.

en-gb	The indicator on KS2 Average Point Score measures the average point scores of pupils as assessed by teachers in the final year of primary school, and is based on a three-year average (academic years 2010/11-2012/13).
cy-gb	Mae’r dangosydd Sgôr Pwyntiau Cyfartalog CA2 yn mesur sgorau pwyntiau cyfartalog disgyblion yn ôl asesiad yr athrawon yn eu blwyddyn olaf yn yr ysgol gynradd, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd tair blynedd dros y blynyddoedd academaidd 2010/11 – 2012/13.

en-gb	The data are derived from NPD (National Pupil Database), PLASC and NDC (National Data Collection), Welsh Government.
cy-gb	Mae’r data’n deillio o Gronfa Ddata Genedlaethol y Disgyblion, y Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion a Chasglu Data Cenedlaethol.

en-gb	The other two indicators focus on capturing the lack of qualifications and skills in adults:
cy-gb	Mae’r ddau ddangosydd arall yn canolbwyntio ar fesur diffyg cymwysterau a sgiliau ymhlith oedolion:

en-gb	The indicator on Not Entering Higher Education measures the proportion of people not entering higher education aged 18-19, and is based on a six-year average (academic years 2005/06-2010/11).
cy-gb	Mae’r dangosydd ar gyfer oedolion Nad Ydynt yn Mynd i Addysg Uwch yn mesur cyfran y bobl 18-19 oed nad ydynt yn mynd i addysg uwch, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd chwe blynedd dros gyfnod blynyddoedd academaidd 2005/6 – 2010/11.

en-gb	The data are provided by HEFCW (Higher Education Funding Council for Wales).
cy-gb	Darperir y data gan Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru.

en-gb	The indicator on No Qualifications measures the number of adults aged 25-64 with no qualifications, and is based on 2011 Census data.
cy-gb	Mae’r dangosydd ar gyfer oedolion Heb Gymwysterau yn mesur nifer yr oedolion 25-64 oed nad oes ganddynt unrhyw gymwysterau, ac mae wedi ei seilio ar ddata Cyfrifiad 2011.

en-gb	Education domain key results
cy-gb	Canlyniadau allweddol y maes addysg

en-gb	The overall patterns for the WIMD 2014 education domain are largely similar to those in WIMD 2011.
cy-gb	Mae patrymau cyffredinol y maes addysg ym MALIC 2014 ar y cyfan yn debyg i’r rhai ym MALIC 2011.

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales for the education domain was Blaenau Gwent (27.7 per cent).
cy-gb	Blaenau Gwent oedd yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer y maes addysg (27.7 y cant).

en-gb	Powys, Ceredigion and Monmouthshire had no LSOAs in the most deprived 10 per cent.
cy-gb	Nid oedd gan Bowys, Ceredigion na Sir Fynwy yr un ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	For the education domain, the most deprived LSOA in Wales was in St James 3, Caerphilly.
cy-gb	Ar gyfer y maes addysg, roedd yr ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru yn Sant Iago 3, Caerffili.

en-gb	The overall KS2 Average Point Score in Wales increased from 82 in 2011 to 84 in 2014.
cy-gb	Cynyddodd Sgôr Pwyntiau Cyfartalog CA2 yng Nghymru, yn gyffredinol, o 82 yn 2011 i 84 yn 2014.

en-gb	The percentage of adults with no qualifications in Wales decreased from 29.2 in 2008 (used for WIMD 2011) to 19.6 in 2014
cy-gb	Gostyngodd canran yr oedolion heb unrhyw gymwysterau o 29.2 yn 2008 (a ddefnyddiwyd ar gyfer MALIC 2011) i 19.6 yn 2014.

en-gb	<insert Education Domain map>
cy-gb	<insert Education Domain map>

en-gb	Education domain comparison between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Cymharu’r maes Addysg rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	The following sub-section describes some of the changes occurring to LSOAs in the education domain since WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r is-adran ganlynol yn disgrifio rhai o’r newidiadau sydd wedi digwydd i’r ACEHI yn y maes addysg ers MALIC 2011.

en-gb	Table 6.1 below shows the number of small areas (LSOAs) in each of the WIMD deprivation groups for WIMD 2011 and WIMD 2014.
cy-gb	Mae Tabl 6.1 isod yn dangos nifer yr ardaloedd bach (ACEHI) ym mhob un o’r grwpiau amddifadedd ar gyfer MALIC 2011 a MALIC 2014.

en-gb	Deprivation group movements for the Education domain between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Symudiadau’r grwpiau amddifadedd ar gyfer y maes Addysg rhwng MALlC 2011 a MALlC 2014

en-gb	* These LSOAs are not comparable between WIMD 2011 and WIMD 2014.
cy-gb	* Nid oes modd cymharu’r ACEHI hyn rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014.

en-gb	Only one LSOA has moved substantially between deprivation groups between WIMD 2011 and WIMD 2014.
cy-gb	Un ACEHI yn unig sydd wedi symud yn sylweddol rhwng grwpiau amddifadedd, rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014.

en-gb	The LSOA Cathays 3, Cardiff, moved from the 30-50 per cent most deprived group in WIMD 2011 to the 10 per cent most deprived group in WIMD 2014.
cy-gb	Symudodd yr ACEHI Cathays 3, Caerdydd o grŵp y 30-50 y cant mwyaf difreintiedig ym MALIC 2011 i grŵp y 10 y cant mwyaf difreintiedig ym MALIC 2014.

en-gb	This appears to be due to low scores for the Key Stage 4 indicators influencing the LSOA’s rank, which may be linked to children in the area who are new to English-medium education.
cy-gb	Mae’n ymddangos mai’r rheswm am hyn yw’r sgorau isel yn y 4 dangosydd ar gyfer Cyfnod Allweddol 4, a gallai fod yn gysylltiedig â phlant yn yr ardal sy’n newydd i addysg cyfrwng Saesneg.

en-gb	WIMD 2014 Education domain local authority analysis
cy-gb	Dadansoddiad awdurdodau lleol yn y maes Addysg

en-gb	Chart 6.1 below shows the spread of education domain ranks for each local authority in Wales.
cy-gb	Mae Siart 6.1 isod yn dangos dosbarthiad safleoedd y maes addysg ar gyfer pob awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	Box plot of WIMD 2014 Education domain ranks, by local authority
cy-gb	Plot blwch o safleoedd maes addysg MALIC 2014, fesul awdurdod lleol

en-gb	Table 6.2 below shows, for the education domain of WIMD 2014, the percentage of small areas (LSOAs) in each local authority which were in the most deprived 10 per cent of Wales (ranks 1-191), 20 per cent (ranks 1-382), 30 per cent (ranks 1-573) and 50 per cent (ranks 1-955) LSOAs in Wales.
cy-gb	Mae Tabl 6.2 isod yn dangos canran yr ardaloedd bach (ACEHI) ym mhob awdurdod lleol a restrir yn y 10 y cant (safleoedd 1-191), 20 y cant (safleoedd 1-382), 30 y cant (safleoedd 1-573) a 50 y cant (safleoedd 1-955) o ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer y maes addysg ym MALIC 2014.

en-gb	WIMD 2014 Education domain deprived LSOAs, by local authority
cy-gb	ACEHI difreintiedig y maes Addysg, fesul awdurdod lleol

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales for education was Blaenau Gwent (27.7 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer addysg oedd Blaenau Gwent (27.7 y cant).

en-gb	Merthyr Tydfil has a similar proportion, with 25.0 per cent of its LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales.
cy-gb	Mae gan Ferthyr Tudful gyfran debyg, gyda 25.0 y cant o’i ACEHI yn y 10 mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	This appears to have been partly caused by the Key Stage 4 and adults with no qualifications scores in the authorities.
cy-gb	Mae’n ymddangos bod hyn wedi ei achosi’n rhannol gan y sgorau ar gyfer Cyfnod Allweddol 4 ac oedolion heb gymwysterau yn yr awdurdodau.

en-gb	Only 21.7 per cent of the LSOAs in Ceredigion were in the most deprived 50 per cent in Wales, and only 21.9 per cent of those in Gwynedd were in the most deprived 50 per cent in Wales.
cy-gb	Dim ond 21.7 y cant o’r ACEHI yng Ngheredigion a oedd yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru, a dim ond 21.9 y cant o’r rhai yng Ngwynedd oedd yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	Blaenau Gwent also had the highest proportion of LSOAs in the most deprived 50 per cent in Wales (93.6 per cent).
cy-gb	Blaenau Gwent hefyd a oedd â’r ganran uchaf o ACEHI yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru (93.6 y cant).

en-gb	The next highest is Merthyr Tydfil, with 80.6 per cent of its LSOAs in the most deprived half of Wales.
cy-gb	Yr uchaf wedyn yw Merthyr Tudful, gydag 80.6 y cant o’i ACEHI yn yr hanner mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	Education domain methodological changes between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Newidiadau methodolegol yn y maes Addysg rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	Three of the six indicators in the WIMD 2014 education domain were present in WIMD 2011:
cy-gb	Roedd tri o’r chwe dangosydd yn bresennol ym MALIC 2011:

en-gb	Key Stage 2 Average Point Score
cy-gb	Sgôr Pwyntiau Cyfartalog Cyfnod Allweddol 2

en-gb	Proportion of people not entering Higher Education aged 18-19
cy-gb	Cyfran y bobl 18-19 oed nad ydynt yn mynd i Addysg Uwch

en-gb	Number of Adults aged 25-64 with No Qualifications
cy-gb	Nifer yr Oedolion 25-64 oed Heb Unrhyw Gymwysterau

en-gb	Of these, the age specification of the adults with no qualifications indicator has changed slightly, since the retirement age for women has been increased from 59 to 64 years old.
cy-gb	O’r rhain, mae ystod oed y dangosydd ar gyfer oedolion heb unrhyw gymwysterau wedi newid ychydig, gan fod oed ymddeol menywod wedi cynyddu o 59 i 64 oed.

en-gb	The other two remained unchanged.
cy-gb	Mae’r ddau arall yn parhau i fod yr un fath.

en-gb	The Key Stage 3 indicator from WIMD 2011 has been removed, and in place of the Key Stage 4 Average Wider Point Score indicator, there are now the two Key Stage 4 indicators, as described previously.
cy-gb	Mae’r dangosydd Cyfnod Allweddol 3 ym MALIC 2011 wedi ei diddymu, ac yn hytrach na’r dangosydd Sgôr Pwyntiau Cyfartalog Ehangach Cyfnod Allweddol 4, ceir bellach y ddau ddangosydd Cyfnod Allweddol 4, a ddisgrifiwyd yn flaenorol.

en-gb	The two absenteeism indicators have been replaced with a single indicator on Repeat Absenteeism that covers both primary and secondary absenteeism.
cy-gb	Mae’r ddau ddangosydd absenoldeb wedi eu disodli gan un dangosydd ar Absenoldeb Mynych sy’n cynnwys absenoldeb o ysgolion cynradd ac uwchradd.

en-gb	This indicator has been constructed using a new methodology and therefore is not comparable with the previous indicators used in WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r dangosydd hwn wedi ei lunio gan ddefnyddio methodoleg newydd ac felly nid oes modd ei gymharu â’r dangosyddion blaenorol a ddefnyddiwyd ym MALIC 2011.

en-gb	Education domain background information
cy-gb	Gwybodaeth gefndir am y maes Addysg

en-gb	National Tests
cy-gb	Profion Cenedlaethol

en-gb	National Reading and Numeracy Tests (for those in school years 2-9) were introduced in 2013.
cy-gb	Cyflwynwyd Profion Darllen a Rhifedd Cenedlaethol (ar gyfer plant ym mlynyddoedd 2-9) yn 2013.

en-gb	They provide an annual measure of children’s performance in literacy and numeracy.
cy-gb	Maent yn darparu dull blynyddol o fesur perfformiad plant mewn llythrennedd a rhifedd.

en-gb	There is currently insufficient historical data available to determine the suitability of this data for an area based measure of deprivation in 2014.
cy-gb	Nid oes digon o ddata hanesyddol ar gael ar hyn o bryd i benderfynu pa mor addas yw’r data hwn fel mesur o amddifadedd ar sail ardal yn 2014.

en-gb	This is a potentially rich source of data for subsequent versions of WIMD, as all school pupils in years 2-9 sit the tests annually.
cy-gb	Mae i hwn y potensial o fod yn ffynhonnell gyfoethog o ddata ar gyfer MALIC yn y dyfodol gan fod pob disgybl ysgol ym mlynyddoedd 2-9 yn sefyll y profion yn flynyddol.

en-gb	Data and further information on the results of these tests in Wales can be found here.
cy-gb	Mae data a mwy o wybodaeth ynglŷn â chanlyniadau’r profion hyn ar gael yma.

en-gb	Further information on the tests themselves can be found here.
cy-gb	Mae mwy o wybodaeth ynglŷn â’r profion eu hunain ar gael yma.

en-gb	Young People Not In Education, Employment or Training (NEET)
cy-gb	Pobl Ifanc nad Ydynt Mewn Addysg, Cyflogaeth na Hyfforddiant (NEET)

en-gb	Conceptually, a measure of young people not in education, employment or training would be a suitable measure of educational deprivation, as it fits closely with the purpose of the domain.
cy-gb	Byddai mesur ar gyfer pobl ifanc nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant (NEET) yn fesur addas o amddifadedd addysgol, o ran cysyniad, gan ei fod yn cyd-fynd yn agos â diben y maes.

en-gb	The headline estimates of young people who are NEET come from the Statistical Release ‘Participation of young people in education and the labour market’.
cy-gb	Mae’r prif amcangyfrifon o nifer y bobl ifanc sy’n NEET yn dod o’r Datganiad Ystadegol ‘Cyfranogiad pobl ifanc mewn addysg a’r farchnad lafur’.

en-gb	This is available at Wales level only.
cy-gb	Mae hwn ar gael ar lefel Cymru yn unig.

en-gb	Additionally, data from the Annual Population Survey are published quarterly through this page.
cy-gb	Hefyd, cyhoeddir data o’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth yn chwarterol drwy’r dudalen hon Er bod yr arolwg yn ffynhonnell ddata bosibl ar gyfer awdurdodau lleol, oherwydd maint y sampl sydd dan sylw ar y lefel hon o fanylder, nid ystyrir ei fod yn ddigon cadarn i’w gyhoeddi’n rheolaidd.

en-gb	Whilst the survey is a potential source of data for local authorities, due to the sample size involved at this level of detail it is not considered robust enough for regular publication.    Therefore, it has not been possible to derive such an indicator at a small area level because:the headline source of data on young people who are NEET is only available at Wales level, and the additional source which would allow analysis by areas collected from a sample survey; andthe number of those who are NEET is relatively low.
cy-gb	Ni fu modd cael dangosydd o’r fath ar lefel ardal fach felly, oherwydd:bod prif ffynhonnell y data ar bobl ifanc sy’n NEET ar gael ar lefel Cymru yn unig, a bod y ffynhonnell ychwanegol a fyddai’n caniatáu ar gyfer dadansoddi yn ôl ardaloedd wedi ei chasglu o arolwg sampl.bod nifer y bobl hynny sy’n NEET yn gymharol fach.

en-gb	Hence this indicator was not included in WIMD 2014, but will be considered for future versions, as the data further develop in this area.
cy-gb	O ganlyniad, ni chafodd y dangosydd hwn ei gynnwys ym MALIC 2014, ond bydd yn parhau i gael ei ystyried yn y dyfodol, wrth i’r data ddatblygu ymhellach yn y maes hwn.

en-gb	Adult Numeracy and Literacy data
cy-gb	Data Rhifedd a Llythrennedd Oedolion

en-gb	The National Survey of Adult Skills in Wales presents data by gender, age, employment, household income, qualification level, Welsh language and literacy and numeracy levels.
cy-gb	Mae’r Arolwg Cenedlaethol o Sgiliau Oedolion yng Nghymru yn cyflwyno data yn ôl rhyw, oed, cyflogaeth, incwm yr aelwyd, lefel cymwysterau, yr iaith Gymraeg a lefelau llythrennedd a rhifedd.

en-gb	The survey was carried out during 2010, and assessed overall literacy and numeracy skills of adults (aged 16-65) in Wales (through English medium), and Welsh medium literacy skills of Welsh-speaking adults in Wales.
cy-gb	Cynhaliwyd yr arolwg yn ystod 2010, ac aseswyd sgiliau llythrennedd a rhifedd cyffredinol oedolion (16-65 oed) yng Nghymru (cyfrwng Saesneg), a sgiliau llythrennedd cyfrwng Cymraeg oedolion sy’n siarad Cymraeg yng Nghymru.

en-gb	The data from this survey do not provide small area estimates, and hence are not suitable for inclusion in WIMD 2014.
cy-gb	Nid yw’r data o’r arolwg hwn yn darparu amcangyfrifon ar gyfer ardaloedd bach, ac felly nid ydynt yn addas i’w cynnwys ym MALIC 2014.

en-gb	Access to Services Domain
cy-gb	Y Maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau

en-gb	The purpose of the access to services domain is to capture deprivation as a result of a household’s inability to access a range of services considered necessary for day-to-day living.
cy-gb	Diben y maes mynediad daearyddol i wasanaethau yw casglu gwybodaeth am amddifadedd o ganlyniad i anallu aelwyd i fanteisio ar amrywiaeth o wasanaethau a ystyrir yn angenrheidiol ar gyfer bywyd pob dydd.

en-gb	This covers both material deprivation (for example, not being able to get food) and social aspects of deprivation (for example, not being able to attend after school activities).
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys amddifadedd materol (er enghraifft methu â mynd i gael bwyd) ac agweddau cymdeithasol ar amddifadedd (er enghraifft methu â mynd i weithgareddau ar ôl ysgol).

en-gb	The access to services domain measures travel times to a range of services as a proxy for wider access to services.
cy-gb	Mae'r maes mynediad daearyddol i wasanaethau’n mesur amseroedd teithio i amrywiaeth o wasanaethau fel procsi ar gyfer mynediad ehangach i wasanaethau.

en-gb	This domain does not take into account whether individuals are able to access these services (e.g. availability of GP appointments), nor does it take into account an individual’s personal choice in accessing certain services (e.g. if someone would prefer to be educated at a faith school).
cy-gb	Nid yw'r maes hwn yn ystyried a yw’r gwasanaethau hyn ar gael i unigolion (e.e. apwyntiadau gyda meddyg teulu), nac yn ystyried dewis personol unigolyn o ran defnyddio rhai gwasanaethau (e.e. os bydd rhywun yn dewis cael ei addysgu mewn ysgol ffydd).

en-gb	Poor access to services is a factor which can compound other types of deprivation that exist in an area.
cy-gb	Mae mynediad daearyddol gwael i wasanaethau’n ffactor a all wneud mathau eraill o amddifadedd sy'n bodoli mewn ardal yn waeth.

en-gb	The access to services domain has a weight of 10 per cent in the Overall Index.
cy-gb	Mae gan y maes mynediad daearyddol i wasanaethau bwysoliad o 10 y cant yn y Mynegai.

en-gb	The indicators are weighted as shown below (using factor analysis to calculate the weights).
cy-gb	Mae’r dangosyddion wedi eu pwysoli fel a ddangosir isod (gan ddefnyddio dadansoddiad ffactorau i gyfrifo’r pwysoliadau).

en-gb	For a complete description of the construction of the access to services domain, please see the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	I gael disgrifiad cyflawn o sut y lluniwyd y maes mynediad daearyddol i wasanaethau, gweler WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	Access to Services domain indicators
cy-gb	Dangosyddion y maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau

en-gb	The access to services domain contains 9 indicators.
cy-gb	Mae’r maes mynediad daearyddol i wasanaethau’n cynnwys 9 dangosydd.

en-gb	Each indicator is a weighted average of the travel time (in minutes) by public and private transport to the service.
cy-gb	Cyfartaledd wedi ei bwysoli o’r amser teithio (mewn munudau) i’r gwasanaeth, trwy ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a phreifat, yw pob dangosydd. Rhestrir y gwasanaethau isod:

en-gb	*The average travel time to a Petrol Station indicator only considers private transport.
cy-gb	*Mae’r dangosydd amser teithio cyfartalog i orsaf betrol yn ystyried trafnidiaeth breifat yn unig.

en-gb	The access to services domain measures travel times to 9 services, typically considered necessary for day-to-day living, using private transport and public transport.
cy-gb	Mae’r maes mynediad daearyddol i wasanaethau’n mesur amseroedd teithio i 9 o wasanaethau a ystyrir fel arfer yn angenrheidiol ar gyfer bywyd pob dydd, gan ddefnyddio trafnidaeth breifat a thrafnidiaeth gyhoeddus.

en-gb	Public transport includes travel by:
cy-gb	Mae trafnidiaeth gyhoeddus yn cynnwys teithio gyda:

en-gb	public bus, public train, foot, and national coach.
cy-gb	bws cyhoeddus, trên cyhoeddus a choets genedlaethol, a cherdded.

en-gb	Private transport is considered to be transport by private car.
cy-gb	Ystyrir mai trafnidiaeth â char preifat yw trafnidiaeth breifat.

en-gb	The introduction of private transport indicators is new for WIMD 2014.
cy-gb	Cyflwynwyd dangosyddion trafnidiaeth breifat ar gyfer MALIC 2014.

en-gb	The calculation of these indicators is based on real-time traffic speed data for private transport, and public transport timetables for the public transport.
cy-gb	Cyfrifir y dangosyddion hyn ar sail data cyflymder traffig amser real ar gyfer trafnidiaeth breifat, ac amserlenni trafnidiaeth gyhoeddus ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus.

en-gb	The weights to combine the public and private transport times together are calculated for each LSOA using data from the 2011 Census on car ownership and the number of adults aged 17 and over.
cy-gb	Cyfrifir y pwysoliadau er mwyn cyfuno amserau trafnidiaeth gyhoeddus a phreifat ar gyfer pob ACEHI gan ddefnyddio data o Gyfrifiad 2011 ar berchnogaeth car a nifer yr oedolion 17 oed a hŷn.

en-gb	For a full explanation of how these indicators are calculated and combined together, please see the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	I gael esboniad llawn o sut y caiff y dangosyddion hyn eu cyfrifo a’u cyfuno, gweler WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	Access to Services domain key results
cy-gb	Canlyniadau allweddol y maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau

en-gb	In the WIMD 2014 access to services domain, high deprivation was widespread across rural areas of Wales.
cy-gb	Ym maes mynediad daearyddol i wasanaethau MALIC 2014, roedd amddifadedd uchel yn gyffredin ledled ardaloedd gwledig Cymru.

en-gb	There were also some deprived pockets near large urban areas.
cy-gb	Roedd rhai pocedi o amddifadedd i’w cael hefyd yn agos at ardaloedd trefol mawr.

en-gb	The local authorities with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent were Powys (46.8 per cent) and Ceredigion (43.5 per cent).
cy-gb	Yr awdurdodau lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru oedd Powys (46.8 y cant) a Cheredigion (43.5 y cant).

en-gb	Blaenau Gwent, Bridgend, Caerphilly, Cardiff and Torfaen had no LSOAs in the most deprived 10 per cent.
cy-gb	Nid oedd gan Flaenau Gwent, Pen-y-bont ar Ogwr, Caerffili, Caerdydd na Thorfaen yr un ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	For the access to services domain, the most deprived LSOA in Wales was Cynwyl Gaeo, Carmarthenshire.
cy-gb	Ar gyfer y maes mynediad daearyddol i wasanaethau, yr ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru oedd Cynwyl Gaeo, Sir Gaerfyrddin.

en-gb	The overall patterns of access to services deprivation in WIMD 2014 are similar to those for WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r patrymau amddifadedd cyffredinol o ran mynediad daearyddol i wasanaethau ym MALIC 2014 yn debyg i’r rhai hynny ar gyfer MALIC 2011.

en-gb	<insert Access to Services Domain map>
cy-gb	<insert Access to Services Domain map>

en-gb	Access to Services domain comparison between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Cymharu’r maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	The full set of domain ranks from WIMD 2014 and the underlying indicators (Annual WIMD Indicator Data) can be downloaded from the Welsh Government’s StatsWales web pages. The following sub-section describes some of the changes occurring to LSOAs in the access to services domain since WIMD 2011.
cy-gb	Mae modd lawrlwytho’r gyfres gyflawn o safleoedd meysydd MALIC 2014 a’r dangosyddion (MALIC: Data Dangosyddion Blynyddol) oddi ar dudalennau gwe StatsCymru Llywodraeth Cymru.

en-gb	See Annex B for further information.
cy-gb	Gweler Atodiad B i gael mwy o wybodaeth

en-gb	Deprivation group movements for Access to Services domain between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Mae newidiadau sylweddol yn y fethodoleg yn golygu ei bod yn anodd dehongli newidiadau rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014.

en-gb	Caution should be used in interpreting the Table 7.1.
cy-gb	Dylid bod yn ofalus wrth ddehongli Tabl 7.1.

en-gb	Significant changes to the methodology mean that it is difficult to interpret changes between WIMD 2011 and WIMD 2014.
cy-gb	Fodd bynnag, mae newidiadau sylweddol i’r fethodoleg yn golygu ei bod yn anodd dehongli newidiadau rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014.

en-gb	Comparisons are provided for indicative purposes only.
cy-gb	Darperir cymhariaeth i ddibenion dangosol yn unig.

en-gb	There are 6 LSOAs that are now three or more deprivation groups higher (less deprived) in WIMD 2014 than they were in WIMD 2011, and 19 LSOAs that are three or more deprivation groups lower (more deprived) for the access to services domain.
cy-gb	Ceir 6 ACEHI sydd bellach dri neu fwy o grwpiau amddifadedd yn uwch (llai difreintiedig) ym MALIC 2014 nag yr oeddynt ym MALIC 2011, a cheir 19 ACEHI sydd dri neu fwy o grwpiau amddifadedd yn is (mwy difreintiedig) ar gyfer y maes mynediad daearyddol i wasanaethau.

en-gb	However, significant changes to the methodology mean that it is difficult to interpret changes between WIMD 2011 and WIMD 2014.
cy-gb	Symudiadau’r grwpiau amddifadedd ar gyfer Mynediad Daearyddol i Wasanaethau rhwng MALlC 2001 a MALlC 2014

en-gb	Most of the LSOAs that appear to have changed markedly are from urban areas.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o’r ACEHI y mae’n ymddangos eu bod wedi newid yn sylweddol wedi eu lleoli mewn ardaloedd trefol.

en-gb	Reasons for these changes include:
cy-gb	Mae’r rhesymau am y newidiadau hyn yn cynnwys y canlynol:

en-gb	the inclusion of private transport in WIMD 2014;
cy-gb	cynnwys trafnidiaeth breifat ym MALIC 2014;

en-gb	the inclusion of new services (e.g. pharmacy and petrol station) and removal of services (e.g. NHS dentist and public transport stop) for WIMD 2014;
cy-gb	cynnwys gwasanaethau newydd (e.e. fferyllfa a gorsaf betrol) a diddymu gwasanaethau eraill (e.e. deintydd y GIG ac arhosfa trafnidiaeth gyhoeddus) ar gyfer MALIC 2014;

en-gb	the opening and closure of services since 2008 (as WIMD 2011 used the same data as WIMD 2008);
cy-gb	agor a chau gwasanaethau ers 2008 (gan fod MALIC 2011 yn defnyddio’r un data â MALIC 2008);

en-gb	changes in public transport since 2008 (as WIMD 2011 used the same data as WIMD 2008);
cy-gb	newidiadau mewn trafnidiaeth gyhoeddus ers 2008 (gan fod MALIC 2011 yn defnyddio’r un data â MALIC 2008);

en-gb	changes to LSOA boundaries in a small number of areas; and changes to the methodology used to calculate the travel times by public transport.
cy-gb	newidiadau i ffiniau ACEHI mewn nifer fach o ardaloedd; anewidiadau i’r fethodoleg a ddefnyddiwyd i gyfrifo amseroedd teithio gan ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus.

en-gb	WIMD 2014 Access to Services domain local authority analysis
cy-gb	Dadansoddiad awdurdodau lleol yn y maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau

en-gb	Chart 7.1 below shows the spread of access to services domain ranks for each local authority in Wales.
cy-gb	Mae Siart 7.1 isod yn dangos dosbarthiad safleoedd y maes mynediad daearyddol i wasanaethau ar gyfer pob awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	The blue boxes contain half the total number of LSOAs in each local authority, centred on the median (middle) rank for each local authority and the lines show the full range of ranks.
cy-gb	Mae’r blychau glas yn cynnwys hanner cyfanswm yr ACEHI ym mhob awdurdod lleol, wedi’u canoli ar safle’r canolrif (canol) ar gyfer pob awdurdod lleol ac mae’r llinellau’n dangos ystod gyflawn y safleoedd.

en-gb	Box plot of WIMD 2014 Access to Services domain ranks, by local authority
cy-gb	Plot blwch o safleoedd maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau MALIC 2014, fesul awdurdod lleol

en-gb	Table 7.2 below shows, for the access to services domain of WIMD 2014, the percentage of small areas (LSOAs) in each local authority which were in the most deprived 10 per cent (ranks 1191), 20 per cent (ranks 1382), 30 per cent (ranks 1573) and 50 per cent (ranks 1955) of LSOAs in Wales.
cy-gb	Mae Tabl 7.2 isod yn dangos canran yr ardaloedd bach (ACEHI) ym mhob awdurdod lleol a restrir yn y 10 y cant (safleoedd 1-191), 20 y cant (safleoedd 1-382), 30 y cant (safleoedd 1-573) a 50 y cant (safleoedd 1-955) o ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer y maes mynediad daearyddol i wasanaethau ym MALIC 2014.

en-gb	WIMD 2014 Access to Services domain deprived LSOAs, by local authority
cy-gb	ACEHI difreintiedig y maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau, fesul awdurdod lleol

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales for access to services was Powys (46.8 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer mynediad daearyddol i wasanaethau oedd Powys (46.8 y cant).

en-gb	Ceredigion was the next highest, with 43.5 per cent of its LSOAs in the most deprived 10 per cent.
cy-gb	Yr uchaf wedyn oedd Ceredigion, gyda 43.5 y cant o’i ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	This is because these local authorities are large and sparsely populated, with many small rural settlements.
cy-gb	Y rheswm am hyn yw bod yr awdurdodau lleol hyn yn fawr a bod dwysedd y boblogaeth yn brin, gyda llawer o aneddiadau gwledig bach.

en-gb	Blaenau Gwent, Bridgend, Caerphilly, Cardiff and Torfaen had no LSOAs in the most deprived 10 per cent.
cy-gb	Nid oedd gan Flaenau Gwent, Pen-y-bont ar Ogwr, Caerffili, Caerdydd a Thorfaen yr un ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	Only 15.4 per cent of the LSOAs in Cardiff were in the most deprived 50 per cent in Wales.
cy-gb	15.4 y cant yn unig o’r ACEHI yng Nghaerdydd oedd yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	Ceredigion had the highest proportion of LSOAs in the most deprived 50 per cent in Wales (82.6 per cent).
cy-gb	Ceredigion a oedd â’r ganran uchaf o ACEHI yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru (82.6 y cant).

en-gb	The next highest is Powys, with 79.7 per cent of its LSOAs in the most deprived half of Wales.
cy-gb	Yr uchaf wedyn oedd Powys, gyda 79.7 y cant o’i ACEHI yn yr hanner mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	Access to Services domain methodological changes between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Newidiadau methodolegol yn y maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	In WIMD 2014, for the first time, average travel times using private transport have been incorporated into the access to services domain indicators.
cy-gb	Ym MALIC 2014, am y tro cyntaf, mae amseroedd teithio cyfartalog gan ddefnyddio trafnidiaeth breifat wedi eu cynnwys yn nangosyddion y maes mynediad daearyddol i wasanaethau.

en-gb	These were weighted together using 2011 Census data on car ownership and the number of people aged 17 and over.
cy-gb	Pwysolwyd y rhain gyda’i gilydd gan ddefnyddio data Cyfrifiad 2011 ar berchnogaeth car a nifer y bobl 17 oed a hŷn.

en-gb	A paper detailing the methodology can be found on the WIMD 2014 web pages.
cy-gb	Mae papur yn nodi manylion y fethodoleg ar gael ar dudalennau gwe MALIC 2014.

en-gb	There have been some changes in the services considered.
cy-gb	Gwnaed rhai newidiadau i’r gwasanaethau a ystyriwyd.

en-gb	NHS dentists and Transport nodes were included in WIMD 2011, but not WIMD 2014, as they were considered not necessary for day-to-day living.
cy-gb	Cafodd y dangosyddion amser teithio cyfartalog at ddeintydd y GIG ac amser teithio cyfartalog at drafnidiaeth gyhoeddus eu cynnwys ym MALIC 2011, ond nid ym MALIC 2014.

en-gb	The indicators average travel time to a pharmacy and average travel time to a petrol station (private transport only) are new to WIMD 2014 as considered necessary for day-to-day living.
cy-gb	Mae’r dangosyddion ar gyfer amser teithio cyfartalog i fferyllfa ac amser teithio cyfartalog i orsaf betrol (trafnidiaeth breifat yn unig) yn newydd ym MALIC 2014.

en-gb	For previous versions of WIMD, the average travel time to the 10 nearest service providers was used, whereas WIMD 2014 considers only the nearest provider.
cy-gb	Mewn fersiynau blaenorol o MALIC, defnyddiwyd yr amser teithio cyfartalog i’r 10 darparwr gwasanaeth agosaf, ond mae MALIC 2014 yn ystyried y darparwr agosaf yn unig.

en-gb	For a more detailed description of methodological changes, see the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	I gael disgrifiad mwy manwl o’r newidiadau methodolegol, gweler WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	Access to Services background information
cy-gb	Gwybodaeth Gefndir am y Maes Mynediad Daearyddol i Wasanaethau

en-gb	Welsh Government Transport Statistics
cy-gb	Ystadegau Trafnidiaeth Llywodraeth Cymru

en-gb	Further data on transport statistics for Wales can be found on the Welsh Government website.
cy-gb	Mae mwy o ddata ar ystadegau trafnidiaeth Cymru ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	Deprivation in Rural Areas
cy-gb	Amddifadedd mewn Ardaloedd Gwledig

en-gb	As part of the process of developing WIMD 2014, a public consultation was held on indicators for the Index.
cy-gb	Fel rhan o'r broses o ddatblygu MALlC 2014, cynhaliwyd ymgynghoriad cyhoeddus ar y dangosyddion ar gyfer y Mynegai.

en-gb	A statistical article ‘Welsh Index of Multiple Deprivation 2014:
cy-gb	Mae erthygl ystadegol ‘Welsh Index of Multiple Deprivation 2014:

en-gb	A guide to analysing deprivation in rural areas’ has been produced as part of the wider WIMD dissemination package in order to address some of the issues raised in the consultation.
cy-gb	A guide to analysing deprivation in rural areas’ wedi ei pharatoi fel rhan o becyn ehangach MALlC er mwyn ymdrin â rhai o'r materion a godwyd yn yr ymgynghoriad.

en-gb	The purpose of this article is to provide a starting point for discussions and work on analysing deprivation in rural areas.
cy-gb	Diben yr erthygl hon yw rhoi man cychwyn i drafodaethau ac i waith ar ddadansoddi amddifadedd mewn ardaloedd gwledig.

en-gb	The article:
cy-gb	Mae’r erthygl yn:

en-gb	discusses definitions for ‘rural Wales’ and ‘deprivation in rural areas’;
cy-gb	Trafod diffiniadau o 'Gymru wledig' ac 'amddifadedd mewn ardaloedd gwledig'

en-gb	provides guidance on how WIMD and its indicators can, and can’t be used to analyse deprivation in rural areas (including examples);
cy-gb	Rhoi cyfarwyddyd ar sut y gellir a sut na ellir defnyddio MALlC a'i ddangosyddion i ddadansoddi amddifadedd mewn ardaloedd gwledig (gan gynnwys enghreifftiau)

en-gb	explains and reference WIMD indicator data that has been published by settlement type and context categories;
cy-gb	Egluro a chyfeirio at ddata dangosyddion MALlC sydd wedi eu cyhoeddi, yn ôl math o anheddiad a chyd-destun.

en-gb	assesses the suitability of using data for very small areas (Output Area level) as an alternative method of identifying deprivation in rural areas; and
cy-gb	Asesu pa mor addas yw defnyddio data ar gyfer ardaloedd bach iawn (lefel Ardaloedd Cynnyrch) fel dull arall o nodi amddifadedd mewn ardaloedd gwledig.

en-gb	references useful reports and analysis.
cy-gb	Cyfeirio at adroddiadau a dadansoddiadau defnyddiol.

en-gb	Community Safety Domain
cy-gb	Y Maes Diogelwch Cymunedol

en-gb	The purpose of this domain is to consider deprivation relating to living in a safe community.
cy-gb	Diben y maes hwn yw ystyried amddifadedd mewn cysylltiad â byw mewn cymuned ddiogel.

en-gb	It covers actual experience of crime and fire, as well as perceptions of safety whilst out and about in the local area.
cy-gb	Mae’n cwmpasu profiad go iawn o drosedd a thân, yn ogystal â chanfyddiadau am ddiogelwch yn yr ardal leol.

en-gb	For a complete description of the construction of the community safety domain, please see the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	I gael disgrifiad cyflawn o sut y lluniwyd y maes diogelwch cymunedol, gweler WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	The community safety domain has a weight of 5 per cent in the Index.
cy-gb	Mae gan y maes diogelwch cymunedol bwysoliad o 5 y cant yn y Mynegai.

en-gb	Community Safety domain indicators
cy-gb	Dangosir pwysoliad y dangosyddion isod.

en-gb	The community safety domain contains 6 indicators, weighted as shown below.
cy-gb	Dangosyddion y maes Diogelwch Cymunedol. Mae’r maes diogelwch cymunedol yn cynnwys 6 dangosydd:

en-gb	Fire Incidences
cy-gb	Achosion o dân

en-gb	Five of these indicators are derived from Police Recorded Crime data:
cy-gb	Mae pump o’r dangosyddion hyn yn deillio o ddata Troseddau a Gofnodir gan yr Heddlu:

en-gb	The indicator on Police Recorded Criminal Damage measures the number of reported incidents of criminal damage as a percentage of the resident population, excluding the prison population, and is based on a two-year (2012-13 and 2013-14) average.
cy-gb	Mae’r dangosydd ar Ddifrod Troseddol a Gofnodir gan yr Heddlu yn mesur nifer yr achosion o ddifrod troseddol y cyflwynwyd adroddiad yn eu cylch, fel canran o’r boblogaeth breswyl, ac eithrio’r boblogaeth mewn carchardai, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd dwy flynedd (2012-13 a 2013-14).

en-gb	The indicator on Police Recorded Violent Crime measures the number of reported incidents of violent crime as a percentage of the resident population, excluding the prison population, and is based on a two-year (2012-13 and 2013-14) average.
cy-gb	Mae’r dangosydd ar Droseddu Treisgar a Gofnodir gan yr Heddlu yn mesur nifer yr achosion o droseddu treisgar y cyflwynwyd adroddiad yn eu cylch, fel canran o’r boblogaeth breswyl, ac eithrio’r boblogaeth mewn carchardai, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd dwy flynedd (2012-13 a 2013-14).

en-gb	The indicator on Police Recorded Theft measures the number of reported incidents of theft as a percentage of the resident population, excluding the prison population, and is based on a two-year (2012-13 and 2013-14) average.
cy-gb	Mae’r dangosydd ar Ladrad a Gofnodir gan yr Heddlu yn mesur nifer yr achosion o ladrad y cyflwynwyd adroddiad yn eu cylch, fel canran o’r boblogaeth breswyl, ac eithrio’r boblogaeth mewn carchardai, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd dwy flynedd (2012-13 a 2013-14).

en-gb	The indicator on Police Recorded Burglary measures the number of reported incidents of burglary as a percentage of the number of dwellings and business addresses, and is based on a two-year (2012-13 and 2013-14) average.
cy-gb	Mae’r dangosydd ar Fwrgleriaeth a Gofnodir gan yr Heddlu yn mesur nifer yr achosion o fwrgleriaeth y cyflwynwyd adroddiad yn eu cylch, fel canran o nifer yr anheddau a chyfeiriadau busnes, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd dwy flynedd (2012-13 a 2013-14).

en-gb	The indicator on Anti-Social Behaviour incidences measures the number of reported incidents of anti-social behaviour as a percentage of the resident population, excluding the prison population, and is based on a two-year weighted average.
cy-gb	Mae’r dangosydd ar Ymddygiad Gwrthgymdeithasol yn mesur nifer yr achosion o ymddygiad gwrthgymdeithasol y cyflwynwyd adroddiad yn eu cylch, fel canran o’r boblogaeth breswyl, ac eithrio’r boblogaeth mewn carchardai, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd dwy flynedd wedi ei bwysoli.

en-gb	The indicator on Fire Incidences measures the number of fire incidents attended  as a percentage of the resident population, and is based on a two-year (2012-13 and 2013-14) average.
cy-gb	Mae’r dangosydd ar Achosion o Dân yn mesur nifer y digwyddiadau o danau a fynychwyd fel canran o’r boblogaeth breswyl, ac mae wedi ei seilio ar gyfartaledd dwy flynedd (2012-13 a 2013-14).

en-gb	The data are derived from the Fire and Rescue Services (FRS) reporting, complied by Welsh Government.
cy-gb	Mae’r data’n deillio o’r Gwasanaeth Cofnodi Achosion o Dân.

en-gb	Community Safety domain key results
cy-gb	Canlyniadau allweddol y maes Diogelwch Cymunedol

en-gb	In the WIMD 2014 community safety domain, there were pockets of high deprivation in the South Wales valleys, South Wales large cities, and North Wales coastal and border towns.
cy-gb	Ym maes diogelwch cymunedol MALIC 2014, roedd pocedi o amddifadedd uchel yng nghymoedd de Cymru, dinasoedd mawr de Cymru, a threfi ar yr arfordir ac ar y ffin yng ngogledd Cymru.

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales for the community safety domain was Blaenau Gwent (23.4 per cent).
cy-gb	Blaenau Gwent oedd yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer y maes diogelwch cymunedol (23.4 y cant).

en-gb	Powys had the lowest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent (3.8 per cent).
cy-gb	Powys oedd â’r gyfran leiaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig (3.8 y cant).

en-gb	For the community safety domain, the most deprived LSOA in Wales was Cathays 10, Cardiff.
cy-gb	Ar gyfer y maes diogelwch cymunedol, yr ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru oedd Cathays 10, Caerdydd.

en-gb	The overall patterns of community safety deprivation in WIMD 2014 are similar to those for WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r patrymau cyffredinol o ran amddifadedd diogelwch cymunedol ym MALIC 2014 yn debyg i’r rhai hynny ar gyfer MALIC 2011.

en-gb	<insert Comm Safety Domain map>
cy-gb	<insert Comm Safety Domain map>

en-gb	Community Safety domain comparison between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Cymharu’r maes Diogelwch Cymunedol rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	The full set of domain ranks from WIMD 2014 and the underlying indicators (Annual WIMD Indicator Data) can be downloaded from the Welsh Government’s StatsWales web pages.
cy-gb	Mae modd lawrlwytho’r gyfres gyflawn o safleoedd meysydd MALIC 2014 a’r dangosyddion (MALIC:Data Dangosyddion Blynyddol) odd ar dudalennau gwe StatsCymru Llywodraeth Cymru.

en-gb	The following sub-section describes some of the changes occurring to LSOAs in the community safety domain since WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r isadran ganlynol yn disgrifio rhai o’r newidiadau i ACEHI yn y maes diogelwch cymunedol ers MALIC 2011.

en-gb	Deprivation group movements for the Community Safety domain between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Symudiadau’r grwpiau amddifadedd ar gyfer y maes Diogelwch Cymunedol rhwng MALlC 2011 a MALlC 2014

en-gb	For the community safety domain, 24 LSOAs have moved three or more deprivation groups higher (more deprived) and 9 LSOAs have moved three or more deprivation groups lower (less deprived) compared with WIMD 2011.
cy-gb	Yn y maes diogelwch cymunedol, mae 24 ACEHI wedi symud dri neu fwy o grwpiau amddifadedd yn uwch (mwy difreintiedig) ac mae 9 ACEHI wedi symud dri neu fwy o grwpiau amddifadedd yn is (llai difreintiedig) o'i gymharu â MALlC 2011.

en-gb	However, caution needs to be taken when making comparisons between WIMD 2011 and WIMD 2014 due to changes to the methodology (see Section 8.6).
cy-gb	Fodd bynnag dylid bod yn ofalus wrth gymharu MALlC 2011 a MALlC 2014 oherwydd y newidiadau yn y fethodoleg. (Gweler Adran 8.6)

en-gb	LSOAs with increased relative deprivation
cy-gb	ACEHI sy’n gymharol fwy difreintiedig

en-gb	Of the 24 LSOAs that increased in relative deprivation by three or more deprivation groups, 16 LSOAs moved from the 30-50 per cent most deprived group to the 10 per cent most deprived group; a quarter of these were within Cardiff.
cy-gb	O'r 24 ACEHI a ddaeth yn gymharol fwy difreintiedig, gan symud dri grŵp neu fwy, symudodd 16 ACEHI o’r grŵp degradd 30-50 y cant i grŵp y 10 y cant mwyaf difreintiedig; roedd chwarter yr ardaloedd hyn yng Nghaerdydd.

en-gb	There were 6 LSOAs that moved from the 50 per cent least deprived group to the 10-20 per cent most deprived.
cy-gb	Symudodd 6 ACEHI o grŵp y 50 y cant lleiaf difreintiedig i grŵp y 10-20 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	These were:
cy-gb	Yr ardaloedd hyn oedd:

en-gb	Bodelwyddan, Denbighshire
cy-gb	Bodelwyddan, Sir Ddinbych

en-gb	Mold East, Flintshire
cy-gb	Dwyrain yr Wyddgrug, Sir y Fflint

en-gb	Tenby South 2, Pembrokeshire
cy-gb	De Dinbych-y-pysgod 2, Sir Benfro

en-gb	Llansamlet 2, Swansea
cy-gb	Llansamlet 2, Abertawe

en-gb	Talbot Green, Rhondda Cynon Taf
cy-gb	Tonysguboriau, Rhondda Cynon Taf

en-gb	Plasnewydd 3, Cardiff
cy-gb	Plasnewydd 3, Caerdydd

en-gb	There were 2 LSOAs that moved from the 50 per cent least deprived group to the 10 per cent most deprived group.
cy-gb	Symudodd 2 ACEHI o grŵp y 50 y cant lleiaf difreintiedig i grŵp y 10 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	Stow Hill 2, Newport
cy-gb	Stow Hill 2, Casnewydd

en-gb	Heath 2, Cardiff
cy-gb	Y Mynydd Bychan 2, Caerdydd

en-gb	The 24 LSOAs that increased in relative deprivation by three or more deprivation groups are likely to have been affected by the removal of the non-resident working population from the denominator (for theft, burglary and violent crime indicators), as each contained at least one of the following:
cy-gb	Mae'n debygol bod y ffaith y cafwyd gwared ar y boblogaeth gweithle amhreswyl o'r enwadur (ar gyfer dangosyddion lladrad, bwrgleriaeth a throseddu treisgar) wedi effeithio ar y 24 ACEHI a ddaeth yn gymharol fwy difreintiedig, gan fod pob un yn cynnwys o leiaf un o'r canlynol:

en-gb	hospitals, business parks; industrial estates, offices and shops.
cy-gb	ysbytai, parciau busnes, ystadau diwydiannol, swyddfeydd a siopau.

en-gb	This caused a decrease in the denominator, resulting in an increase in the LSOA indicator values and, therefore, contributing to the increases in relative deprivation.
cy-gb	Mae hyn wedi achosi gostyngiad yn yr enwadur, gan arwain at gynnydd yng ngwerth dangosydd yr ACEHI a chyfrannu at eu gwneud yn gymharol fwy difreintiedig.

en-gb	LSOAs with decreased relative deprivation
cy-gb	ACEHI sy’n gymharol lai difreintiedig

en-gb	Of the 9 LSOAs that moved by three or more groups, 7 LSOAs moved from the 10 per cent most deprived group to the 30-50 per cent most deprived group.
cy-gb	O'r 9 ACEHI sydd wedi symud dri grŵp neu fwy, symudodd 7 ACEHI o grŵp y 10 y cant mwyaf difreintiedig i grŵp y 30-50 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	These were:
cy-gb	Yr ardaloedd oedd:

en-gb	Brackla 3, Bridgend
cy-gb	Bracla 3, Pen-y-bont ar Ogwr

en-gb	Cornelly 4, Bridgend
cy-gb	Corneli 4, Pen-y-bont ar Ogwr

en-gb	Cwm Clydach 1, Rhondda Cynon Taf
cy-gb	Cwm Clydach 1, Rhondda Cynon Taf

en-gb	Tonyrefail East 1, Rhondda Cynon Taf
cy-gb	Dwyrain Tonyrefail 1, Rhondda Cynon Taf

en-gb	Bettws (Newport) 4, Newport
cy-gb	Betws (Casnewydd) 4, Casnewydd

en-gb	Pentwyn 2, Cardiff
cy-gb	Pentwyn 2, Caerdydd

en-gb	Rumney 6, Cardiff
cy-gb	Tredelerch 6, Caerdydd

en-gb	There were 2 LSOAs that moved from the 10-20 per cent most deprived group to the 50 per cent least deprived group.
cy-gb	Roedd 2 ACEHI wedi symud o grŵp y 10-20 y cant mwyaf difreintiedig i grŵp y 50 y cant lleiaf difreintiedig.

en-gb	Llanelly Hill 2, Monmouthshire
cy-gb	Llanelli Hill 2, Sir Fynwy

en-gb	Beechwood 4, Newport
cy-gb	Beechwood 4, Casnewydd

en-gb	WIMD 2014 Community Safety domain local authority analysis
cy-gb	Dadansoddiad awdurdodau lleol yn y maes Diogelwch Cymunedol

en-gb	Chart 8.1 below shows the spread of community safety domain ranks for each local authority in Wales.
cy-gb	Mae Siart 8.1 isod yn dangos dosbarthiad safleoedd y maes diogelwch cymunedol ar gyfer pob awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	Box plot of WIMD 2014 Community Safety domain ranks, by local authority
cy-gb	Plot blwch o safleoedd maes Diogelwch Cymunedol MALIC 2014, fesul awdurdod lleol

en-gb	Table 8.2 below shows, for the community safety domain of WIMD 2014, the percentage of small areas (LSOAs) in each local authority which were in the most deprived 10 per cent (ranks 1-191), 20 per cent (ranks 1-382), 30 per cent (ranks 1-573) and 50 per cent (ranks 1-955) of LSOAs in Wales.
cy-gb	Mae Tabl 8.2 isod yn dangos canran yr ardaloedd bach (ACEHI) ym mhob awdurdod lleol a restrir yn y 10 y cant (safleoedd 1-191), 20 y cant (safleoedd 1-382), 30 y cant (safleoedd 1-573) a 50 y cant (safleoedd 1-955) o ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer y maes diogelwch cymunedol ym MALIC 2014.

en-gb	WIMD 2014 Community Safety domain deprived LSOAs, by local authority
cy-gb	ACEHI difreintiedig y maes Diogelwch Cymunedol, fesul awdurdod lleol

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales for community safety was Blaenau Gwent (23.4 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer diogelwch cymunedol oedd Blaenau Gwent (23.4 y cant).

en-gb	This was due to a high proportion of LSOAs in Blaenau Gwent being among the most deprived for many of the community safety domain indicators.
cy-gb	Roedd hyn oherwydd bod cyfran uchel o’r ACEHI ym Mlaenau Gwent ymhlith y rhai mwyaf difreintiedig ar gyfer llawer o ddangosyddion y maes diogelwch cymunedol.

en-gb	The local authority with the lowest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales was Powys (3.8 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran leiaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru oedd Powys (3.8 y cant).

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 50 per cent in Wales was Blaenau Gwent (89.4 per cent).
cy-gb	Blaenau Gwent oedd yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru (89.4 y cant).

en-gb	The next highest was Caerphilly, with 68.2 per cent.
cy-gb	Yr uchaf wedyn oedd Caerffili, gyda 68.2 y cant.

en-gb	The local authority with the lowest proportion of LSOAs in the most deprived 50 per cent in Wales was Ceredigion (21.7 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran leiaf o ACEHI yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru oedd Ceredigion (21.7 y cant).

en-gb	The next lowest was Powys, with 24.1 per cent.
cy-gb	Y nesaf oedd Powys, gyda 24.1 y cant.

en-gb	Community Safety domain methodological changes between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Newidiadau methodolegol yn y maes Diogelwch Cymunedol rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	The inclusion of the Anti-Social Behaviour Incidences indicator in WIMD 2014 has replaced the Percentage of Youth Offenders indicator and the Percentage of Adult Offenders indicator from WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r dangosydd Achosion o Ymddygiad Gwrthgymdeithasol ym MALIC 2014 wedi disodli dangosydd canran y troseddwyr ifanc a chanran y troseddwyr sy’n oedolion ym MALIC 2011.

en-gb	The denominator for the Police Recorded Theft, Violent Crime and Criminal Damage indicators has changed for WIMD 2014 compared with WIMD 2011, with the removal of the non-resident working population.
cy-gb	Mae’r enwadur ar gyfer y dangosyddion lladrad, troseddu treisgar a difrod troseddol a gofnodir gan yr heddlu wedi newid ar gyfer MALIC 2014 o gymharu â MALIC 2011, trwy ddiddymu’r boblogaeth gweithle amhreswyl.

en-gb	More information can be found under the Background Section of the WIMD webpages.
cy-gb	Mae mwy o wybodaeth ar gael yn adran Gwybodaeth Gefndirol tudalennau gwe MALlC.

en-gb	Community Safety domain background information
cy-gb	Gwybodaeth gefndir am y maes Diogelwch Cymunedol

en-gb	The UK Statistics Authority carried out an assessment of statistics based on police recorded crime data in January 2014, and found they did not meet the required standard for designation as National Statistics.
cy-gb	Cynhaliodd Awdurdod Ystadegau'r DU asesiad o ystadegau yn seiliedig ar droseddau a gofnodir gan yr heddlu fis Ionawr 2014, a chanfod nad oeddent yn bodloni'r safon ofynnol i'w dynodi'n Ystadegau Gwladol.

en-gb	The full assessment report (no. 268) can be found on the UK Statistics Authority website.Her Majesty’s Inspectorate of Constabulary (HMIC) carried out an inspection into the way the 43 police forces in England and Wales record crime data between December 2013 and August 2014.
cy-gb	Mae'r adroddiad asesu llawn (rhif. 268) ar gael ar wefan Awdurdod Ystadegau'r DU. Cynhaliodd Arolygiaeth Ei Mawrhydi (HMIC) archwiliad i mewn i'r ffordd y mae'r 43 o heddluoedd yng Nghymru a Lloegr yn cofnodi data am droseddau a gofnodwyd rhwng mis Rhagfyr 2013 ac Awst 2014.

en-gb	The HMIC final report ‘Crime-recording:
cy-gb	Cyhoeddwyd adroddiad terfynol HMIC  'Crime-recording:

en-gb	making the victim count – The final report of an inspection of crime data integrity in police forces in England and Wales‘, was published on November 18th 2014 and can be found on the HMIC website.
cy-gb	making the victim count – The final report of an inspection of crime data integrity in police forces in England and Wales', ar 18fed Tachwedd 2014 ac mae ar gael ar wefan yr Arolygiaeth.

en-gb	As a result of the de-designation of police recorded crime statistics from National Statistics status and the HMIC final report, the Welsh Government will continue to monitor and assess the use of police recorded crime for WIMD.
cy-gb	O ganlyniad i beidio dynodi ystadegau trosedd a gofnodwyd gan yr heddlu o dan statws Ystadegau Cenedlaethol ac o ganlyniad i adroddiad terfynol HMIC, bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i fonitro ac asesu'r defnydd o ddata troseddau a gofnodwyd gan yr heddlu ar gyfer MALlC.

en-gb	However, for WIMD 2014 it was considered and agreed by the Community Safety Domain Group that police recorded crime data was the best source of crime data available at the small area level.
cy-gb	Fodd bynnag, ar gyfer MALlC 2014 ystyrioedd a chytunodd y Grŵp Maes Diogelwch Cymunedol mai'r data am droseddau a gofnodwyd gan yr heddlu oedd y ffynhonnell orau o ddata troseddau ar gyfer ardaloedd bach.

en-gb	Additional Crime Data:
cy-gb	Data Ychwanegol am Droseddau:

en-gb	The Crime Survey for England and Wales
cy-gb	Arolwg Troseddu Cymru a Lloegr

en-gb	The Crime Survey for England and Wales measures the extent of crime in England and Wales by asking people whether they have experienced any crime in the past year.
cy-gb	Mae Arolwg Troseddu Cymru a Lloegr yn mesur lefelau trosedd yng Nghymru a Lloegr trwy ofyn i bobl a ydynt wedi profi unrhyw drosedd yn ystod y flwyddyn ddiwethaf.

en-gb	The Crime Survey records crimes that may not have been reported to the police and it is therefore used alongside the police recorded crime figures to show a more accurate picture of the level of crime in the country.
cy-gb	Mae’r Arolwg Troseddu yn cofnodi troseddau nad yw pobl o bosibl wedi rhoi adroddiad i’r heddlu amdanynt, ac fe’i defnyddir gyda ffigurau’r troseddau sydd wedi eu cofnodi gan yr heddlu i roi darlun mwy cywir o lefel troseddu yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	An additional element that the Crime Survey provides is information on perceptions of crime and anti-social behaviour.
cy-gb	Elfen ychwanegol a ddarperir gan yr Arolwg Troseddu yw gwybodaeth am sut mae pobl yn teimlo ynglŷn â throsedd ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.

en-gb	This is a key element of community safety deprivation, in terms of feeling safe whilst out and about in your local area.
cy-gb	Mae hon yn elfen allweddol o amddifadedd diogelwch cymunedol, o ran teimlo’n ddiogel pan fyddwch allan yn eich cymuned leol.

en-gb	Data and further information on the Crime Survey for England and Wales can be found here.
cy-gb	Mae data a mwy o wybodaeth ynglŷn ag Arolwg Troseddu Cymru a Lloegr ar gael yma.

en-gb	These data are not included in WIMD 2014, as the data are not statistically robust below a Wales level.
cy-gb	Nid yw’r data hyn wedi eu cynnwys ym MALIC 2014 gan nad yw’r data’n gadarn yn ystadegol ar lefel is na lefel Cymru.

en-gb	Feeling unsafe – National Survey for Wales
cy-gb	Teimlo’n anniogel – Arolwg Cenedlaethol Cymru

en-gb	The National Survey for Wales asks about feeling unsafe after dark in your local area.
cy-gb	Mae Arolwg Cenedlaethol Cymru yn holi ynglŷn â theimlo’n anniogel ar ôl iddi nosi yn eich ardal.

en-gb	Perceptions of safety are included in the definition of community safety deprivation.
cy-gb	Mae canfyddiadau pobl o ddiogelwch wedi eu cynnwys yn y diffiniad o amddifadedd diogelwch cymunedol.

en-gb	Local area maps and data can be found here.
cy-gb	Mae mapiau a data ardaloedd lleol ar gael yma.

en-gb	Road traffic accidents
cy-gb	Damweiniau traffig ar y ffordd

en-gb	Being involved in a road accident is a negative experience, but the effect of living in an area with a high prevalence of accidents may also affect perceptions of safety.
cy-gb	Mae bod yn rhan o ddamwain ffordd yn brofiad negyddol, ond gallai’r ffaith fod pobl yn byw mewn ardal lle y mae damweiniau’n gyffredin hefyd effeithio ar eu canfyddiadau o ddiogelwch.

en-gb	Typically, pedestrian and cyclists casualties are considered to show the strongest link to community safety deprivation, in your local area.
cy-gb	Fel arfer, ystyrir mai nifer y cerddwyr a beicwyr a anafwyd sy’n dangos y cysylltiad cryfaf ag amddifadedd diogelwch cymunedol yn eich ardal.

en-gb	The Welsh Government publishes road safety data for Wales, Police Force Areas, and Local Authorities.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru’n cyhoeddi data diogelwch ffyrdd ar gyfer Cymru, Ardaloedd Heddluoedd, ac Awdurdodau Lleol.

en-gb	Physical Environment Domain
cy-gb	Y Maes Amgylchedd Ffisegol

en-gb	The purpose of this domain is to measure factors in the local area that may impact on the wellbeing or quality of life of those living in an area.
cy-gb	Diben y maes hwn yw mesur ffactorau yn yr ardal leol a allai effeithio ar les neu ansawdd bywyd y bobl sy’n byw mewn ardal.

en-gb	For a complete description of the construction of the physical environment domain, please see the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	I gael disgrifiad cyflawn o sut y lluniwyd y maes amgylchedd ffisegol, gweler WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	The physical environment domain has a weight of 5 per cent in the Overall Index.
cy-gb	Mae gan y maes amgylchedd ffisegol bwysoliad o 5 y cant yn y Mynegai.

en-gb	Physical Environment domain indicators
cy-gb	Dangosyddion y maes Amgylchedd Ffisegol

en-gb	The physical environment domain contains three sub-domains, each with an equal (33.3 per cent) weighting.
cy-gb	Mae’r maes amgylchedd ffisegol yn cynnwys tri is-faes, pob un â phwysoliad cyfartal (33.3 y cant).

en-gb	All physical environment indicators are scored between 0 and 100 and sourced from Natural Resources Wales.
cy-gb	Caiff pob un o ddangosyddion yr amgylchedd ffisegol sgôr o rhwng 0 a 100 a daw’r wybodaeth gan Gyfoeth Naturiol Cymru.

en-gb	The air quality sub-domain contains two indicators (air concentrations and air emissions) which are equally weighted within the sub-domain.
cy-gb	Mae is-faes ansawdd yr aer yn cynnwys dau ddangosydd (crynodiadau aer ac allyriadau aer) ac mae gan y ddau yr un pwysoliad yn yr is-faes hwnnw.

en-gb	The indicator on Proximity to Waste Disposal and Industrial Sites is based on the proportion of households within set distances of such sites in 2014.
cy-gb	Mae’r dangosydd Agosrwydd at Safleoedd Gwaredu Gwastraff a Safleoedd Diwydiannol wedi ei seilio ar gyfran yr aelwydydd sydd o fewn pellteroedd penodedig i safleoedd o’r fath.

en-gb	The indicator on Flood Risk is based on the proportion of households at risk of flooding from rivers and the sea (National Flood Risk Assessment, 2014).
cy-gb	Mae’r dangosydd Perygl Llifogydd wedi ei seilio ar gyfran yr aelwydydd sydd mewn perygl o lifogydd o afonydd a’r môr (Asesiad Bygythiad Llifogydd Cenedlaethol).

en-gb	The indicator on Air Concentrations is based on pollutant levels from 2012 DEFRA grids.
cy-gb	Mae dangosydd Crynodiadau Aer wedi ei seilio ar lefelau llygryddion o gridiau DEFRA ar gyfer 2012.

en-gb	The indicator on Air Emissions is based on pollutant levels from National Atmospheric Emissions Inventory 2011 grids.
cy-gb	Mae dangosydd Allyriadau Aer wedi ei seilio ar lefelau llygryddion o gridiau Rhestr Allyriadau Atmosfferig Genedlaethol 2011.

en-gb	In the WIMD 2014 physical environment domain, there were concentrations of physical environment deprivation in cities and industrial areas in South Wales.
cy-gb	Ym maes amgylchedd ffisegol MALIC 2014, roedd pocedi o amddifadedd mewn dinasoedd ac ardaloedd diwydiannol yn ne Cymru.

en-gb	The most prominent pockets of physical environment deprivation in North Wales were in Dolgellau (primarily due to high flood risk values) and Deeside (due to a combination of factors which varied at the LSOA level).
cy-gb	Roedd y pocedi mwyaf amlwg o amddifadedd o ran yr amgylchedd ffisegol yng ngogledd Cymru yn Nolgellau (yn  bennaf oherwydd gwerthoedd uchel ym maes perygl llifogydd) a Glannau Dyfrdwy (oherwydd cyfuniad o ffactorau, a’r rheiny’n amrywio ar lefel yr ACEHI).

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales for the physical environment domain was Flintshire (34.8 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran uchaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig o ran yr amgylchedd ffisegol yng Nghymru oedd Sir y Fflint (34.8 y cant).

en-gb	Isle of Anglesey, Conwy, Ceredigion, Merthyr Tydfil and Monmouthshire had no LSOAs in the most deprived 10 per cent.
cy-gb	Nid oedd gan Ynys Môn, Conwy, Ceredigion, Merthyr Tudful na Sir Fynwy yr un ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	For the physical environment domain, the most deprived LSOA in Wales was Queensferry, Flintshire.
cy-gb	Ar gyfer y maes amgylchedd ffisegol, yr ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru oedd Queensferry, Sir y Fflint.

en-gb	The overall patterns of physical environment deprivation in WIMD 2014 are broadly similar to those for WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r patrymau amddifadedd cyffredinol o ran yr amgylchedd ffisegol ym MALIC 2014 yn debyg yn fras i rai MALIC 2011.

en-gb	<insert Physical Environment Domain map>
cy-gb	<insert Physical Environment Domain map>

en-gb	Physical Environment domain comparison between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Cymharu’r maes Amgylchedd Ffisegol rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	The following sub-section describes some of the changes occurring to LSOAs in the physical environment domain since WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r isadran ganlynol yn disgrifio rhai o’r newidiadau i ACEHI yn y maes amgylchedd ffisegol ers MALIC 2011.

en-gb	Deprivation group movements for the Physical Environment domain between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Symudiadau’r grwpiau amddifadedd ar gyfer y maes Amgylchedd Ffisegol rhwng MALlC 2011 a MALlC 2014

en-gb	7 LSOAs have moved from the least deprived 50 per cent in WIMD 2011 to the 10 per cent most deprived group in WIMD 2014.
cy-gb	Mae 7 ACEHI wedi symud o grŵp y 50 y cant o ardaloedd lleiaf difreintiedig ym MALlC 2011 i grŵp y 10 y cant o ardaloedd mwyaf difreintiedig ym MALlC 2014.

en-gb	An additional 16 LSOAs have moved from the least deprived 50 per cent in WIMD 2011 to the 10-20 per cent most deprived in WIMD 2014.
cy-gb	Mae 16 ACEHI ychwanegol wedi symud o grŵp y 50 y cant lleiaf difreintiedig ym MALlC 2011 i'r 10-20 y cant mwyaf difreintiedig ym MALlC 2014.

en-gb	These LSOAs are in urban areas, and the increases in deprivation are generally due to increased scores in the proximity to waste disposal and industrial sites and/or air quality indicators.
cy-gb	Mae'r ACEHI hyn mewn ardaloedd trefol, ac mae'r cynnydd mewn amddifadedd yn deillio ar y cyfan o’r sgorau uwch yn y dangosyddion agosrwydd at safleoedd gwaredu gwastraff a safleoedd diwydiannol a/neu ansawdd yr aer.

en-gb	19 LSOAs have moved from the most deprived 10 per cent group in WIMD 2011 to either the 30-50 per cent most deprived or 50 per cent least deprived in WIMD 2014.
cy-gb	Mae 19 ACEHI wedi symud o grŵp y 10 y cant mwyaf difreintiedig ym MALlC 2011 un ai i grŵp y 30-50 y cant mwyaf difreintiedig neu i grŵp y 50 y cant lleiaf difreintiedig ym MALlC 2014.

en-gb	These are mostly in urban areas, and are due to a combination of different changes in the underlying indicators.
cy-gb	Mae'r rhain mewn ardaloedd trefol yn bennaf, ac mae’r symudiadau’n deillio o gyfuniad o wahanol newidiadau yn y dangosyddion sylfaenol.

en-gb	Most of the LSOAs in this category have had a marked decrease in the proximity to waste and industrial sites indicator score.
cy-gb	Mae'r rhan fwyaf o'r ACEHI yn y categori hwn wedi gweld gostyngiad nodedig yn sgôr y dangosydd agosrwydd at safleoedd gwastraff a safleoedd diwydiannol.

en-gb	WIMD 2014 Physical Environment domain local authority analysis
cy-gb	Dadansoddiad awdurdodau lleol yn y maes Amgylchedd Ffisegol

en-gb	Chart 9.1 below shows the spread of physical environment domain ranks for each local authority in Wales.
cy-gb	Mae Siart 9.1 isod yn dangos dosbarthiad safleoedd y maes amgylchedd ffisegol ar gyfer pob awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	The blue boxes contain half the total number of LSOAs in each local authority, centred on the median (middle) rank for each local authority and the lines show the full range of ranks.
cy-gb	Mae’r blychau glas yn cynnwys hanner cyfanswm yr ACEHI ym mhob awdurdod lleol, wedi’u canoli ar y safle canolrif (canol) ar gyfer pob awdurdod lleol. Mae’r llinellau’n dangos ystod gyflawn y safleoedd.

en-gb	Box plot of WIMD 2014 Physical Environment domain ranks, by local authority
cy-gb	Plot blwch o safleoedd maes amgylchedd ffisegol MALIC 2014, fesul awdurdod lleol

en-gb	Table 9.2 below shows, for the physical environment domain of WIMD 2014, the percentage of small areas (LSOAs) in each local authority which were in the most deprived 10 per cent (ranks 1-191), 20 per cent (ranks 1-382), 30 per cent (ranks 1-573) and 50 per cent (ranks 1-955) of LSOAs in Wales.
cy-gb	Mae Tabl 9.2 isod yn dangos canran yr ardaloedd bach (ACEHI) ym mhob awdurdod lleol a restrir yn y 10 y cant (safleoedd 1-191), 20 y cant (safleoedd 1-382), 30 y cant (safleoedd 1-573) a 50 y cant (safleoedd 1-955) o ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer y maes amgylchedd ffisegol ym MALIC 2014.

en-gb	WIMD 2014 Physical Environment domain deprived LSOAs, by local authority
cy-gb	ACEHI difreintiedig y maes Amgylchedd Ffisegol, fesul awdurdod lleol

en-gb	One way of considering WIMD data at the local authority level is to look at the proportion of LSOAs within the local authority that are in the most deprived 10 per cent (or 20 per cent etc.) of all LSOAs in Wales.
cy-gb	Un modd o ystyried data ACEHI ar lefel yr awdurdodau lleol yw edrych ar gyfran yr ACEHI yn yr awdurdod lleol sydd yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig (neu’r 20 y cant ac ati) o’r holl ACEHI yng Nghymru.

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales for physical environment was Flintshire (34.8 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer yr amgylchedd ffisegol oedd Sir y Fflint (34.8 y cant).

en-gb	This was due to a high proportion of LSOAs in Flintshire being among the most deprived for a combination of most of the physical environment domain indicators.
cy-gb	Roedd hyn oherwydd bod cyfran uchel o’r ACEHI yn Sir y Fflint ymhlith y mwyaf difreintiedig ar gyfer cyfuniad o’r rhan fwyaf o ddangosyddion y maes amgylchedd ffisegol.

en-gb	Only 17.8 per cent of the LSOAs in Gwynedd were in the most deprived 50 per cent in Wales.
cy-gb	Dim ond 17.8 y cant o’r ACEHI yng Ngwynedd oedd yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	Newport had the highest percentage of LSOAs in the most deprived 50 per cent in Wales (80.0 per cent).
cy-gb	Casnewydd oedd â’r ganran uchaf o ACEHI yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru (80.0 y cant).

en-gb	The next highest was Cardiff, with 75.7 per cent of its LSOAs in the most deprived half of Wales.
cy-gb	Yr uchaf wedyn oedd Caerdydd, gyda 75.7 y cant o’i ACEHI yn yr hanner mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	This is because many of the LSOAs in these local authorities were in the most deprived 50 per cent for air quality and at least one other physical environment indicator.
cy-gb	Y rheswm am hyn oedd bod llawer o’r ACEHI yn yr awdurdodau lleol hyn yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig ar gyfer ansawdd yr aer ac o leiaf un dangosydd amgylchedd ffisegol arall.

en-gb	Physical Environment domain methodological changes between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Newidiadau methodolegol yn y maes Amgylchedd Ffisegol rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	The methodology used to create the indicators for the physical environment domain is the same for WIMD 2014 as it was for WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r fethodoleg a ddefnyddiwyd i greu’r dangosyddion ar gyfer y maes amgylchedd ffisegol yr un fath ar gyfer MALIC 2014 ag yr oedd ar gyfer MALIC 2011.

en-gb	However, there have been some technical improvements/changes to the air quality and flooding indicators.
cy-gb	Fodd bynnag, gwnaed rhai newidiadau/gwelliannau technegol i ddangosyddion ansawdd yr aer a llifogydd.

en-gb	As a result of changes to air quality regulations and methodological changes within Defra (who provide air concentrations grid data), a number of changes have been made to the air concentrations and air emissions indicators (e.g. the pollutants included in the indicators).
cy-gb	O ganlyniad i newidiadau i reoliadau ansawdd yr aer a newidiadau methodolegol o fewn Defra (sy’n darparu data grid crynodiadau aer), mae nifer o newidiadau wedi eu gwneud i’r dangosyddion crynodiadau aer ac allyriadau aer (e.e. y llygryddion sydd wedi eu cynnwys yn y dangosyddion).

en-gb	The flooding categories have changed since WIMD 2014.
cy-gb	Mae’r categorïau llifogydd wedi newid ers MALIC 2011.

en-gb	The accompanying weights given to the flooding categories have also changed.
cy-gb	Mae’r pwysoliadau cysylltiedig a roddir i’r categorïau llifogydd wedi newid hefyd.

en-gb	Full details are available in the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	Mae manylion llawn ar gael yn WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	Physical Environment domain background information
cy-gb	Gwybodaeth gefndir am y maes Amgylchedd Ffisegol

en-gb	Air Quality
cy-gb	Ansawdd yr Aer

en-gb	Further Information on the National Atmospheric Emissions Inventory (which is used to source the air emissions indicator) is available here.
cy-gb	Mae mwy o wybodaeth ynglŷn â’r Rhestr Allyriadau Atmosfferig Genedlaethol (a ddefnyddir fel ffynhonnell ar gyfer y dangosydd allyriadau aer) ar gael yma.

en-gb	Further Information on the UK Air Information Resource (which is used to source the data for the air concentration indicator) is available here.
cy-gb	Mae mwy o wybodaeth ynglŷn â’r UK Air Information Resource (a ddefnyddir fel ffynhonnell ar gyfer data’r dangosydd crynodiadau aer) ar gael yma.

en-gb	The air quality indicators used within WIMD use annual summary data.
cy-gb	Mae dangosyddion ansawdd yr aer a ddefnyddir yn MALIC yn defnyddio data cryno blynyddol.

en-gb	There are seasonal and yearly variations in air quality.
cy-gb	Mae ansawdd yr aer yn amrywio yn ôl y tymor a’r flwyddyn.

en-gb	Because of the data processing required to create the indicator we cannot use the latest air quality information.
cy-gb	Gan fod angen prosesu’r data er mwyn creu’r dangosydd, ni allwn ddefnyddio’r wybodaeth ddiweddaraf am ansawdd yr aer.

en-gb	Real time information on air pollution levels are available from the Welsh Air Quality website.
cy-gb	Mae gwybodaeth amser real ynglŷn â lefelau ansawdd yr aer ar gael ar wefan Ansawdd Aer Cymru yma.

en-gb	Fly-tipping
cy-gb	Tipio Anghyfreithlon

en-gb	Fly-tipping has a negative impact on the physical environment and deprives people of a good environment in which to live.
cy-gb	Mae tipio anghyfreithlon yn cael effaith negyddol ar yr amgylchedd ffisegol ac yn amddifadu pobl o amgylchedd da i fyw ynddo.

en-gb	This indicator was considered for inclusion in previous indices, but rejected due to a lack of an appropriate data source for small areas.
cy-gb	Ystyriwyd cynnwys y dangosydd hwn mewn mynegeion blaenorol, ond fe’i gwrthodwyd oherwydd diffyg ffynhonnell data briodol ar gyfer ardaloedd bach.

en-gb	This is still the case.
cy-gb	Mae hyn yn parhau i fod yn wir.

en-gb	Local Authority recorded fly-tipping statistics are available here.
cy-gb	Mae ystadegau am dipio anghyfreithlon a gofnodwyd gan Awdurdodau Lleol ar gael yma.

en-gb	National Flood Risk Assessment
cy-gb	Asesiad Bygythiad Llifogydd Cenedlaethol

en-gb	More information on the National Flood Risk Assessment can be found on the Natural Resources Wales website.
cy-gb	Mae mwy o wybodaeth ynglŷn â’r Asesiad Bygythiad Llifogydd Cenedlaethol ar gael yma.

en-gb	Housing Domain
cy-gb	Y Maes Tai

en-gb	Conceptually, the purpose of a housing domain is to capture deprivation through lack of adequate housing, in terms of physical condition, living conditions and availability.
cy-gb	Diben y maes tai, o ran cysyniad, yw casglu gwybodaeth am amddifadedd sy’n deillio o ddiffyg tai digonol, o ran eu cyflwr ffisegol, amodau byw a’r graddau y maent ar gael.

en-gb	However, the lack of appropriate data means that it is not possible to fully measure housing deprivation according to this definition.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r diffyg data priodol yn golygu nad oes modd mesur amddifadedd tai yn llawn yn unol â’r diffiniad hwn.

en-gb	For a complete description of the construction of the housing domain, please see the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	I gael disgrifiad cyflawn o sut y lluniwyd y maes tai, gweler WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	The housing domain has a weight of 5 per cent in the Overall Index.
cy-gb	Mae gan y maes tai bwysoliad o 5 y cant yn y Mynegai.

en-gb	Housing domain indicators
cy-gb	Dangosyddion y maes tai

en-gb	The housing domain contains 2 indicators, weighted as shown below.
cy-gb	Mae’r maes tai yn cynnwys 2 ddangosydd sydd wedi eu pwysoli:Mae’r dangosyddion wedi’u pwysoli fel a ddangosir isod.

en-gb	These weights differ from those used in WIMD 2011.
cy-gb	Mae’r pwysoliadau hyn yn wahanol i’r rhai a ddefnyddiwyd ym MALIC 2011.

en-gb	See Section 10.6 for more details.
cy-gb	Gweler Adran 10.6 i gael mwy o fanylion.

en-gb	The indicator on overcrowding measures the percentage of the population living in households with an occupancy rating of -1 or lower, based on 2011 Census data (ONS).
cy-gb	Mae’r dangosydd ar gartrefi gorlawn yn mesur canran y boblogaeth sy’n byw ar aelwydydd â graddfa feddiannaeth o -1 neu is, ar sail data Cyfrifiad 2011 (Y Swyddfa Ystadegau Gwladol).

en-gb	See the technical report for further information on this.
cy-gb	Gweler WIMD 2014 Technical Report i gael mwy o wybodaeth ynglŷn â hyn.

en-gb	The indicator on central heating measures the percentage of the population in household with no central heating, and is based on 2011 Census data (ONS).
cy-gb	Mae’r dangosydd ar wres canolog yn mesur canran y boblogaeth sy’n byw ar aelwydydd heb unrhyw wres canolog, ac mae wedi ei seilio ar ddata Cyfrifiad 2011 (Y Swyddfa Ystadegau Gwladol).

en-gb	Housing domain key results
cy-gb	Canlyniadau allweddol y maes tai

en-gb	In the WIMD 2014 housing domain, there were pockets of high housing deprivation in urban areas such as the large South Wales cities, and in more rural areas such as the North West.
cy-gb	Ym maes tai MALIC 2014, roedd pocedi o amddifadedd uchel o ran tai mewn ardaloedd trefol fel dinasoedd mawrion de Cymru, ac mewn ardaloedd mwy gwledig fel y gogledd-orllewin.

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales was Cardiff (36.9 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru oedd Caerdydd (36.9 y cant).

en-gb	Monmouthshire and Caerphilly had no LSOAs in the most deprived 10 per cent.
cy-gb	Nid oedd gan Sir Fynwy na Chaerffili unrhyw ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig.

en-gb	For the housing domain, the most deprived LSOA in Wales was Riverside 2, Cardiff.
cy-gb	Ar gyfer y maes tai, yr ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru oedd Riverside 2, Caerdydd.

en-gb	The changes in deprivation in more rural areas between WIMD 2011 and WIMD 2014 are mainly due to central heating:
cy-gb	Mae’r newidiadau mewn amddifadedd mewn ardaloedd mwy gwledig rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014 yn deillio’n bennaf o wres canolog:

en-gb	a) there has been a decrease in the proportion of people living in households with no central heating; and
cy-gb	a) gwelwyd gostyngiad yng nghyfran y bobl sy’n byw ar aelwydydd heb unrhyw wres canolog.

en-gb	b) the weight of the central heating indicator has been reduced (from ½ to ⅓).
cy-gb	b) gostyngwyd pwysoliad y dangosydd gwres canolog (o ½ i ⅓).

en-gb	The proportion of people living in households with no central heating, in Wales as a whole, decreased from 6 per cent in 2001 (used for WIMD 2011) to 1.8 per cent in 2011 (used for WIMD 2014).
cy-gb	Mae cyfran y bobl sy’n byw ar aelwydydd heb unrhyw wres canolog wedi gostwng o 6 y cant yn 2001 (a ddefnyddiwyd ar gyfer MALIC 2011) i 1.8 y cant yn 2011 (a ddefnyddiwyd ar gyfer MALIC 2014).

en-gb	The overcrowding indicator changed to a bedroom measure for WIMD 2014, so is not directly comparable with the indicator from WIMD 2011 (please see the WIMD 2014 Technical Report for further information).
cy-gb	Newidiwyd y dangosydd cartrefi gorlawn i fod yn fesuriad seiliedig ar ystafelloedd gwely ar gyfer MALIC 2014, felly nid oes modd ei gymharu’n uniongyrchol â’r dangosydd yn MALIC 2011 (gweler WIMD 2014 Technical Report i gael mwy o wybodaeth).

en-gb	<insert Housing Domain map>
cy-gb	<insert Housing Domain map>

en-gb	Housing domain comparison between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Cymharu’r maes tai rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	The full set of domain ranks from WIMD 2014 and the underlying indicators (Annual WIMD Indicator Data) can be downloaded from the Welsh Government’s StatsWales web pages.
cy-gb	Mae modd lawrlwytho’r gyfres gyflawn o safleoedd y meysydd ar gyfer MALIC 2014 a’r dangosyddion (MALIC:

en-gb	The following sub-section describes some of the changes occurring to LSOAs in the housing domain since WIMD 2011.
cy-gb	Data Dangosyddion Blynyddol) o dudalennau gwe StatsCymru Llywodraeth Cymru.

en-gb	Table 10.1 below shows the number of small areas (LSOAs) in each of the WIMD deprivation groups for WIMD 2011 and WIMD 2014.
cy-gb	Mae Tabl 10.1 isod yn dangos nifer yr ardaloedd bach (ACEHI) ym mhob un o grwpiau amddifadedd MALIC ar gyfer MALIC 2011 a MALIC 2014.

en-gb	Deprivation group movements for the Housing domain between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Symudiadau’r grwpiau amddifadedd ar gyfer y maes Tai rhwng MALlC 2011 a MALlC 2014

en-gb	24 LSOAs have moved from the 30-50 per cent most deprived group and the least deprived 50 per cent group in WIMD 2011, to the 10 per cent most deprived group in WIMD 2014.
cy-gb	Mae 24 ACEHI wedi symud o grŵp y 30-50 y cant mwyaf difreintiedig a grŵp y 50 y cant lleiaf difreintiedig ym MALlC 2011 i'r 10 y cant mwyaf difreintiedig ym MALlC 2014.

en-gb	An additional 17 LSOAs have moved from the least deprived 50 per cent of small areas in WIMD 2011 to the 10-20 per cent most deprived group in WIMD 2014.
cy-gb	Mae 21 ACEHI ychwanegol wedi symud o grŵp y 50 y cant o ardaloedd bach lleiaf difreintiedig ym MALlC 2011 i grŵp y 10-20 y cant mwyaf difreintiedig ym MALlC 2014.

en-gb	These are mostly in more urban areas and this is primarily due to the overcrowding indicator (relatively high values).
cy-gb	Mae’r rhain mewn ardaloedd trefol yn bennaf, a’r rheswm pennaf am hyn yw'r dangosydd gorlenwi (gwerthoedd cymharol uchel).

en-gb	21 LSOAs have moved from the 10 per cent most deprived group in WIMD 2011 to either the most deprived 30-50 or least deprived 50 per cent of areas in WIMD 2014.
cy-gb	Mae 23 ACEHI wedi symud o'r 10 y cant mwyaf difreintiedig ym MALlC 2011 i un ai'r 30-50 y cant o ardaloedd mwyaf difreintiedig neu i’r 50 y cant lleiaf difreintiedig ym MALlC 2014.

en-gb	Many of these are fairly rural areas and for WIMD 2011 they had a relatively high proportion of people without central heating.
cy-gb	Mae llawer o'r ardaloedd hyn yn rhai gweddol wledig ac ym MALlC 2011 roeddent yn cynnwys cyfran gymharol fawr o bobl heb wres canolog.

en-gb	This proportion has now decreased significantly and, combined with a lower weighting for the central heating indicator and relatively low overcrowding, has lead to these areas becoming less deprived in terms of housing.
cy-gb	Mae'r gyfran hon bellach wedi gostwng yn sylweddol, ac o ganlyniad i hynny, yn ogystal â’r ffaith y rhoddwyd pwysoliad is i'r dangosydd gwres canolog a’r ffaith y ceir cyfradd gymharol isel o gartrefi gorlawn, mae'r ardaloedd wedi dod yn llai difreintiedig o safbwynt tai.

en-gb	WIMD 2014 Housing domain local authority analysis
cy-gb	Dadansoddiad awdurdodau lleol ym maes tai

en-gb	Chart 10.1 below shows the spread of Housing domain ranks for each local authority in Wales.
cy-gb	Mae Siart 10.1 isod yn dangos dosbarthiad y safleoedd yn y maes Tai ar gyfer pob awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	The blue boxes contain half the total number of LSOAs in each local authority, centred on the median (middle) rank for each local authority and the ‘whiskers’ show the full range of ranks.
cy-gb	Mae’r blychau glas yn cynnwys hanner cyfanswm yr ACEHI ym mhob awdurdod lleol, wedi’u canoli ar y safle canolrif (canol) ar gyfer pob awdurdod lleol. Mae’r llinellau’n dangos ystod gyflawn y safleoedd.

en-gb	WIMD 2014 Housing domain ranks, by local authority
cy-gb	Plot blwch o safleoedd maes tai MALIC 2014 fesul awdurdod lleol

en-gb	Table 10.2 below shows, for the housing domain of WIMD 2014, the percentage of small areas (LSOAs) in each local authority which were in the most deprived 10 per cent (ranks 1-191), 20 per cent (ranks 1-382), 30 per cent (ranks 1-573) and 50 per cent (ranks 1-955) of LSOAs in Wales.
cy-gb	Mae Tabl 10.2 isod yn dangos canran yr ardaloedd bach (ACEHI) ym mhob awdurdod lleol a restrir yn y 10 y cant (safleoedd 1-191), 20 y cant (safleoedd 1-382), 30 y cant (safleoedd 1-573) a 50 y cant (safleoedd 1-955) o ACEHI mwyaf difreintiedig yng Nghymru ar gyfer y maes tai ym MALIC 2014.

en-gb	Table 10.2: WIMD 2014 Housing domain deprived LSOAs, by local authority
cy-gb	Tabl 10.2 ACEHI difreintiedig y maes Tai, fesul awdurdod lleol

en-gb	One way of considering WIMD data at the local authority level is to look at the proportion of LSOAs within the local authority that are in the most deprived 10 per cent (or 20 per cent etc.) of all LSOAs in Wales.
cy-gb	Un modd o ystyried data ACEHI ar lefel yr awdurdodau lleol yw edrych ar gyfran yr ACEHI yn yr awdurdod lleol sydd yn y 10 y cant mwy difreintiedig (neu’r 20 y cant ac ati) o’r holl ACEHI yng Nghymru.

en-gb	The local authority with the highest proportion of LSOAs in the most deprived 10 per cent in Wales for housing was Cardiff (36.9 per cent).
cy-gb	Yr awdurdod lleol â’r gyfran fwyaf o ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru, yn y maes tai, oedd Caerdydd (36.9 y cant).

en-gb	This is mainly due to a relatively high proportion of people living in overcrowded households in some parts of Cardiff.
cy-gb	Y prif reswm am hyn yw bod cyfran gymharol fawr o bobl yn byw ar aelwydydd gorlawn mewn rhai rhannau o Gaerdydd.

en-gb	Monmouthshire and Caerphilly had no LSOAs in the most deprived 10 per cent.
cy-gb	Nid oedd gan Sir Fynwy na Chaerffili yr un ACEHI yn y 10 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	Only 17.0 per cent of the LSOAs in Bridgend were in the most deprived 50 per cent in Wales.
cy-gb	17.0 y cant yn unig o’r ACEHI ym Mhen-y-bont ar Ogwr oedd yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	Gwynedd had the highest percentage of LSOAs in the most deprived 50 per cent in Wales (84.9 per cent).
cy-gb	Gwynedd oedd â’r ganran fwyaf o ACEHI yn y 50 y cant mwyaf difreintiedig yng Nghymru (84.9 y cant).

en-gb	The next highest is Ceredigion, with 71.7 per cent of its LSOAs in the most deprived half of Wales.
cy-gb	Yr uchaf wedyn yw Ceredigion, gydag 71.7 y cant o’i ACEHI yn yr hanner mwyaf difreintiedig yng Nghymru.

en-gb	Housing domain methodological changes between WIMD 2011 and WIMD 2014
cy-gb	Newidiadau methodolegol yn y maes tai rhwng MALIC 2011 a MALIC 2014

en-gb	In recognition of the fact that lack of central heating is becoming an increasingly poor indicator of housing quality over time, its weight within the domain has been lowered to 1/3.
cy-gb	I gydnabod y ffaith bod diffyg gwres canolog yn dod yn ddangosydd cynyddol wael o ansawdd tai dros amser, rydym wedi gostwng ei bwysoliad yn y maes i 1/3.

en-gb	Correspondingly, the overcrowding indicator is now given a weight of 2/3.
cy-gb	I gyd-fynd â hyn, mae pwysoliad y dangosydd gorlenwi bellach yn cael pwysoliad o 2/3.

en-gb	The occupancy rating used to calculate the overcrowding indicator has changed from a measure of occupancy of rooms to a measure of occupancy of bedrooms.
cy-gb	Mae’r raddfa feddiannaeth a ddefnyddir i gyfrifo’r dangosydd gorlenwi wedi newid o fod yn fesur ystafelloedd i fod yn fesur ystafelloedd gwely.

en-gb	This is explained fully in the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	Esbonnir hyn yn llawn yn yr WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	Housing domain background information
cy-gb	Gwybodaeth gefndir am y maes tai

en-gb	Homelessness can be considered to be the most extreme form of deprivation in relation to access to housing.
cy-gb	Gellir ystyried mai digartrefedd yw’r ffurf fwyaf eithafol o amddifadedd o ran tai.

en-gb	It is not possible to include data relating to homelessness in WIMD as it is currently only available at local authority level, as well as definition issues for a small area indicator (i.e. if someone is homeless which LSOA would they be allocated to).
cy-gb	Nid oes modd cynnwys data ynglŷn â digartrefedd ym MALIC gan mai ar lefel Awdurdodau Lleol yn unig y maent ar gael ar hyn o bryd. Yn ogystal â hyn, ceir problemau’n ymwneud â diffiniad ar gyfer dangosydd sy’n seiliedig ar ardal fach (h.y. os yw rhywun yn ddigartref, i ba ACEHI y byddai’n cael ei neilltuo).

en-gb	Data relating to homelessness (down to local authority level) can be found here.
cy-gb	Mae data ynglŷn â digartrefedd (hyd at lefel awdurdodau lleol) ar gael yma.

en-gb	This is defined as households whose fuel costs account for more than 10 per cent of their income (including Housing Benefit or Income Support for Mortgage Interest) in order to adequately heat their homes.
cy-gb	Y diffiniad o dlodi tanwydd yw aelwydydd y mae eu costau tanwydd, er mwyn gwresogi eu cartrefi yn ddigonol, yn fwy na 10 y cant o’u hincwm (gan gynnwys Budd-dal Tai neu Gymhorthdal Incwm ar gyfer Llog Morgais).

en-gb	This is considered to be an income issue, but is also linked to housing.
cy-gb	Ystyrir hon yn broblem Incwm, ond mae’n gysylltiedig â Thai hefyd.

en-gb	Fuel poverty data is modelled data based on Living in Wales data.
cy-gb	Mae data tlodi tanwydd yn ddata wedi eu modelu ar sail data Byw yng Nghymru.

en-gb	The most recent modelled estimates can be found here.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon wedi eu modelu diweddaraf ar gael yma.

en-gb	Recent data are not available at LSOA level.
cy-gb	Nid oes data diweddar ar gael ar lefel ACEHI.

en-gb	Housing Quality
cy-gb	Ansawdd Tai

en-gb	Conceptually, poor quality housing is key to the conceptual purpose of the housing domain (‘to capture deprivation through lack of adequate housing, in terms of housing physical condition, living conditions and availability’).
cy-gb	Mae’r cysyniad o dai o ansawdd gwael yn allweddol i ddiben y maes tai (‘casglu gwybodaeth am amddifadedd sy’n deillio o ddiffyg tai digonol, o ran eu cyflwr ffisegol, amodau byw a’r graddau y maent ar gael’).

en-gb	However, there is currently a lack of data (at a Wales level) on this topic for the whole housing stock due to the lack of a recent national property survey in Wales.
cy-gb	Fodd bynnag, nid oes data digonol ar gael ar hyn o bryd ar y pwnc hwn (ar lefel Cymru) ar gyfer y stoc tai cyfan oherwydd na chynhaliwyd arolwg tai cenedlaethol yng Nghymru yn ddiweddar.

en-gb	Some information on the quality of social housing is available – i.e. the proportion of homes meeting the Welsh Housing Quality Standard (WHQS).
cy-gb	Mae peth gwybodaeth ynglŷn ag ansawdd tai cymdeithasol ar gael – h.y. cyfran y tai sy’n bodloni Safon Ansawdd Tai Cymru.

en-gb	Data relating to WHQS (at a Wales level) can be found here.
cy-gb	Mae data ynglŷn â Safon Ansawdd Tai Cymru (ar lefel Cymru) ar gael yma:

en-gb	Data are also available for the Housing Health and Safety Rating System (HHSRS).
cy-gb	Mae data ar gael hefyd ar gyfer y System Mesur Iechyd a Diogelwch ar gyfer Tai.

en-gb	It is a risk-based evaluation tool to help local authorities identify and protect against potential risks and hazards to health and safety from any deficiencies identified in dwellings and used to determine whether residential premises are safe to live in or whether a hazard exists that may cause harm to the health and safety of a potential occupant.
cy-gb	Offeryn gwerthuso ar sail risg yw hwn, i helpu awdurdodau lleol i nodi a diogelu rhag risgiau a pheryglon posibl i iechyd a diogelwch o ganlyniad i ddiffygion a nodwyd mewn eiddo. Fe’i defnyddir i benderfynu a yw eiddo preswyl yn ddiogel i fyw ynddo neu a oes perygl yn bodoli a allai achosi niwed i iechyd a diogelwch preswylydd posibl.

en-gb	Whilst it covers all residential premises it is usually used to assess standards in private sector housing.
cy-gb	Er ei fod yn cwmpasu pob eiddo preswyl, fe’i defnyddir fel arfer i asesu safonau mewn tai yn y sector preifat.

en-gb	Information is available here.
cy-gb	Mae gwybodaeth ar gael yma.

en-gb	Energy Efficiency
cy-gb	Effeithlonrwydd Ynni

en-gb	Information on Standard Assessment Procedure (SAP) ratings could be regarded as a broad proxy for Housing quality.
cy-gb	Gellid ystyried gwybodaeth am sgorau’r Weithdrefn Asesu Safonol (SAP) yn arwydd bras o ansawdd Tai.

en-gb	Homes with poor energy efficiency performance are more difficult/expensive to heat.
cy-gb	Mae tai sy’n defnyddio ynni’n aneffeithlon yn fwy anodd/drud i’w gwresogi.

en-gb	An Energy Performance Certificate (EPC) is required for properties when constructed, sold or let.
cy-gb	Mae angen Tystysgrif Perfformiad Ynni (EPC) ar gyfer eiddo pan gânt eu hadeiladu, eu gwerthu neu eu gosod.

en-gb	The EPC provides details on the energy performance of the property and what can be done to improve it.
cy-gb	Mae’r EPC yn rhoi manylion am berfformiad ynni’r eiddo a’r hyn y gellid ei wneud i’w wella.

en-gb	Work to assess the coverage, consistency and quality of EPC data was not completed in time to feed into the WIMD 2014 process.
cy-gb	Ni chwblhawyd gwaith i asesu cwmpas, cysondeb ac ansawdd data EPC mewn pryd i’w bwydo i broses MALIC 2014.

en-gb	Experimental statistics on Energy Performance of Buildings Certificates in England and Wales can be accessed here.
cy-gb	Gellir gweld ystadegau arbrofol ar Dystysgrifau Perfformiad Ynni Adeiladau yng Nghymru a Lloegr yma.

en-gb	Repossessions
cy-gb	Adfeddiannau

en-gb	Repossessions are considered to be an income issue, but are also linked to housing.
cy-gb	Ystyrir adfeddiannau yn broblem Incwm, ond mae hefyd yn gysylltiedig â Thai.

en-gb	Data on mortgage and landlord possessions are published by the Ministry of Justice to local authority level.
cy-gb	Cyhoeddir data ar adfeddiannau morgeisi a landlordiaid gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder hyd at lefel awdurdodau lleol.

en-gb	AnnexA:
cy-gb	Atodiad A:

en-gb	WIMD Products
cy-gb	Cynhyrchion MALlC

en-gb	These products can be accessed via https://gov.wales/welsh-index-multiple-deprivation
cy-gb	Gellir gweld y rhain ar https://llyw.cymru/mynegai-amddifadedd-lluosog-cymru

en-gb	Main Publication
cy-gb	Prif Gyhoeddiad

en-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation (WIMD) 2014 – Executive Summary
cy-gb	Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) 2014 – Crynodeb Gweithredol

en-gb	Guidance materials
cy-gb	Deunydd Canllaw

en-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation (WIMD) 2014 – Guidance on use
cy-gb	Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) 2014 – Canllaw

en-gb	WIMD 2014 Infographic (How WIMD is Constructed)
cy-gb	Inffograffeg MALlC 2014 (Sut cyfrifir MALlC)

en-gb	WIMD 2014 Frequently asked questions
cy-gb	WIMD 2014 Frequently asked questions (Saesneg yn unig)

en-gb	Spreadsheet – Overall and domain ranks for each LSOA
cy-gb	Taenlen– Ranciau cyfangwbl a meysydd MALlC

en-gb	StatsWales Data Cubes
cy-gb	StatsCymru Ciwbiau Data

en-gb	WIMD 2014 Index
cy-gb	Mynegai MALlC 2014

en-gb	WIMD 2014 Local Authority analysis
cy-gb	Mynegai MALlC 2014 - Dadansoddiad Awdurdodau Lleol

en-gb	WIMD Annual Indicator data:
cy-gb	Data blynyddol dangosyddion MALlC:

en-gb	LSOA cube
cy-gb	Ciwb AGEHI

en-gb	WIMD Interactive Tool
cy-gb	Gwefan rhyngweithiol newydd MALlC

en-gb	Tool to allow users to allow users to view results for a selection of areas
cy-gb	Gwefan sy’n caniatau defnyddwyr i weld canlyniadau ar gyfer detholiad o ardaloedd

en-gb	Technical Information
cy-gb	Gwybodaeth Dechnegol

en-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation (WIMD) 2014 – Technical Report
cy-gb	Welsh Index of Multiple Deprivation (WIMD) 2014 – Technical Report (Saesneg yn unig)

en-gb	Data Quality Report
cy-gb	Data Quality Report (Saesneg yn unig)

en-gb	Statistical Article - WIMD 2014:
cy-gb	Statistical Article - WIMD 2014:

en-gb	A guide to analysing deprivation in Rural Areas
cy-gb	A guide to analysing deprivation in Rural Areas (Saesneg yn unig)

en-gb	Technical Papers:
cy-gb	Papurau technegol:

en-gb	Exploration of unemployment in Wales by settlement type for small areas – Summary
cy-gb	Exploration of unemployment in Wales by settlement type for small areas – Summary (Saesneg yn unig)

en-gb	Exploration of unemployment in Wales by settlement type for small areas
cy-gb	Exploration of unemployment in Wales by settlement type for small areas (Saesneg yn unig)

en-gb	Description of LSOA/Geographical unit
cy-gb	Disgrifiad o AGEHI/ Uned ddaearyddol

en-gb	The geographic areas used in the calculation of WIMD 2014 are the 1,909 Lower layer Super Output Areas (LSOAs).
cy-gb	Yr ardaloedd daearyddol a ddefnyddir yn MALlC 2014 yw’r 1,909 o Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is (AGEHI).

en-gb	LSOAs were used as the geographic unit in WIMD 2005, 2008 and 2011, and were designed for the reporting of small area statistics.
cy-gb	Defnyddiwyd AGEHI fel uned ddaearyddol yn MALlC 2005, 2008 a 2011, a chawsant eu cynllunio er mwyn cyflwyno adroddiadau ar ystadegau ardaloedd bach.

en-gb	The other three UK nations also calculate their indexes at the LSOA geographical unit.
cy-gb	Mae AGEHI hefyd yn cyd-fynd â’r dull a ddefnyddir gan dair gwlad arall y DU ar gyfer eu mynegeion nhw.

en-gb	Super Output Areas
cy-gb	Ardaloedd Cynnyrch Ehangach

en-gb	Following the 2001 Census of Population, the Office for National Statistics developed a geographic hierarchy called Super Output Areas (SOAs).
cy-gb	Yn sgil Cyfrifiad 2001, aeth y Swyddfa Ystadegau Gwladol ati i ddatblygu hierarchaeth ddaearyddol o’r enw Ardaloedd Cynnyrch Ehangach (ACE).

en-gb	They were designed to improve the reporting of small area statistics in England and Wales.
cy-gb	Fe’u cynlluniwyd er mwyn gwella’r dull o gofnodi ystadegau ardaloedd bach yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	Where possible, official statistics are now published at the SOA geography.
cy-gb	Erbyn hyn, mae ystadegau swyddogol yn cael eu cyhoeddi’n rheolaidd ar gyfer daearyddiaeth ACE, lle maent ar gael.

en-gb	There are three layers of SOA:
cy-gb	Mae tair haen o ACE:

en-gb	Lower layer, Middle layer, and Upper layer.
cy-gb	Haen Is, Haen Ganol, a Haen Uwch.

en-gb	This is because disclosure requirements mean that some sets of data can be released for much smaller areas than others.
cy-gb	Y rheswm am hyn oedd bod gofynion datgelu yn golygu bod modd rhyddhau rhai setiau o ddata ar gyfer ardaloedd llawer llai nag eraill.

en-gb	To support a range of potential data requirements, it was decided to create these three SOA layers.
cy-gb	Felly, er mwyn cefnogi amrywiaeth o ofynion data posibl, penderfynwyd creu’r tair haen arbennig hon. Dyma’r cyfyngiadau:

en-gb	A Lower Layer SOA must have a minimum population of 1,000.
cy-gb	Rhaid i ACE Haen Is gynnwys isafswm poblogaeth o 1,000.

en-gb	The mean size of all the Lower Layer SOAs must be close to 1,600.
cy-gb	Rhaid i faint cymedrig yr holl Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is fod yn agos i 1,600.

en-gb	They are built from groups of Census Output Areas (usually between four and six).
cy-gb	Maent yn seiliedig ar grwpiau o Ardaloedd Cynnyrch y Cyfrifiad (rhwng 4 a 6 fel arfer).

en-gb	A Middle Layer SOA must have a minimum population of 5,000.
cy-gb	Rhaid i ACE Haen Ganol gynnwys isafswm poblogaeth o 5,000.

en-gb	The mean size of all the Middle Layer SOAs must be close to 7,200.
cy-gb	Rhaid i faint cymedrig yr holl Ardaloedd Cynnyrch fod yn agos i 7,200.

en-gb	Changes between 2001 Census and 2011 Census
cy-gb	Changes between 2001 Census and 2011 Census

en-gb	SOA boundaries are revised following each Census, to take into account changes in the population.
cy-gb	Mae ffiniau ACE yn cael eu diwygio ar ôl bob Cyfrifiad, er mwyn ystyried newidiadau mewn poblogaeth.

en-gb	WIMD 2014 will be the first Welsh Index of Multiple Deprivation to use the revised boundaries, following the 2011 Census.
cy-gb	MALlC 2014 fydd y mynegai cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio’r ffiniau diwygiedig yn sgil Cyfrifiad 2011.

en-gb	In the 2001 Census, there were 1,896 LSOAs; 49 of these have been discontinued and 61 new LSOAs have been created.
cy-gb	Yng Nghyfrifiad 2001, roedd 1,896 AGEHI - mae 49 wedi dod i ben erbyn hyn, a 61 o rai newydd wedi’u creu.

en-gb	There have been changes to LSOA boundaries where populations have:
cy-gb	Cyflwynwyd newidiadau i ffiniau AGEHI ar sail y canlynol:

en-gb	become too big, so an LSOA has been split into two or more areas;
cy-gb	roedd y boblogaeth yn rhy fawr, felly rhannwyd yr AGEHI yn ddwy ardal;

en-gb	become too small, so an LSOA has been merged with an adjacent one; or
cy-gb	roedd y boblogaeth yn rhy fach, felly cyfunwyd AGEHI/AGEHG ag ardal gyfagos; neu

en-gb	changed in a complex way, so there has been a combination of the two cases above.
cy-gb	mae’r boblogaeth wedi newid yn sylweddol, felly bu cyfuniad o’r ddwy sefyllfa uchod.

en-gb	Where LSOAs have changed, the old code has been deleted and a new code has been assigned.
cy-gb	Lle’r oedd AGEHI wedi newid, cafodd yr hen god ei ddileu a dynodwyd un newydd yn ei le.

en-gb	In WIMD 2014, there are 1847 LSOAs with unchanged boundaries since WIMD 2011, 61 LSOAs with boundaries resulting from a merge with or split from an adjacent LSOA, and 12 LSOAs with boundaries resulting from more complex changes.
cy-gb	Yn MALlC 2014, roedd 1,846 AGEHI na newiddiodd ffiniau ers MALlC 2011, 61 AGEHI gyda ffiniau oedd yn ganlyniad i uniad neu raniad o AGEHI gyfagos a 12 AGEHI gyda ffiniau a grewyd o newidiadau mwy cymhleth.

en-gb	A summary of LSOA boundary changes is provided in the table below.
cy-gb	Rhoddir crynodeb o’r newidiadau ffiniau AGEHI yn y tabl isod.

en-gb	M = merge, S = split, X = complex change
cy-gb	U= uniad, R=rhaniad, X=newid cymhleth

en-gb	Further information on geographical boundary changes between the 2001 and 2011 Census can be found on the Office for National Statistics website.
cy-gb	Ceir gwybodaeth bellach am newidiadau ffiniau rhwng Cyfrifiad 2001 a Chyfrifiad 2011 ar wefan y Swyddfa Ystadegau Gwladol.

en-gb	The table below lists the number of LSOAs in each local authority in Wales.
cy-gb	Mae’r tabl usod yn rhestri nifer yr AGEHI ym mhob awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	List of all indicators included in WIMD 2014
cy-gb	Rhestr o ddangosyddion MALlC 2014

en-gb	The following table provides a summary of the indicators included within WIMD 2014.
cy-gb	Mae’r tabl canlynol yn rhoi crynpodeb o’r dangosyddion a gynhwysir yn MALlC 2014.

en-gb	Additional information is available in the WIMD 2014 Technical Report.
cy-gb	Ceir gwybodaeth bellach yn WIMD 2014 Technical Report.

en-gb	A Lower layer SOA must have a minimum population of 1,000.
cy-gb	Rhaid i ACE Haen Is gynnwys isafswm poblogaeth o 1,000.

en-gb	The mean size of all the Lower layer SOAs must be close to 1,600.
cy-gb	Rhaid i faint cymedrig yr holl Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is fod yn agos i 1,600.

en-gb	A Middle layer SOA must have a minimum population of 5,000.
cy-gb	Rhaid i ACE Haen Ganol gynnwys isafswm poblogaeth o 5,000.

en-gb	The mean size of all the Middle layer SOAs must be close to 7,200.
cy-gb	Rhaid i faint cymedrig yr holl Ardaloedd Cynnyrch fod yn agos i 7,200.

en-gb	Domain
cy-gb	Maes

en-gb	Indicator Name
cy-gb	Enw’r Dangosydd

en-gb	Source
cy-gb	Ffynhonnell

en-gb	Type of Indicator
cy-gb	Math o Ddangosydd

en-gb	Percentage
cy-gb	Canran

en-gb	Denominator
cy-gb	Enwadur

en-gb	Additional Notes
cy-gb	Nodiadau Ychwanegol

en-gb	Employment domain
cy-gb	Maes Cyflogaeth

en-gb	The Department for Work and Pensions (DWP)
cy-gb	Yr Adran Gwaith a Phensiynau

en-gb	- Employment and Support Allowance (ESA);
cy-gb	- Lwfans Cyflogaeth a Chymorth;

en-gb	- Incapacity benefit (replaced Severe Disablement Allowance);
cy-gb	- Budd-dal Analluogrwydd (sydd wedi disodli’r Lwfans Anabledd Difrifol);

en-gb	Repeat Absenteeism
cy-gb	Absenoliaeth Mynych

en-gb	Number of Adults aged 25-64 with No Qualifications
cy-gb	Nifer yr oedolion 25-64 oed Heb Gymwysterau

en-gb	Foundation Phase Average Point Score
cy-gb	Sgôr Pwyntiau Cyfartalog Cyfnod Sylfaen

en-gb	Points score
cy-gb	Sgôr pwyntiau

en-gb	Postcode data from PLASC is matched to LSOAs, using a postcode to LSOA look-up.
cy-gb	Mae data cod post o CYBLD yn cyfateb i ACEHI gan ddefnyddio tabl am-edrych cod post i ACEHI.

en-gb	A 3-year average is used to reduce the impact of having small numbers of pupils at LSOA level.
cy-gb	Caiff cyfartaledd 3 blynedd ei ddefnyddio i leihau'r effaith o gael nifer bach o ddisgyblion ar lefel ACEHI.

en-gb	The indicator only includes maintained schools.
cy-gb	Dim ond ysgolion a gynhelir sydd wedi'u cynnwys yn y dangosydd.

en-gb	The number of points received for each award is in the following table.
cy-gb	Mae nifer y pwyntiau a gafwyd am bob dyfarniad ar gael yn y tabl isod.

en-gb	Points:
cy-gb	Pwyntiau:

en-gb	Disapplied1
cy-gb	Wedi datgymhwyso1

en-gb	Absent2
cy-gb	Absennol2

en-gb	Notes on the points scoring table.
cy-gb	Nodiadau ar y tabl sgorio pwyntiau.

en-gb	Children can be disapplied from following the National Curriculum, mainly as a result of them having a statement of special educational needs prepared by their LEA.
cy-gb	Mae modd datgymhwyso plant o'r Cwricwlwm Cenedlaethol, yn bennaf oherwydd bod ganddynt ddatganiad anghenion addysgol arbennig gan yr AALl.

en-gb	Children can also be temporarily disapplied if they have recently arrived from a different educational system, had spells in hospital, been educated from school or been excluded.
cy-gb	Mae modd hefyd datgymhwyso plant dros dro os ydynt yn ddiweddar wedi ymuno o fod yn astudio system addysg wahanol, wedi treulio cyfnod yn yr ysbyty, wedi bod yn cael eu haddysgu gartref neu wedi'u gwahardd.

en-gb	Children can be disapplied from any or all subjects.
cy-gb	Mae modd datgymhwyso plant o astudio pob pwnc neu rai yn unig.

en-gb	Average point scores for pupils are assessed by teachers in Year 6 (final year of primary school).
cy-gb	Caiff sgoriau pwyntiau cyfartalog disgyblion eu hasesu gan athrawon ym Mlwyddyn 6 (blwyddyn olaf yn yr ysgol gynradd).

en-gb	Because not all children are assessed in Welsh as a first language at Key Stages 2 and 3, the highest score in English and Welsh was taken along with the score in Mathematics and Science, to provide comparability across Wales.
cy-gb	Gan nad yw pob plentyn yn cael ei asesu yn Gymraeg fel ei iaith gyntaf yng Nghyfnod Allweddol 2 a 3, defnyddiwyd y sgôr uchaf ar gyfer Cymraeg a Saesneg ynghyd â'r sgôr Mathemateg a Gwyddoniaeth er mwyn gallu cymharu dros Gymru.

en-gb	KS2 test outcome (Level)
cy-gb	Canlyniad prawf CA2 (Lefel)

en-gb	all subjects
cy-gb	pob pwnc

en-gb	Level ‘N’ (no information available)
cy-gb	Lefel 'N' (dim gwybodaeth ar gael)

en-gb	Exceptional Performance
cy-gb	Perfformiad Eithriadol

en-gb	G
cy-gb	G

en-gb	F
cy-gb	F

en-gb	E
cy-gb	E

en-gb	D
cy-gb	D

en-gb	C
cy-gb	C

en-gb	B
cy-gb	B

en-gb	A
cy-gb	A

en-gb	Number of adults aged 25-64 with No Qualifications
cy-gb	Nifer yr oedolion 25-64 oed Heb Gymwysterau

en-gb	N/A
cy-gb	Amherthnasol

en-gb	A dwelling is determined to have a Category 1 hazard as a result of excess cold if there is a severe threat from sub-optimal indoor temperatures.
cy-gb	Dywedir bod gan annedd berygl Categori 1 o ganlyniad i oerni gormodol os oes bygythiad difrifol o dymheredd is na'r hyn sy'n dderbyniol dan do.

en-gb	A dwelling is assessed as having a Category 1 hazard in terms of falls if there is determined to be a serious risk of falling on stairs, between levels, level surfaces or falling associated with a bath, shower or similar facility.
cy-gb	Dywedir bod gan annedd berygl Categori 1 o ran cwympo os credir bod perygl difrifol o gwympo ar y grisiau, rhwng lefelau, ar arwynebedd gwastad neu gwympo mewn bath, cawod neu gyfleuster tebyg.

en-gb	Nitrogen dioxide (NO2)
cy-gb	Nitrogen deuocsid (NO2)

en-gb	Particulates < 2.5 µm (PM2.5)
cy-gb	Gronynnau < 2.5 µm (PM2.5)

en-gb	n/a
cy-gb	Amh

en-gb	The model is calibrated against measurements taken from the UK’s national air quality monitoring network.
cy-gb	Mae’r model yn cael ei raddnodi yn erbyn mesuriadau a gymerir o rwydwaith monitro ansawdd aer cenedlaethol y DU.

en-gb	Note:
cy-gb	Nodyn:

en-gb	Coverage
cy-gb	Cwmpas

en-gb	Applying this model to all dwellings in Wales, using data from a range of sources (including Ordnance Survey, Land Registry, EPC data) to provide the required predictors
cy-gb	Cymhwyso'r model hwn i bob annedd yng Nghymru, gan ddefnyddio data o amrywiol ffynonellau (gan gynnwys data Arolwg Ordnans, Cofrestrfa Tir a Thystysgrifau Perfformiad Ynni) er mwyn darparu'r elfennau gofynnol

en-gb	Being in disrepair
cy-gb	Diffyg atgyweirio

en-gb	A dwelling is classed as being of poor quality housing if it is predicted to have any of the above features.
cy-gb	Caiff annedd ei gyfrif fel tŷ o ansawdd gwael os rhagwelir bod ganddo unrhyw un o'r nodweddion uchod.

en-gb	Excess cold
cy-gb	Oer dros ben

en-gb	Securing Wales’ Future
cy-gb	Securing Wales’ Future

en-gb	The Future UK/EU Relationship
cy-gb	Y Berthynas rhwng y DU a’r UE yn y Dyfodol

en-gb	Negotiating Priorities for Wales
cy-gb	Blaenoriaethau Negodi i Gymru

en-gb	First Minister’s Foreword
cy-gb	Rhagair y Prif Weinidog

en-gb	The Future UK/EU Relationship Negotiating Priorities for Wales
cy-gb	Y Berthynas rhwng y DU a’r UE yn y Dyfodol:

en-gb	Part I:
cy-gb	Rhan I:

en-gb	Initial Provisions
cy-gb	Darpariaethau cychwynnol

en-gb	Part II:
cy-gb	Rhan II:

en-gb	Economic Partnership
cy-gb	Partneriaeth Economaidd

en-gb	Security Partnership
cy-gb	Partneriaeth Ddiogelwch

en-gb	Institutional and other horizontal arrangements
cy-gb	Trefniadau Sefydliadol a Threfniadau Llorweddol Eraill

en-gb	Part V:
cy-gb	Rhan V:

en-gb	Forward Process
cy-gb	Proses Arfaethedig

en-gb	Welsh Government EU Exit Publications
cy-gb	Cyhoeddiadau Llywodraeth Cymru ar Ymadael â’r UE

en-gb	UK Government Proposals For Post Brexit EU Trading Arrangements:
cy-gb	Cynigion Llywodraeth y DU ar gyfer Trefniadau Masnachu â’r UE ar ôl Brexit:

en-gb	Economic Implications
cy-gb	Goblygiadau Economaidd

en-gb	© Crown copyright 2010 WG39807 Digital ISBN:
cy-gb	© Hawlfraint y Goron 2010 WG39807 ISBN digidol:

en-gb	978-1-83933-930-1
cy-gb	978-1-83933-928-8

en-gb	|  The Future UK/EU Relationship:
cy-gb	|  Y Berthynas rhwng y DU a’r UE yn y Dyfodol:

en-gb	1  First Minister’s Foreword
cy-gb	1  Rhagair y Prif Weinidog

en-gb	Since the EU referendum of 2016 the Welsh Government has been guided by the clear intention of protecting Wales’ future in whatever circumstances Brexit creates.
cy-gb	Ers  y refferendwm ar yr UE yn 2016 mae Llywodraeth Cymru wedi cael ei llywio gan fwriad clir  i ddiogelu dyfodol Cymru o dan ba amgylchiadau bynnag y mae Brexit yn eu creu.

en-gb	It is now clear that as the UK is leaving the European Union, although it is not on the terms we would wish, our focus must look to the future.
cy-gb	Mae’n amlwg  bellach, gan fod y Deyrnas Unedig yn ymadael â’r Undeb Ewropeaidd – er nad yw hynny ar y  telerau y byddem yn eu dymuno – bod rhaid inni droi ein sylw at y dyfodol.

en-gb	The UK Government will soon begin negotiations with the EU on a permanent long-term agreement.
cy-gb	Cyn hir, bydd Llywodraeth y DU yn dechrau negodiadau â’r UE ynghylch cytundeb hirdymor parhaol.

en-gb	This agreement is of vital importance to Wales.
cy-gb	Mae’r cytundeb hwn yn hanfodol bwysig i Gymru.

en-gb	It will determine the basis of our future trade, and our broader relationship with the EU, for decades to come.
cy-gb	Bydd yn pennu sail ein masnach yn y dyfodol, a’n perthynas ehangach â’r UE, am ddegawdau i ddod.

en-gb	The UK Government will base its negotiation strategy on the platform set out in the Political Declaration, yet the evidence is clear that the further the UK moves away from the economic integration provided by the EU Single Market and Customs Union the greater will be the economic damage.
cy-gb	Bydd Llywodraeth y DU yn seilio ei strategaeth negodi ar yr hyn a nodir yn y Datganiad Gwleidyddol, ond mae’r dystiolaeth yn glir mai’r pellaf y mae’r DU yn symud oddi wrth yr integreiddio economaidd y mae Marchnad Sengl ac Undeb Tollau’r UE yn ei ddarparu, y mwyaf fydd y niwed economaidd.

en-gb	The EU has been and will continue to be our most important trading partner.
cy-gb	Yr UE yw ein partner masnachu pwysicaf, a bydd yn parhau i fod felly.

en-gb	The  stakes could not be higher.
cy-gb	Ni allai mwy fod yn y fantol.

en-gb	Given this, we will continue to challenge any approach to the negotiations which prioritises the ability of the UK to diverge from EU regulatory standards.
cy-gb	O ystyried hynny, byddwn yn parhau i herio unrhyw ddull o ymdrin â’r negodiadau sy’n rhoi blaenoriaeth i allu’r DU i symud oddi wrth safonau rheoleiddiol yr UE.

en-gb	Such an approach would be deeply flawed and would seriously damage Wales.
cy-gb	Byddai dull o’r fath yn ddiffygiol iawn ac yn niweidio Cymru yn ddifrifol.

en-gb	Rather, we need to preserve the best of what Europe has achieved.
cy-gb	Yn hytrach, mae angen inni ddiogelu’r gorau o’r hyn y mae Ewrop wedi’i gyflawni.

en-gb	This includes alignment with the highest standards of environmental protection which have delivered cleaner air, beaches and water and maintaining or improving levels of protection for workers.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cydweddu â’r safonau uchaf o ran diogelu’r amgylchedd sydd wedi sicrhau aer, traethau a dŵr glanach, a chynnal neu godi lefelau diogelu gweithwyr.

en-gb	The UK Government claims it wants to maintain high standards and we will hold them to their word.
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU yn honni ei bod am gynnal safonau uchel a byddwn yn mynnu ei bod yn cadw at ei gair.

en-gb	We will therefore oppose any agenda of deregulation, which will damage consumers’ interests.
cy-gb	Byddwn felly yn gwrthwynebu unrhyw agenda ddadreoleiddio, a fydd yn peri niwed i fuddiannau pobl.

en-gb	We reject a version of Brexit based on a low-wage, low job security, low regulation Britain, chained to an economic model of growing inequality.
cy-gb	Rydym yn gwrthod fersiwn o Brexit sydd wedi’i seilio ar Brydain sydd â chyflogau isel, sicrwydd isel o ran swyddi a llai o reoleiddio ac sy’n gaeth i fodel economaidd o anghydraddoldeb cynyddol.

en-gb	We want a post-Brexit future for Wales of respect for all our citizens and communities.
cy-gb	Rydym am weld dyfodol i Gymru ar ôl Brexit sy’n parchu ein holl ddinasyddion a chymunedau.

en-gb	Wales embraces Europe, its citizens and the wider world.
cy-gb	Mae Cymru yn cofleidio Ewrop, ei dinasyddion a’r byd ehangach.

en-gb	We recognise the valuable contribution that EU citizens have made and will continue to make to our economy, to the delivery of public services and to our communities.
cy-gb	Rydym yn cydnabod y cyfraniad gwerthfawr y mae dinasyddion yr UE wedi’i wneud ac y byddant yn parhau i’w wneud at ein heconomi, at ddarparu gwasanaethau cyhoeddus ac at ein cymunedau.

en-gb	We want an economic relationship based on partnership with our European neighbours and competition based on a level playing field.
cy-gb	Rydym am gael perthynas economaidd sy’n seiliedig ar bartneriaeth â’n cymdogion yn Ewrop ac ar gystadleuaeth deg.

en-gb	We encourage our businesses to trade globally and benefit from our rapid growth, and we continue to welcome, value and support investors from around the world.
cy-gb	Rydym yn annog ein busnesau i fasnachu’n fyd-eang a manteisio ar ein twf cyflym, ac rydym yn parhau i groesawu, gwerthfawrogi a chefnogi ein buddsoddwyr o bob cwr o’r byd.

en-gb	To make all this happen, it is essential that the Welsh Government is involved in the negotiations to protect the interests of Wales, including the manufacturing sector, agri-food and traded services.
cy-gb	Er mwyn cyflawni hyn i gyd, mae’n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn rhan o’r negodiadau i ddiogelu buddiannau Cymru, gan gynnwys y sector gweithgynhyrchu, bwyd-amaeth a gwasanaethau a fasnachir.

en-gb	We need an agreement which reflects the interests of Wales and the United Kingdom.
cy-gb	Mae angen cytundeb arnom sy’n adlewyrchu buddiannau Cymru a’r DU gyfan.

en-gb	And the UK needs to continue as an economic union underpinned by mutual respect for the responsibilities of all governments of the Union.
cy-gb	Ac mae angen i’r DU barhau’n undeb economaidd sydd wedi’i seilio ar barch o bob ochr tuag at gyfrifoldebau pob un o lywodraethau’r Undeb.

en-gb	We do not believe it is possible to achieve the right agreement in only a few months of negotiations.
cy-gb	Nid ydym yn credu bod modd sicrhau’r cytundeb gorau mewn ychydig fisoedd o negodiadau yn unig.

en-gb	The insistence that the UK Government will not seek an extension to the transition period if it is needed is reckless and underplays the challenges that lie ahead.
cy-gb	Mae penderfyniad Llywodraeth y DU i beidio â cheisio estyniad i’r cyfnod pontio, os bydd ei angen, yn fyrbwyll ac yn dangos diffyg cydnabyddiaeth o’r heriau sydd i ddod.

en-gb	We will continue to argue that the Government should leave open the possibility for an extension beyond the arbitrary deadline of December 2020 as provided for by the Withdrawal Agreement so that the priority is the best negotiated deal, not adhering to a random deadline.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ddadlau y dylai Llywodraeth y DU adael y posibilrwydd yn agored am estyniad y tu hwnt i ddyddiad terfyn mympwyol Rhagfyr 2020 fel y mae’r Cytundeb Ymadael yn darparu ar ei gyfer. Byddai hynny’n sicrhau mai negodi’r fargen orau posibl fyddai’r flaenoriaeth, nid cadw at ddyddiad terfyn a bennwyd ar hap.

en-gb	In this paper, we explain how all this can be best taken forward in a way which protects vital Welsh interest.
cy-gb	Yn y papur hwn, rydym yn egluro’r ffordd orau o fwrw ymlaen â’r holl elfennau hyn mewn modd sy’n gwarchod buddiannau hanfodol Cymru.

en-gb	We make it clear that changes are needed to protect the economic, social and environmental interests of Wales and the whole UK.
cy-gb	Rydym yn ei gwneud yn glir bod angen newidiadau er mwyn gwarchod buddiannau economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol Cymru a’r DU gyfan.

en-gb	We will continue to seek to influence the UK position and continue to call for a formal end-to-end role in the negotiations, starting from agreeing the negotiation mandates through to final agreement.
cy-gb	Byddwn yn parhau i geisio dylanwadu ar safbwynt y DU ac yn parhau i alw am rôl ffurfiol yn y negodiadau o’r dechrau i’r diwedd, o’r broses o gytuno ar y mandadau negodi hyd at y cytundeb terfynol.

en-gb	The UK Government alone cannot speak on behalf of the whole UK:
cy-gb	Ni all Llywodraeth y DU ar ei phen ei hunan siarad ar ran y DU gyfan:

en-gb	the voice of the devolved governments must be  heard.
cy-gb	rhaid i lais y llywodraethau datganoledig gael ei glywed hefyd.

en-gb	The Future UK/EU Relationship:
cy-gb	Y Bethynas rhwng y DU a’r UE yn y Dyfodol:

en-gb	Negotiating Priorities for Wales |
cy-gb	Blaenoriaethau Negodi i Gymru |

en-gb	With the UK set to leave the EU on 31 January, the negotiations on the UK’s future relationship with the EU will begin.
cy-gb	Bydd y DU yn ymadael â’r UE ar 31 Ionawr, ac felly bydd y negodiadau ynghylch y berthynas rhwng y DU â’r UE yn y dyfodol yn dechrau.

en-gb	We strongly believe the timetable for those negotiations should be flexible enough to support both parties reaching the right agreement.
cy-gb	Rydym yn credu’n gryf y dylai’r amserlen ar gyfer y negodiadau hynny fod yn ddigon hyblyg i helpu’r ddwy ochr i ddod i’r cytundeb cywir.

en-gb	The decision by the UK Government to rule out extending the transition period is reckless and only serves to artificially constrain the negotiations.
cy-gb	Mae penderfyniad Llywodraeth y DU i ddiystyru’r posibilrwydd o ymestyn y cyfnod pontio yn fyrbwyll, ac ni fydd ond yn cyfyngu ar y negodiadau mewn modd artiffisial.

en-gb	We must rule out the possibility of a cliff edge in December 2020 should a comprehensive agreement not be reached over the coming year.
cy-gb	Rhaid inni osgoi’r posibil rwydd o syrthio dros ddibyn arall ym mis Rhagfyr 2020 os na cheir cytundeb cynhwysfawr dros y flwyddyn nesaf.

en-gb	The Welsh Government recognises that the UK Government has a mandate to base the UK’s future relationship on the Political Declaration agreed with the EU in October 2019.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod bod gan Lywodraeth y DU fandad i seilio perthynas y DU yn y dyfodol ar y Datganiad Gwleidyddol y cytunodd yr UE iddo ym mis Hydref 2019.

en-gb	However, given the importance of our relationships with the EU we believe in a number of important areas the UK’s future relationship with the EU needs to be closer and deeper than as set out in the Political Declaration.
cy-gb	Fodd bynnag, o ystyried pwysigrwydd ein cysylltiadau â’r UE, rydym yn credu bod nifer o feysydd pwysig o ran y berthynas rhwng y DU a’r UE y dylid edrych yn agosach ac yn fanylach arnynt na’r hyn a nodir yn y Datganiad Gwleidyddol.

en-gb	These are summarised in the following points:
cy-gb	Ceir crynodeb o’r rhain yn y pwyntiau canlynol:

en-gb	Given the overwhelming importance of the EU markets to our economy particularly Wales’ manufacturing, agriculture and services sectors the UK must prioritise EU markets over trade arrangements with other countries;
cy-gb	O ystyried pwysigrwydd aruthrol marchnadoedd yr UE i’n heconomi, yn enwedig i sector gweithgynhyrchu, sector amaethyddiaeth a sector gwasanaethau Cymru, rhaid i’r DU flaenoriaethu marchnadoedd yr UE dros drefniadau masnach â gwledydd eraill.

en-gb	While we recognise our future relationship with the EU will be based on a Free Trade Agreement, the UK must have the fullest access to EU markets without tariffs and non-tariff barriers must be minimised.
cy-gb	Er ein bod yn cydnabod y bydd ein perthynas â’r UE yn y dyfodol yn seiliedig ar Gytundeb Masnach Rydd, rhaid i’r DU gael mynediad mor gyflawn â phosibl at farchnadoedd yr UE, gan gael gwared ar dariffau a lleihau’r rhwystrau di-dariff.

en-gb	Agreeing to a broad level playing field with the EU to ensure open and fair competition including alignment on environmental, social and labour market standards;
cy-gb	Dod i gytundeb cyffredinol teg â’r UE i sicrhau cystadleuaeth agored a theg, gan gynnwys cydweddiad o ran safonau amgylcheddol, safonau cymdeithasol a safonau’r farchnad lafur

en-gb	Dynamic alignment with EU rules and regulations necessary to ensure no new trade barriers come into force;
cy-gb	Sicrhau cydweddiad dynamig â rheolau a rheoliadau’r UE i ofalu na ddaw unrhyw rwystraunewydd rhag masnachu i rym

en-gb	Participation in EU bodies and agencies such as the European Chemicals Agency to support dynamic alignment;
cy-gb	Bod yn rhan o gyrff ac asiantaethau’r UE, fel yr Asiantaeth Gemegion Ewropeaidd, i gefnogi cydweddiad dynamig

en-gb	Ensuring that the choices regarding governance of our future relationship, and the UK’s future immigration framework reflect the prioritisation of EU markets.
cy-gb	– Sicrhau bod y dewisiadau o ran llywodraethiant ein perthynas yn y dyfodol, a fframwaith mewnfudo y DU yn y dyfodol, yn adlewyrchu’r flaenoriaeth a roddir i farchnadoedd yr UE.

en-gb	The fullest possible future security partnership that replicates as far as possible current arrangements including internal and external cooperation;
cy-gb	Sicrhau bod partneriaeth ddiogelwch y dyfodol mor gyflawn â phosibl a’i bod yn efelychu’r trefniadau presennol gymaint â phosibl, gan gynnwys cydlyniad mewnol ac allanol.

en-gb	Continued participation in important EU programmes, including but not limited to, Erasmus+, Horizon Europe, Creative Europe and INTERREG.
cy-gb	Parhau i gymryd rhan yn rhaglenni pwysig yr UE, gan gynnwys Erasmus+, Horizon Ewrop, Ewrop Greadigol ac INTERREG, i enwi dim ond rhai.

en-gb	Recognition that devolved governments may seek to be involved in EU programmes even if some or all of the rest of the United Kingdom does not choose to.
cy-gb	Cydnabod y bydd llywodraethau datganoledig yn awyddus i fod yn rhan o raglenni’r UE, hyd yn oed os bydd rhai o wledydd eraill y Deyrnas Unedig, neu bob un ohonynt, yn dewis peidio â gwneud hynny.

en-gb	Urgent need to obtain a positive adequacy assessment from the EU to secure data flows;
cy-gb	Mae angen brys i gael asesiad digonolrwydd cadarnhaol gan yr UE i ddiogelu llif data.

en-gb	Finally, the Devolved Governments must be fully involved in the negotiations and in the Joint Committee that will oversee the implementation of the agreements.
cy-gb	I gloi, rhaid i’r Llywodraeth Ddatganoledig gymryd rhan lawn yn y negodiadau ac yn y Cyd-bwyllgor a fydd yn goruchwylio’r broses o roi’r trefniadau ar waith.

en-gb	The Future UK/EU Relationship Negotiating Priorities for Wales
cy-gb	3  Y Berthynas rhwng y DU a’r UE yn y Dyfodol: Blaenoriaethau Negodi i Gymru

en-gb	The "Political Declaration" is a document attached to the EU-UK Agreement on UK Withdrawal from the EU.
cy-gb	Dogfen yw’r “Datganiad Gwleidyddol” sy’n gysylltiedig â Chytundeb yr UE a’r DU ar Ymadawiad y DU â’r UE

en-gb	The Political Declaration outlines the framework for the future relationship between EU and UK.
cy-gb	Mae’r Datganiad Gwleidyddol yn amlinellu’r fframwaith ar gyfer y berthynas rhwng yr UE a’r DU yn y dyfodol.

en-gb	The document is political in nature and does not form a legally binding part of the agreement;
cy-gb	Dogfen wleidyddol ei natur yw hi ac nid yw’n ffurfio rhan gyfreithiol rwymol o’r cytundeb;

en-gb	it sets out, rather, the terms within which future negotiations on a longer term deal should take place.
cy-gb	yn hytrach, mae’n nodi’r telerau ar gyfer cynnal negodiadau yn y dyfodol ynghylch cytundeb mwy hirdymor.

en-gb	Political Declaration – outline structure
cy-gb	Datganiad Gwleidyddol – strwythur bras

en-gb	The Political Declaration is structured into five parts outlining various aspects of a future relationship between the UK and the EU.
cy-gb	Mae’r Datganiad Gwleidyddol wedi’i rannu’n bum rhan sy’n amlinellu agweddau amrywiol  ar y berthynas rhwng y DU a’r UE yn y dyfodol.

en-gb	Initial Provisions
cy-gb	Darpariaethau Cychwynnol

en-gb	This Part outlines some high level principles for the basis of cooperation between the UK and the EU identifying some cross cutting areas that underpin that cooperation including data flows and participation in EU programmes.
cy-gb	Mae’r Rhan hon yn amlinellu egwyddorion lefel uchel i fod yn sail ar gyfer cydweithredu rhwng y DU a’r UE gan nodi meysydd trawsbynciol sy’n sylfaenol i’r cydweithredu hwnnw gan gynnwys llif data a chyfranogi yn rhaglenni’r UE.

en-gb	This Part covers the future economic partnership between the UK and the EU covering the movement of goods, services, capital, people and specific sectoral areas of economic interest.
cy-gb	Mae’r Rhan hon yn ymdrin â phartneriaeth economaidd y DU a’r UE yn y dyfodol gan gynnwys symud nwyddau, gwasanaethau, cyfalaf, pobl a meysydd sectorol penodol o fudd economaidd.

en-gb	This Part outlines the future ambitions for security partnership and coordination covering external and internal, domestic security as well as specific areas of thematic security such as health, cyber and civil protection.
cy-gb	Mae’r Rhan hon yn amlinellu uchelgeisiau’r dyfodol ar gyfer partneriaeth diogelwch a chydweithredu gan gynnwys diogelwch allanol a domestig, yn ogystal â meysydd penodol o ddiogelwch thematig megis iechyd, seiber a diogelwch sifil.

en-gb	Institutional and Other Horizontal Agreements
cy-gb	Trefniadau Sefydliadol a Threfniadau Llorweddol Eraill

en-gb	This Part outlines the possible governance arrangements to ensure the proper functioning of the future relationships agreed.
cy-gb	Mae’r Rhan hon yn amlinellu’r trefniadau llywodraethu posibl i sicrhau bod y berthynas y cytunwyd arni at y dyfodol yn gweithio’n briodol.

en-gb	The final Part outlines the next steps to seek to reach agreement on the matters covered in the other parts of the Political Declaration.
cy-gb	Mae’r Rhan olaf yn amlinellu’r camau nesaf i geisio dod i gytundeb ar y materion sydd yn y rhannau eraill o’r Datganiad Gwleidyddol.

en-gb	The Welsh Government has mapped out a set of positions which reflect Wales’ interests with great consistency over the last years.
cy-gb	Dros y blynyddoedd diwethaf, mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno set o safbwyntiau sy’n adlewyrchu buddiannau Cymru, gan wneud hynny mewn modd cyson iawn.

en-gb	We described our approach comprehensively in Securing Wales’ Future (January 2017) which set out the least damaging form of Brexit.
cy-gb	Disgrifiwyd ein hymagwedd yn gynhwysfawr yn ein Papur Gwyn Diogelu Dyfodol Cymru (Ionawr 2017) a amlinellodd y ffurf leiaf niweidiol ar Brexit.

en-gb	In addition, we have provided more detailed policy positions through a range of white papers and documents which are listed at Annex A.
cy-gb	Yn ogystal, rydym wedi darparu safbwyntiau polisi manylach drwy bapurau gwyn a dogfennau amrywiol a restrir yn Atodiad A.

en-gb	The Welsh Government has consistently identified six key points central to Wales’ future interests:
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi nodi chwe phwynt allweddol yn gyson sy’n ganolog i fuddiannau Cymru yn y dyfodol:

en-gb	Single Market and International Trade
cy-gb	Y Farchnad Sengl a Masnach Ryngwladol

en-gb	Migration
cy-gb	Mudo

en-gb	Finance and investment
cy-gb	Cyllid a buddsoddi

en-gb	Constitutional issues
cy-gb	Materion cyfansoddiadol

en-gb	Social and environmental protection
cy-gb	Mesurau diogelu cymdeithasol ac amgylcheddol

en-gb	Transitional arrangements
cy-gb	Trefniadau pontio

en-gb	All of these points will need to be addressed if the economic, social and environmental fabric of Wales is not to be eroded as a result of leaving the EU.
cy-gb	Bydd angen rhoi sylw i’r holl bwyntiau hyn er mwyn sicrhau na fydd gwead economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol Cymru yn cael ei erydu o ganlyniad i ymadael â’r UE.

en-gb	This paper comments on the Political Declaration from the perspective of the Welsh Government.
cy-gb	Mae’r papur hwn yn ymdrin â’r Datganiad Gwleidyddol o safbwynt Llywodraeth Cymru.

en-gb	In doing so we recognise that the UK Government has a mandate to base the negotiations on the Political Declaration as set out but we also believe that a future agreement with the European Union must reflect and protect the interests of Wales and the United Kingdom as a whole.
cy-gb	Wrth wneud hynny, rydym yn cydnabod bod gan Lywodraeth y DU fandad i seilio’r negodiadau ar y Datganiad Gwleidyddol fel y mae ond credwn hefyd fod rhaid i gytundeb â’r UE yn y dyfodol adlewyrchu a diogelu buddiannau Cymru a’r DU gyfan.

en-gb	While there remains the opportunity to shape a range of future relationships with the EU based on the current Political Declaration we urge the UK Government to recognise the strength of the arguments advanced by the Welsh Government.
cy-gb	Er bod cyfle o hyd i siapio sawl math o berthynas â’r UE yn y dyfodol yn seiliedig ar y Datganiad Gwleidyddol presennol, rydym yn cymell Llywodraeth y DU i gydnabod cryfder y dadleuon a gyflwynir gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	We believe that the approach we outline will help protect Welsh and UK prosperity.
cy-gb	Credwn y bydd y dull a amlinellir gennym yn helpu i ddiogelu ffyniant Cymru a’r DU.

en-gb	We recognise that the Political Declaration is a high level statement of ambition for the future relationship.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod y Datganiad Gwleidyddol yn ddatganiad lefel uchel o uchelgais ar gyfer y berthynas yn y dyfodol.

en-gb	More detailed issues will need to be resolved in the coming months of negotiation.
cy-gb	Bydd angen mynd i’r afael â materion manylach yn y misoedd nesaf o negodi.

en-gb	We will set out the Welsh Government’s detailed negotiation positions as these talks between the UK and the EU progress.
cy-gb	Byddwn yn amlinellu safbwyntiau negodi manwl Llywodraeth Cymru wrth i’r trafodaethau hyn rhwng y DU a’r UE fynd rhagddynt.

en-gb	Basis for Cooperation
cy-gb	Sail Cydweithredu

en-gb	The Welsh Government concurs with the core values and rights set out in paragraphs 6 and 7 of the Political Declaration.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cytuno â’r gwerthoedd a’r hawliau craidd a nodir ym mharagraffau 6 a 7 o’r Datganiad Gwleidyddol.

en-gb	The UK as part of the EU has developed shared values for human rights and fundamental freedoms, democratic principles, the rule of law and support for non-proliferation.
cy-gb	Mae’r DU fel rhan o’r UE wedi datblygu gwerthoedd ar y cyd ynglŷn â hawliau dynol a rhyddidau sylfaenol, egwyddorion democrataidd, rheolaeth y gyfraith a chefnogaeth i atal twf arfau niwclear.

en-gb	We welcome the commitment that our future relationship will be underpinned by these shared values.
cy-gb	Croesawn yr ymrwymiad y bydd ein perthynas yn y dyfodol wedi’i seilio ar y gwerthoedd ar y cyd hyn.

en-gb	We further state that Wales, and the United Kingdom as a whole, is a European nation and that this is a matter of values, economic interests and family and friendship as much as geography.
cy-gb	Nodwn ymhellach fod Cymru, a’r DU gyfan, yn genedl Ewropeaidd a bod hyn yn fater o werthoedd, buddiannau economaidd a theulu a chyfeillgarwch gymaint ag y mae’n fater o ddaearyddiaeth.

en-gb	Areas of Shared Interest
cy-gb	Meysydd o Fudd Cyffredin

en-gb	Paragraph 11 sets out a broad spectrum for potential UK participation in EU programmes and initiatives and recognises the need for ‘a fair and appropriate financial contribution’ from the UK.
cy-gb	Mae paragraff 11 yn amlinellu sbectrwm eang ar gyfer cyfranogiad posibl y DU yn rhaglenni a mentrau’r UE gan gydnabod yr angen am gyfraniad ariannol teg a phriodol gan y DU.

en-gb	The text specifies ‘areas such as science and innovation, youth, culture and education’.
cy-gb	Mae’r testun yn nodi meysydd penodol megis gwyddoniaeth ac arloesi, ieuenctid, diwylliant ac addysg.

en-gb	The Welsh Government has consistently emphasised as a priority the need for continuing access to EU programmes which have brought demonstrable benefits to Wales, such as Horizon 2020, Erasmus+ and Creative Europe.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi pwysleisio yn gyson bod angen i fynediad barhau at raglenni’r UE sydd wedi dod â buddion amlwg i Gymru, megis Horizon 2020, Erasmus+ ac Ewrop Greadigol, a bod hynny’n flaenoriaeth.

en-gb	The funding from EU programmes is hugely important to Wales, driving economic growth and jobs.
cy-gb	Mae’r cyllid o raglenni’r UE o bwys enfawr i Gymru, gan ysgogi twf economaidd a swyddi.

en-gb	This funding also enables the Welsh Government to leverage additional resources from both public and private sources.
cy-gb	Mae’r cyllid hwn hefyd yn galluogi Llywodraeth Cymru i ddenu adnoddau ychwanegol o ffynonellau cyhoeddus a phreifat.

en-gb	During the referendum campaign voters in Wales were assured that leaving the EU would not result in Wales being worse off.
cy-gb	Yn ystod ymgyrch y refferendwm rhoddwyd sicrwydd i bleidleiswyr Cymru na fyddai Cymru ar ei cholled yn sgil ymadael â’r UE.

en-gb	It is vital this promise is honoured.
cy-gb	Rhaid gwireddu’r addewid hwn.

en-gb	The UK Government should be ambitious, and push for unique arrangements with the EU which allow for UK participation in all EU programmes should it choose to and not limited to those topics covered in the Political Declaration.
cy-gb	Dylai Llywodraeth y DU fod yn uchelgeisiol, a phwyso am drefniadau unigryw â’r DU sy’n caniatáu i’r DU gyfranogi yn holl raglenni’r UE os yw’n dewis gwneud hynny ac nid yn gyfyngedig i’r pynciau hynny sydd yn y Datganiad Gwleidyddol.

en-gb	The UK Government must recognise the benefits that  investment and collaboration from EU programmes have facilitated.
cy-gb	Rhaid i Lywodraeth y DU gydnabod y manteision y mae’r buddsoddiad a’r cydweithio yn sgil rhaglenni’r UE wedi’u hwyluso.

en-gb	A narrow assessment of financial costs and benefits does not capture the value that cooperation brings to both the UK and our European partners.
cy-gb	Nid yw asesiad cul o gostau a buddion ariannol yn adlewyrchu’r gwerth y mae’r cydweithredu hwnnw yn ei roi i’r DU a’n partneriaid Ewropeaidd.

en-gb	The future relationship with the EU should explicitly recognise that Devolved Governments may seek to be involved in EU programmes (current and/ or future) directly, even where some or all of the rest of the United Kingdom does not choose to.
cy-gb	Dylai’r berthynas â’r UE yn y dyfodol gydnabod yn benodol y gallai’r Gweinyddiaethau Datganoledig fod yn awyddus i gyfranogi yn rhaglenni’r UE (y rhai presennol a/neu rai yn y dyfodol) yn uniongyrchol, hyd yn oed pan fo rhan o’r DU neu’r DU gyfan yn dewis peidio â gwneud hynny.

en-gb	Where the funding to participate in such programmes has previously been held centrally, we must receive our share of these resources as an additional allocation to the Welsh Government’s bloc grant.
cy-gb	Pan fo’r cyllid i gyfranogi mewn rhaglenni o’r fath wedi’i ddal yn ganolog yn flaenorol, rhaid inni gael ein cyfran ni o’r adnoddau hynny drwy ddyraniad ychwanegol at grant bloc Llywodraeth Cymru.

en-gb	In addition, for those programmes where continued participation is not possible, the UK Government must replace EU funding that would otherwise have come to Wales.
cy-gb	Yn ogystal, ar gyfer y rhaglenni hynny lle nad yw’n bosibl parhau i gyfranogi ynddynt, rhaid i Lywodraeth y DU ddarparu cyllid yn lle cyllid yr UE a fyddai fel arall wedi dod i Gymru.

en-gb	We will oppose any moves by the UK Government which would seek to bypass the devolution settlement and take away decisions and funding that has been under Welsh Government control for nearly 20 years.
cy-gb	Byddwn yn gwrthwynebu unrhyw gamau gan Lywodraeth y DU a fyddai’n ceisio osgoi’r setliad datganoli a chipio penderfyniadau a chyllid sydd wedi bod o dan reolaeth Llywodraeth Cymru ers bron i 20 mlynedd.

en-gb	We welcome the text indicating the UK intention ‘to explore options for a future relationship with the European Investment Bank (EIB)’.
cy-gb	Croesawn y testun sy’n dynodi bwriad y DU i ymchwilio i opsiynau ar gyfer perthynas â Banc Buddsoddi Ewrop (EIB) yn y dyfodol.

en-gb	The Welsh Government has a strong record of partnership with the EIB and the Bank has provided significant investment in Wales.
cy-gb	Mae gan Lywodraeth Cymru hanes cryf o bartneriaeth â’r EIB ac mae’r Banc wedi buddsoddi’n sylweddol yng Nghymru.

en-gb	In our original Brexit White paper, Securing Wales’ Future, the Welsh Government made a strong case for a continuing partnership with the EIB and we see no reason why this should not also be the ambition of the UK Government.
cy-gb	Yn ein Papur Gwyn gwreiddiol ar Brexit, Diogelu Dyfodol Cymru, cyflwynodd Llywodraeth Cymru ddadl gref dros bartneriaeth barhaus â’r EIB ac ni welwn reswm pam na ddylai Llywodraeth y DU arddel yr uchelgais honno hefyd.

en-gb	Wales also shares an interest in maintaining the strong and productive relationships and joint work underpinned by the IrelandWales INTERREG programme.
cy-gb	Mae Cymru hefyd yn rhannu budd mewn cynnal y berthynas gref a chynhyrchiol a’r gwaith ar y cyd y mae rhaglen INTERREG Iwerddon-Cymru yn eu cynnig.

en-gb	The Welsh Government currently participates in the IrelandWales Programme, a strand of INTERREG worth £100m over the lifetime of the programme (2014-20).
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae Llywodraeth Cymru yn cyfranogi yn Rhaglen Iwerddon-Cymru, sy’n elfen o INTERREG sy’n werth £100m dros oes y rhaglen (2014-20).

en-gb	This money is invested in mutually beneficial projects across the IrelandWales maritime border and has produced clearly identifiable economic benefits.
cy-gb	Caiff y cyllid hwn ei fuddsoddi mewn prosiectau sydd o fudd i’r ddwy ochr ar draws ffin forol Iwerddon-Cymru gan greu buddion economaidd amlwg.

en-gb	The Welsh Government argues that systematic programmed activity across the Irish Sea will be more important, not less, with the UK outside the EU.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn dadlau y bydd gweithgarwch systematig rhaglenni ar draws Môr Iwerddon yn bwysicach pan fydd y DU y tu allan i’r UE, nid yn llai pwysig.

en-gb	This EastWest dimension will complement the North-South element of the PEACE programme.
cy-gb	Bydd yr elfen Dwyrain-Gorllewin hon yn ategu’r elfen Gogledd-De o raglen PEACE.

en-gb	A continuing Ireland-Wales programme will create opportunities for business links to deepen and expand in a new economic context and help develop prosperity both in Ireland and Wales.
cy-gb	Bydd parhau â rhaglen Iwerddon-Cymru yn creu cyfleoedd i gysylltiadau busnes ddyfnhau ac ehangu mewn cyddestun economaidd newydd ac yn helpu i ddatblygu ffyniant yng Nghymru ac yn Iwerddon fel ei gilydd.

en-gb	Wales’ participation will require the UK Government to agree access to this element of INTERREG as part of its forward agreement with the EU and we call on it to do so.
cy-gb	Er mwyn i Gymru gyfranogi, bydd angen i Lywodraeth y DU gytuno i fynediad at yr elfen hon o INTERREG fel rhan o’i darpar gytundeb â’r UE, a galwn arni i wneud hynny.

en-gb	While outside the scope of the negotiations with the EU, Wales also benefits from significant EU investment in the form of EU Structural Funds and Common Agricultural Policy (CAP) payments.
cy-gb	Er eu bod y tu hwnt i gwmpas y   negodiadau â’r UE, mae Cymru hefyd yn elwa ar fuddsoddiad sylweddol gan yr UE ar ffurf Cronfeydd Strwythurol yr UE a thaliadau’r Polisi Amaethyddol Cyffredin (PAC).

en-gb	The replacements to these funds are now domestic issues for the UK and the Welsh Government has been clear that the promises made during the referendum campaign that Wales would see "not a penny less” must be honoured.
cy-gb	Mae’r hyn a ddaw yn lle’r cyllid hwn bellach yn faterion domestig i’r DU ac mae Llywodraeth Cymru wedi’i gwneud yn glir bod rhaid cadw at yr addewidion a wnaed yn ystod ymgyrch y refferendwm na fyddai Cymru “geiniog ar ei cholled”.

en-gb	In addition the UK Government cannot use the replacement funding streams to take back powers that have been exercised by the Welsh Government for 20 years leading the development and implementation of EU structural fund programmes in Wales.
cy-gb	Yn ogystal, ni all Llywodraeth y DU ddefnyddio’r ffrydiau cyllido newydd i gymryd pwerau yn ôl, pwerau y mae Llywodraeth Cymru yn eu harfer ers 20 mlynedd gan arwain datblygiad a gweithrediad rhaglenni cronfeydd strwythurol yr UE yng Nghymru.

en-gb	Objectives and Principles
cy-gb	Amcanion ac Egwyddorion

en-gb	The evidence is clear that the further the UK moves away from the economic integration that the Single Market and Customs Union provides the greater the economic damage.
cy-gb	Mae’r dystiolaeth yn glir mai’r pellaf y mae’r DU yn symud oddi wrth yr integreiddio economaidd y mae’r Farchnad Sengl a’r Undeb Tollau yn ei ddarparu, y mwyaf fydd y niwed economaidd.

en-gb	We continue to believe that a future relationship with the EU based on the UK Government’s proposed Free Trade Agreement (FTA) model has the potential to do enormous damage to Wales.
cy-gb	Rydym yn parhau i gredu y gallai perthynas â’r UE yn y dyfodol sydd wedi’i seilio ar fodel Cytundeb Masnach Rydd arfaethedig Llywodraeth y DU greu niwed enfawr i Gymru.

en-gb	The EU has been clear that access to EU markets will be reduced if the UK does not commit to a level playing field to ensure there is open and fair competition.
cy-gb	Mae’r UE wedi’i gwneud yn glir y bydd mynediad at farchnadoedd yr UE yn lleihau os nad yw’r DU yn ymrwymo i chwarae teg er mwyn sicrhau cystadleuaeth agored a theg.

en-gb	The Welsh Government is therefore clear that any future FTA with the EU must prioritise access to EU markets to minimise trade barriers ensuring trade is as frictionless as possible.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn glir felly bod rhaid i unrhyw gytundeb masnach rydd â’r UE yn y dyfodol flaenoriaethu mynediad at farchnadoedd yr UE er mwyn lleihau rhwystrau masnach gan sicrhau bod masnach mor esmwyth â phosib.

en-gb	The latest analysis summarised in the Welsh Government Chief Economist’s report (see Annex B) shows that under any scenario where tariff or non-tariff barriers to trade with the EU are introduced, the UK economy as a whole will suffer negative impact.
cy-gb	Mae’r gwaith dadansoddi diweddaraf, sydd wedi’i grynhoi yn adroddiad Prif Economegydd Llywodraeth Cymru (gweler Atodiad B), yn dangos y bydd economi’r DU yn ei chyfanrwydd yn dioddef effaith negyddol o dan unrhyw senario lle caiff rhwystrau masnach sy’n dariffau a rhwystrau masnach heblaw am dariffau o fewn yr UE eu cyflwyno.

en-gb	The greater the barriers the larger the impact.
cy-gb	Po fwyaf yw’r rhwystrau, y mwyaf fydd yr effaith.

en-gb	In Wales 60% of all goods exported internationally from Wales were to the EU, this compares to just under 50% for the UK as a whole.
cy-gb	Yng Nghymru, mae 60% o’r holl nwyddau sy’n cael eu hallforio’n rhyngwladol o Gymru yn mynd i’r UE, o’i gymharu ag ychydig o dan 50% ar gyfer y DU gyfan.

en-gb	This shows the higher trade dependency that Wales has with the EU.
cy-gb	Dengys hyn y ddibyniaeth uwch sydd gan Gymru ar fasnach â’r UE.

en-gb	As a result Wales will disproportionally suffer if additional trade barriers are put in place.
cy-gb	O ganlyniad, bydd Cymru yn dioddef yn fwy os caiff rhwystrau masnach ychwanegol eu cyflwyno.

en-gb	Analysis also shows that many high value adding sectors in Wales (aerospace, automotive and electrical engineering) are exposed to significant risk if there are additional barriers to trade and a reduction in the access to EU research and innovation.
cy-gb	Mae’r gwaith dadansoddi hefyd yn dangos y bydd llawer o sectorau yng Nghymru sy’n ychwanegu gwerth uchel (peirianneg awyrofod, modurol a thrydanol) yn agored i risgiau sylweddol os oes rhwystrau ychwanegol i fasnach a llai o fynediad at ymchwil ac arloesedd yr UE.

en-gb	While the commitment to ensuring there are no tariffs, fees, charges or quantitative restrictions is welcome, nontariff barriers are a particular concern in many sectors that rely on just in time trading arrangements with the EU.
cy-gb	Er y croesawir yr ymrwymiad i sicrhau na cheir unrhyw dariffau, ffioedd na chyfyngiadau meintiol, mae rhwystrau heblaw am dariffau yn peri pryder arbennig mewn llawer o sectorau sy’n dibynnu ar drefniadau masnachu mewn union bryd â’r UE.

en-gb	As the UK Government develops an independent trade policy for the UK the EU must be the priority market.
cy-gb	Wrth i Lywodraeth y DU ddatblygu polisi masnach annibynnol ar gyfer y DU rhaid blaenoriaethu marchnad yr UE.

en-gb	There is no credible evidence that suggests independent international trade negotiation capacity will compensate for trade lost in Europe or from FTAs with other countries that we access via the Customs Union.
cy-gb	Does dim tystiolaeth gredadwy sy’n awgrymu y bydd y gallu i negodi’n annibynnol am gytundebau masnach yn gwneud iawn am y fasnach a gollir yn Ewrop neu o gytundebau masnach rydd â gwledydd eraill yr ydym yn cael atynt drwy’r Undeb Tollau.

en-gb	Free trade agreements will be complex and difficult to negotiate and the UK’s independent negotiating power will inevitably be significantly less than the EU’s.
cy-gb	Bydd cytundebau masnach rydd yn gymhleth ac yn anodd eu negodi a bydd grym negodi annibynnol y DU yn anochel yn llai o lawer na grym negodi’r UE.

en-gb	The UK Government has not published an updated economic assessment of the current deal.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth y DU wedi cyhoeddi asesiad economaidd wedi’i ddiweddaru ar gyfer y cytundeb presennol.

en-gb	But their previous analysis of Theresa May’s deal provides an indication of the scale of  the economic benefits from new trade deals as being in the region of +0.2% of GDP, compared to a significant economic loss from a looser relationship with the EU (-6.7% of GDP) associated with an FTA based arrangements compared to full access to the EU Single Market.
cy-gb	Ond mae ei dadansoddiad blaenorol o gytundeb Theresa May yn awgrymu y bydd y buddion economaidd a geir drwy gytundebau masnach newydd oddeutu +0.2% o gynnyrch domestig gros. Ar y llaw arall, bydd perthynas fwy llac â’r UE ar sail trefniadau cytundeb masnach rydd yn arwain at golled economaidd sylweddol (-6.7% o gynnyrch domestig gros) o’i gymharu â mynediad llawn at farchnad sengl yr UE.

en-gb	If a FTA is to be the basis of the UK’s future relationship with the EU, the UK must seek the closest possible alignment with the EU.
cy-gb	Os cytundeb masnach rydd fydd sail perthynas y DU â’r UE yn y dyfodol, rhaid i’r DU geisio’r cydweddiad agosaf posibl â’r UE.

en-gb	The closer this agreement can replicate existing trading arrangements the smaller will be the negative economic impacts.
cy-gb	Po agosaf y gall y cytundeb hwn efelychu’r trefniadau masnachu presennol, y lleiaf fydd yr effeithiau economaidd negyddol.

en-gb	The evidence supports prioritising access to the EU and minimising all tariff and non-tariff barriers to trade.
cy-gb	Mae’r dystiolaeth yn cefnogi blaenoriaethu mynediad at yr UE a sicrhau cyn lleied â phosib o rwystrau masnach sy’n dariffau a rhwystrau masnach heblaw am dariffau.

en-gb	Goods
cy-gb	Nwyddau

en-gb	The Welsh Government welcomes the commitment that the economic partnership should ensure no tariffs, fees, charges or quantitative restrictions.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn croesawu’r ymrwymiad y dylai’r bartneriaeth economaidd sicrhau na cheir unrhyw dariffau, ffioedd na chyfyngiadau meintiol.

en-gb	But we argue the FTA needs to go further to minimise as far as possible any non-tariff barriers to trade.
cy-gb	Ond, credwn fod angen i’r cytundeb masnach rydd fynd ymhellach er mwyn sicrhau i’r graddau mwyaf posibl nad oes unrhyw rwystrau nad ydynt yn dariffau yn bodoli i fasnachu.

en-gb	Here we challenge the UK Government’s approach in pursuing the objective to diverge from EU rules and regulations as this risks frictionless access to EU markets.
cy-gb	Yma, rydym yn herio dull gweithredu Llywodraeth y DU o geisio symud oddi wrth reolau a rheoliadau’r UE, gan fod hyn yn peryglu cael mynediad dirwystr at farchnadoedd yr UE.

en-gb	This is borne out by close reading of the text in paragraph 23 on ‘regulatory aspects’.
cy-gb	Mae darllen y testun ym mharagraff 23 yn ofalus ynghylch agweddau rheoleiddiol yn cadarnhau hyn.

en-gb	The text says:… the Parties will put in place provisions to promote regulatory approaches that are transparent, efficient, promote avoidance of unnecessary barriers to trade in goods and are compatible to the extent possible’ (our emphasis).
cy-gb	Mae’r testun yn nodi: ‘… the Parties will put in place provisions to promote regulatory approaches that are transparent, efficient, promote avoidance of unnecessary barriers to trade in goods and are compatible to the extent possible’ (ein pwyslais).

en-gb	The only extent to which this is NOT possible is where the UK imposes difference.
cy-gb	Yr unig beth a fyddai’n golygu NAD yw hyn yn bosibl yw pe bai’r DU yn creu gwahaniaeth.

en-gb	At the point when negotiations begin there is 100% alignment and any divergence only occurs where the UK Government pursues that as a matter of policy.
cy-gb	Adeg dechrau’r negodiadau, ceir cydweddiad o 100%, ac ni fydd hynny’n newid oni bai bod Llywodraeth y DU yn mynd ar drywydd hynny fel mater o bolisi.

en-gb	But for what purpose?
cy-gb	Ond i ba ddiben?

en-gb	Again the UK Government’s analysis is clear that the benefits associated with regulatory flexibility (+0.1% of GDP) are far outweighed by the economic costs associated with weakening our access to the EU Single Market (-6.7% of GDP) in an economic relationship based on an FTA.
cy-gb	Eto, mae dadansoddiad Llywodraeth y DU yn glir bod y manteision sy’n gysylltiedig â hyblygrwydd rheoleiddiol (+0.1% o gynnyrch domestig gros) lawer yn llai na’r costau economaidd a fyddai’n gysylltiedig â gwanhau ein mynediad at farchnad sengl yr UE (-6.7% o gynnyrch domestig gros) mewn perthynas economaidd yn seiliedig ar gytundeb masnach rydd.

en-gb	The benefits of maintaining frictionless access to EU markets far outweigh any perceived benefits from the potential to diverge from EU regulations.
cy-gb	Mae’r manteision o gynnal mynediad dirwystr at farchnadoedd yr UE lawer yn fwy nag unrhyw fanteision canfyddiadol sydd ynghlwm wrth symud oddi wrth reoliadau’r UE.

en-gb	The Welsh Government believes that committing to ensuring a level playing field for open and fair competition and alignment to those regulations that ensure goods can continue to be traded without regulatory checks are essential components of any FTA with the EU and must be prioritised.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn credu bod ymrwymo i sicrhau cystadleuaeth deg ac agored a chydweddiad â’r rheoliadau hynny sy’n sicrhau bod nwyddau yn gallu cael eu masnachu heb wiriadau rheoleiddiol, yn elfennau hanfodol o unrhyw gytundeb masnach rydd â’r UE, a rhaid rhoi blaenoriaeth i hynny.

en-gb	In many areas it is simply not possible or would be highly inefficient to move away from well-established and respected arrangements.
cy-gb	Mewn nifer o feysydd, byddai’n amhosibl neu’n aneffeithiol iawn symud oddi wrth drefniadau sefydledig sy’n cael eu parchu.

en-gb	The UK Government needs to move further than continued cooperation with agencies such as the European Medicines Agency, the European Chemicals Agency and the European Aviation Safety Agency.
cy-gb	Mae angen i Lywodraeth y DU fynd ymhellach na ‘pharhau i gydweithredu’ ag asiantaethau megis yr Asiantaeth Feddyginiaethau Ewropeaidd, yr Asiantaeth Gemegion Ewropeaidd ac Asiantaeth Diogelwch Hedfan Ewrop.

en-gb	The Welsh Government believes the UK Government should negotiate continued membership of these agencies as part of a comprehensive deal.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn credu y dylai Llywodraeth y DU negodi er mwyn parhau i fod yn aelod o’r asiantaethau hyn fel rhan o gytundeb cynhwysfawr.

en-gb	The Welsh Government strongly supports measures to avoid the imposition of a land border in Ireland and we attach the highest value to the preservation of peace.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi’n gryf fesurau i osgoi gorfodi ffin ar y tir yn Iwerddon, ac rydym yn rhoi’r pwyslais mwyaf ar gadw heddwch.

en-gb	However, we cannot ignore the potential implications for the economy in Wales that could arise from the Protocol on Ireland/Northern Ireland.
cy-gb	Fodd bynnag, ni allwn anwybyddu’r goblygiadau posibl ar gyfer economi Cymru a allai godi yn sgil y Protocol ar Iwerddon / Gogledd Iwerddon.

en-gb	The arrangements will inevitably impact on trade between Wales and the island of Ireland.
cy-gb	Mae’n anochel y bydd y trefniadau’n cael effaith ar fasnachu rhwng Cymru ac ynys Iwerddon.

en-gb	Research from the UK Trade Policy Observatory shows that there are significant risks to Wales as a result of the Protocol on Ireland/Northern Ireland with a UK Government also intent on pursuing the flexibility to set UK domestic regulations at a lower standard than those set by the EU.
cy-gb	Mae gwaith ymchwil gan Arsyllfa Polisi Masnach y DU yn dangos bod risgiau sylweddol i Gymru o ganlyniad i’r Protocol ar Iwerddon/Gogledd Iwerddon, wrth i Lywodraeth y DU hefyd geisio sicrhau hyblygrwydd i bennu rheoliadau domestig y DU ar safon is na’r rheini a bennir gan yr UE.

en-gb	Box 2 summarises the main implications for Wales from the protocol arrangements as set out in the Withdrawal Agreement identified in the UKTPO report.
cy-gb	Mae Blwch 2 yn rhoi crynodeb o’r prif oblygiadau ar gyfer Cymru yn sgil y trefniadau protocol, fel y’u pennir yn y Cytundeb Ymadael a nodir yn adroddiad Arsyllfa Polisi Masnach y DU.

en-gb	Ireland/Northern Ireland Protocol:
cy-gb	Protocol Iwerddon/Gogledd Iwerddon:

en-gb	Implications for Wales
cy-gb	Goblygiadau i Gymru

en-gb	The Welsh Government commissioned the UK Trade Policy Observatory to identify the main issues that may arise as a result of the adoption of the Protocol on Ireland/Northern Ireland as set out in the Withdrawal Agreement.
cy-gb	Comisiynodd Llywodraeth Cymru Arsyllfa Polisi Masnach y DU i nodi’r prif broblemau a allai godi o ganlyniad i fabwysiadu’r Protocol ar Iwerddon/Gogledd Iwerddon fel y nodir yn y Cytundeb Ymadael.

en-gb	UKTPO believe the main implications for Wales from the protocol to be:
cy-gb	Mae’r Arsyllfa yn credu mai dyma fyddai’r prif oblygiadau i Gymru yn sgil y protocol:

en-gb	Producers in Great Britain (GB) (including Welsh producers) are likely to lose market share in Northern Ireland (NI) as goods sent from GB to NI will face new customs checks, possibly customs duties, and other regulatory/administrative checks, while NI trade with the EU (notably with the Republic of Ireland - RoI) will remain frictionless.
cy-gb	Byddai cynhyrchwyr ym Mhrydain Fawr (gan gynnwys cynhyrchwyr o Gymru) yn debygol o golli eu cyfran yn y farchnad yng Ngogledd Iwerddon, gan y bydd nwyddau a anfonir o Brydain i Ogledd Iwerddon bellach yn wynebu gwiriadau newydd, a thollau o bosibl, a gwiriadau rheoleiddiol/gweinyddol eraill, tra bydd masnachu rhwng Gogledd Iwerddon a’r UE (yn arbennig Gweriniaeth Iwerddon) yn parhau i fod yn ddirwystr.

en-gb	If Great Britain relaxes its regulations relative to EU regulations, NI producers might operate under higher costs than GB firms, as NI producers would still need to produce to EU standards.
cy-gb	Os bydd Prydain Fawr yn llacio ei rheoliadau mewn perthynas â rheoliadau’r UE, mae’n bosibl y bydd cynhyrchwyr Gogledd Iwerddon yn gweithio i gostau uwch na chwmnïau Prydain, gan y bydd dal angen i gynhyrchwyr Gogledd Iwerddon gynhyrchu i safonau’r UE.

en-gb	NI firms may therefore struggle to compete in the GB market.
cy-gb	Mae’n bosibl felly y bydd cwmnïau Gogledd Iwerddon yn ei chael yn anodd cystadlu yn y farchnad Brydeinig.

en-gb	The more extensive are the trade barriers between the UK and the EU (notably RoI), and the less extensive are the border checks are between GB and NI, the more incentive there will be to divert trade from RoI-GB to NI-GB routes.
cy-gb	Po fwyaf o rwystrau a geir i fasnachu rhwng y DU a’r UE (yn enwedig Gweriniaeth Iwerddon), a pho leiaf yw’r gwiriadau ar y ffin rhwng Prydain a Gogledd Iwerddon, po fwyaf o ysgogiad fydd i newid y llwybrau masnachu o Weriniaeth Iwerddon a Phrydain, i Ogledd Iwerddon a Phrydain.

en-gb	This will likely impact on the level of freight going through Wales to Ireland.
cy-gb	Mae’n debygol y bydd hyn yn effeithio ar faint o nwyddau sy’n cael eu cludo drwy Gymru i Iwerddon.

en-gb	The impact might be felt particularly for consignments which are destined for NI but which are currently sent from Wales via RoI.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd yr effaith fwyaf ar lwythi ar gyfer Gogledd Iwerddon, sy’n cael eu hanfon o Gymru drwy Weriniaeth Iwerddon ar hyn o bryd.

en-gb	Handling whichever new checks are required on trade with the EU will undoubtedly require increased border infrastructure in Welsh ports such as Holyhead, Pembroke Dock and Fishguard.
cy-gb	Heb amheuaeth, bydd ymdrin ag unrhyw wiriadau newydd sy’n ofynnol wrth fasnachu â’r UE yn gofyn am fwy o seilwaith ffiniau ym mhorthladdoedd Cymru, megis Caergybi, Doc Penfro ac Abergwaun.

en-gb	Delays due to border checks will be particularly problematic for perishable food products, which  make up a relatively large share of goods shipped between Holyhead and Dublin.
cy-gb	Bydd oedi yn sgil gwiriadau wrth ffiniau yn arbennig o broblematig ar gyfer cynhyrchion bwyd darfodus, sy’n cyfrif am gyfran gymharol fawr o’r nwyddau sy’n cael eu cludo rhwng Caergybi a Dulyn.

en-gb	The full report is available at here.
cy-gb	Mae’r adroddiad llawn ar gael yma.

en-gb	Services and Investment;
cy-gb	Gwasanaethau a Buddsoddi;

en-gb	Financial Services;
cy-gb	Gwasanaethau Ariannol;

en-gb	Digital;
cy-gb	Digidol;

en-gb	Movement of Capital;
cy-gb	Symudiad Cyfalaf;

en-gb	Intellectual Property
cy-gb	Eiddo Deallusol

en-gb	While we accept that the Single Market for services is less well developed than for goods, the evidence is clear that moving away from existing arrangements will damage many parts of the service sector economy.
cy-gb	Er ein bod yn derbyn nad yw’r Farchnad Sengl ar gyfer gwasanaethau wedi’i datblygu gymaint â’r farchnad ar gyfer nwyddau, mae’r dystiolaeth yn glir y byddai symud oddi wrth y trefniadau presennol yn niweidio sawl rhan o economi’r sector gwasanaethau.

en-gb	Wales has a number of sectors where additional barriers to trade could be deeply damaging.
cy-gb	Mae gan Gymru nifer o sectorau lle gallai rhwystrau ychwanegol i fasnachu fod yn ofnadwy o niweidiol.

en-gb	The largest service sector exports for Wales are in services linked to the supply of manufactured goods.
cy-gb	Y maes allforio mwyaf o ran y sector gwasanaethau yng Nghymru yw gwasanaethau sy’n gysylltiedig â chyflenwi nwyddau wedi’u gweithgynhyrchu.

en-gb	The real economic value of the manufactured goods traded with the EU in sectors such as aerospace and advanced engineering often comes from the significant services contracts sold alongside goods.
cy-gb	Yn aml, daw gwerth economaidd gwirioneddol nwyddau wedi’u gweithgynhyrchu sy’n cael eu masnachu gyda’r UE i sectorau megis awyrofod ac uwch-beirianneg o’r contractau gwasanaethau sylweddol a werthir ochr yn ochr â’r nwyddau.

en-gb	For many sectors they simply do not distinguish between the supply of goods and services.
cy-gb	Mewn nifer o sectorau, nid ydynt yn gwahaniaethu rhwng cyflenwi nwyddau a gwasanaethau.

en-gb	With the service sector making up over three-quarters of the UK economy our future relationship with the EU must seek to ensure service sector exports can continue to access EU markets without costly impositions and reporting requirements.
cy-gb	Mae’r sector gwasanaethau yn cyfrif am dros dri chwarter o economi’r DU, felly rhaid i’n perthynas â’r UE yn y dyfodol sicrhau bod allforion y sector gwasanaethau yn gallu parhau i gael mynediad at farchnadoedd yr UE heb drethi costus a gofynion adrodd.

en-gb	The UK Government must ensure services linked to goods can continue to be traded without barriers and people must continue to be able to move between the UK and EU to provide business and consumer services without new barriers.
cy-gb	Rhaid i Lywodraeth y DU sicrhau bod gwasanaethau sy’n gysylltiedig â nwyddau yn gallu parhau i gael eu masnachu heb rwystrau a rhaid i bobl barhau i allu symud rhwng y DU a’r UE er mwyn darparu gwasanaethau defnyddwyr a busnes heb rwystrau newydd.

en-gb	This highlights the importance of ensuring people are able to move across borders to support the needs of the economy and public services.
cy-gb	Mae hyn yn pwysleisio pwysigrwydd sicrhau bod pobl yn gallu symud ar draws ffiniau er mwyn cefnogi anghenion yr economi a gwasanaethau cyhoeddus.

en-gb	Underpinning all services sector activity is data accessibility and here we urge the UK Government to prioritise the need for a data adequacy agreement and ensuring data can flow freely between the UK and the EU as is currently the case.
cy-gb	Mae cael mynediad at ddata yn sail i bob gweithgarwch o fewn y sector gwasanaethau, ac yma, rydym yn annog Llywodraeth y DU i roi blaenoriaeth i’r angen am gael cytundebau digonolrwydd data a sicrhau bod data yn gallu symud yn hawdd rhwng y DU a’r UE, fel sy’n wir ar hyn o bryd.

en-gb	We are also clear that public services in Wales should not be put at risk by a UK Government seeking new trade deals especially with the USA.
cy-gb	Rydym hefyd yn glir na ddylai gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru gael eu peryglu gan Lywodraeth y DU sy’n mynd ar drywydd cytundebau masnachu newydd, yn arbennig gydag Unol Daleithiau America.

en-gb	The NHS and other key public services must remain fully within the control of the Welsh Government.
cy-gb	Rhaid i’r GIG a gwasanaethau cyhoeddus allweddol eraill aros yn gadarn o fewn rheolaeth Llywodraeth Cymru.

en-gb	The NHS must not form part of any future trade agreement with the EU and neither should it form part of any free trade agreement with other countries.
cy-gb	Rhaid i’r GIG beidio â bod yn rhan o unrhyw gytundeb masnachu yn y dyfodol â’r UE, ac ni ddylai chwaith fod yn rhan o unrhyw gytundeb masnach rydd gyda gwledydd eraill.

en-gb	The Welsh Government is wholly committed to defending the integrity of NHS Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo’n llwyr i amddiffyn dyfodol y GIG yng Nghymru.

en-gb	Recognising the value that Geographic Indicators have provided to important sectors in Wales, including Welsh Lamb and Welsh Beef, we agree with the provisions (para 43) on the need ‘to provide appropriate protection for their geographical indications’.
cy-gb	Gan gydnabod y gwerth y mae Dangosyddion Daearyddol wedi’i roi i sectorau pwysig yng Nghymru, gan gynnwys Cig Oen a Chig Eidion o Gymru, rydym yn cytuno â’r darpariaethau (paragraff 43) ynghylch yr angen i amddiffyn eu dangosyddion daearyddol mewn modd priodol.

en-gb	Public Procurement
cy-gb	Caffael Cyhoeddus

en-gb	The Welsh Government supports a generally permissive approach to public procurement in accordance with WTO principles subject to the statement above about the NHS.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi dull goddefol ar y cyfan o gaffael cyhoeddus yn unol ag egwyddorion Sefydliad Masnach y Byd, yn amodol ar y datganiad uchod am y GIG.

en-gb	We believe that there is an appropriate context for public procurement which recognises social and community benefits.
cy-gb	Credwn fod cyd-destun priodol ar gyfer caffael cyhoeddus sy’n cydnabod y manteision cymdeithasol a chymunedol.

en-gb	Mobility
cy-gb	Symudedd

en-gb	While outside the scope of the Political Declaration, the Welsh Government disagrees with the UK Government’s approach to immigration and the blunt statement that freedom of movement will no longer apply between the UK and the EU.
cy-gb	Er ei fod y tu hwnt i gwmpas y Datganiad Gwleidyddol, mae Llywodraeth Cymru yn anghytuno â’r ffordd y mae Llywodraeth y DU yn edrych ar fewnfudo, a’r datganiad llym na fydd y rhyddid i symud yn weithredol rhwng y DU a’r UE bellach.

en-gb	In keeping with our position that we should minimise the barriers to the closest possible economic relationship with the EU and the pre-eminent importance of the EU in terms of our trading relationship, we continue to believe there is a strong case for a distinctive approach, on a reciprocal basis, to migration for citizens of EU countries to the UK.
cy-gb	Yn unol â’n safbwynt y dylem sicrhau cyn lleied o rwystrau â phosibl er mwyn sicrhau’r berthynas economaidd agosaf bosibl â’r UE, a phwysigrwydd yr UE o ran ein perthynas fasnachu, rydym yn parhau i gredu bod achos cryf dros gael dull gweithredu penodol, ar sail gyfatebol, i alluogi dinasyddion o wledydd yr UE i fudo i’r DU.

en-gb	We advocate a system of free movement linked to work as the basis of future agreement.
cy-gb	Rydym yn cefnogi system o symud yn rhydd, mewn perthynas â gwaith, fel sail ar gyfer cytundeb yn y dyfodol.

en-gb	We believe that Welsh/UK citizens should have the right to free movement in the EU if they have a job to go to or if they can find a job within a short period of arrival (6 months).
cy-gb	Rydym yn credu y dylai dinasyddion Cymru/y DU gael yr hawl i symud yn rhydd o fewn yr UE, os oes ganddynt swydd i fynd iddi neu os ydynt yn gallu cael swydd o fewn cyfnod byr ar ôl cyrraedd (6 mis).

en-gb	We believe EU/EEA citizens should enjoy the same rights, linked to work, in Wales/UK.
cy-gb	Credwn y dylai dinasyddion yr Undeb Ewropeaidd/Ardal Economaidd Ewropeaidd gael manteisio ar yr un hawliau, yn gysylltiedig â gwaith, yng Nghymru/y DU.

en-gb	The Welsh Government believes that this policy has produced mutual benefit and we greatly respect and celebrate the contribution of EU citizens to Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn credu bod y polisi hwn wedi arwain at fanteision i bawb, ac rydym yn parchu ac yn dathlu’r cyfraniad y mae dinasyddion yr UE wedi’i wneud yng Nghymru.

en-gb	It is deeply disappointing therefore that the UK Government  has proposed to introduce a skill and salary selective approach to future immigration.
cy-gb	Mae’n siomedig dros ben felly fod Llywodraeth y DU wedi cynnig cyflwyno dull gweithredu o ddethol ar sail sgiliau a chyflog mewn perthynas â mewnfudo.

en-gb	We believe this will needlessly exacerbate negative social and economic impacts in Wales after Brexit.
cy-gb	Credwn y bydd hyn yn gwaethygu effeithiau cymdeithasol ac economaidd negyddol diangen yng Nghymru ar ôl Brexit.

en-gb	While the Welsh Government supports the requirement for a mobility framework this should be linked to an approach to immigration that supports the needs of the economy and public services.
cy-gb	Er bod Llywodraeth Cymru yn cefnogi’r gofyniad am fframwaith ar symudedd, dylai hwn fod yn gysylltiedig â dull gweithredu ar fewnfudo sy’n cefnogi anghenion yr economi a gwasanaethau cyhoeddus.

en-gb	With the right domestic policy in place for immigration there is a much reduced need to engage in detailed negotiations on mobility.
cy-gb	Gyda’r polisi domestig cywir yn ei le ar gyfer mewnfudo, mae llawer llai o angen cymryd rhan mewn trafodaethau manwl ar symudedd.

en-gb	Transport
cy-gb	Cludiant

en-gb	It is in the general interest for the UK and EU to agree the closest possible coherence of transport arrangements in respect of aviation, road, rail and maritime for both freight and personal travel.
cy-gb	Mae er budd cyffredinol i’r DU a’r UE gytuno ar y gydlyniaeth agosaf bosibl o ran trefniadau cludiant mewn perthynas ag awyrofod, ffyrdd, rheilffyrdd a’r môr, ar gyfer cludo nwyddau a theithiau personol.

en-gb	It will benefit Wales/UK to agree cooperation as close as possible to that which prevailed within the EU.
cy-gb	Bydd yn fanteisiol i Gymru a’r DU gytuno ar gydweithredu mewn modd sydd mor agos â phosibl i hwnnw sy’n weithredol o fewn yr UE.

en-gb	The Welsh Government agrees the suggested approach to electricity and gas, and civil nuclear cooperation.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cytuno ar y dull gweithredu a awgrymir mewn perthynas ag ynni a nwy, a chydweithredu yn y sector niwclear sifil.

en-gb	We further agree close cooperation linking the UK greenhouse gas emissions trading system to the EU Emissions trading system.
cy-gb	At hynny, rydym yn cytuno ar y cydweithredu agos sy’n cysylltu’r system fasnachu o ran allyriadau nwyon tŷ gwydr y DU â system fasnachu Allyriadau yr UE.

en-gb	We agree that the UK should maintain at least parity with the EU standard.
cy-gb	Rydym yn cytuno y dylai’r DU gadw o leiaf yn gyson â safon yr UE.

en-gb	Fishing Opportunities
cy-gb	Cyfleoedd Pysgota

en-gb	The Welsh Government agrees the need to ratify a new fisheries agreement by 1 July 2020.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cytuno bod angen cadarnhau cytundeb pysgodfeydd newydd erbyn 1 Gorffennaf 2020.

en-gb	The Welsh Government has been involved in fisheries negotiations for over two decades and a continued UK-wide approach to negotiations is essential.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn rhan o’r negodiadau ar bysgodfeydd am dros ddau ddegawd, ac mae’n hanfodol ein bod yn cael dull o ymdrin â negodiadau sy’n gyson ar draws y DU.

en-gb	Unfettered access to the EU market is also crucially important for the Welsh seafood industries, particularly live shellfish exports, where any delays could be fatal for both the mussels and oysters being exported and our businesses.
cy-gb	Mae cael mynediad dirwystr at farchnad yr UE hefyd yn hollbwysig i ddiwydiannau bwyd môr Cymru, yn arbennig allforion pysgod cregyn byw, lle y gallai unrhyw oedi fod yn angheuol i’r cregyn gleision a’r wystrys sy’n cael eu hallforio, ac i’n busnesau.

en-gb	We need  a market trading environment which does not disadvantage Welsh fisheries and aquaculture production businesses compared to current position.
cy-gb	Mae angen amgylchedd masnachu nad yw’n rhoi pysgodfeydd a busnesau cynhyrchu dyframaethu yng Nghymru o dan anfantais o’i gymharu â’r sefyllfa bresennol.

en-gb	Global Cooperation
cy-gb	Cydweithredu  Byd-eang

en-gb	We agree the text on global cooperation on the six fields identified (climate change, sustainable development, crossborder pollution, public health and consumer protection, financial stability, trade protectionism).
cy-gb	Rydym yn cytuno â’r testun ynghylch cydweithredu bydeang ar y chwe maes a nodwyd (y newid yn yr hinsawdd, datblygu cynaliadwy, llygredd trawsffiniol, iechyd y cyhoedd ac amddiffyn defnyddwyr, sefydlogrwydd ariannol, diffyndollaeth masnach.

en-gb	Level Playing Field for Open and Fair Competition Paragraph 77 of the Political Declaration underlines more graphically than any other the confusion and contortion which lies at the heart of the UK Government’s stance.
cy-gb	Cystadleuaeth Deg ac Agored  Mae Paragraff 77 o’r Datganiad Gwleidyddol yn dangos yn fwy graffig nag unrhyw un arall y dryswch a’r camliwio sydd wrth wraidd safbwynt Llywodraeth y DU.

en-gb	The UK Government asserts constantly its desire for independent policy capacity while, in this text, recognising the importance of a broad-ranging set of ‘common standards’ covering ‘state aid, competition, social and employment standards, climate change, and relevant tax matters’.
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU yn pwysleisio’n gyson ei dymuniad am gymhwysedd annibynnol ar bolisïau; er hynny mae’n cydnabod, yn y testun hwn, mor bwysig yw cael set eang o safonau cyffredin sy’n cwmpasu cymorth gwladwriaethol, safonau cymdeithasol a chyflogaeth, y newid yn yr hinsawdd, a materion perthnasol yn ymwneud â threthi.

en-gb	The breadth of agreement necessary to produce a level playing field for trade – which the Welsh Government supports as a principle – is so marked as to render the UK Government’s need for demonstrable variance: practically irrelevant.
cy-gb	Mae ehangder y cytundeb sy’n angenrheidiol er mwyn rhoi chwarae teg i fasnach – y mae Llywodraeth Cymru yn ei gefnogi mewn egwyddor – mor sylweddol fel ei fod yn gwneud angen Llywodraeth y DU am amrywiant amlwg yn ymarferol amherthnasol.

en-gb	This contortion can be avoided very simply by adopting the Welsh Government policy of alignment with the EU rules and regulations necessary to ensure trade is frictionless between the UK and EU.
cy-gb	Gellir osgoi’r ystumio hwn yn syml iawn drwy fabwysiadu polisi Llywodraeth Cymru o gydweddu â rheolau a rheoliadau’r UE sydd eu hangen i sicrhau bod masnachu’n digwydd yn ddirwystr rhwng y DU a’r UE.

en-gb	The Welsh Government supports full and comprehensive cooperation with the EU on the wide spectrum of securityrelated issues.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi cydweithrediad llawn a chynhwysfawr â’r UE ar y sbectrwm ehangach o faterion yn ymwneud â diogelwch.

en-gb	Here we call for the UK Government to negotiate participation in the tools and cooperation arrangements that keep our citizens safe and support our law enforcement agencies.
cy-gb	Yma, rydym yn galw ar i Lywodraeth y DU negodi cyfranogiad yn y dulliau a’r trefniadau cydweithredu sy’n cadw ein dinasyddion yn ddiogel, ac yn cefnogi ein hasiantaethau sy’n gorfodi’r gyfraith.

en-gb	To support this we call on the EU to look to move beyond third country precedents and to recognise the value that the UK brings to security cooperation across Europe.
cy-gb	I gefnogi hyn, rydym yn galw ar i’r UE edrych y tu hwnt i gynseiliau trydydd gwledydd ac i gydnabod y gwerth y mae’r DU yn ei gynnig o ran cydweithredu ar ddiogelwch ar draws Ewrop.

en-gb	Institutional and other horizontal arrangements
cy-gb	Trefniadau sefydliadol a threfniadau llorweddol eraill

en-gb	The Welsh Government recognises that our future relationships with the EU must be underpinned by a strong institutional framework.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod bod rhaid i’n perthynas â’r UE yn y dyfodol fod yn seiliedig ar fframwaith sefydliadol cryf.

en-gb	This framework needs to reflect the closeness of the relationships negotiated and support the implementation of the agreements reached.
cy-gb	Mae angen i’r fframwaith hwn adlewyrchu pa mor agos yw’r cydberthnasau a negodwyd, a chefnogi’r gwaith o roi’r cytundebau ar waith.

en-gb	The framework must also be supported by appropriate supervision and process to manage any disputes.
cy-gb	Rhaid i’r fframwaith hefyd gael yr oruchwyliaeth briodol a phroses i reoli unrhyw anghydfodau.

en-gb	The Welsh Government welcomes the commitment for a Joint Committee for managing the implementing arrangements.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn croesawu’r ymrwymiad i gael Cyd-bwyllgor ar gyfer rheoli’r trefniadau gweithredu.

en-gb	As the implementation of many aspects of our future relationship is within the competence of the Welsh Government it is essential that we are represented and fully involved in the design and operation of the Joint Committee.
cy-gb	Gan fod y broses o weithredu nifer o agweddau ar ein perthynas yn y dyfodol o fewn cymhwysedd Llywodraeth Cymru, mae’n hanfodol ein bod yn cael ein cynrychioli, ac yn cymryd rhan lawn yn y ffordd y caiff y Cydbwyllgor ei lunio a’i redeg.

en-gb	Ill-advised red lines on the role of EU institutions and the Court of Justice of the European Union should not weaken the implementation of the UK’s future relationship with the EU nor influence the shape and nature of that relationship.
cy-gb	Ni ddylai llinellau coch annoeth ar rôl sefydliadau’r UE a Llys Cyfiawnder yr Undeb Ewropeaidd wanhau’r gwaith o weithredu perthynas y DU â’r UE yn y dyfodol, na dylanwadu ar siâp a natur y berthynas honno.

en-gb	The first step for any responsible UK Government is to abandon their wholly unrealistic approach to negotiations and recognise the realities that a truly ambitious future relationship with the EU cannot be properly negotiated under the guillotine of an unalterable December 2020 deadline.
cy-gb	Y cam cyntaf i unrhyw Lywodraeth gyfrifol yn y DU yw rhoi’r gorau i’w dull hollol afrealistig o ymdrin â negodiadau, a chydnabod y gwirionedd nad oes modd cynnal negodiadau priodol ar gynnal perthynas wirioneddol uchelgeisiol â’r UE yn y dyfodol o dan fygythiad dyddiad terfyn pendant, sef mis Rhagfyr 2020.

en-gb	We simply do not believe the right agreement can be achieved within a matter of months.
cy-gb	Nid ydym yn credu bod modd sicrhau’r cytundeb gorau mewn ychydig fisoedd yn unig.

en-gb	The UK Government must leave open the possibility for an extension to the transition period beyond December 2020.
cy-gb	Rhaid i Lywodraeth y DU fod yn agored i’r posibilrwydd o ymestyn y cyfnod pontio y tu hwnt i fis Rhagfyr 2020.

en-gb	The focus during the transition period must be to negotiate the close future relationship with the EU as set out above.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod pontio, rhaid canolbwyntio ar negodi’r berthynas agos â’r UE yn y dyfodol, fel y nodir uchod.

en-gb	The UK Government must prioritise the UK’s economic relationship with the EU as our closest and most important trading partner.
cy-gb	Rhaid i Lywodraeth y DU roi blaenoriaeth i berthynas economaidd y DU â’r UE, fel ein partner masnachu agosaf a phwysicaf.

en-gb	If this means keeping on hold negotiations with the US and other priority countries – so be it.
cy-gb	Os yw hynny’n golygu gohirio negodiadau â’r Unol Daleithiau a gwledydd eraill sy’n cael blaenoriaeth, bydded felly.

en-gb	It is essential that the Welsh Government, and the other devolved governments, are part of the negotiations to shape a future that works for all parts of the UK.
cy-gb	Mae’n hollbwysig bod Llywodraeth Cymru, a llywodraethau datganoledig eraill, yn rhan o’r negodiadau i lywio dyfodol sy’n gweithio i bob rhan o’r DU.

en-gb	The devolved governments to date have been treated as a consultee in the process of setting a UK position.
cy-gb	Hyd yma, mae’r llywodraethau datganoledig wedi cael eu trin fel ymgynghorai yn y broses o bennu safbwynt y DU.

en-gb	Information sharing and consultation with the devolved governments falls a long way short of the arrangements necessary to ensure UK positions truly reflect the positions of all parts of the Union.
cy-gb	Nid yw’r broses o rannu gwybodaeth ac o ymgynghori â’r llywodraethau datganoledig wedi bod yn ddigonol, o bell ffordd, er mwyn sicrhau’r trefniadau sy’n angenrheidiol i sicrhau bod safbwyntiau’r DU yn adlewyrchiad gwirioneddol o safbwyntiau pob rhan o’r Undeb.

en-gb	The implementation of the future relationship with the EU is, in many areas, the responsibility of the devolved governments and the integrity of the Union depends on joint working to reach collective agreement on UK negotiating positions.
cy-gb	Mewn nifer o feysydd, mae gweithredu’r berthynas â’r UE yn y dyfodol yn gyfrifoldeb sy’n perthyn i’r llywodraethau datganoledig, ac mae dyfodol yr Undeb yn ei chyfanrwydd yn dibynnu ar gydweithio i sicrhau cyd-gytundeb ar safbwyntiau negodi’r DU.

en-gb	We cannot be expected to cooperate on the implementation of obligations in devolved areas if we have not been fully involved in the determination of those obligations.
cy-gb	Ni ellir disgwyl inni gydweithredu ar y rhwymedigaethau a roddir ar waith mewn meysydd datganoledig, os nad ydym wedi cael ein cynnwys yn llawn wrth bennu’r rhwymedigaethau hynny.

en-gb	The UK government must set out a clear process for agreeing UK wide positions.
cy-gb	Rhaid i Lywodraeth y DU amlinellu proses glir ar gyfer cytuno ar safbwyntiau’r DU gyfan.

en-gb	This will require joint work between the governments of the UK at official level with a clear process for agreement at ministerial level and process for dispute resolution if required.
cy-gb	Bydd hyn yn gofyn am waith ar y cyd rhwng llywodraethau’r DU ar lefel swyddogion gyda phroses glir i ddod i gytundeb ar lefel weinidogol a phroses i ddatrys anghydfodau os oes angen.

en-gb	This must begin at the start of the process agreeing the negotiating mandates and continue throughout the negotiations until their conclusion.
cy-gb	Rhaid  i hyn gychwyn ar ddechrau’r broses wrth gytuno ar y mandadau negodi, a pharhau drwy gydol y negodiadau hyd at eu diwedd.

en-gb	We have been clear that the UK Government should not normally proceed with UK positions in areas of our competence without our agreement and the UK Government must commit to proceeding on that basis.
cy-gb	Rydym wedi bod yn glir na ddylai’r DU, fel arfer, fwrw ymlaen â safbwyntiau’r DU mewn meysydd sydd o fewn ein cymhwysedd ni heb i ni gytuno, a rhaid i Lywodraeth y DU ymrwymo i weithio ar y sail honno.

en-gb	The EU are fully aware of the role the devolved governments have in implementing the future relationship.
cy-gb	Mae’r UE yn hollol ymwybodol o’r rôl y mae’r llywodraethau datganoledig yn ei chwarae wrth feithrin y berthynas yn y dyfodol.

en-gb	Failure to work with the devolved governments will only undermine the UK position with the EU.
cy-gb	Trwy fethu â gweithio gyda’r llywodraethau datganoledig, bydd Llywodraeth y DU yn tanseilio safbwynt y DU gyda’r UE.

en-gb	Equally, full involvement of devolved governments in the negotiating process will help produce agreement underpinned by solid and shared commitment across all parts of the United Kingdom.
cy-gb	Ar y llaw arall bydd cynnwys y gweinyddiaethau datganoledig yn llawn yn y broses negodi yn helpu i lunio cytundeb yn seiliedig ar ymrwymiad cadarn a rennir ar draws pob rhan o’r Deyrnas Unedig.

en-gb	The joint work on negotiations will also support effective development and implementation of UK domestic policy outside the EU.
cy-gb	Bydd cydweithio ar negodiadau hefyd yn sicrhau bod polisi domestig y DU yn cael ei ddatblygu a’i weithredu’n effeithiol y tu allan i’r UE.

en-gb	The Welsh Government has taken an evidence based approach to the UK’s exit from the EU to best protect Wales’ interests.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi defnyddio dull sy’n seiliedig ar dystiolaeth wrth ymdrin ag ymadawiad y DU â’r UE, gan mai dyma’r ffordd orau o ddiogelu buddiannau Cymru.

en-gb	We will continue to take every opportunity available to influence the negotiations to seek the best possible outcome within the new context set out by the Political Declaration and underpinned by the General Election result.
cy-gb	Byddwn yn parhau i fanteisio ar bob cyfle sydd ar gael i ddylanwadu ar y negodiadau er mwyn ceisio’r canlyniad gorau posibl o fewn y cyd-destun newydd a nodir yn y Datganiad Gwleidyddol, ac yn seiliedig ar ganlyniad yr Etholiad Cyffredinol.

en-gb	We recognise the need to work together across the governments of the UK and we will remain a constructive partner in this process.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod angen gweithio gyda’n gilydd ar draws llywodraethau’r DU, a byddwn yn parhau i fod yn bartner adeiladol yn y broses hon.

en-gb	Welsh Government EU Exit publications
cy-gb	Cyhoeddiadau Llywodraeth y DU ar Ymadael â’r UE

en-gb	Securing Wales’ Future
cy-gb	Diogelu Dyfodol Cymru

en-gb	Brexit and Devolution
cy-gb	Brexit a Datganoli

en-gb	Brexit and fair movement of people
cy-gb	Brexit a thegwch o ran symudiad pobl

en-gb	Regional investment in Wales after Brexit
cy-gb	Buddsoddi rhanbarthol yng Nghymru ar ôl Brexit

en-gb	Trade policy:
cy-gb	Polisi masnach:

en-gb	the issues for Wales
cy-gb	materion Cymru

en-gb	Reforming UK funding and fiscal arrangements after Brexit
cy-gb	Diwygio trefniadau ariannu a chodi cyllid y DU ar ôl Brexit

en-gb	Economic analysis of UK government’s proposals for EU exit
cy-gb	Dadansoddiad economaidd o gynigion llywodraeth y DU ar gyfer ymadael â’r UE

en-gb	Wales:
cy-gb	Cymru:

en-gb	Protecting research and innovation after EU exit
cy-gb	Diogelu ymchwil ac arloesedd ar ôl ymadael â’r UE

en-gb	A brighter future for Wales:
cy-gb	Dyfodol mwy disglair i Gymru:

en-gb	Why we should remain in the EU
cy-gb	Y rhesymau dros aros yn yr UE

en-gb	Annex B
cy-gb	Atodiad B

en-gb	UK Government Proposals for Post Brexit EU Trading
cy-gb	Cynigion Llywodraeth y DU ar gyfer Trefniadau

en-gb	Arrangements:
cy-gb	Masnachu â’r UE ar ôl Brexit:

en-gb	Context and Purpose
cy-gb	Cyd-destun a Diben

en-gb	Previous reports have set out the established consensus amongst mainstream academic and professional economists on the economic implications of Brexit1.
cy-gb	Mae adroddiadau blaenorol wedi nodi’r consensws sefydledig ymhlith economegwyr academaidd a phroffesiynol prif ffrwd ar oblygiadau economaidd Brexit1.

en-gb	This consensus is that both short and long term economic effects will be negative for both the UK as a whole and its constituent countries and regions.
cy-gb	Y consensws hwn yw y bydd yr effeithiau tymor byr a thymor hir yn negyddol i’r DU yn gyfan a’r gwledydd a’r rhanbarthau sy’n rhan ohoni.

en-gb	The extent of the economic damage over the longer term will be broadly proportionate to the scale of the additional barriers that are created to trade with the EU.
cy-gb	Bydd maint y niwed economaidd dros y tymor hwy yn gymesur at ei gilydd â graddfa’r rhwystrau ychwanegol sy’n cael eu creu i fasnachu â’r UE.

en-gb	Tariffs, quotas and (other) nontariff barriers are all important, with some research suggesting that non-tariff barriers arising from divergences in regulation can be even more damaging to trade than tariffs.
cy-gb	Mae tariffau, cwotâu a rhwystrau di-dariff (eraill) i gyd yn bwysig, gyda rhywfaint o ymchwil yn awgrymu y gall rhwystrau di-dariff sy’n deillio o wahaniaethau mewn rheoleiddio fod yn fwy niweidiol i fasnach na thariffau.

en-gb	Over the shorter term, adverse effects will be driven by anticipation of the longer term consequences and by the disruption created by the transition process.
cy-gb	Dros y tymor byrrach, caiff effeithiau andwyol eu sbarduno gan y gwaith o rag-weld beth fydd y canlyniadau tymor hwy a chan yr aflonyddwch a gaiff ei greu gan y proses bontio.

en-gb	There is also a consensus that benefits of new trade deals, including with the USA, would be much smaller than the losses incurred from additional barriers to trade with the EU.
cy-gb	Ceir consensws hefyd y byddai manteision cytundebau masnach newydd, gan gynnwys ag UDA, yn llawer llai na’r colledion a fyddai’n deillio o rwystrau ychwanegol i fasnachu â’r UE.

en-gb	This reflects the fact that countries trade much more intensively with partners that are close geographically.
cy-gb	Mae hyn yn adlewyrchu’r ffaith bod gwledydd yn masnachu’n llawer mwy dwys â phartneriaid sy’n agos atynt yn ddaearyddol.

en-gb	The way in which the sterling exchange rate has reacted to “news” about Brexit indicates that market participants share this analysis.
cy-gb	Mae’r ffordd y mae cyfradd gyfnewid sterling wedi ymateb i’r “newyddion” hyn am Brexit yn nodi bod cyfranogwyr â’r farchnad yn rhannu’r dadansoddiad hwn.

en-gb	The broad conclusions just summarised remain valid.
cy-gb	Mae’r casgliadau eang sydd newydd gael eu crynhoi’n dal yn ddilys.

en-gb	This note includes the findings of some more recent analysis, which are consistent with the preexisting consensus, and draws out the implications for assessing the economic effects the UK Government’s proposals for its future trading relationship with the EU, in so far as this is currently known.
cy-gb	Mae’r nodyn hwn yn cynnwys canfyddiadau dadansoddiadau mwy diweddar, sy’n gyson â’r consensws sydd eisoes yn bodoli, ac yn ymhelaethu ar y goblygiadau ar gyfer asesu effeithiau economaidd cynigion Llywodraeth y DU ar gyfer ei pherthynas fasnachu â’r UE yn y dyfodol, i’r graddau y mae’r berthynas hon yn hysbys ar hyn o bryd

en-gb	Withdrawal Agreement Bill and Short Term Prospects
cy-gb	Bil y Cytundeb Ymadael a Rhagolygon Tymor Byr

en-gb	On the assumption that the Withdrawal Agreement Bill (WAB) completes its progress through Parliament on schedule, an abrupt exit from the EU without a transition period at the end of January 2020 appears unlikely.
cy-gb	Gan ragdybio y bydd Bil y Cytundeb Ymadael yn cwblhau ei hynt trwy Senedd y DU yn unol â’r amserlen, mae ymadawiad sydyn â’r UE heb gyfnod pontio ar ddiwedd Ionawr yn ymddangos yn annhebygol.

en-gb	However, if agreement on future trading relations with the EU is not reached during 2020, a disruptive exit, followed by trading on WTO terms, at the end of the transition period in December 2020 remains possible,
cy-gb	Er hynny, os na chytunir ar gysylltiadau masnachu â’r UE yn ystod 2020, mae’n bosibl o hyd y bydd ymadawiad anhrefnus, wedi’i ddilyn gan fasnachu ar delerau Sefydliad Masnach y Byd, ar ddiwedd y cyfnod pontio yn Rhagfyr 2020.

en-gb	Analysis by the Office for Budget
cy-gb	Mae dadansoddiad gan y Swyddfa

en-gb	Responsibility (OBR), the Bank of England, and others has indicated that the UK economy is now probably at least two per cent smaller than was expected prior to the referendum result.
cy-gb	Cyfrifoldeb Cyllidebol (OBR), Banc Lloegr, ac eraill, wedi nodi bod economi’r DU bellach o leiaf dau y cant yn llai, yn ôl pob tebyg, nag y disgwylid cyn canlyniad y refferendwm.

en-gb	The bulk of this shortfall is accounted for by weak levels of business investment, which has barely grown in the UK since the referendum, in contrast to the position across the EU and other comparator countries.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o’r diffyg hwn i’w phriodoli i lefelau gwan o fuddsoddiad mewn busnes. Prin fu’r twf yn y maes hwn yn y DU ers y refferendwm, o’i gymharu â’r sefyllfa ledled yr UE a gwledydd cymharol eraill.

en-gb	Both the Bank of England and the National
cy-gb	Mae Banc Lloegr a’r Sefydliad

en-gb	Institute of Economic and Social
cy-gb	Cenedlaethol ar gyfer Ymchwil

en-gb	Research (NIESR) estimate that Brexit-related uncertainty has been associated with a reduction in business investment, with the level in 2019 being around 15 per cent lower than it would otherwise have been.
cy-gb	Economaidd a Chymdeithasol (NIESR) yn amcangyfrif bod ansicrwydd ynghylch Brexit wedi bod yn gysylltiedig â gostyngiad mewn buddsoddiad mewn busnes, gyda lefel 2019 tua 15 y cant yn is nag y byddai wedi bod fel arall.

en-gb	Weak business investment has been a key factor in the continued lacklustre performance of the UK economy in terms of the growth in productivity and real wages (the latter being driven by the former over the longer term).
cy-gb	Mae buddsoddiad gwan mewn busnes wedi bod yn ffactor allweddol ym mherfformiad tila economi’r DU o safbwynt y twf mewn cynhyrchiant a chyflogau gwirioneddol (yr olaf yn cael ei yrru gan y cyntaf dros y tymor hwy).

en-gb	In addition, since 2016, consumers have seen their spending power eroded by the effects of the depreciation of sterling on prices.
cy-gb	Yn ogystal, ers 2016, mae pŵer gwario defnyddwyr wedi cael ei erydu gan effeithiau dibrisio sterling ar brisiau.

en-gb	Analysis by the Centre for Economic Performance has shown that this has had the largest effects on people with low incomes, and hence on places with higher concentrations of such people, including Wales.
cy-gb	Mae dadansoddiad gan y Ganolfan ar gyfer Perfformiad Economaidd wedi dangos mai ar bobl ag incwm isel a thrwy hynny ar leoedd â chrynodiadau uwch o bobl o’r fath, gan gynnwys Cymru, y bu’r effaith waethaf.

en-gb	Nevertheless, consumer confidence and spending has held up relatively well in this adverse context, perhaps reflecting the scepticism of a large segment of the population about the evidence of negative economic consequences from Brexit.
cy-gb	Serch hynny, mae hyder defnyddwyr a gwario wedi dal eu tir yn weddol dda yn y cyd-destun andwyol hwn, gan adlewyrchu’r amheuon ymhlith cyfran fawr o’r boblogaeth am y dystiolaeth o ganlyniadau economaidd negyddol yn sgil Brexit.

en-gb	In round terms, the combined effects of reduced business investment and lower consumer spending power means that in 2019 each person in Wales probably had on average real income that was around £450 lower than it would otherwise have been.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae effeithiau cyfunol llai o fuddsoddiad mewn busnes a phŵer gwario is ymhlith defnyddwyr yn golygu bod gan bob person yng Nghymru incwm a oedd £450 yn is nag y byddai wedi bod fel arall.

en-gb	Assuming that the WAB passes as scheduled and the UK leaves the EU at the end of January 2020 with the agreement in place, there should be some reduction in the uncertainty facing businesses and consumers.
cy-gb	A bwrw bod Bil y Cytundeb Ymadael yn cael ei basio yn unol â’r amserlen a bod y DU yn ymadael â’r UE ar ddiwedd Ionawr 2020 gyda’r cytundeb yn ei le, dylai fod rhywfaint llai o ansicrwydd i fusnesau a defnyddwyr.

en-gb	This may lead to some revival in business investment and help maintain consumer confidence.
cy-gb	Gallai hyn arwain at rywfaint o adfywio o ran buddsoddiad mewn busnes a helpu i gynnal hyder defnyddwyr.

en-gb	However, any such effects are likely to be very modest, and could easily be more than offset by renewed uncertainty about the future trading arrangements that would follow the end of the transition period.
cy-gb	Er hynny, mae’n debygol y bydd yr effeithiau hynny’n fach iawn, ac fe allent gael eu gwrthbwyso i raddau helaeth hefyd gan ansicrwydd am y trefniadau masnachu yn y dyfodol a fyddai’n dilyn diwedd y cyfnod pontio.

en-gb	If this happens, the previously cited reduction in business investment could continue.
cy-gb	Os bydd hyn yn digwydd, gallai’r gostyngiad mewn buddsoddiad mewn busnes a grybwyllwyd gynt barhau.

en-gb	Additional uncertainty could arise from the likelihood that not everything will be agreed by December 2020.
cy-gb	Gallai ansicrwydd ychwanegol deillio o’r debygoliaeth na chytunir ar bopeth erbyn Rhagfyr 2020.

en-gb	For instance, Michel Barnier recently stated that:
cy-gb	Er enghraifft, dywedodd Michel Barnier yn ddiweddar:

en-gb	“It is unrealistic that a global negotiation can be done in 11 months, so we can’t do it all.”
cy-gb	“It is unrealistic that a global negotiation can be done in 11 months, so we can’t do it all.”

en-gb	There is a real risk that, as a result of continuing uncertainty, some businesses which have held back on major investment decisions over the last few years may reach a “tipping point” and decide that significant downscaling, or even closure, is the rational response.
cy-gb	Mae risg go iawn, o ganlyniad i ansicrwydd parhaus, y gallai rhai busnesau sydd wedi dal yn ôl ar benderfyniadau buddsoddi o bwys dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf gyrraedd “pwynt tyngedfennol” a phenderfynu mai israddio, neu hyd yn oed cau, yw’r ymateb rhesymegol.

en-gb	The NIESR has estimated that, over the next few years, uncertainty associated with the Brexit process could result in UK national income being 2-3 per cent lower than it would otherwise have been.
cy-gb	Yn ôl amcangyfrif NIESR, dros yr ychydig flynyddoedd nesaf, gallai’r ansicrwydd sy’n gysylltiedig â proses Brexit olygu y bydd incwm cenedlaethol y DU 2-3 y cant yn is nag y byddai wedi bod fel arall.

en-gb	Should the UK fail to reach an agreement on future trading relations with the EU by December 2020 and starts to trade on WTO terms in 2021, the risk of recession in 2021 would be high.
cy-gb	Os bydd y DU’n methu â gwneud cytundeb ar gysylltiadau masnachu â’r UE yn y dyfodol erbyn Rhagfyr 2020 ac yn dechrau masnachu ar delerau Sefydliad Masnach y Byd yn 2021, byddai’r risg o ddirwasgiad yn uchel.

en-gb	In any event, the constrained levels of business investment experienced over the last few years will leave a legacy in terms of weakness in productivity growth unless or until the shortfall is made good.
cy-gb	Beth bynnag, bydd y gwasgu ar lefelau buddsoddiad mewn busnes a welwyd dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf yn gadael ei ôl o safbwynt gwendid yn nhwf cynhyrchiant nes i’r diffyg gael ei unioni.

en-gb	The Bank of England’s most recent forecasts indicate that growth over the next few years will be lower they than previously assumed even if the UK Government’s apparent preference for a limited Free Trade deal is implemented as planned.
cy-gb	Mae rhagolygon diweddaraf Banc Lloegr yn nodi y bydd twf dros yr ychydig flynyddoedd nesaf yn is nag y tybid yn flaenorol hyd yn oed os bydd dewis Llywodraeth y DU i bob golwg o blaid cytundeb Masnach Rydd gyfyngedig yn cael ei roi ar waith yn unol â’r bwriad.

en-gb	The previous forecasts were based on an average of possible outcomes for post Brexit trading relationship with the EU and the Bank attributes some of the reduction in growth to the fact that effects of the proposed arrangements are worse than this average.
cy-gb	Roedd y rhagolygon blaenorol yn seiliedig ar gyfartaledd o ganlyniadau posibl ar gyfer y berthynas fasnachu ar ôl Brexit â’r UE ac mae’r Banc yn priodoli rhywfaint o’r gostyngiad mewn twf i’r ffaith bod effeithiau’r trefniadau arfaethedig yn waeth na’r cyfartaledd hwn.

en-gb	Future Trading Relations with the EU and Longer Term Prospects
cy-gb	Cysylltiadau Masnachu yn y Dyfodol â’r UE a Rhagolygon Tymor Hwy

en-gb	Despite the publication of the WAB and the existence of the Political Declaration about future trading relations between the UK and the EU, these relations remain a matter of considerable uncertainty.
cy-gb	Er gwaethaf cyhoeddi Bil y Cytundeb Ymadael a bodolaeth y Datganiad Gwleidyddol ynghylch Cysylltiadau Masnachu yn y dyfodol rhwng y DU a’r UE, mae’r cysylltiadau hyn yn destun cryn ansicrwydd o hyd.

en-gb	The Political Declaration is not binding, and the real intentions of the UK Government are unclear, and could change, as various constraints and consequences emerge during the negotiation period.
cy-gb	Nid yw’r Datganiad Gwleidyddol yn rhwymol, ac mae gwir fwriadau Llywodraeth y DU yn aneglur, ac fe allent newid, wrth i wahanol gyfyngiadau a chanlyniadau ddod i’r amlwg yn ystod y cyfnod negodi.

en-gb	Furthermore, while there is a consensus about the nature and broad scale of the longer term negative effects of different forms of trading relationship, as described above, mainstream analysis has yielded a range of numerical estimates for each option.
cy-gb	Ymhellach, er bod consensws ynghylch natur a graddfa eang effeithiau negyddol tymor hwy gwahanol fathau o berthynas fasnachu, fel y disgrifir uchod, mae dadansoddiad prif ffrwd wedi  arwain at ystod o amcangyfrifon rhifyddol ar gyfer pob opsiwn.

en-gb	The nature of economic modelling and the unavoidable uncertainties make this lack of precision inevitable.
cy-gb	Mae natur modelu economaidd a’r ansicrwydd anochel yn gwneud y math hwn o fanwl gywirdeb yn anochel.

en-gb	However, this should not undermine confidence in be broad messages, which are grounded in well-established economic theory and confirmed empirically on the basis of changes in outcomes where trading relationships have changed in other cases.
cy-gb	Er hynny, ni ddylai hwn danseilio hyder yn y negeseuon eang, sydd wedi’u seilio ar ddamcaniaeth economaidd sydd wedi ennill ei phlwyf a chael eu cadarnhau’n empiraidd ar sail newidiadau mewn canlyniadau lle y mae cysylltiadau masnachu wedi newid mewn achosion eraill.

en-gb	Selected recent estimates of long run effects from the CEP and NIESR are shown in Table 1.
cy-gb	Dangosir amcangyfrifon diweddar dethol o o effeithiau hirdymor oddi wrth CEP a NIESR yn Nhabl 1.

en-gb	Estimates from analysis undertaken for the previous UK Government are also included for comparison.
cy-gb	Cynhwysir amcangyfrifon o ddadansoddiad a wnaed o Lywodraeth flaenorol y DU at ddibenion cymharu.

en-gb	The figures in the table represent annual effects in around ten years’ time.
cy-gb	Mae’r ffigurau yn y tabl yn cyfleu’r effeithiau blynyddol ymhen rhyw ddeng mlynedd.

en-gb	These estimates are representative of the range of estimates made by mainstream analysts.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon hyn yn cynrychioli’r ystod o amcangyfrifon a wnaed gan ddadansoddwyr prif ffrwd.

en-gb	No estimate is shown for the combination of Efta/EEA membership with participation in a Custom’s Union.
cy-gb	Ni ddangosir unrhyw amcangyfrif ar gyfer y cyfuniad o aelodaeth Ardal Masnach Rydd Ewropeaidd a’r Ardal Economaidd Ewropeaidd (Efta / EEA).

en-gb	In economic terms, this combination (which in the table would combine the first row with elements of the second row) would result in minimal negative economic effects when compared with remaining in the EU.
cy-gb	Mewn termau economaidd, byddai’r cyfuniad hwn (a fyddai’n cyfuno’r rhes gyntaf ag elfennau’r ail res yn y tabl) yn arwain at effeithiau economaidd negyddol bach iawn o’i gymharu ag aros yn yr UE.

en-gb	The effects shown in the table can be interpreted as the impact on the annual real incomes of UK citizens.
cy-gb	Gellir dehongli’r effeithiau a ddangosir yn y tabl fel effaith incwm gwirioneddol blynyddol dinasyddion y DU.

en-gb	Over the longer term, these effects will be felt mainly in terms of lower real wages, rather than lower employment, as wages adjust to reflect productivity that is lower than it otherwise would be.
cy-gb	Dros y tymor hwy, teimlir yr effeithiau hyn yn bennaf o safbwynt cyflogau gwirioneddol llai, yn hytrach na chyflogaeth is, wrth i gyflogau addasu i adlewyrchu cynhyrchiant sy’n is nag y byddai fel arall.

en-gb	Reduced funding for, and hence poorer, public services also seem an inevitable consequence of a weaker tax base.
cy-gb	Mae cyllid llai ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus, a thrwy hynny wasanaethau cyhoeddus tlotach, hefyd yn un o ganlyniadau anochel sylfaen drethu wannach.

en-gb	Estimates of long run economic effects of Brexit
cy-gb	Amcangyfrifon effeithiau economaidd hirdymor Brexit

en-gb	* Centre for Economic Performance.
cy-gb	* Y Ganolfan ar gyfer Perfformiad Economaidd.

en-gb	Equivalent results also obtained by UK in a Changing Europe, using a similar modelling approach.
cy-gb	Cafwyd canlyniadau cyfatebol gan UK in a Changing Europe, gan ddefnyddio dull gweithredu modelu tebyg.

en-gb	** Long Term Economic Analysis, published November 2018.
cy-gb	** Dadansoddiad Economaidd Tymor Hir, a gyhoeddwyd Tachwedd 2018.

en-gb	Assumes no change in migration and “more realistic” scenario for May’s deal.
cy-gb	Yn rhagdybio na fydd newid o ran ymfudiad a senario mwy realistig ar gyfer cytundeb May.

en-gb	*** National Institute for Economic and Social Research.
cy-gb	*** Y Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol.

en-gb	Effects are lower than CEP and UK Government as wider evidence on productivity
cy-gb	Mae’r effeithiau yn is na CEP a Llywodraeth y DU gan na chynhwy-sir tystiolaeth ehangach ar effeithiau cynhyrchiant.

en-gb	The estimates in the table include some effects on productivity.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon yn y tabl yn cynnwys rhai effeithiau ar gynhyrchiant.

en-gb	There is good evidence that open markets, wider and deeper competition, and trade are all good for productivity (and hence real wages) over the long run.
cy-gb	Mae tystiolaeth dda bod marchnadoedd agored, cystadleuaeth ehangach a dyfnach, a masnach i gyd yn dda ar gyfer cynhyrchiant (a thrwy hynny cyflogau gwirioneddol) dros y tymor hir.

en-gb	The scale of the effects are particularly difficult to estimate with precision but should be included because analysis suggests they are large.
cy-gb	Mae’n arbennig o anodd amcangyfrif graddfa’r effeithiau yn fanwl gywir ond dylid ei chynnwys am fod y dadansoddiad yn awgrymu eu bod yn fawr.

en-gb	The  estimates made by NIESR are more cautious in this respect, and may represent an underestimate.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon a wnaed gan NIESR yn fwy gofalus ac fe allent fod yn danamcangyfrif.

en-gb	As just noted, it is currently unclear which form of trading relationship the UK Government and EU will eventually agree.
cy-gb	Fel y nodwyd gynnau, nid yw’n glir ar hyn o bryd ar ba fath o berthynas fasnachu y bydd Llywodraeth y DU a’r UE yn cytuno yn y pen draw.

en-gb	Present indications are that the UK Government’s intention is to pursue a limited free trade agreement (FTA) which would have an impact on real incomes of up to around 6% per annum in the longer run, as indicated by the column in the table.
cy-gb	Yn ôl yr arwyddion cynnar, mae’n fwriad gan Lywodraeth y DU fynd ar drywydd cytundeb masnach rydd (FTA) a fyddai’n cael effaith ar incymau gwirioneddol o hyd at ryw 6% y flwyddyn yn y tymor hwy, fel y nodir gan y golofn yn y tabl.

en-gb	In today’s terms, this would be equivalent to around £1,300 per head each year in Wales.
cy-gb	Mewn termau cyfoes, byddai hyn yn gyfwerth â rhyw £1,300 y pen y flwyddyn yng Nghymru.

en-gb	With a limited FTA with the EU the UK Government would be free to pursue its own free trade deals with other countries.
cy-gb	Gyda FTA cyfyngedig â’r UE byddai Llywodraeth y DU’n rhydd i fynd ar drywydd ei chytundebau masnach rydd eu hunain â gwledydd eraill.

en-gb	Economic analysis undertaken by the previous UK Government has shown that any positive effect on incomes would be small, perhaps 0.2 per cent, and very far from compensating for the losses associated with Brexit.
cy-gb	Mae dadansoddiad economaidd a wnaed gan Llywodraeth flaenorol y DU wedi dangos y byddai unrhyw effaith gadarnhaol ar incymau’n fach, efallai 0.2 y cant, ac na fyddai’n digolledu o bell ffordd am y colledion sy’n gysylltiedig â Brexit.

en-gb	Similarly, analysis shows that the benefits of any changes to UK regulations would be very small (if they exist at all).
cy-gb	Yn yr un modd, dengys y dadansoddiad y byddai manteision unrhyw newidiadau i reoliadau’r DU yn fach iawn (os ydynt yn bodoli o gwbl).

en-gb	The future approach of the UK Government to migration will also impact on the level of national income.
cy-gb	Bydd ymagwedd Llywodraeth y DU at fudo hefyd yn effeithio ar lefel incwm cenedlaethol.

en-gb	The estimates in the table assume only limited changes to total levels of migration.
cy-gb	Mae’r amcangyfrifon yn y tabl yn tybio mai newidiadau cyfyngedig yn unig a welir yng nghyfanswm lefelau mudo.

en-gb	While more restrictive migration would reduce total national income, its effect on real income per head for existing residents would be much more modest.
cy-gb	Er y byddai mudo mwy cyfyngus yn lleihau cyfanswm yr incwm cenedlaethol, byddai ei effaith ar incwm gwirioneddol y pen ar gyfer preswylwyr presennol gryn dipyn yn llai.

en-gb	Estimates of long run economic effects of Brexit on UK tax revenues
cy-gb	Amcangyfrifon o effeithiau hirdymor Brexit ar refeniw trethi’r DU

en-gb	Purely for illustration, the Welsh “population share” of the annual tax revenue reduction estimated by the CEP to occur under a deal of the kind currently proposed would be around £2.7 billion.
cy-gb	At ddibenion enghreifftiol, yng Nghymru byddai “y gyfran o’r boblogaeth” yn achos y gostyngiad refeniw trethi blynyddol a fyddai’n digwydd o dan gytundeb o’r math a gynigir yn ôl amcangyfrif CEP tua £2.7 biliwn.

en-gb	Lower growth will result in a tax base, and tax revenues, that are smaller than they would otherwise be.
cy-gb	Bydd twf is yn arwain at sylfaen drethu, a refeniw trethi, sy’n llai nag y byddent fel arall.

en-gb	This means that either public spending has to be lower or government borrowing has to be higher.
cy-gb	Mae hyn yn golygu naill ai bod rhaid i wariant cyhoeddus fod yn is neu fod rhaid i fenthyca gan y llywodraeth fod yn uwch.

en-gb	Broad estimates of the annual shortfall in UK government revenues, expressed in todays’ terms are shown in Table 2.
cy-gb	Dangosir amcangyfrifon bras o’r diffyg blynyddol yn refeniw Llywodraeth y DU, wedi’u mynegi mewn termau cyfoes yn Nhabl 2.

en-gb	These estimates are based on analysis by the organisations stated, but not necessarily expressed by them in the same terms.
cy-gb	Seilir yr amcangyfrifon hyn ar ddadansoddiad gan y sefydliadau a nodwyd, ond nid ydynt o reidrwydd yn cael eu mynegi ganddynt yn yr un termau.

en-gb	Sectoral and spatial impacts The analysis described above has been undertaken at the UK level.
cy-gb	Effeithiau sectorol a gofodol Mae’r dadansoddiad uchod wedi’i wneud ar lefel y DU.

en-gb	The effects in Wales are expected to be broadly similar in both nature and scale.
cy-gb	Disgwylir i’r effeithiau yng Nghymru fod yn eithaf tebyg o ran eu natur a’u graddfa.

en-gb	The economy in Wales is deeply embedded within the wider UK economy, with important linkages arising from:
cy-gb	Mae’r economi yng Nghymru wedi ymwreiddio’n ddwfn o fewn economi ehangach y DU, gyda chysylltiadau pwysig yn deillio o:

en-gb	For the first three of the factors that follow, the existence of a legal and regulatory context that is largely common to Wales and England and geographic proximity are the key enablers.
cy-gb	Am y tri ffactor cyntaf sy’n dilyn, bodolaeth cyd-destun cyfreithiol a rheoleiddio sy’n gyffredin i Gymru a Lloegr i raddau helaeth ac agosrwydd daearyddol yw’r galluogwyr allweddol.

en-gb	Unsurprisingly in this context, over the short to medium term, and when assessed on a “per head” basis, the economy in Wales follows a similar trajectory to that of the UK as whole, albeit with some random variation from one period to next .
cy-gb	Nid yw’n syndod yn y cyd-destun hwn, dros tymor byr i ganolig, ac o’i asesu ar sail “y pen3, fod yr economi yng Nghymru’n dilyn hynt tebyg i hynt y DU gyfan, ond gyda rhywfaint o amrywiad ar hap o un cyfnod i’r llall4.

en-gb	Both population and total GVA have grown more slowly in Wales than is the case for the UK as a whole.
cy-gb	Mae rhywfaint o dadansoddiad wedi dangos y gallai effeithiau andwyol Brexit ar Gymru fod yn fwy na’r cyfartaledd i’r DU yn gyfan.

en-gb	This is because the sectors within manufacturing in which Wales specialises are particularly dependent on European markets.
cy-gb	Mae hyn oherwydd bod y sectorau ym maes gweithgynhyrchu y mae Cymru’n arbenigo ynddynt yn dibynnu’n arbennig ar farchnadoedd Ewropeaidd.

en-gb	However, much depends on the form that Brexit takes and the nature of the additional frictions that are introduced.
cy-gb	Er hynny, mae llawer yn dibynnu ar ba ffurf fydd gan Brexit a natur y ffrithiant ychwanegol a gyflwynir.

en-gb	Reflecting this, analysis of an outcome in which nearsingle market arrangements are retained for goods, but not services, suggests the greatest impacts could be in regions that are serviced-dominated, particularly London.
cy-gb	Gan adlewyrchu hyn, o ddadansoddi canlyniad lle y cedwir trefniadau marchnad led-sengl ar gyfer nwyddau, ond ddim gwasanaethau, awgrymir mai mewn rhanbarthau sy’n cael eu dominyddu gan wasanaethau, yn enwedig Llundain y gwelir yr effeithiau mwyaf.

en-gb	On the other hand, were significant barriers imposed on trade in goods, the impact would be felt most in areas that specialise most in manufacturing, including of course Wales.
cy-gb	Ar y llaw arall, pe bai rhwystrau sylweddol yn cael eu gorfodi ar fasnach mewn nwyddau, byddai’r effaith ar ei gwaethaf mewn ardaloedd sy’n arbenigo fwyaf mewn gweithgynhyrchu, gan gynnwys Cymru wrth gwrs.

en-gb	In addition, research undertaken for the Welsh Government by Cardiff Business School indicated that business-specific factors (such as their specific role in particular supply chains) could be more important for their prospects than the broad sector to which they belong.
cy-gb	Yn ogystal, dangosodd ymchwil a wnaed gan Llywodraeth Cymru yn Ysgol Fusnes Caerdydd y gallai ffactorau sy’n benodol i fusnes (megis eu rôl benodol mewn cadwyni cyflenwi arbennig) fod yn bwysicach ar gyfer eu rhagolygon na’r sector eang y maent yn perthyn iddo.

en-gb	Such considerations limit the value of simple assessments of spatial effects across Wales based on sectoral exposure. The linkages described above result in the transmission of effects geographically, with, in most places, indirect and economy-wide effects likely to dominate direct local impacts5.
cy-gb	Mae’r ystyriaethau hynny yn cyfyngu ar gwerth asesiadau syml o effeithiau gofodol ledled Cymru yn seiliedig ar gysylltiad â’r sector  Mae’r cysylltiadau a ddisgrifir uchod yn arwain at drawsyrru effeithiau yn ddaearyddol, gydag effeithiau anuniongyrchol ac effeithiau ar draws yr economi yn debygol o ddominyddu effeithiau lleol5.

en-gb	Furthermore, over the long run, the impact of the more adverse Brexit scenarios is likely to take the form of reductions in investment and lower productivity growth, rather than easily identifiable job losses and plant closures.
cy-gb	Ymhellach, dros y tymor hir, mae effaith y sefyllfaoedd Brexit mwy andwyol yn debygol o fod ar ffurf gostyngiadau mewn buddsoddiad a thwf is mewn cynhyrchiant, yn hytrach na cholli swyddi a chau gweithfeydd y gellir eu nodi’n haws.

en-gb	Even where such losses and closures occur, it will often be difficult to attribute them unambiguously to Brexit.
cy-gb	Hyd yn oed os yw swyddi’n cael eu colli a gweithfeydd yn cael eu cau, bydd yn anos eu priodoli yn ddiamwys i Brexit.

en-gb	The economy is in a constant state of “churn” and restructuring, with around 2,000 jobs both lost and created in a typical week in Wales.
cy-gb	Mae’r economi yn newid ac yn cael ei ailstrwythuro  drwy’r amser, gyda rhyw 2,000 o swyddi’n cael eu colli a’u creu mewn wythnos arferol yng Nghymru.

en-gb	In general, this churn is accommodated within local labour markets through the process of creative destruction.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae marchnadoedd llafur lleol yn mynd i’r afael â’r newid cyson hwn trwy’r broses o ddinistr creadigol.

en-gb	The lesson of both previous economic slowdowns and periods of heightened structural change (such as in the 1980s), is that the people who suffer most are those who are already most disadvantaged in labour market terms – typically those with lower skill levels and with disability or ill health or who are from equality groups that suffer adverse labour market outcomes.
cy-gb	Y wers sydd wedi’i dysgu yn sgil dirwasgiadau economaidd blaenorol a chyfnodau o newid strwythurol dwys (megis yr 1980au), yw mai’r bobl sy’n dioddef fwyaf yw’r rhai sydd eisoes o dan fwyaf o anfantais o safbwynt y farchnad lafur. Fel rheol y rhai â lefelau sgiliau is neu sydd ag anabledd neu afiechyd neu sydd o grwpiau cydraddoldeb sy’n dioddef canlyniadau andwyol yn y farchnad lafur.

en-gb	The places that suffer most tend to be those which have the highest concentrations of people with the characteristics just described.
cy-gb	Mae’r lleoedd sy’n dioddef fwyaf yn tueddu i fod y rhai â’r crynodiadau uchaf o bobl â’r nodweddion sydd newydd gael eu disgrifio.

en-gb	The most severe effects are likely to be found in places where such concentrations of disadvantage combine with a high share of employment in adversely affected businesses and a local economy which is less resilient.
cy-gb	Mae’r effeithiau mwyaf difrifol yn debygol o gael eu gweld mewn lleoedd lle y mae crynodiadau o anfantais ynghyd â chyfran uchel o gyflogaeth mewn busnesau yr effeithir arnynt yn lleol ac economi leol sy’n llai cydnerth.

en-gb	However, the complexities described above in identifying vulnerable businesses imply that case specific analysis is a more realistic way of identifying heightened vulnerability than generic modelling.
cy-gb	Er hynny, mae’r cymhlethdodau a ddisgrifir uchod wrth nodi busnesau dan fygythiad yn awgrymu bod dadansoddiad o achosion penodol yn ffordd fwy realistig o nodi bygythiadau dwysach i’r economi na modelu generig.

en-gb	A key consequence of the reduced growth expected under the new trading arrangements is a tax base that is weaker than otherwise.
cy-gb	Un o ganlyniadau allweddol y gostyngiad mewn twf a ddisgwylir o dan y trefniadau masnachu newydd yw sylfaen drethu sy’n wannach nag y byddai fel arall.

en-gb	It is therefore likely that less affluent areas that are disproportionately dependent on public funds will suffer the most.
cy-gb	Mae’n debygol mai ardaloedd llai cyfoethog sy’n dibynnu’n anghymesur ar gronfeydd cyhoeddus fydd yn dioddef fwyaf.

en-gb	This obviously includes Wales, and such effects would be compounded if the funding Wales currently receives from the EU was not to be fully replaced by the UK Government on a continuing basis.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys Cymru wrth gwrs, ac fe gâi’r effeithiau hynny eu cymhlethu pe na bai’r cyllid y mae Cymru’n ei gael oddi wrth yr UE yn cael ei ddisodli yn llawn gan Lywodraeth y DU ar sail barhaus.

en-gb	5 There may be important exceptions where a sector, or even individual business is highly dominant in a less resilient local economy.
cy-gb	Gallai fod eithriadau pwysig lle bo sector, neu hyd yn oed busnes unigol yn gryf iawn mewn economi leol llai cydnerth.

en-gb	The Future UK/EU Relationship:
cy-gb	Y Berthynas rhwng y DU a’r UE yn y Dyfodol:

en-gb	WG21
cy-gb	LlC21

en-gb	The Additional Learning Needs Code for Wales 2021
cy-gb	Cod Anghenion Dysgu Ychwanegol Cymru 2021

en-gb	The Additional Learning Needs Code for Wales contains statutory guidance for the following public authorities:
cy-gb	Mae Cod Anghenion Dysgu Ychwanegol Cymru yn cynnwys canllawiau statudol ar gyfer yr awdurdodau cyhoeddus a ganlyn:

en-gb	local authorities in Wales or England; governing bodies of maintained schools in Wales or England (including  maintained nursery schools and pupil referral units); governing bodies of further education institutions in Wales or England; proprietors of academies; youth offending teams for an area in Wales or England; persons in charge of relevant youth accommodation in Wales or England; Local Health
cy-gb	awdurdodau lleol yng Nghymru neu Loegr; cyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir yng Nghymru neu Loegr (gan gynnwys ysgolion meithrin a gynhelir ac unedau cyfeirio disgyblion); cyrff llywodraethu sefydliadau addysg bellach yng Nghymru neu Loegr; perchnogion academïau; timau troseddwyr ifanc ar gyfer ardal yng Nghymru neu Loegr; personau sy’n gyfrifol am lety ieuenctid perthnasol yng Nghymru neu Loegr; y Byrddau Iechyd Lleol;

en-gb	Boards; NHS trusts; the National Health Service Commissioning Boards; clinical commissioning groups; NHS foundation trusts; and Special Health Authorities.
cy-gb	ymddiriedolaethau’r GIG; Byrddau Comisiynu’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol; grwpiau comisiynu clinigol; ymddiriedolaethau sefydledig y GIG; ac Awdurdodau Iechyd Arbennig.

en-gb	It also imposes requirements on governing bodies of maintained schools in Wales, governing bodies of further education institutions in Wales, local authorities in Wales, Local Health Boards and NHS trust.
cy-gb	Mae hefyd yn gosod gofynion ar gyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir yng Nghymru, cyrff llywodraethu sefydliadau addysg bellach yng Nghymru, awdurdodau lleol yng Nghymru, y Byrddau Iechyd Lleol ac ymddiriedolaethau’r GIG.

en-gb	The Education Tribunal for Wales is required to have regard to any provision of the Code that appears to it to be relevant to a question arising on an appeal under Part 2 of the Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018 (‘the Act’).
cy-gb	Mae hi’n ofynnol i Dribiwnlys Addysg Cymru roi ystyriaeth i unrhyw ddarpariaethau yn y Cod y mae’n ymddangos iddo eu bod yn berthnasol i gwestiwn a godir ar apêl o dan Ran 2 o Ddeddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 (‘y Ddeddf’).

en-gb	Local authority funded, non-maintained providers of nursery education are required to have regard to relevant guidance in the Code, in accordance with the local authority’s funding arrangements.
cy-gb	Mae hi’n ofynnol i ddarparwyr addysg feithrin nas cynhelir ac a ariennir gan awdurdod lleol roi ystyriaeth i’r canllawiau perthnasol yn y Cod, yn unol â threfniadau ariannu yr awdurdod lleol.

en-gb	Overview
cy-gb	Disgrifiad o gynnwys y ddogfen

en-gb	This Code is made under the Act, which, together with this Code and regulations made under the Act, provides the statutory system in Wales for meeting the additional learning needs of children and young people.
cy-gb	Gwneir y Cod hwn o dan y Ddeddf, sydd, ynghyd â’r Cod hwn a rheoliadau a wneir o dan y Ddeddf, yn darparu’r system statudol yng Nghymru i ddiwallu anghenion dysgu ychwanegol plant a phobl ifanc.

en-gb	It is aimed at ensuring that children and young people’s additional learning needs are identified early and addressed quickly to enable them to achieve their full potential.
cy-gb	Y nod yw sicrhau bod anghenion dysgu ychwanegol plant a phobl ifanc yn cael eu hadnabod yn gynnar ac yn cael sylw yn ddi-oed, er mwyn eu galluogi i gyflawni eu potensial.

en-gb	See above
cy-gb	Gweler uchod

en-gb	Further information  Enquiries about this document should be directed to:
cy-gb	Rhagor o wybodaeth  Dylid cyfeirio ymholiadau am y ddogfen hon at:

en-gb	Additional Learning Needs Transformation Team
cy-gb	Y Tîm Trawsnewid Anghenion Dysgu Ychwanegol

en-gb	Support for Learners Division
cy-gb	Yr Is-adran Cymorth i Ddysgwyr

en-gb	Education Directorate
cy-gb	Y Gyfarwyddiaeth Addysg

en-gb	03000 626666
cy-gb	03000 062 6666

en-gb	AdditionalLearningNeedsBranch@gov.wales
cy-gb	additionallearningneedsbranch@llyw.cymru

en-gb	Additional copies
cy-gb	Copiau ychwanegol

en-gb	This document can be accessed from the Welsh Government’s website at https://gov.wales/additionallearning-needs-special-educational-needs
cy-gb	Gellir gweld y ddogfen hon ar wefan Llywodraeth Cymru ar https://llyw.cymru/anghenion-dysguychwanegol-anghenion-addysgol-arbennig

en-gb	The Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018
cy-gb	Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018

en-gb	The Additional Learning Needs (Wales) Regulations 2021
cy-gb	Rheoliadau Anghenion Dysgu Ychwanegol (Cymru) 2021

en-gb	The Education Tribunal for Wales Regulations 2021
cy-gb	Rheoliadau Tribiwnlys Addysg Cymru 2021

en-gb	© Crown copyright 2021 WG42338 Digital ISBN 978-1-80082-983-1
cy-gb	© Hawlfraint y Goron 2021 lC42338 ISBN Digidol 978-1-80082-982-4

en-gb	Introduction  1
cy-gb	Cyflwyniad  1

en-gb	Guidance in the Code to which relevant persons must have regard ...................................... 1
cy-gb	Canllawiau yn y Cod y mae'n rhaid i bersonau perthnasol roi sylw iddynt  1

en-gb	Requirements imposed by the Code on local authorities, governing bodies of maintained schools and FEIs and NHS bodies .....................................................................
cy-gb	Gofynion y mae'r Cod yn eu gosod ar awdurdodau lleol, cyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir a sefydliadau addysg bellach a chyrff y GIG  2

en-gb	2Interpretation of key terms and expressions used in the Code .............................................. 3
cy-gb	Dehongli termau ac ymadroddion allweddol a ddefnyddir yn y Cod  3

en-gb	Timescale requirements ........................................................................................................ 8
cy-gb	Gofynion amserlen  9

en-gb	Exercise of rights by children and Case Friends and the interpretation of requirements imposed by the Code .....................................................................................
cy-gb	Arfer hawliau gan blant a Chyfeillion Achos a dehongli gofynion a osodir gan y Cod  12

en-gb	11Exercise of rights by representatives for parents and young people who lack capacity and the interpretation of requirements imposed by the Code ................................
cy-gb	Arfer hawliau gan gynrychiolwyr rhieni a phobl ifanc nad oes ganddynt alluedd a'r dehongliad o ofynion a osodir gan y Cod  13

en-gb	13Giving notifications or copies of documents ........................................................................
cy-gb	Rhoi hysbysiadau neu gopïau o ddogfennau  16

en-gb	Cross-references to other parts of the Code .......................................................................
cy-gb	Croesgyfeirio i rannau eraill o’r Cod  17

en-gb	Implementation arrangements .............................................................................................
cy-gb	Trefniadau gweithredu  17

en-gb	Partners in delivery – role of individual organisations in the ALN system ............................
cy-gb	Partneriaid cyflwyno – rôl sefydliadau unigol yn y system ADY  17

en-gb	17Glossary..............................................................................................................................
cy-gb	Geirfa  21

en-gb	The definition of ALN and ALP  28
cy-gb	Y diffiniad o ADY a DDdY  28

en-gb	Introduction .........................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  28

en-gb	The definition of ALN...........................................................................................................
cy-gb	Y diffiniad o ADY  28

en-gb	The definition of ALP ...........................................................................................................
cy-gb	Y diffiniad o DDdY  29

en-gb	Applying the definitions to children of compulsory school age and young people .................................................................................................................................
cy-gb	Cymhwyso'r diffiniadau i blant o oedran ysgol gorfodol a phobl ifanc  29

en-gb	29Applying the definitions to children under compulsory school age .......................................
cy-gb	Cymhwyso'r diffiniadau i blant o dan oedran ysgol gorfodol  30

en-gb	Guidance on matters relating to the definition of ALN and its application ............................
cy-gb	Canllawiau ar faterion yn ymwneud â'r diffiniad o ADY a'i gymhwysiad  31

en-gb	Areas of need .....................................................................................................................
cy-gb	Meysydd angen  35

en-gb	ALP .....................................................................................................................................
cy-gb	DDdY  36

en-gb	Principles of the Code  37
cy-gb	Egwyddorion y Cod  38

en-gb	Principles in practice ...........................................................................................................
cy-gb	Rhoi’r egwyddorion ar waith  38

en-gb	Involving and supporting children, their parents and young people  42
cy-gb	Cynnwys a chefnogi plant, eu rhieni a phobl ifanc  43

en-gb	Introduction .........................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  43

en-gb	Participation of children, their parents and young people ....................................................
cy-gb	Cyfranogiad plant, eu rhieni a phobl ifanc  43

en-gb	The duty in practice .............................................................................................................
cy-gb	Y ddyletswydd ar waith  45

en-gb	Identifying how a child or young person would like to communicate and participate ...........................................................................................................................
cy-gb	Adnabod sut yr hoffai plentyn neu berson ifanc gyfathrebu a chymryd rhan  45

en-gb	Further considerations when involving and supporting parents of children with ALN .....................................................................................................................................
cy-gb	Ystyriaethau ychwanegol wrth gynnwys a chefnogi rhieni plant ag ADY  49

en-gb	Duties on local authorities and NHS bodies to have regard to the United Nations Convention on the Rights of the Child and the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities  51
cy-gb	Dyletswyddau ar awdurdodau lleol a chyrff y GIG i roi sylw dyledus i Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn a Chonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl ag Anableddau  52

en-gb	Introduction .........................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  52

en-gb	Duty to have regard to the United Nations Convention on the Rights of the Child (UNCRC) ...................................................................................................................
cy-gb	Dyletswydd i roi sylw i Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn  54

en-gb	53Duty to have regard to the United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UNCRPD) ...................................................................................
cy-gb	Dyletswydd i roi sylw dyledus i Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl ag Anableddau  56

en-gb	Discharging the duties in practice........................................................................................
cy-gb	Cyflawni'r dyletswyddau yn ymarferol  57

en-gb	Advice and information about ALN and the ALN system  58
cy-gb	Cyngor a gwybodaeth am ADY a'r system ADY  59

en-gb	Introduction .........................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  59

en-gb	Arrangements for providing advice and information ............................................................
cy-gb	Trefniadau ar gyfer darparu cyngor a gwybodaeth  59

en-gb	Aims and content of advice and information ........................................................................
cy-gb	Amcanion a natur y cyngor a'r wybodaeth  60

en-gb	Raising awareness of arrangements for providing advice and information ..........................
cy-gb	Codi ymwybyddiaeth o drefniadau ar gyfer darparu cyngor a gwybodaeth  61

en-gb	Accessibility of advice and information ................................................................................
cy-gb	Hwylustod cael cyngor a gwybodaeth  62

en-gb	Involving children, their parents and young people ..............................................................
cy-gb	Cynnwys plant, eu rhieni a phobl ifanc  63

en-gb	62Schools’, FEIs’ and non-maintained nurseries’ role in promoting local authority arrangements for information and advice ............................................................................
cy-gb	Rôl ysgolion, sefydliadau addysg bellach a meithrinfeydd nas cynhelir yn y gwaith o hyrwyddo trefniadau gwybodaeth a chyngor awdurdodau lleol  63

en-gb	Reviewing arrangements for children and young people with ALN  64
cy-gb	Adolygu trefniadau ar gyfer plant a phobl ifanc ag ADY  65

en-gb	Introduction .........................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  65

en-gb	Reviewing arrangements for children and young people with ALN ......................................
cy-gb	Adolygu trefniadau ar gyfer plant a phobl ifanc ag ADY  65

en-gb	Actions to remedy insufficiencies ........................................................................................
cy-gb	Camau gweithredu i unioni diffygion  69

en-gb	Recording conclusions ........................................................................................................
cy-gb	Cofnodi casgliadau  71

en-gb	Role of the Additional Learning Needs Co-ordinator (ALNCo)  71
cy-gb	Rôl y Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol (y CADY)  72

en-gb	The duty on maintained schools and FEIs to designate an ALNCo ..................................... 71
cy-gb	Y ddyletswydd ar ysgolion a gynhelir a sefydliadau addysg bellach i ddynodi CADY  72

en-gb	The role of the ALNCo ........................................................................................................
cy-gb	Rôl y CADY  73

en-gb	Prescribed qualifications and experience of ALNCos ..........................................................
cy-gb	Cymwysterau a phrofiad a ragnodir ar gyfer CADYau  77

en-gb	Role of the Designated Education Clinical Lead Officer (“DECLO”)  76
cy-gb	Rôl y Swyddog Arweiniol Clinigol Dynodedig Addysg ("SACDA”)  78

en-gb	The duty on Local Health Boards to designate a Designated Education
cy-gb	Y ddyletswydd ar fyrddau iechyd lleol i ddynodi Swyddog Arweiniol Clinigol

en-gb	Clinical Lead Officer ............................................................................................................
cy-gb	Dynodedig Addysg  78

en-gb	Experience and expertise of the DECLO .............................................................................
cy-gb	Profiad ac arbenigedd y SACDA  79

en-gb	Role of the DECLO .............................................................................................................
cy-gb	Rôl y SACDA  79

en-gb	Role of the Early Years Additional Learning Needs Lead Officer  82
cy-gb	Rôl Swyddog Arweiniol Anghenion Dysgu Ychwanegol y Blynyddoedd Cynnar  84

en-gb	The duty on local authorities to designate an Early Years ALN Lead Officer .......................
cy-gb	Y ddyletswydd ar awdurdodau lleol i ddynodi swyddog arweiniol ADY y Blynyddoedd Cynnar  84

en-gb	Experience and expertise of the Early Years ALNLO ..........................................................
cy-gb	Profiad ac arbenigedd Swyddog Arweiniol ADY y Blynyddoedd Cynnar  85

en-gb	Duties on local authorities in relation to children under compulsory school age who are not at a maintained school in Wales  87
cy-gb	Dyletswyddau awdurdodau lleol mewn perthynas â phlant o dan oedran ysgol gorfodol nad ydynt mewn ysgol a gynhelir yng Nghymru  89

en-gb	Introduction .........................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  89

en-gb	A local authority’s duty to decide whether a child has ALN ..................................................
cy-gb	Dyletswydd awdurdod lleol i benderfynu a oes gan blentyn ADY  90

en-gb	A local authority’s decision that a child does not have ALN ................................................. 90
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol nad oes gan blentyn ADY  92

en-gb	Preparing an IDP ................................................................................................................
cy-gb	Llunio CDU  93

en-gb	Maintaining an IDP ..............................................................................................................
cy-gb	Cynnal CDU  94

en-gb	Duties on maintained schools and local authorities in relation to children at maintained schools in Wales  94
cy-gb	Dyletswyddau ar ysgolion a gynhelir ac awdurdodau lleol mewn perthynas â phlant mewn ysgolion a gynhelir yng Nghymru  96

en-gb	Introduction .........................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  96

en-gb	A maintained school’s duty to decide whether a child has ALN ...........................................
cy-gb	Dyletswydd ysgol a gynhelir i benderfynu a oes gan ddisgybl ADY  96

en-gb	A maintained school’s decision that a child does not have ALN ..........................................
cy-gb	Penderfyniad ysgol a gynhelir nad oes gan blentyn ADY  98

en-gb	Preparing an IDP (Maintained schools) ...............................................................................
cy-gb	Llunio CDU (ysgolion a gynhelir)  99

en-gb	A maintained school’s duty to take all reasonable steps to secure ALP for a child with ALN but without an IDP .......................................................................................
cy-gb	Dyletswydd ysgol a gynhelir i gymryd pob cam rhesymol i sicrhau DDdY ar gyfer plentyn ag ADY ond sydd heb CDU  100

en-gb	98Maintaining an IDP (Maintained schools) ..........................................................................
cy-gb	Cynnal CDU (ysgolion a gynhelir)  102

en-gb	Referrals from a maintained school to a local authority .....................................................
cy-gb	Atgyfeirio achosion o ysgol a gynhelir at awdurdod lleol  103

en-gb	A local authority’s duty to decide whether a child at a maintained school has ALN ...................................................................................................................................
cy-gb	Dyletswydd awdurdod lleol i benderfynu a oes gan blentyn mewn ysgol a gynhelir ADY  105

en-gb	A local authority’s decision that a child does not have ALN ...............................................
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol nad oes gan blentyn ADY  108

en-gb	Preparing an IDP (Local authorities) .................................................................................
cy-gb	Llunio CDU (Awdurdodau lleol)  109

en-gb	Maintaining an IDP (Local authorities) ...............................................................................
cy-gb	Cynnal CDU (Awdurdodau lleol)  111

en-gb	109A maintained school’s duty to take all reasonable steps to help a local authority secure the ALP in an IDP maintained for a child by the local authority................
cy-gb	Dyletswydd ysgol a gynhelir i gymryd pob cam rhesymol i helpu awdurdod lleol i sicrhau'r DDdY mewn CDU a gynhelir ar gyfer plentyn gan yr awdurdod lleol  112

en-gb	A local authority’s direction to a maintained school to prepare or maintain an IDP ....................................................................................................................................
cy-gb	Cyfarwyddyd gan awdurdod lleol i ysgol a gynhelir i lunio neu gynnal CDU  113

en-gb	A maintained school’s duty to admit a child where a local authority has named
cy-gb	Dyletswydd ysgol a gynhelir i dderbyn plentyn os bydd awdurdod lleol wedi'i

en-gb	it for the purpose of securing the child’s admission ...........................................................
cy-gb	henwi at ddibenion sicrhau bod y plentyn yn cael ei dderbyn  116

en-gb	114Duty to secure that children with ALN in mainstream maintained schools
cy-gb	Dyletswydd i sicrhau bod plant ag ADY mewn ysgolion prif ffrwd a gynhelir yn

en-gb	engage in the activities of the school .................................................................................
cy-gb	cymryd rhan yng ngweithgareddau'r ysgol  117

en-gb	Duties on local authorities in relation to children of compulsory school age not at a maintained school  116
cy-gb	Dyletswyddau awdurdodau lleol mewn perthynas â phlant o oedran ysgol gorfodol nad ydynt mewn ysgol a gynhelir  118

en-gb	Introduction .......................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  118

en-gb	A local authority’s duty to decide whether a child has ALN ................................................
cy-gb	Dyletswydd awdurdod lleol i benderfynu a oes gan blentyn ADY  118

en-gb	A local authority’s decision that a child does not have ALN ...............................................
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol nad oes gan blentyn ADY  120

en-gb	Preparing an IDP ..............................................................................................................
cy-gb	Llunio CDU  121

en-gb	Maintaining an IDP ............................................................................................................
cy-gb	Cynnal CDU  122

en-gb	Duties in relation to Looked After Children  122
cy-gb	Dyletswyddau mewn perthynas â phlant sy’n derbyn gofal  124

en-gb	Introduction .......................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  124

en-gb	Application of this chapter .................................................................................................
cy-gb	Cymhwyso’r bennod hon  124

en-gb	Duties on maintained schools in relation to a looked after child .........................................
cy-gb	Dyletswyddau ar ysgolion a gynhelir mewn perthynas â phlentyn sy’n derbyn gofal  125

en-gb	A local authority’s duty to decide whether a looked after child has ALN ............................ 123
cy-gb	Dyletswydd awdurdod lleol i benderfynu a oes ADY gan blentyn sy’n derbyn gofal  125

en-gb	A local authority’s decision that a looked after child does not have ALN ...........................
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol nad oes ADY gan blentyn sy’n derbyn gofal  128

en-gb	Preparing an IDP ..............................................................................................................
cy-gb	Llunio CDU  129

en-gb	Maintaining an IDP ............................................................................................................ 128
cy-gb	Cynnal CDU  130

en-gb	When a child or young person ceases to be a looked after child ....................................... 129
cy-gb	Pan nad yw plentyn neu berson ifanc yn blentyn sy’n derbyn gofal mwyach  132

en-gb	Duties on maintained schools and local authorities in relation to young people at maintained schools  131
cy-gb	Dyletswyddau ar ysgolion a gynhelir ac awdurdodau lleol mewn perthynas â phobl ifanc mewn ysgolion a gynhelir  133

en-gb	Introduction ....................................................................................................................... 131
cy-gb	Cyflwyniad  133

en-gb	A maintained school’s duty to decide whether a young person has ALN ........................... 131
cy-gb	Dyletswydd ysgol a gynhelir i benderfynu a oes gan berson ifanc ADY  133

en-gb	A maintained school’s decision that a young person does not have ALN .......................... 134
cy-gb	Penderfyniad ysgol a gynhelir nad oes gan berson ifanc ADY  136

en-gb	Preparing an IDP (Maintained Schools) ............................................................................ 135
cy-gb	Llunio CDU (Ysgolion a gynhelir)  136

en-gb	A maintained school’s duty to take all reasonable steps to secure ALP for a young person with ALN but without an IDP .......................................................................
cy-gb	Dyletswydd ysgol a gynhelir i gymryd pob cam rhesymol i sicrhau DDdY ar gyfer person ifanc ag ADY ond sydd heb CDU  138

en-gb	136Maintaining an IDP (Maintained schools) .......................................................................... 138
cy-gb	Cynnal CDU (Ysgolion a gynhelir)  140

en-gb	Referrals from a maintained school to a local authority .....................................................
cy-gb	Atgyfeirio achosion o ysgol a gynhelir at awdurdod lleol  140

en-gb	138A local authority’s duty to decide whether a young person at a maintained school has ALN .................................................................................................................
cy-gb	Dyletswydd awdurdod lleol i benderfynu a oes ADY gan berson ifanc sy’n mynychu ysgol a gynhelir  143

en-gb	141 A local authority’s decision that young person does not have ALN ....................................
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol nad oes gan berson ifanc ADY  147

en-gb	Preparing an IDP (Local authorities) .................................................................................
cy-gb	Llunio CDU (Awdurdodau lleol)  148

en-gb	Maintaining an IDP (Local authorities) ...............................................................................
cy-gb	Cynnal CDU (Awdurdodau lleol)  150

en-gb	148 A maintained school’s duty to take all reasonable steps to help a local authority secure the ALP in an IDP maintained for a young person by the local authority ............................................................................................................................
cy-gb	Dyletswydd ysgol a gynhelir i gymryd pob cam rhesymol i helpu awdurdod lleol i sicrhau’r DDdY mewn CDU a gynhelir ar gyfer person ifanc gan yr awdurdod lleol  151

en-gb	149A local authority’s direction to a school to prepare or maintain an IDP .............................. 150
cy-gb	Cyfarwyddyd gan awdurdod lleol i ysgol i lunio neu gynnal CDU  152

en-gb	Duties on FEIs and local authorities in relation to young people at an FEI
cy-gb	Dyletswyddau ar sefydliadau addysg bellach ac awdurdodau lleol mewn perthynas â phobl ifanc mewn sefydliad addysg bellach  156

en-gb	154Introduction ....................................................................................................................... 154
cy-gb	Cyflwyniad  156

en-gb	An FEI’s duty to decide whether a young person has ALN ................................................ 154
cy-gb	Dyletswydd sefydliad addysg bellach i benderfynu a oes gan berson ifanc ADY  156

en-gb	An FEI’s decision that a young person does not have ALN ............................................... 157
cy-gb	Penderfyniad sefydliad addysg bellach nad oes gan berson ifanc ADY  159

en-gb	Preparing an IDP (FEI) ...................................................................................................... 157
cy-gb	Llunio CDU (sefydliad addysg bellach)  160

en-gb	An FEI’s duty to take all reasonable steps to secure ALP for a student with ALN but without an IDP ..................................................................................................... 159
cy-gb	Dyletswydd sefydliad addysg bellach i gymryd pob cam rhesymol i sicrhau DDdY ar gyfer myfyriwr ag ADY ond sydd heb CDU  161

en-gb	Maintaining an IDP (FEI) ................................................................................................... 161
cy-gb	Cynnal CDU (sefydliad addysg bellach)  163

en-gb	Referrals from an FEI to a local authority .......................................................................... 161
cy-gb	Atgyfeirio achosion o sefydliad addysg bellach at awdurdod lleol  164

en-gb	A local authority’s duty to decide whether a young person at an FEI has ALN .................. 163
cy-gb	Dyletswydd awdurdod lleol i benderfynu a oes gan berson ifanc mewn sefydliad addysg bellach ADY  166

en-gb	A local authority’s decision that a young person at an FEI does not have ALN.................. 166
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol nad oes gan berson ifanc mewn sefydliad addysg bellach ADY  169

en-gb	Preparing an IDP (Local authorities) ................................................................................. 167
cy-gb	Llunio CDU (Awdurdodau lleol)  170

en-gb	Maintaining an IDP (Local authorities) ...............................................................................
cy-gb	Cynnal CDU (Awdurdodau lleol)  171

en-gb	168An FEI’s duty to take all reasonable steps to help a local authority secure the ALP in an IDP maintained for a young person by the local authority .................................
cy-gb	Dyletswydd sefydliad addysg bellach i gymryd pob cam rhesymol i helpu awdurdod lleol i sicrhau'r DDdY mewn CDU a gynhelir ar gyfer person ifanc gan yr awdurdod lleol  172

en-gb	Duties on local authorities in relation to young people not at a maintained school or FEI  171
cy-gb	Dyletswyddau awdurdodau lleol mewn perthynas â phobl ifanc nad ydynt yn mynychu ysgol a gynhelir na sefydliad addysg bellach  174

en-gb	Introduction .......................................................................................................................
cy-gb	Cyflwyniad  174

en-gb	A local authority’s duty to decide whether a young person has ALN ..................................
cy-gb	Dyletswydd awdurdod lleol i benderfynu a oes gan berson ifanc ADY  175

en-gb	A local authority’s decision that a young person does not have ALN .................................
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol nad oes gan berson ifanc ADY  177

en-gb	A local authority’s decision on whether an IDP is necessary ............................................. 174
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol ynghylch a oes angen CDU  178

en-gb	A local authority’s duty to prepare an IDP for a young person ........................................... 189
cy-gb	Dyletswydd awdurdod lleol i lunio CDU ar gyfer person ifanc  193

en-gb	A local authority’s decision that it is not necessary to prepare and maintain an IDP for a young person ..................................................................................................... 191
cy-gb	Penderfyniad awdurdod lleol nad yw’n angenrheidiol llunio a chynnal CDU ar gyfer person ifanc  195

en-gb	Maintaining an IDP for the young person .......................................................................... 191
cy-gb	Cynnal CDU ar gyfer y person ifanc  195

en-gb	Children and young people in specific circumstances  193
cy-gb	Plant a phobl ifanc mewn amgylchiadau penodol  197

en-gb	Introduction ....................................................................................................................... 193
cy-gb	Cyflwyniad  197

en-gb	Children and young people who are in the area of a local authority in England and registered as pupils at a maintained school or enrolled as students at an FEI (in either case, in Wales) ............................................................................................ 193
cy-gb	Plant a phobl ifanc sydd mewn ardal awdurdod lleol yn Lloegr ac yn ddisgyblion mewn ysgol a gynhelir neu'n fyfyrwyr mewn sefydliad addysg bellach (yn y ddau achos, yng Nghymru)  197

en-gb	Children and young people who are in the area of a local authority and attending maintained schools, academies or FEIs in England ...........................................
cy-gb	Plant a phobl ifanc sydd mewn ardal awdurdod lleol ac yn mynychu ysgolion a gynhelir, academïau neu sefydliadau addysg bellach yn Lloegr  198

en-gb	194Children and young people receiving EOTAS ................................................................... 195
cy-gb	Plant a phobl ifanc sy'n derbyn addysg heblaw yn yr ysgol  199

en-gb	Other circumstances in which children receive education other than at a maintained school .............................................................................................................
cy-gb	Amgylchiadau eraill lle mae plant yn derbyn addysg heblaw mewn ysgol a gynhelir  202

en-gb	197Children and young people of Service Personnel .............................................................. 199
cy-gb	Plant a phobl ifanc y lluoedd arfog  203

en-gb	Children and young people subject to detention orders  201
cy-gb	Plant a phobl ifanc sy’n destun gorchmynion cadw  205