en-gb	Planning policy
cy-gb	Polisi cynllunio

en-gb	The planning system has a key role to play in facilitating active travel.
cy-gb	Mae gan y system gynllunio swyddogaeth allweddol i'w chyflawni mewn hyrwyddo teithio llesol.

en-gb	Planning Policy Wales (PPW) and Technical Advice Note (TAN) 18:
cy-gb	Polisi Cynllunio Cymru a Nodyn Cyngor Technegol 18:

en-gb	Transport promote walking and cycling, in line with the aims of the Active Travel (Wales) Act 2013.
cy-gb	Mae trafnidiaeth yn hyrwyddo cerdded a beicio, yn unol ag amcanion Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013.

en-gb	The recent update to PPW (Edition 8, January 2016) includes a factual update to highlight the link between the planning system and the Active Travel (Wales) Act 2013.
cy-gb	Mae'r diweddariad diweddar i Bolisi Cynllunio Cymru (Rhifyn 8, Ionawr 2016) yn cynnwys diweddariad ffeithiol i dynnu sylw at y cysylltiad rhwng y system gynllunio a’r Ddeddf Teithio Llesol (Cymru) 2013.

en-gb	We will also be considering whether the guidance in TAN 18 would benefit from being updated to further promote active travel and making suggestions to the next Welsh Government.
cy-gb	Byddwn hefyd yn ystyried a fyddai'r arweiniad yn TAN 18 yn elwa o gael ei ddiweddaru i hybu teithio llesol ymhellach a byddwn yn gwneud awgrymiadau i Lywodraeth nesaf Cymru.

en-gb	We will also update TAN 12:
cy-gb	Byddwn hefyd yn diweddaru TAN 12:

en-gb	Design to refer to the Active Travel (Wales) Act 2013 and highlight the importance of the design and layout of new development in promoting active travel journeys and in the creation of new and improved active travel routes and related facilities.
cy-gb	Y dyluniad i gyfeirio at Ddeddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 a thynnu sylw at bwysigrwydd dyluniad a gosodiad unrhyw ddatblygiad newydd o ran hybu teithiau llesol ac o ran creu llwybrau teithio llesol gwell a newydd ynghyd â chyfleusterau cysylltiedig.

en-gb	National Curriculum
cy-gb	Y Cwricwlwm Cenedlaethol

en-gb	Incorporating active travel into the daily routine for children and young people is a priority to support development of a culture of active travel in Wales.
cy-gb	Mae ymgorffori teithio llesol i mewn i drefn ddyddiol plant a phobl ifanc yn flaenoriaeth i gefnogi datblygiad diwylliant o deithio llesol yng Nghymru.

en-gb	In school settings, opportunities exist within the current National Curriculum for schools to develop pupils knowledge and understanding of the benefits of active travel,  i.e. as part of delivery of the programme of study for Physical Education, and within the Personal and Social Education (PSE) Framework for 7-19 year olds in Wales, linking to promotion of health and wellbeing, and sustainable development and global citizenship.
cy-gb	Mewn ysgolion mae cyfleoedd yn bodoli o fewn y Cwricwlwm Cenedlaethol presennol i ysgolion ddatblygu gwybodaeth a dealltwriaeth o fanteision teithio llesol, h.y. fel rhan o gyflawni rhaglen astudio ar gyfer Addysg Gorfforol, ac o fewn Fframwaith Addysg bersonol a Chymdeithasol i ddisgyblion 719 mlwydd oed yng Nghymru, gan gysylltu â hyrwyddo iechyd a llesiant, a datblygiad cynaliadwy a dinasyddiaeth fyd-eang.

en-gb	We will continue to raise awareness in schools of specific resources to support this area of learning as considered appropriate, for example national standards cycle training.
cy-gb	Byddwn yn parhau i godi ymwybyddiaeth mewn ysgolion o adnoddau penodol i gefnogi’r maes hwn o ddysgu fel yr ystyrir yn briodol, er enghraifft hyfforddiant beicio i safonau cenedlaethol.

en-gb	As part of taking forward the recommendations in Professor Donaldson’s report Successful Futures, we will also look to ensure that the requisite skills children need to become competent and confident active travellers are recognised and supported within the new Curriculum for Wales through the Health and Well-being Area of Learning and Experience.
cy-gb	Fel rhan o ddatblygu argymhellion yn adroddiad yr Athro Donaldson, Dyfodol Llwyddiannus, byddwn hefyd yn ceisio sicrhau bod y sgiliau angenrheidiol y mae ar blant eu hangen i ddod yn deithwyr llesol medrus a hyderus yn cael eu cydnabod a’u hyrwyddo o fewn y Cwricwlwm newydd i Gymru drwy Faes Iechyd a Llesiant o Ddysgu a Phrofiad.

en-gb	Other standards
cy-gb	Safonau Eraill

en-gb	The ‘Healthy Working Wales’ programme delivered by Public Health Wales includes modules on physical activity within both the Corporate Health Standard and Small Workplace Health Award.
cy-gb	Mae rhaglen 'Cymru Iach ar waith' sy’n cael ei darparu gan Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cynnwys modiwlau ar weithgaredd corfforol o fewn y Safon Iechyd Gorfforaethol a Gwobr Iechyd y Gweithle Bychan.

en-gb	The criteria and guidance for these awards emphasise the benefits to both employers and employees of promoting and enabling active travel.
cy-gb	Mae’r meini prawf a’r arweiniad ar gyfer y gwobrau hyn yn pwysleisio’r buddion i’r cyflogwyr a’r gweithwyr o hybu a galluogi teithio llesol.

en-gb	In the Corporate Health Standard, the module is supported by Sustrans Cymru and Ramblers Cymru, and is tiered from providing active commuting information for the Bronze Standard to planning to use lower carbon options for transport for the Platinum Standard, for example.
cy-gb	Yn y Safon Iechyd Gorfforaethol, mae'r modiwl yn cael ei gefnogi gan Sustrans Cymru a Ramblers Cymru, ac mae ynddo haenau, o ddarparu gwybodaeth am deithio llesol ar gyfer y Safon Efydd i gynllunio i ddefnyddio dewisiadau cludiant isel mewn carbon ar gyfer y Safon Blatinwm, er enghraifft.

en-gb	The Welsh Network of Healthy School Schemes (WNHSS) encourages the development of health promoting schools across Wales.
cy-gb	Mae Cynlluniau Ysgolion Iach – Rhwydwaith Cymru (WNHSS) yn annog datblygu ysgolion sy'n hybu iechyd ledled Cymru.

en-gb	In order to support schools, the Welsh Government set up and accredited 22 local schemes as part of the WNHSS.
cy-gb	Er mwyn bod o gymorth i ysgolion, sefydlodd Llywodraeth Cymru 22 o gynlluniau lleol a'u hachredu fel rhan o'r WNHSS.

en-gb	Each local scheme employs healthy school practitioners who work directly with schools to help them identify their own health improvement needs within the national framework, and then implement actions.
cy-gb	Mae pob cynllun lleol yn cyflogi ymarferwyr ysgolion iach sy'n gweithio'n uniongyrchol gydag ysgolion i'w cynorthwyo i nodi eu hanghenion gwella eu hunain o safbwynt iechyd o fewn y rhwydwaith cenedlaethol, ac wedyn cymryd camau gweithredu.

en-gb	Indicators for the WNHSS National Quality Award (NQA) were issued in 2010.
cy-gb	Cafodd y dangosyddion ar gyfer Gwobr Ansawdd Genedlaethol (NQA) WNHSS eu cyhoeddi yn 2010.

en-gb	These indicators look for a whole school approach across seven health topics, including food and fitness, across the areas of leadership, curriculum, school environment and ethos, and family and community involvement.
cy-gb	Mae'r dangosyddion hyn yn edrych am ddull ysgol gyfan ar draws saith o bynciau iechyd, gan gynnwys bwyd a ffitrwydd, ar draws meysydd arweinyddiaeth, y cwricwlwm, amgylchedd ac ethos yr ysgol, a'r rhan a chwaraeir gan deuluoedd a'r gymuned.

en-gb	Schools need to have been involved with the WNHSS for a minimum of nine years before they can apply for the NQA.
cy-gb	Mae angen i ysgolion fod wedi bod yn ymwneud â'r WNHSS am naw mlynedd o leiaf cyn y gallant wneud cais am y Wobr Ansawdd.

en-gb	Schools involved within the scheme are encouraged to consider walking and cycling as part of their healthy school work, this could include activities such as the provision of cycle racks, walking bus, and engaging with initiatives such as walk to school week.
cy-gb	Anogir ysgolion sy'n ymwneud â'r cynllun i ystyried cerdded a beicio fel rhan o'u gwaith ysgol iach; gallai hyn gynnwys gweithgareddau megis darparu llwybrau i feiciau, bws cerdded, a chymryd rhan mewn mentrau megis wythnos gerdded i'r ysgol.

en-gb	We will explore how links with complementary school based activities can be used to strengthen the active travel elements of the scheme.
cy-gb	Byddwn yn edrych i mewn i'r modd y gellir defnyddio cysylltiadau â gweithgareddau ategol sy’n seiliedig yn yr ysgol er mwyn cryfhau elfennau teithio llesol y cynllun.

en-gb	Actions – Legislation, Standards and Tools
cy-gb	Camau Gweithredu - Deddfwriaeth, Safonau ac Offer

en-gb	We will keep subordinate active travel legislation under review, learning from early implementation of the Active Travel Act.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu Is-ddeddfwriaeth teithio llesol, gan ddysgu oddi wrth gyfnod cynnar gweithredu’r Ddeddf Teithio Llesol.

en-gb	We will consider how new transport powers can best improve road safety in Wales, in particular for pedestrians and cyclists.
cy-gb	Byddwn yn ystyried beth yw’r ffordd orau i ddefnyddio’r pwerau trafnidiaeth newydd er mwyn gwella diogelwch ar y ffyrdd yng Nghymru, yn enwedig i gerddwyr a beicwyr.

en-gb	We will consider other legislative opportunities for strengthening active travel where they arise.
cy-gb	Byddwn yn ystyried cyfleoedd deddfwriaethol eraill ar gyfer cryfhau teithio llesol.

en-gb	We will keep the Design Guidance under review, building on feedback from local authorities on the use of different design elements.
cy-gb	Byddwn yn dal i adolygu'r Canllawiau Dylunio, gan adeiladu ar adborth gan awdurdodau lleol ar y defnydd o elfennau dylunio gwahanol.

en-gb	The Active Travel Data Management System will provide a joint resource to capture, manage and publish information on active travel infrastructure in Wales.
cy-gb	Bydd System Rheoli Data Teithio Llesol yn cynnig adnodd ar y cyd i gofnodi, rheoli a chyhoeddi gwybodaeth am seilwaith teithio llesol yng Nghymru.

en-gb	We will explore ways to provide public access to key information.
cy-gb	Byddwn yn edrych i mewn i ffyrdd o ddarparu mynediad cyhoeddus at wybodaeth allweddol.

en-gb	We will incorporate health impacts into a revised WelTAG.
cy-gb	Byddwn yn ymgorffori ystyriaeth o effeithiau iechyd mewn WeITAG diwygiedig.

en-gb	Consider whether TAN 18:
cy-gb	Byddwn yn ystyried a fyddai TAN 18:

en-gb	Transport and TAN 12:
cy-gb	Trafnidiaeth a TAN 12:

en-gb	Design would benefit from being updated to further promote active travel through the planning system.
cy-gb	Dylunio yn elwa o gael eu diweddaru i hybu teithio llesol ymhellach drwy’r system gynllunio.

en-gb	As part of delivery of the Curriculum in Wales, we will encourage schools to raise awareness of the importance of active travel, and in ensuring the health and well-being of pupils.
cy-gb	Fel rhan o gyflwyno’r Cwricwlwm yng Nghymru, byddwn yn annog ysgolion i godi ymwybyddiaeth o bwysigrwydd teithio llesol, a sicrhau iechyd a llesiant disgyblion.

en-gb	.We will consider how active travel elements of both the Corporate Health Standard and the Welsh Network of Healthy Schools Schemes National Quality Award can be strengthened.
cy-gb	Byddwn yn ystyried sut y gellir cryfhau elfennau teithio llesol y Safon Iechyd Gorfforaethol a Chynlluniau Gwobr Ansawdd Genedlaethol Rhwydwaith Cymru o Ysgolion Iach.

en-gb	Infrastructure
cy-gb	Seilwaith

en-gb	Availability of good quality walking and cycling infrastructure in places across Wales is essential to achieve our vision.
cy-gb	Mae cael isadeiledd o ansawdd da ar gyfer cerdded a beicio mewn lleoedd ar draws Cymru yn hanfodol i gyflawni ein gweledigaeth.

en-gb	Whilst there are some exemplary routes, current provision tends to be inconsistent, disjointed and in some cases not fit-for-purpose.
cy-gb	Er bod yna rai llwybrau ardderchog, mae'r ddarpariaeth bresennol yn tueddu i fod yn anghyson, yn ddigyswllt ac, mewn rhai achosion, heb fod yn addas i'r diben.

en-gb	We need to move from a situation where people walk and cycle despite a lack of suitable infrastructure, to a situation where people choose to walk and cycle, because it is easy, safe and convenient and desirable.
cy-gb	Mae angen inni symud o sefyllfa lle mae pobl yn cerdded ac yn beicio er gwaethaf diffyg seilwaith addas, i sefyllfa lle mae pobl yn dewis cerdded a beicio, oherwydd ei fod yn hawdd, yn ddiogel, yn hwylus ac yn ddymunol.

en-gb	Good quality environments are key to this vision as it is proven that people are more likely to walk and cycle if the environment around them is a desirable place to be.
cy-gb	Mae amgylcheddau o safon dda yn allweddol i’r weledigaeth hon gan ei fod wedi ei brofi bod pobl yn fwy tebygol o gerdded a beicio os yw’r amgylchedd o’u cwmpas yn lle dymunol i fod ynddo.

en-gb	Investments in infrastructure need to ensure the green environment is considered.
cy-gb	Mae angen i fuddsoddiadau mewn seilwaith sicrhau bod yr amgylchedd gwyrdd yn cael ei ystyried.

en-gb	The Act has created the foundation that will ensure that we will be able to direct investment better – on the basis of an accurate understanding of current shortcomings and well thought out plans for integrated networks.
cy-gb	Mae'r Ddeddf wedi creu'r sylfaen fydd yn sicrhau y byddwn yn gallu cyfeirio buddsoddiad yn well - ar sail dealltwriaeth gywir o'r diffygion presennol ynghyd â chynlluniau wedi eu hystyried yn drwyadl ar gyfer rhwydweithiau integredig.

en-gb	To boost the creation of good quality infrastructure, we need to maximise funding from across a range of sources, including the private sector.
cy-gb	Er mwyn hyrwyddo creu seilwaith o ansawdd da, mae angen i ni wneud yn fawr o'r cyllid o nifer o ffynonellau gwahanol, gan gynnwys y sector preifat.

en-gb	We will develop the funding strategy that will consider the merits of setting a fixed rate of active travel transport funding against other funding options.
cy-gb	Byddwn yn datblygu'r strategaeth gyllido fydd yn ystyried manteision pennu swm penodol o gyllid trafnidiaeth teithio llesol yn erbyn dewisiadau cyllid eraill.

en-gb	Children and young people are a priority:
cy-gb	Mae plant a phobl ifanc yn flaenoriaeth:

en-gb	active behaviours learnt and mainstreamed early will help establish healthy behaviours for life.
cy-gb	bydd ymddygiadau egnïol a ddysgwyd ac a brifffrydiwyd yn gynnar yn gymorth i sefydlu ymddygiadau iach am oes.

en-gb	We must create environments where children are safe to get around on foot or by bicycle for the journeys they want to make as part of their daily routines.
cy-gb	Rhaid inni greu amgylcheddau lle mae plant yn ddiogel i gerdded o gwmpas neu fynd ar feic ar gyfer y teithiau y mae arnynt eisiau eu gwneud fel rhan o’u trefn ddyddiol.

en-gb	Consulting with young people has been and continues to be a mandatory requirement for local authorities as they plan their active travel networks of the future.
cy-gb	Mae ymgynghori â phobl ifanc wedi bod ac yn parhau i fod yn ofyniad statudol i awdurdodau lleol wrth iddynt gynllunio rhwydweithiau teithio llesol ar gyfer y dyfodol.

en-gb	Direct Welsh Government transport investment
cy-gb	Buddsoddiad uniongyrchol Llywodraeth Cymru mewn trafnidiaeth

en-gb	The Active Travel Act requires the Welsh Government to take reasonable steps to enhance the provision for walkers and cyclists whenever it invests in highway infrastructure.
cy-gb	Mae'r Ddeddf Teithio Llesol yn ei gwneud yn ofynnol i Lywodraeth Cymru gymryd camau rhesymol i wella'r ddarpariaeth ar gyfer cerddwyr a beicwyr pryd bynnag y bydd yn buddsoddi mewn seilwaith priffyrdd.

en-gb	We will therefore ensure that all future highway construction and improvement schemes consider walking and cycling provision from the outset.
cy-gb	Byddwn felly yn sicrhau y bydd yr holl waith adeiladu priffyrdd a chynlluniau gwella yn y dyfodol yn ystyried darpariaeth ar gyfer cerdded a beicio o'r cychwyn.

en-gb	We will also seek to enhance provision for walkers and cyclists when we invest in public transport infrastructure, as part of the integrated transport solutions for the city regions, or linked to railway station improvements.
cy-gb	Byddwn hefyd yn ceisio gwella'r ddarpariaeth i gerddwyr a beicwyr pan fyddwn yn buddsoddi mewn seilwaith cludiant cyhoeddus, fel rhan o'r datrysiadau cludiant integredig ar gyfer y dinasoedd-rhanbarth, neu mewn perthynas â gwelliannau i orsafoedd rheilffordd.

en-gb	Welsh Government grant funding for transport investment
cy-gb	Cyllid grant Llywodraeth Cymru ar gyfer buddsoddi mewn trafnidiaeth

en-gb	The Welsh Government currently makes funding available to local authorities under a number of transport grants.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru ar hyn o bryd yn peri bod cyllid ar gael i awdurdodau lleol dan nifer o grantiau trafnidiaeth.

en-gb	Creation and improvement of active travel infrastructure that complies with the Design Guidance will be a key focus of the Safe Routes in Communities and Local Transport Fund grants and will also feature strongly in schemes supported by Road Safety Grant.
cy-gb	Bydd creu a gwella seilwaith teithio llesol, sy'n cydymffurfio â'r Canllawiau Dylunio, yn ganolbwynt allweddol i grantiau Llwybrau Diogel mewn Cymunedau a’r Gronfa Trafnidiaeth Leol a bydd hefyd yn rhan amlwg o gynlluniau a gaiff eu cefnogi gan Grant Diogelwch y Ffyrdd.

en-gb	As part of the development of the funding strategy, we will review the suitability of the current grant arrangements in light of the requirements of the Active Travel Act and amend if needed.
cy-gb	Fel rhan o ddatblygiad y strategaeth gyllido, byddwn yn adolygu addasrwydd y trefniadau grant presennol yng ngoleuni gofynion y Ddeddf Teithio Llesol ac yn eu diwygio os bydd angen.

en-gb	Mainstreaming of active travel in other capital schemes
cy-gb	Prif-ffrydio teithio llesol mewn cynlluniau cyfalaf eraill

en-gb	The Welsh Government provides funding for a variety of large investment schemes under programmes such as 21st Century Schools and for NHS projects.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn darparu cyllid ar gyfer amrywiaeth o gynlluniau buddsoddi enfawr dan raglenni megis Ysgolion yr Unfed Ganrif ar Hugain a phrosiectau'r GIG.

en-gb	These types of schemes are important trip generators.
cy-gb	Mae cynlluniau o'r math yma yn bwysig o ran creu teithiau.

en-gb	We expect that the quality of provision for walking and cycling access for staff and pupils, or staff, patients and visitors respectively has been considered in all education and health related projects which bid for Welsh Government capital and revenue funding.
cy-gb	Disgwyliwn fod ansawdd y ddarpariaeth ar gyfer mynediad drwy gerdded a beicio i staff a disgyblion ysgol, neu staff, cleifion ac ymwelwyr ysbyty wedi cael ei ystyried ym mhob prosiect cysylltiedig ag addysg ac iechyd sy'n gwneud cais am gyllid cyfalaf a refeniw gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	This consideration will be part of the scrutiny and appraisal process of each proposal.
cy-gb	Bydd yr ystyriaeth hon yn rhan o’r broses o graffu a gwerthuso pob cynnig.

en-gb	When bringing forward and facilitating the development of sites for economic development purposes a suite of sustainability tools are used to identify opportunities to include walking, cycling and multi modal transport.
cy-gb	Wrth ystyried a hyrwyddo datblygiad safleoedd i ddibenion datblygu economaidd defnyddir casgliad o offer cynaladwyedd i nodi cyfleoedd i gynnwys cerdded, beicio a chludiant mewn ffyrdd gwahanol.

en-gb	Use of developer contributions
cy-gb	Defnyddio cyfraniadau datblygwyr

en-gb	For new developments there are established mechanisms to fund new infrastructure required to support these, including active travel routes and facilities.
cy-gb	Ar gyfer datblygiadau newydd mae mecanweithiau wedi eu sefydlu i gyllido'r seilwaith newydd sydd ei angen ar gyfer y rhain, gan gynnwys llwybrau a chyfleusterau teithio llesol.

en-gb	Local authorities can charge a Community Infrastructure Levy (CIL) on new development in their area to support infrastructure needed.
cy-gb	Gall awdurdodau lleol godi tâl Seilwaith Cymunedol ar ddatblygiad newydd yn eu hardal i dalu am y seilwaith sydd ei angen.

en-gb	The system applies a charge to most new buildings with the charge based on the size and type of the new development where there is an adopted charging schedule in place.
cy-gb	Mae'r system yn codi tâl ar y rhan fwyaf o adeiladau newydd a bydd y tâl yn seiliedig ar faint a natur y datblygiad newydd, lle bo system o daliadau wedi ei mabwysiadu.

en-gb	For infrastructure needs that are directly linked to a new development there also remains the opportunity to fund these through negotiated planning obligations.
cy-gb	Ar gyfer anghenion seilwaith, sy'n gysylltiedig yn uniongyrchol â datblygiad newydd, mae hefyd y cyfle i gyllido'r rhain drwy ddyletswyddau cynllunio a drafodir.

en-gb	Local authorities are encouraged to include consideration of required active travel infrastructure both in setting CIL charging schedules and in individual negotiations.
cy-gb	Anogir awdurdodau lleol i ystyried y seilwaith teithio llesol, gofynnol wrth bennu rhestr taliadau Seilwaith Cymunedol ac mewn trafodaethau unigol.

en-gb	Actions – Infrastructure
cy-gb	Camau Gweithredu - Seilwaith

en-gb	We will develop the funding strategy for active travel investment
cy-gb	Byddwn yn datblygu'r strategaeth gyllido ar gyfer buddsoddi mewn teithio llesol

en-gb	We will consider and enhance provision for walkers and cyclists whenever we make direct investments in transport infrastructure.
cy-gb	Byddwn yn ystyried ac yn gwella'r ddarpariaeth ar gyfer cerddwyr a beicwyr pryd bynnag y byddwn yn gwneud buddsoddiadau uniongyrchol mewn seilwaith trafnidiaeth.

en-gb	We will continue to make grant funding available for high quality local active travel schemes.
cy-gb	Byddwn yn parhau i roi cyllid grant ar gael ar gyfer cynlluniau teithio llesol lleol o safon uchel.

en-gb	We will require consideration of access for walkers and cyclists before we support capital investments.
cy-gb	Byddwn yn ei gwneud yn ofynnol ystyried mynediad ar gyfer cerddwyr a beicwyr cyn y byddwn yn cefnogi buddsoddiadau cyfalaf.

en-gb	Promotion & Behaviour Change
cy-gb	6  Hybu a Newid Ymddygiad

en-gb	The creation of good infrastructure and legislative and regulatory frameworks are essential elements to enable increased uptake of walking and cycling.
cy-gb	Mae creu seilwaith da a fframweithiau deddfwriaethol a rheoliadol yn elfennau hanfodol i alluogi mwy o bobl i gerdded a beicio.

en-gb	Even on their own, it is likely that they would lead to increased numbers of walking and cycling journeys, but there is a risk that these would mainly be made by people who were already making active travel journeys before they were put in place.
cy-gb	Hyd yn oed ar eu pen eu hunain, mae'n debygol y byddent yn arwain at nifer fwy o deithiau cerdded a beicio, ond mae perygl y câi'r rhain eu gwneud yn bennaf gan y rheiny oedd eisoes yn gwneud teithiau llesol cyn iddynt gael eu rhoi yn eu lle.

en-gb	To reach the third of the adult population who do not make any active travel journeys and get them to use active travel, different approaches to promoting active travel are needed.
cy-gb	Er mwyn cyrraedd y traean o boblogaeth yr oedolion nad ydynt yn gwneud unrhyw deithiau llesol a'u cael i ddefnyddio teithio llesol, mae angen dulliau gwahanol o hybu teithio llesol.

en-gb	These need to range from communication and awareness raising to proactive behaviour change initiatives.
cy-gb	Mae angen i'r rhain amrywio o gyfathrebu a chodi ymwybyddiaeth i fentrau newid ymddygiad rhagweithiol.

en-gb	Proactive and high quality programmes to help children and young people establish active travel behaviours play a part in this.
cy-gb	Mae rhaglenni rhagweithiol o safon uchel i gynorthwyo plant a phobl ifanc i sefydlu ymddygiadau teithio llesol yn chwarae rhan yn hyn.

en-gb	For many adults, accompanying their children on short journeys is also a good way to build walking and cycling into their daily routine.
cy-gb	I lawer o oedolion, bydd mynd gyda’u plant ar deithiau byrion hefyd yn ffordd dda i adeiladu cerdded a beicio i mewn i’w trefn ddyddiol.

en-gb	Under the Active Travel Act, local authorities also have a duty to promote active travel.
cy-gb	O dan y Ddeddf Teithio Llesol, mae dyletswydd ar awdurdodau lleol hefyd i hybu teithio llesol.

en-gb	This can take a variety of forms and be at scheme or wider level.
cy-gb	Gall hyn gymryd nifer o ffurfiau a bod ar lefel cynllun neu lefel ehangach.

en-gb	To support their work, the Welsh Government will progress the development of a promotion and engagement toolkit, collating best practice and available resources.
cy-gb	Er mwyn cefnogi eu gwaith, bydd Llywodraeth Cymru yn datblygu pecyn offer hybu ac ymgysylltu, gan ddwyn ynghyd arferion gorau a'r adnoddau sydd ar gael.

en-gb	Communication & awareness raising
cy-gb	Cyfathrebu a chodi ymwybyddiaeth

en-gb	Reflecting the cross sector benefits of active travel, it is important that active travel messages are incorporated into communication in many different contexts and to many audiences, both in principle and for specific local networks, routes and schemes.
cy-gb	Gan adlewyrchu manteision traws-sector teithio llesol, mae'n bwysig bod negeseuon ynghylch teithio llesol wedi eu cynnwys mewn cyfathrebiadau mewn llawer o gyd-destunau gwahanol ac i lawer o gynulleidfaoedd, mewn egwyddor a hefyd ar gyfer rhwydweithiau, llwybrau a chynlluniau lleol penodol.

en-gb	Welsh Government Transport officials will develop a core communication and engagement strategy in collaboration with other Welsh Government departments and the Active Travel Board, which will include national events, newsletter and website and consider initiatives that increase the profile of active travel and be regularly updated.
cy-gb	Bydd swyddogion Trafnidiaeth Llywodraeth Cymru yn datblygu strategaeth gyfathrebu ac ymgysylltu graidd mewn cydweithrediad ag adrannau eraill Llywodraeth Cymru a’r Bwrdd Teithio Llesol, fydd yn cynnwys digwyddiadau cenedlaethol, cylchlythyr a gwefan ac yn ystyried mentrau fydd yn codi proffil teithio llesol a bydd yn cael ei diweddaru'n rheolaidd.

en-gb	Members of the Active Travel Board will take a lead in facilitating wider dissemination through their own organisations and networks.
cy-gb	Bydd aelodau'r Bwrdd Teithio Llesol yn cymryd yr awenau o ran hwyluso lledaeniad ehangach drwy eu sefydliadau a'u rhwydweithiau.

en-gb	There already exist a number of broad partnership groups at national and local level that can act as advocates for active travel.
cy-gb	Mae nifer o grwpiau partneriaeth eang yn bod eisoes ar lefel genedlaethol a lleol a all weithredu fel eiriolwyr dros deithio llesol.

en-gb	The Active Travel Board at the national level and active travel planners at the local level need to make links and influence such groups and their strategies and action plans to make use of opportunities to increase participation in active travel.
cy-gb	Mae angen i’r Bwrdd Teithio Llesol ar y lefel genedlaethol a’r cynllunwyr teithio llesol ar y lefel leol ffurfio cysylltiadau a dylanwadu ar grwpiau o’r fath a’u strategaethau a’u cynlluniau gweithredu er mwyn defnyddio’r cyfleodd i gynyddu cyfranogiad mewn teithio llesol.

en-gb	Information & Advice
cy-gb	Gwybodaeth a chyngor

en-gb	There already exists a wealth of sources of information and advice on active travel.
cy-gb	Mae cyfoeth o ffynonellau gwybodaeth a chyngor yn bod eisoes ynghylch teithio llesol.

en-gb	This in itself can make it challenging for members of the public to access exactly the information they require.
cy-gb	Gall hyn ynddo'i hun ei gwneud yn heriol i aelodau o'r cyhoedd ddod o hyd i'r union wybodaeth y mae arnynt ei heisiau.

en-gb	The Welsh Government will scope the development of an online active travel portal for Wales, which will clearly signpost internet users to the most appropriate sources.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn edrych ar y posibilrwydd o ddatblygu porth teithio llesol ar-lein ar gyfer Cymru, fydd yn cyfeirio defnyddwyr y rhyngrwyd yn glir at y ffynonellau mwyaf addas.

en-gb	In order to be effective, this will need to be regularly maintained and updated to reflect changes in best practice.
cy-gb	Er mwyn bod yn effeithiol, bydd angen i hwn gael ei gynnal yn gyson a'i ddiweddaru i adlewyrchu'r newidiadau mewn arferion gorau.

en-gb	Traveline Cymru, the travel information portal for Wales, already provides an active travel journey planning function.
cy-gb	Mae Traveline Cymru, y porth gwybodaeth deithio ar gyfer Cymru, eisoes yn darparu cyfleuster cynllunio teithiau llesol.

en-gb	The Welsh Government will work with Traveline Cymru to explore how this can be improved and, in the future, link to the latest available active travel data from the active travel mapping system and be effectively marketed to its users.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda Traveline Cymru i weld sut y gellir gwella hwn, ac, yn y dyfodol, ei gysylltu â'r data teithio llesol diweddaraf sydd ar gael o'r system fapio teithiau llesol a’i farchnata'n effeithiol i'w ddefnyddwyr.

en-gb	Consultation & Engagement
cy-gb	Ymgynghori ac ymgysylltu

en-gb	The Active Travel Act emphasises the importance of effective consultation in the development of existing route and integrated network maps.
cy-gb	Mae'r Ddeddf Teithio Llesol yn pwysleisio pwysigrwydd ymgynghori effeithiol wrth ddatblygu'r mapiau teithiau a'r mapiau rhwydweithiau integredig presennol.

en-gb	This will ensure that the views of active travel users, potential users and those potentially otherwise affected by plans can be fully considered.
cy-gb	Bydd hyn yn sicrhau bod barn defnyddwyr teithiau llesol, defnyddwyr posibl a'r rheiny y bydd y cynlluniau yn effeithio fel arall arnynt yn cael ei hystyried yn llawn.

en-gb	Broad and active consultation and engagement on plans for active travel requires significantly more effort than a very basic consultation process, but it will also increase awareness and likelihood that people will use the infrastructure when it is in place, and hence take on a promotional role.
cy-gb	Mae ymgynghori ac ymgysylltu eang ac egnïol ynghylch cynlluniau ar gyfer teithio llesol yn gofyn am ymdrech fwy sylweddol na phroses ymgynghori sylfaenol iawn, ond bydd hefyd yn cynyddu ymwybyddiaeth a'r tebygolrwydd y bydd pobl yn defnyddio'r seilwaith pan fydd yn ei le, ac felly'n cyflawni'r gwaith o hybu.

en-gb	The promotion and engagement toolkit will support local authorities in these activities.
cy-gb	Bydd y pecyn offer hybu ac ymgysylltu yn cynorthwyo awdurdodau lleol gyda'r gweithgareddau hyn.

en-gb	Behaviour change interventions
cy-gb	Ymyriadau newid ymddygiad

en-gb	Behaviour change interventions can span a wide range.
cy-gb	Gall ymyriadau newid ymddygiad fod yn amrywiol iawn.

en-gb	This includes large scale, intensive schemes such as personalised travel planning or exercise referral schemes, but also schemes that make use of opportunities for incidental short conversations, such as the alcohol misuse intervention ‘Have a Word’.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cynlluniau dwys ar raddfa fawr megis cynllunio teithiau personol neu gynlluniau cyfeirio am ymarferion, ond hefyd gynlluniau sy'n defnyddio cyfleoedd ar gyfer sgyrsiau byrion achlysurol, megis ymyriad camddefnyddio alcohol, 'Mynnwch Air'.

en-gb	A settings based approach allows the focus to be on establishing active travel behaviours linked to journeys that people most regularly make; for example the trip to school or work.
cy-gb	Mae dull seiliedig mewn lleoliadau yn ei gwneud yn bosibl canolbwyntio ar sefydlu ymddygiadau teithio llesol sy’n gysylltiedig â theithiau y mae pobl yn eu gwneud yn fwyaf rheolaidd; er enghraifft y daith i’r ysgol neu i’r gwaith.

en-gb	In the school setting, following on from the ‘Bike it’ project, we are funding ‘Active Journeys’, a multi year intervention to promote active travel in schools.
cy-gb	Yn lleoliad yr ysgol, yn dilyn y prosiect 'Bike it', rydym yn cyllido 'Teithiau Llesol', ymyriad dros flynyddoedd lawer i hybu teithio llesol mewn ysgolion.

en-gb	We will explore how active travel promotion elements can be incorporated into the delivery of complementary programmes such as cycle and child pedestrian training and aim to develop and pilot revised training.
cy-gb	Byddwn yn edrych i weld sut y gellir ymgorffori elfennau hybu teithio llesol i mewn i raglenni ategol a gyflwynir, megis hyfforddiant beicio a hyfforddiant i blant sy'n cerdded, ac yn anelu at ddatblygu a chynnal peilot ar hyfforddiant diwygiedig.

en-gb	We are funding the Eco-Schools programme as an important pupil-led engagement programme for children and young people.
cy-gb	Rydym yn cyllido rhaglen yr Eco-ysgolion fel rhaglen ymgysylltu bwysig dan arweiniad disgyblion ar gyfer plant a phobl ifanc.

en-gb	Some 95% of schools in Wales take part in the programme, which is run by Keep Wales Tidy, and over 860 schools in Wales have achieved the prestigious international Green Flag award.
cy-gb	Mae oddeutu 95% o'r ysgolion yng Nghymru yn cymryd rhan yn y rhaglen, sy'n cael ei rhedeg gan Cadwch Gymru'n Daclus, ac mae dros 860 o ysgolion yng Nghymru wedi ennill gwobr y Faner Werdd ryngwladol bwysig.

en-gb	The Eco-Schools programme promotes a number of issues relating to transport as this is one of the eight modules studied by pupils.
cy-gb	Mae rhaglen yr Eco-ysgolion yn hybu nifer o faterion yn ymwneud â thrafnidiaeth gan fod hwn yn un o'r wyth modiwl a astudir gan ddisgyblion.

en-gb	Transport issues directly affect pupils but also the wider school, its teachers and parents, not just in terms of the length of the school run, but also in terms of carbon footprint, air pollution, traffic congestion and road safety, and the health and fitness of pupils.
cy-gb	Mae materion trafnidiaeth yn effeithio'n uniongyrchol ar ddisgyblion ond maent hefyd yn effeithio ar yr ysgol ehangach, ei hathrawon a'r rhieni, nid yn unig o ran pa mor bell yw'r daith i'r ysgol, ond hefyd o ran ôl troed carbon, llygru'r aer, tagfeydd traffig a diogelwch ar y ffyrdd, ac iechyd a ffitrwydd disgyblion.

en-gb	Eco-Schools are undertaking a variety of activities within the transport module, for instance:
cy-gb	Mae Eco-ysgolion yn cynnal amrywiaeth o weithgareddau o fewn y modiwl trafnidiaeth, er enghraifft:

en-gb	Walk to School Days
cy-gb	Diwrnodiau cerdded i'r ysgol

en-gb	Walking Bus programmes
cy-gb	Rhaglenni bws cerdded

en-gb	Junior Road Safety Officers (JRSOs)
cy-gb	Swyddogion Diogelwch ar y Ffyrdd Iau

en-gb	Carbon footprint exercises
cy-gb	Ymarferion ôl troed carbon

en-gb	Parking issues – JRSOs have even issued mock “parking tickets” to parents who park dangerously outside schools
cy-gb	Materion parcio - mae Swyddogion Diogelwch ar y Ffyrdd Iau hyd yn oed wedi rhoi 'tocynnau parcio' ffug i rieni sy'n parcio'n beryglus y tu allan i'r ysgol.

en-gb	Road user surveys
cy-gb	Arolygon defnyddwyr y ffyrdd

en-gb	We will encourage closer links between Eco-Schools and complementary programmes such as Healthy Schools and Active Journeys programme to reinforce their messages and activities.
cy-gb	Byddwn yn annog cysylltiadau agosach rhwng Eco-ysgolion a rhaglenni ategol, megis rhaglen Ysgolion Iach a Theithiau Llesol, i atgyfnerthu eu negeseuon a'u gweithgareddau.

en-gb	The Welsh Government provides funding for travel plan co-ordinators across Wales, whose remit includes supporting local authorities, employers and other organisations in enabling and promoting active travel and reduce reliance on private cars.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn darparu cyllid ar gyfer cydgysylltwyr cynlluniau teithio ar draws Cymru, ac mae cylch gwaith y rhain yn cynnwys cynorthwyo awdurdodau lleol, cyflogwyr a sefydliadau eraill i alluogi a hybu teithio llesol a lleihau'r ddibyniaeth ar geir preifat.

en-gb	The Cycle to Work Scheme presents a good opportunity for employers to encourage their staff to take up commuting by bike by reducing the financial burden of purchasing bikes and equipment.
cy-gb	Mae Cynllun Beicio i’r Gwaith yn cyflwyno cyfle da i gyflogwyr annog eu staff i ddechrau teithio ar feic drwy leihau’r baich ariannol o brynu beiciau ac offer.

en-gb	Sustrans Cymru is receiving funding support through the Health Challenge Wales Voluntary Sector Grant Scheme to deliver a series of online active travel challenges to  workplaces across Wales, including hospitals and universities.
cy-gb	Mae Sustrans Cymru yn derbyn cyllid drwy Gynllun Grant y Sector Gwirfoddol Her Iechyd Cymru i gyflwyno cyfres o heriau teithio llesol ar-lein i weithleoedd ar draws Cymru, gan gynnwys ysbytai a phrifysgolion.

en-gb	The Cymru Travel Challenge aims to motivate over 4,500 employees to increase the frequency of active travel and use of public transport, for every day journeys and replace single occupancy car journeys with sustainable active travel journeys.
cy-gb	Mae'r Her Teithio Cymru yn anelu at roi cymhelliad i dros 4,500 o weithwyr i gynyddu pa mor aml y maent yn gwneud teithiau llesol ac yn defnyddio cludiant cyhoeddus ar gyfer teithiau pob dydd, a newid o deithiau ar eu pen eu hunain mewn ceir i deithiau llesol cynaliadwy.

en-gb	The Challenge will complement the work of the Travel Plan Co-ordinators and target employers and their staff across all sectors to change employees’ travel patterns, based on the ‘stages of change’ model of behaviour change.
cy-gb	Bydd yr Her yn ategu gwaith Cydgysylltwyr y Cynlluniau Teithio ac yn targedu cyflogwyr a'u staff ar draws yr holl sectorau i newid patrymau teithio gweithwyr, ar sail model 'cyfnodau newid' o newid ymddygiad.

en-gb	We will work with partners to identify links with complementary programmes, which are not directly aimed at active travel, such as She Cycles Wales, a three year Welsh Cycling project to encourage more women and girls to cycle.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid i ganfod cysylltiadau gyda rhaglenni ategol, nad ydynt wedi eu hanelu at deithio llesol yn uniongyrchol, megis 'She Cycles Wales', prosiect tair blynedd o feicio yng Nghymru i annog mwy o ferched a genethod i feicio.

en-gb	A key aspect of the project is to work in partnership with other organisations to get more teenage girls riding bikes through the Breeze model of led group rides.
cy-gb	Agwedd allweddol ar y prosiect yw gweithio mewn partneriaeth gyda chyrff eraill i gael mwy o ferched yn eu harddegau i reidio beic drwy fodel Breeze o deithio mewn grŵp dan arweiniad.

en-gb	Walking and cycling have been included in the Chief Medical Officer’s physical activity guidelines, which were issued to health professionals for them to have a simple and easy reference tool to encourage physical activity.
cy-gb	Mae cerdded a beicio wedi cael eu cynnwys yng nghanllawiau gweithgareddau corfforol y Prif Swyddog Meddygol, a roddwyd i weithwyr iechyd proffesiynol er mwyn iddynt gael offeryn syml a hawdd cyfeirio ato i annog gweithgaredd corfforol.

en-gb	We will continue to work with partners to identify additional interventions and channels that may be suitable to achieve behaviour change towards active travel in Wales with a view to develop and pilot appropriate interventions.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio gyda phartneriaid i nodi ymyriadau a sianelau ychwanegol a all fod yn addas i gyflawni newid mewn ymddygiad tuag at deithio llesol yng Nghymru gyda golwg ar ddatblygu a chynnal peilot ar ymyriadau addas.

en-gb	Interaction between different types of transport users
cy-gb	Y rhyngweithio rhwng gwahanol fathau o ddefnyddwyr cludiant

en-gb	Sharing infrastructure can lead to occasional tension between different types of transport users.
cy-gb	Gall rhannu seilwaith arwain at densiwn weithiau rhwng gwahanol fathau o ddefnyddwyr cludiant.

en-gb	There is at present no reliable data available on the numbers of incidences and most evidence cited is anecdotal.
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid oes data dibynadwy ar nifer y digwyddiadau, a storïol yw'r rhan fwyaf o'r dystiolaeth a ddyfynnir.

en-gb	Conflict appears to occur most commonly between drivers and cyclists on roads;
cy-gb	Ymddengys bod gwrthdaro'n digwydd amlaf rhwng gyrwyr a beicwyr ar y ffyrdd;

en-gb	and between pedestrians and cyclists on pavements / pedestrianised areas or shared use areas.
cy-gb	a rhwng cerddwyr a beicwyr ar balmentydd/mannau i gerddwyr neu leoedd a rennir.

en-gb	A small degree of tension is likely to be inevitable;
cy-gb	Mae graddau bychan o densiwn yn debyg o fod yn anochel;

en-gb	the Design Guidance provides advice on how such tension can be reduced as much as possible by considering the needs of all potential users and those affected at the different stages in the process from network planning to scheme design.
cy-gb	rhydd y Canllawiau Dylunio gyngor sut y gellir lleihau tensiwn o'r fath, gymaint ag y bo modd, drwy ystyried anghenion yr holl ddefnyddwyr posibl a'r rheiny yr effeithir arnynt yn ystod camau gwahanol yn y broses, o gynllunio rhwydwaith i ddylunio cynllun.

en-gb	With the increasing numbers of walkers and cyclists that we are aiming to achieve, there is a risk, at least for an interim period, that conflict may become more frequent and attitudes towards other transport users could become more entrenched.
cy-gb	Gyda'r nifer cynyddol o gerddwyr a beicwyr yr ydym yn anelu at eu denu, mae perygl, am gyfnod dros dro o leiaf, y bydd gwrthdaro'n digwydd yn amlach ac y gallai agweddau at ddefnyddwyr cludiant eraill ymwreiddio fwy.

en-gb	The Welsh Government will work with partners, including the relevant local and police authorities to develop mechanisms to monitor conflict arising from increased active travel, with a view to identify appropriate solutions to reduce incidences of conflict.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda phartneriaid, gan gynnwys yr awdurdodau lleol a heddlu lleol perthnasol i ddatblygu mecanweithiau er mwyn monitro gwrthdaro sy'n codi o ganlyniad i fwy o deithio llesol, yn y gobaith o ganfod datrysiadau addas i leihau achosion o wrthdaro.

en-gb	Actions – Promotion & Behaviour Change
cy-gb	Camau Gweithredu - Hybu a Newid Ymddygiad

en-gb	We will develop an active travel promotion and engagement toolkit aimed at local authorities, Welsh Government departments and other practitioners.
cy-gb	Byddwn yn datblygu pecyn offer hybu ac ymgysylltu teithio llesol fydd wedi ei fwriadu ar gyfer awdurdodau lleol, adrannau Llywodraeth Cymru ac ymarferwyr eraill.

en-gb	We will develop a national communication strategy for active travel.
cy-gb	Byddwn yn datblygu strategaeth gyfathrebu genedlaethol ar gyfer teithio llesol.

en-gb	We will work with Traveline Cymru to explore how to improve and market their active travel journey planner.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda Traveline Cymru i weld sut i wella a sut i farchnata eu cynllunydd teithiau llesol.

en-gb	We will fund a programme of active travel promotion in schools and review pedestrian and cycle training with a view to align these programmes closely with the aims of Active Travel Act.
cy-gb	Byddwn yn cyllido rhaglen fydd yn hybu teithio llesol mewn ysgolion ac yn adolygu'r hyfforddiant i gerddwyr a beicwyr gyda’r bwriad o alinio’r rhaglenni hyn yn agos gyda nodau’r Ddeddf Teithio Llesol.

en-gb	We will encourage closer links between complementary school based programmes.
cy-gb	Byddwn yn annog cysylltiadau agosach rhwng rhaglenni ategol seiliedig yn yr ysgol.

en-gb	We will keep under review the role of travel plan co-ordinators to support organisations to increase active travel uptake and reduce car use, complemented by the Cymru Travel Challenge.
cy-gb	Byddwn yn parhau i adolygu swyddogaeth y cydgysylltwyr cynlluniau teithio er mwyn cynorthwyo sefydliadau i gynyddu nifer y rheiny sy'n manteisio ar deithio llesol a lleihau'r defnydd o geir, ynghyd â Her Teithio Cymru.

en-gb	We will work with partners to identify complementary programmes and suitable additional behaviour change interventions and aim to pilot them.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid i ganfod rhaglenni ategol ac ymyriadau newid ymddygiad ychwanegol, addas ac rydym yn bwriadu eu treialu.

en-gb	We will work with partners to monitor conflict between transport user groups and identify measures to improve their interaction as required.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid i fonitro gwrthdaro rhwng grwpiau o ddefnyddwyr cludiant ac yn nodi mesurau i wella'r rhyngweithio rhyngddynt fel bo angen.

en-gb	Skills & Training
cy-gb	7  Sgiliau a Hyfforddiant

en-gb	Whilst planning for active travel, designing and building networks and promoting use of walking and cycling are straightforward activities that qualified professionals will in principle be able to undertake without great difficulty, there is currently a shortage of people with specific active travel expertise across Wales.
cy-gb	Wrth gynllunio ar gyfer teithio llesol, mae dylunio ac adeiladu rhwydweithiau a hybu'r defnydd o gerdded a beicio yn weithgareddau syml y gall gweithwyr proffesiynol cymwys, mewn egwyddor, eu cyflawni heb lawer o anhawster; ond mae yna brinder ar hyn o bryd o bobl sy'n meddu ar arbenigedd teithio llesol ar draws Cymru.

en-gb	This is worsened by wider capacity constraints, both at local and national level.
cy-gb	Mae hyn yn cael ei wneud yn waeth gan gyfyngiadau gallu ehangach, ar lefel leol a lefel genedlaethol.

en-gb	For effective network planning and delivery, it is essential that relevant skills are built up and capacity constraints can be overcome.
cy-gb	Er mwyn cynllunio a chyflawni rhwydweithiau yn effeithiol, mae'n hanfodol bod y sgiliau perthnasol yn cael eu hadeiladu fel y gellir goresgyn cyfyngiadau gallu.

en-gb	Professionals
cy-gb	Gweithwyr proffesiynol

en-gb	The Active Travel Design Guidance provides a manual for transport and planning professionals to support them in meeting their duties under the Act, as well as for planning and designing for active travel generally.
cy-gb	Mae Canllawiau Dylunio Teithio Llesol yn rhoi llawlyfr i weithwyr proffesiynol trafnidiaeth a chynllunio i'w cynorthwyo i gyflawni eu dyletswyddau dan y Ddeddf, yn ogystal â chynllunio a dylunio ar gyfer teithio llesol yn gyffredinol.

en-gb	This is new guidance, which sets out new standards and encourages piloting of new and innovative transport solutions, and the Welsh Government will design and offer training on how it is to be used.
cy-gb	Mae hwn yn arweiniad newydd, sy'n sefydlu safonau newydd ac mae'n annog cynnal peilot ar ddatrysiadau trafnidiaeth newydd ac arloesol, a bydd Llywodraeth Cymru yn dylunio ac yn cynnig hyfforddiant ar sut y mae i gael ei ddefnyddio.

en-gb	We will also provide opportunities for interactive learning on other aspects of implementation of the Active Travel Act, such as the development of integrated network maps.
cy-gb	Byddwn hefyd yn darparu cyfleoedd ar gyfer dysgu rhyngweithiol am agweddau eraill ar weithredu'r Ddeddf Teithio Llesol, megis datblygu mapiau rhwydweithiau integredig.

en-gb	We will work with relevant professional bodies to ensure training provided supports requirements for Continuous Professional Development.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda chyrff proffesiynol perthnasol i sicrhau bod yr hyfforddiant a ddarperir yn cwrdd â'r gofynion ar gyfer Datblygiad Proffesiynol Parhaus.

en-gb	We will explore how users can best be enabled to share experiences and disseminate good practice and provide feedback.
cy-gb	Byddwn yn edrych i weld beth yw'r ffordd orau i alluogi defnyddwyr i rannu eu profiadau a lledaenu arferion da a rhoi adborth.

en-gb	This will feed into updates to the Guidance and be used in communications.
cy-gb	Bydd hyn yn bwydo i mewn i ddiweddariadau i'r Canllawiau ac fe'u defnyddir mewn cyfathrebiadau.

en-gb	We will seek out opportunities to raise awareness of the aims and requirements of the Act and the accompanying Guidance beyond the informed audience at diverse events and through other appropriate channels.
cy-gb	Byddwn yn chwilio am gyfleoedd i godi ymwybyddiaeth o nodau a gofynion y Ddeddf, a'r Canllawiau sy'n cyd-fynd â hi, y tu hwnt i'r gynulleidfa wybodus, mewn digwyddiadau amrywiol a thrwy sianelau addas eraill.

en-gb	Health and care professionals can have a key role in promoting active travel uptake through their direct contact with patients and clients.
cy-gb	Gall gweithwyr iechyd a gofal proffesiynol gyflawni swyddogaeth allweddol drwy annog pobl i fanteisio ar deithio llesol, gan eu bod yn cael cysylltiad uniongyrchol â chleifion a chleientiaid.

en-gb	There is clear awareness among the sector of the benefits of physical activity, and we need to continue to identify the most effective ways in which patients and clients can be encouraged to try walking or cycling as no and low cost ways of becoming more active.
cy-gb	Mae ymwybyddiaeth glir ymhlith y sector o fuddion gweithgaredd corfforol, ac mae angen i ni barhau i ganfod y ffyrdd mwyaf effeithiol o annog cleifion a chleientiaid i geisio cerdded neu feicio fel ffyrdd di-gost neu gost isel o ddod yn fwy egnïol.

en-gb	Head teachers, teachers and governors can have great influence over how children travel to school by creating an active travel culture in their schools.
cy-gb	Gall prifathrawon, athrawon a llywodraethwyr gael dylanwad mawr dros y ffordd y mae plant yn teithio i'r ysgol, drwy greu diwylliant teithio llesol yn eu hysgolion.

en-gb	We will use the Active Journeys programme and investigate other channels to raise awareness among teachers and governors of the benefits of pupils walking and cycling to school and of the resources and training available to assist them.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'r rhaglen Teithiau Llesol ac yn edrych i mewn i sianelau eraill i godi ymwybyddiaeth ymhlith athrawon a llywodraethwyr o'r buddion i ddisgyblion o gerdded a beicio i'r ysgol a'r adnoddau a’r hyfforddiant sydd ar gael i'w cynorthwyo.

en-gb	Decision makers
cy-gb	Penderfynwyr

en-gb	We will work with Active Travel Board partners to identify opportunities to increase awareness of the Act and its requirements among councillors in Wales.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid ar y Bwrdd Teithio Llesol i ganfod cyfleoedd i godi ymwybyddiaeth o'r Ddeddf a'i gofynion ymysg cynghorwyr yng Nghymru.

en-gb	Actions – Skills & Training
cy-gb	Camau Gweithredu - Sgiliau a Hyfforddiant

en-gb	We will offer training on the use of the Design Guidance and enable interactive learning on other aspects of active travel as required.
cy-gb	Byddwn yn cynnig hyfforddiant sut i ddefnyddio'r Canllawiau Dylunio ac yn galluogi dysgu rhyngweithiol ar agweddau eraill ar deithio llesol fel bo angen.

en-gb	We will develop mechanisms to enable practitioners to share experience and provide feedback.
cy-gb	Byddwn yn datblygu mecanweithiau i alluogi ymarferwyr i rannu profiad a rhoi adborth.

en-gb	We will seek out opportunities to raise awareness of the Act and its aims and requirements among transport, health and education professionals, and local councillors.
cy-gb	Byddwn yn chwilio am gyfleoedd i godi ymwybyddiaeth o'r Ddeddf a'i nodau a'i gofynion ymhlith gweithwyr proffesiynol trafnidiaeth, iechyd ac addysg, a chynghorwyr lleol.

en-gb	Monitoring & Evaluation
cy-gb	Monitro a Gwerthuso

en-gb	There many different ways of measuring levels of active travel, from a proportion of trips or distance to uptake rates.
cy-gb	Mae llawer o ffyrdd gwahanol o fesur lefelau teithio llesol, o gyfran y teithiau neu bellter hyd at gyfraddau defnyddio.

en-gb	Regardless of the method, it is clear that we start from a relatively low base and that change will take place gradually.
cy-gb	Beth bynnag fo'r dull, mae'n eglur ein bod yn cychwyn o waelodlin gymharol isel ac mai yn raddol y bydd newid yn digwydd.

en-gb	In line with the aim of the Active Travel Act and our vision, the monitoring emphasis needs to be on the proportion of the population who travel actively.
cy-gb	Yn unol â nod y Ddeddf Teithio Llesol a'n gweledigaeth, rydym yn meddwl bod angen i bwyslais y monitro fod ar y gyfran o'r boblogaeth sy'n teithio'n llesol.

en-gb	The National Survey for Wales showed that in 2014 one third of adults had neither walked for five minutes, nor cycled in the preceding week for active travel journeys.
cy-gb	Dangosodd Arolwg Cenedlaethol Cymru fod traean o oedolion yn 2014 heb gerdded am bum munud, na beicio yn yr wythnos flaenorol fel teithio llesol.

en-gb	The barriers are diverse:
cy-gb	Mae'r rhwystrau'n amrywio;

en-gb	from physical and logistical to perceptual and motivational.
cy-gb	o'r corfforol a'r logistaidd i'r canfyddiadol a'r symbylol.

en-gb	Experience from elsewhere has shown that gradual change is possible and few barriers are insurmountable, if the right conditions are in place.
cy-gb	Dangosodd profiad mewn mannau eraill fod newid graddol yn bosibl ac mai ychydig o rwystrau sy'n anorchfygol, os yw'r amodau iawn yn eu lle.

en-gb	This action plan sets out the different elements required to start creating these conditions.
cy-gb	Mae'r cynllun gweithredu hwn yn egluro beth yw'r elfennau gwahanol sydd eu hangen i gychwyn creu'r amodau hyn.

en-gb	There is no doubt that changing from a car culture to an active travel culture will take a considerable amount of time and needs sustained political and financial commitment.
cy-gb	Nid oes amheuaeth y bydd newid o ddiwylliant ceir i ddiwylliant teithio llesol yn cymryd cyfnod sylweddol o amser ac y bydd angen ymrwymiad gwleidyddol ac ariannol parhaus.

en-gb	We will be monitoring progress and report annually on rates of active travel in Wales and expect to start seeing a gradual change against the 2014 baseline.
cy-gb	Byddwn yn monitro cynnydd ac yn adrodd yn flynyddol ar faint o deithio llesol sy'n digwydd yng Nghymru a disgwyliwn weld newid graddol yn erbyn gwaelodlin 2014.

en-gb	This saw 6% who made at least one cycle trip a week and 64% who made at least one walking trip a week.
cy-gb	Gwelodd hyn 6% o bobl oedd yn gwneud un daith o leiaf ar gefn beic yr wythnos a 64% oedd yn gwneud un daith gerdded o leiaf yr wythnos.

en-gb	We are aiming to move towards a pattern by 2026 where 10% would cycle at least once a week, and 80% would walk at least once a week for the whole or part of a purposeful journey.
cy-gb	Rydym yn anelu i symud at batrwm erbyn 2026 lle bydd 10% yn beicio unwaith yr wythnos o leiaf ac y bydd 80% yn cerdded unwaith yr wythnos o leiaf am y cyfan neu ran o daith bwrpasol.

en-gb	We will develop appropriate targets and also monitor which proportion of the population makes frequent active travel journeys, meaning at least three walking or cycling trips per week.
cy-gb	Byddwn yn datblygu targedau priodol a hefyd yn monitro pa gyfran o’r boblogaeth sy’n gwneud teithiau llesol yn aml, sy’n golygu tair taith gerdded neu feicio yr wythnos.

en-gb	The degree to which this will be achieved, depends not on Government action alone, but on the efforts of many delivery partners.
cy-gb	Bydd y graddau y caiff hyn ei gyflawni yn dibynnu, nid yn unig ar gamau gweithredu'r Llywodraeth yn unig, ond ar ymdrechion llawer o bartneriaid fydd yn ceisio cyflawni.

en-gb	The Active Travel Act requires ‘continuous improvement’ against a baseline measure of walking and cycling on the existing route networks.
cy-gb	Mae Deddf Teithio Llesol yn gofyn am ‘welliant parhaus’ yn erbyn mesur gwaelodlin o gerdded neu feicio ar y rhwydweithiau llwybrau sy’n bod eisoes.

en-gb	Local authorities have to report annually on the improvements they have made and the costs incurred in doing so.
cy-gb	Mae’n rhaid i awdurdodau lleol adrodd yn flynyddol ar y gwelliannau y maent wedi eu gwneud a’r costau a achoswyd gan hynny.

en-gb	With each revision of their Existing Routes Maps, they also have to report on the change in active travel use on their routes.
cy-gb	Gyda phob adolygiad o’u Mapiau Llwybrau Presennol, mae’n rhaid iddynt adrodd hefyd ar y newid mewn teithio llesol ar eu llwybrau.

en-gb	We will work with local authorities to develop a monitoring and reporting framework to enable a consistent approach.
cy-gb	Byddwn yn gweithio gydag awdurdodau lleoli ddatblygu fframwaith monitro ac adrodd i sicrhau dull cyson.

en-gb	The Active Travel Act requires Welsh Ministers to report annually “on the extent to which walkers and cyclists make active travel journeys in Wales”.
cy-gb	Mae Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru adrodd yn flynyddol i ba raddau y mae cerddwyr a beicwyr yn gwneud teithiau llesol yng Nghymru.

en-gb	In order to do this, we will monitor active travel in Wales nationally with the following high level indicators:
cy-gb	Er mwyn gwneud hyn, byddwn yn monitro teithio llesol yng Nghymru yn genedlaethol gyda’r dangosyddion lefel uchel canlynol:

en-gb	The proportion of the population (aged 16 and over) who use a bicycle for active travel at least once or twice a week.
cy-gb	Cyfran y boblogaeth (16 oed a hŷn) sy'n defnyddio beic ar gyfer teithio llesol o leiaf unwaith neu ddwywaith yr wythnos.

en-gb	The proportion of the population (aged 16 and over) who walk for active travel purposes at least once or twice a week.
cy-gb	Cyfran y boblogaeth (16 oed a hŷn) sy'n cerdded i ddibenion teithio llesol o leiaf unwaith neu ddwywaith yr wythnos.

en-gb	The proportion of the population (aged 16 and over) who use a bicycle for active travel purposes at least three times a week.
cy-gb	Cyfran y boblogaeth (16 oed a hŷn) sy'n defnyddio beic i ddibenion teithio llesol o leiaf dair gwaith yr wythnos.

en-gb	The proportion of the population (aged 16 and over) who walk for active travel purposes at least three times a week.
cy-gb	Cyfran y boblogaeth (16 oed a hŷn) sy'n cerdded i ddibenion teithio llesol o leiaf dair gwaith yr wythnos.

en-gb	The proportion of primary school children who typically walk or cycle to school.
cy-gb	Cyfran y plant ysgol gynradd sydd fel arfer yn cerdded neu'n beicio i’r ysgol.

en-gb	The proportion of secondary school children who typically walk or cycle to school.
cy-gb	Cyfran y plant ysgol uwchradd sydd fel arfer yn cerdded neu'n beicio i’r ysgol.

en-gb	The number of seriously injured road pedal cyclists admitted to hospital.
cy-gb	Nifer y beicwyr pedal ar y ffordd a anafwyd yn ddifrifol ac a gafodd eu derbyn i'r ysbyty.

en-gb	Data for the first four indicators will be taken from the National Survey for Wales.
cy-gb	Cymerir y data ar gyfer y pedwar dangosydd cyntaf allan o'r Arolwg Cenedlaethol ar gyfer Cymru.

en-gb	There will be no data from this source for 2015-16, due to the re-design of the National Survey.
cy-gb	Ni fydd data o'r ffynhonnell hon ar gyfer 2015-16, oherwydd bod yr Arolwg Cenedlaethol wedi ei ailddylunio.

en-gb	Additionally we will supplement the high level indicators with further analysis of the data to explore active travel use according to factors such as gender and age.
cy-gb	At hynny, byddwn yn ychwanegu at y dangosyddion lefel uchel drwy ddadansoddi'r data ymhellach i edrych ar y defnydd o deithio llesol yn ôl ffactorau megis rhyw ac oedran.

en-gb	By aggregating data over a number of years, it will also be possible to look at sub-national level data, including at local authority level.
cy-gb	Drwy gronni data dros nifer o flynyddoedd, bydd yn bosibl hefyd edrych ar ddata ar lefel is-genedlaethol, gan gynnwys ar lefel awdurdodau lleol.

en-gb	Less frequently we will look to collect additional data on issues such as levels of bicycle ownership and purposes of active travel trips.
cy-gb	Yn llai aml, byddwn yn ceisio casglu data ychwanegol ar faterion megis faint o bobl sy'n berchen ar feic a dibenion y teithiau llesol.

en-gb	Local authorities also have a duty to report when they are submitting subsequent Existing Routes Maps on how the level of use of active travel routes and related facilities in the local authority’s area has changed.
cy-gb	Mae dyletswydd ar awdurdodau lleol hefyd i adrodd, wrth gyflwyno Mapiau Llwybrau sy'n bod eisoes, ar y modd y mae lefel y defnydd o lwybrau teithio llesol a chyfleusterau cysylltiedig yn ardal yr awdurdod lleol wedi newid.

en-gb	A local authority breakdown for the high level indicators will supplement any route level monitoring that local authorities undertake.
cy-gb	Bydd dadansoddiad o awdurdodau lleol ar gyfer y dangosyddion lefel uchel yn ategu unrhyw waith monitro ar lefel llwybrau y mae'r awdurdodau lleol yn ei wneud.

en-gb	Scheme level monitoring and evaluation
cy-gb	Monitro a gwerthuso ar lefel cynllun

en-gb	Monitoring and evaluating the impact of schemes and interventions is an important element in achieving value for money and moving closer to achieving the culture shift we are aiming for.
cy-gb	Mae monitro a gwerthuso effaith cynlluniau ac ymyriadau yn elfen bwysig mewn sicrhau gwerth am arian a symud yn nes at gyflawni'r newid diwylliant yr ydym yn anelu ato.

en-gb	For capital schemes, the Design Guidance sets out a variety of approaches that will help identify an appropriate monitoring framework depending on the scale and nature of the project.
cy-gb	Ar gyfer cynlluniau cyfalaf, mae'r Canllawiau Dylunio yn disgrifio amryw o ddulliau fydd yn gymorth i benderfynu ar fframwaith monitro priodol, yn dibynnu ar raddfa a natur y prosiect.

en-gb	This is particularly important for schemes that have used more experimental scheme designs, so that the experience of their use can inform any refresh of the Guidance.
cy-gb	Mae hyn yn neilltuol o bwysig ar gyfer cynlluniau sydd wedi defnyddio dyluniadau cynlluniau mwy arbrofol, fel y gall y profiad o'u defnyddio ddylanwadu ar unrhyw fersiwn ddiwygiedig o'r Canllawiau.

en-gb	For revenue schemes such as behaviour change and training programmes, appropriate evaluation needs to be built into the scheme design.
cy-gb	Ar gyfer cynlluniau refeniw, megis newid ymddygiad a rhaglenni hyfforddiant, mae angen adeiladu gwerthusiad addas i mewn i ddyluniad y cynllun.

en-gb	To aid learning and sharing, common methods of data collection should be adopted as far as possible, and results should be reported against a set of common outcomes linked to agreed national indicators.
cy-gb	Er mwyn bod o gymorth i ddysgu a rhannu, dylid mabwysiadu dulliau cyffredin o gasglu data cyn belled ag y bo modd, a dylid adrodd am y canlyniadau yn erbyn casgliad o ganlyniadau cyffredin sy’n gysylltiedig â’r dangosyddion cenedlaethol cytunedig.

en-gb	We will explore opportunities to make evaluation and monitoring results from central and local schemes available to others involved in similar projects.
cy-gb	Byddwn yn edrych i mewn i gyfleoedd i beri bod canlyniadau gwerthuso a monitro, cynlluniau canolog a lleol, ar gael i bobl eraill sy'n cymryd rhan mewn prosiectau cyffelyb.

en-gb	Monitoring of the Action Plan
cy-gb	Monitro'r Cynllun Gweithredu

en-gb	The Active Travel Board will receive an overall update on the Action Plan at each of its meetings, focusing on specific actions in more detail.
cy-gb	Bydd y Bwrdd Teithio Llesol yn derbyn diweddariad cyffredinol ar y Cynllun Gweithredu ym mhob un o'i gyfarfodydd, gan ganolbwyntio ar gamau gweithredu penodol mewn mwy o fanylder.

en-gb	The Annual Report will include a summary update on the implementation of the Action Plan.
cy-gb	Bydd yr Adroddiad Blynyddol yn cynnwys diweddariad cryno ar weithredu'r Cynllun Gweithredu.

en-gb	Actions – Monitoring & Evaluation
cy-gb	Camau gweithredu - Monitro a Gwerthuso

en-gb	We will develop active travel targets and work with local authorities to develop a consistent local monitoring and reporting framework.
cy-gb	Byddwn yn datblygu targedau teithio llesol a gweithio gydag awdurdodau lleol i ddatblygu fframwaith monitro ac adrodd lleol cyson.

en-gb	We will continue to require Welsh Government funded schemes to be effectively monitored and evaluated.
cy-gb	Byddwn yn parhau i'w gwneud yn ofynnol i gynlluniau sy'n cael eu hariannu gan Lywodraeth Cymru gael eu monitro a'u gwerthuso'n effeithiol.

en-gb	We will explore opportunities to enable and encourage sharing of monitoring and evaluation results
cy-gb	Byddwn yn edrych i mewn i gyfleoedd i alluogi ac annog rhannu canlyniadau monitro a gwerthuso.

en-gb	The Action Plan will be monitored by the Active Travel Board on an ongoing basis, and an update will be included in each Annual Report
cy-gb	Caiff y Cynllun Gweithredu ei fonitro gan y Bwrdd Teithio Llesol yn gyson, a chaiff diweddariad ei gynnwys ym mhob Adroddiad Blynyddol.

en-gb	Annex 2 – Active Travel Board Terms of Reference
cy-gb	Atodiad 2 - Cylch Gorchwyl y Bwrdd Teithio Llesol

en-gb	Purpose and remit
cy-gb	Pwrpas a Chylch Gwaith

en-gb	The Active Travel Board’s purpose is to coordinate activity to support the effective implementation of the Active Travel (Wales) Act 2013.
cy-gb	Diben y Bwrdd Teithio Llesol yw cyd-drefnu gweithgareddau i helpu i weithredu Deddf Teithio Llesol (Cymru) 2013 yn effeithiol.

en-gb	This will include the following specific tasks:
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys y gorchwylion penodol canlynol:

en-gb	Providing input into a review effective delivery of active travel projects and supporting the implementation of any actions arising following consideration by Ministers
cy-gb	Darparu mewnbwn i adolygiad ar gyflawni prosiectau teithio llesol yn effeithiol a bod o gymorth i weithredu unrhyw gamau gweithredu sy'n codi yn dilyn ystyriaeth gan Weinidogion.

en-gb	Advising on the development and implementation of the Active Travel Action Plan, including ensuring delivery within organisation’s area of responsibility
cy-gb	Cynghori ynghylch datblygu a gweithredu'r Cynllun Gweithredu Teithio Llesol, gan gynnwys sicrhau ei fod yn cael ei gyflawni o fewn cylch cyfrifoldeb y sefydliad.

en-gb	Advising on wider activity to support the implementation of the Act and the uptake of active travel
cy-gb	Rhoi cyngor ar weithgaredd ehangach i gynorthwyo i weithredu'r Ddeddf a chynyddu teithio llesol.

en-gb	The role and effectiveness of the Board will be reviewed following the submission of the Existing Route maps by local authorities in September 2015.
cy-gb	Caiff swyddogaeth ac effeithiolrwydd y Bwrdd ei adolygu yn dilyn cyflwyno mapiau'r Llwybrau sy'n bod eisoes gan awdurdodau lleol ym mis Medi 2015.

en-gb	Chair - Professor Stuart Cole Members:
cy-gb	Cadeirydd - Yr Athro Stuart Cole Aelodau:

en-gb	Senior officials representing the following Ministerial portfolios:
cy-gb	Uwch Swyddogion yn cynrychioli'r portffolios Gweinidogaethol canlynol:

en-gb	Economy, Science and Transport
cy-gb	Yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth

en-gb	Education and Skills
cy-gb	Addysg a Sgiliau

en-gb	Natural Resources
cy-gb	Adnoddau Naturiol

en-gb	External stakeholders:
cy-gb	Rhanddeiliaid allanol:

en-gb	Welsh Local Government Association
cy-gb	Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

en-gb	Disability Wales
cy-gb	Anabledd Cymru

en-gb	Living Streets
cy-gb	Strydoedd Byw

en-gb	Sustrans
cy-gb	Sustrans

en-gb	Bicycle Association
cy-gb	Cymdeithas Beiciau

en-gb	Welsh Cycling
cy-gb	Beicio Cymru

en-gb	Ramblers
cy-gb	Ramblers

en-gb	CTC (Cyclists Touring Club)
cy-gb	CTC (Clwb Teithio Beicwyr)

en-gb	Cycle to Work Alliance
cy-gb	Cynghrair Beicio i’r Gwaith

en-gb	Representatives from other departments, organisations and individuals will be invited to attend or present as required.
cy-gb	Gwahoddir cynrychiolwyr adrannau a chyrff eraill ac unigolion i fod yn bresennol neu i roi cyflwyniad yn ôl y gofyn.

en-gb	Operation
cy-gb	Gweithrediad

en-gb	The Board reports to the Minister for Economy, Science and Transport.
cy-gb	Mae'r Bwrdd yn adrodd i Weinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth

en-gb	The full Board will ordinarily meet three times a year.
cy-gb	Bydd y Bwrdd Llawn yn cyfarfod fel rheol dair gwaith y flwyddyn.

en-gb	Any communication required between meetings will be via email.
cy-gb	Bydd unrhyw gyfathrebu fydd ei angen rhwng cyfarfodydd drwy gyfrwng yr e-bost.

en-gb	The Welsh Government will provide the secretariat function for the meetings, issuing invites and drafting notes, and will provide meeting venues in one of its offices.
cy-gb	Llywodraeth Cymru fydd yn darparu'r ysgrifenyddiaeth ar gyfer y cyfarfodydd, yn anfon gwahoddiadau ac yn drafftio nodiadau, a bydd yn darparu man cyfarfod yn un o'i swyddfeydd.

en-gb	Strategic Plan
cy-gb	Cynllun Strategol

en-gb	2019 - 2024
cy-gb	2019 - 2024

en-gb	Where are we now?
cy-gb	Ble ydym ni nawr?

en-gb	Purpose:
cy-gb	Pwrpas:

en-gb	The Planning Inspectorate deals with planning appeals, national infrastructure planning applications, examination of local plans and other planning and specialist casework in England and Wales.
cy-gb	Mae’r Arolygiaeth Gynllunio yn ymdrin ag apeliadau cynllunio, ceisiadau cynllunio seilwaith cenedlaethol, archwilio cynlluniau lleol a gwaith achos cynllunio ac arbenigol arall yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	We deliver decisions, recommendations and advice to customers in an open, fair and impartial manner by:
cy-gb	Rydym yn rhoi penderfyniadau, argymhellion a chyngor i gwsmeriaid mewn modd agored, teg a diduedd trwy:

en-gb	Supporting our customers with an efﬁcient, effective and fair service through sound decision making and recommendations;
cy-gb	Gefnogi ein cwsmeriaid â gwasanaeth effeithlon, effeithiol a theg trwy wneud penderfyniadau ac argymhellion cadarn;

en-gb	Supporting future sustainable development and infrastructure needs;
cy-gb	Cefnogi anghenion seilwaith a datblygu cynaliadwy yn y dyfodol;

en-gb	Helping communities shape where they live by resolving land-use disputes and providing long-term conﬁdence for sound planning at a local and national level;
cy-gb	Helpu cymunedau i ffurﬁo’r ardaloedd lle maen nhw’n byw trwy ddatrys anghydfodau defnydd tir a rhoi hyder tymor hir mewn cynllunio cadarn ar lefel leol a chenedlaethol;

en-gb	Acting as independent experts upholding and promoting quality in the planning system; and Providing a professional and expert service to other government departments and agencies to support the delivery of their objectives.
cy-gb	Gweithredu fel arbenigwyr annibynnol sy’n cynnal a hyrwyddo ansawdd yn y system gynllunio; a Darparu gwasanaeth proffesiynol ac arbenigol i asiantaethau ac adrannau eraill y llywodraeth i’w helpu i gyﬂawni eu hamcanion.

en-gb	Through our work we contribute to the creation of great places by enabling:New homes and communities to be developed where people want to live and work;National infrastructure to be independently considered;
cy-gb	Yn sgil ein gwaith, rydym yn cyfrannu at greu lleoedd gwych trwy alluogi:Cartreﬁ a chymunedau newydd i gael eu datblygu lle mae pobl eisiau byw a gweithio;Seilwaith cenedlaethol i gael ei ystyried yn annibynnol;

en-gb	Local plans to be put in place;
cy-gb	Cynlluniau lleol i gael eu rhoi ar waith;

en-gb	The natural and historic environment to be conserved and enhanced.
cy-gb	Gwarchod a gwella’r amgylchedd naturiol a hanesyddol.

en-gb	Our work plays a critical part in the Ministry of Housing, Communities and Local Government (MHCLG) achieving its objective of delivering the homes the country needs, and we have a clear alignment of our strategy to MHCLG aims.
cy-gb	Mae ein gwaith yn allweddol wrth helpu’r Weinyddiaeth Tai, Cymunedau a Llywodraeth Leol (MHCLG) i gyﬂawni ei nod o ddarparu’r cartreﬁ y mae eu hangen ar y wlad, ac mae ein strategaeth yn cyd-fynd yn eglur â nodau’r MHCLG.

en-gb	We are a demand-led organisation providing statutory functions, partly funded by income.
cy-gb	Rydym yn sefydliad a arweinir gan y galwsy’n darparu swyddogaethau statudol, a ariennir yn rhannol gan incwm.

en-gb	We operate in an increasingly complex planning environment and are dependent upon sought-after, but increasingly scarce, skills in the built environment sector to carry out our work.
cy-gb	Rydym yn gweithredu mewn amgylchedd cynllunio fwyfwy cymhleth ac yn dibynnu ar sgiliau y mae mawr galw amdanynt, ond sy’n gynyddol brin, yn y sector amgylchedd adeiledig i wneud ein gwaith.

en-gb	Demand for our services is unpredictable, but has been increasing and set against a backdrop of a reduction in public funding, an uncertain income stream and a shortage of professional planners in the labour market.
cy-gb	Nid oes modd rhagweld y galw am ein gwasanaethau, ond bu’n cynyddu yn erbyn cefndir o ostyngiad mewn cyllid cyhoeddus, ffrwd incwm ansicr a phrinder cynllunwyr proffesiynol yn y farchnad lafur.

en-gb	In order for us to deliver expected levels of performance we must address the imbalance between demand and supply and transform to provide better customer services.
cy-gb	Er mwyn i ni gyﬂawni’r lefelau perfformiad a ddisgwylir, mae’n rhaid i ni fynd i’r afael â’r anghydbwysedd rhwng y galw a’r cyﬂenwad, a thrawsnewid i ddarparu gwasanaethau cwsmeriaid gwell.

en-gb	Embedding an inclusive culture for staff and investing in our professional development will ensure that we make the most of our skills and are able to recruit the best talent.
cy-gb	Bydd ymsefydlu diwylliant cynhwysol i staff a buddsoddi yn ein datblygiad proffesiynol yn sicrhau ein bod yn gwneud y mwyaf o’n sgiliau ac yn gallu recriwtio’r bobl fwyaf dawnus.

en-gb	Our ongoing Transformation Programme will enable us to better forecast likely future demand for our services and introduce more innovative and ﬂexible processes so we can react quickly to changes and become more resilient.
cy-gb	Bydd ein Rhaglen Drawsnewid barhaus yn ein galluogi i ragweld yn well y galw tebygol am ein gwasanaethau yn y dyfodol a chyﬂwyno prosesau mwy arloesol a hyblyg fel y gallwn ymateb yn gyﬂym i newidiadau a dod yn fwy cydnerth.

en-gb	We will then be in a better position to respond to future challenges such as introducing charging for appeals, increased devolution to Wales and continue implementing the recommendations of the Rosewell inquiry review to halve the average time taken to deal with inquiries by June 2020.
cy-gb	Yna, byddwn mewn sefyllfa well i ymateb i heriau yn y dyfodol, fel cyﬂwyno proses codi tâl ar gyfer apeliadau, mwy o ddatganoli i Gymru a pharhau i weithredu argymhellion adolygiad Rosewell er mwyn haneru’r amser cyfartalog a gymerir i ymdrin ag ymholiadau erbyn mis Meheﬁn 2020.

en-gb	Where we are heading?
cy-gb	I ble rydym ni’n mynd?

en-gb	To provide a customer-focused, professional centre of excellence as trusted, independent and innovative planning experts, meeting the Government’s objectives at a local and national level whilst working with others to improve the planning system.
cy-gb	Darparu canolfan ragoriaeth broffesiynol sy’n canolbwyntio ar y cwsmer fel arbenigwyr cynllunio annibynnol, arloesol y gellir ymddiried ynddynt, gan gyﬂawni amcanion y Llywodraeth ar lefel leol a chenedlaethol ar yr un pryd â gweithio gydag eraill i wella’r system gynllunio.

en-gb	We want the Planning Inspectorate to be an exemplar public service organisation adhering to the principles of sustainable development.
cy-gb	Rydym eisiau i’r Arolygiaeth Gynllunio fod yn sefydliad gwasanaeth cyhoeddus o’r raddﬂaenaf sy’n dilyn egwyddorion datblygu cynaliadwy.

en-gb	Our customers will be provided with an independent, timely, fair, efﬁcient and effective service.
cy-gb	Bydd ein cwsmeriaid yn cael gwasanaeth annibynnol, amserol, teg, effeithlon ac effeithiol.

en-gb	Our advice, recommendations and decisions will be provided to a high standard and we will be trusted and respected for our quality.
cy-gb	Bydd ein cyngor, ein hargymhellion a’n penderfyniadau o safon uchel a bydd pobl yn ymddiried ynom ac yn ein parchu am ein hansawdd.

en-gb	As an organisation we will act responsibly and support the UK and Welsh Governments in their efforts to deliver the 2030 Sustainable Development Goals including sustainable cities and climate action.
cy-gb	Fel sefydliad, byddwn yn gweithredu’n gyfrifol ac yn cefnogi Llywodraeth y Deyrnas Unedig a Llywodraeth Cymru yn eu hymdrechion i gyﬂawni Nodau Datblygu Cynaliadwy 2030, gan gynnwys dinasoedd cynaliadwy a gweithredu ar y newid yn yr hinsawdd.

en-gb	We are committed to making use of our professional expertise to partner and support others to improve the planning system at a local and national level.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i ddefnyddio ein harbenigedd proffesiynol i ffurﬁo partneriaeth ag eraill a’u cynorthwyo i wella’r system gynllunio ar lefel leol a chenedlaethol.

en-gb	We will use this expertise to provide advice and guidance on improving development schemes to reduce the number of proposed developments resorting to appeal against refusal of planning permission.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio’r arbenigedd hwn i roi cyngor ac arweiniad ar wella cynlluniau datblygu er mwyn lleihau nifer y datblygiadau arfaethedigsy’n symud i’r cam apelio yn erbyn gwrthod rhoi caniatâd cynllunio.

en-gb	We will engage with built environment professionals to identify, share and encourage good practice.
cy-gb	Byddwn yn ymgysylltu â gweithwyr proffesiynol ym maes yr amgylchedd adeiledig i amlygu, rhannu ac annog arfer da.

en-gb	We will strive to develop a workforce that is representative of the customers that we serve and that is appropriately resourced, skilled, challenged, inclusive and engaged.
cy-gb	Byddwn yn ymdrechu i ddatblygu gweithlu sy’n gynrychiadol o’r cwsmeriaid yr ydym yn eu gwasanaethau ac sy’n meddu ar adnoddau a sgiliau priodol, sy’n cael ei herio’n briodol, ac sy’n gynhwysol ac yn ymgysylltiedig.

en-gb	We will also aim to reduce the gender pay gap.
cy-gb	Byddwn hefyd yn ceisio lleihau’r bwlch cyﬂog rhwng y rhywiau.

en-gb	We will continue to identify opportunities to deﬁne, trial and implement new and improved services for the beneﬁt of our customers.
cy-gb	Byddwn yn parhau i amlygu cyﬂeoedd i ddifﬁnio, treialu a gweithredu gwasanaethau newydd a gwell er budd ein cwsmeriaid.

en-gb	Our work is underpinned by our values:
cy-gb	Mae ein gwaith wedi’i seilio ar ein gwerthoedd:

en-gb	We are customer focusedWe are open
cy-gb	Rydym yn canolbwyntio ar gwsmeriaidRydym yn agored

en-gb	We are impartialWe are fair
cy-gb	Rydym yn ddidueddRydym yn deg

en-gb	Achieving the vision
cy-gb	Cyﬂawni’r weledigaeth

en-gb	To achieve our vision, we will take a phased approach.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio ymagwedd fesul cam i gyﬂawni ein gweledigaeth.

en-gb	We want to get the basics right so that we are in a strong position to improve the service we deliver to customers before we work with others to improve the experience of the planning process.
cy-gb	Rydym eisiau cael yr hanfodion yn iawn er mwyn i ni fod mewn sefyllfa gref i wella’r gwasanaeth a roddwn i gwsmeriaid cyn i ni weithio gydag eraill i wella’r proﬁad o’r broses gynllunio.

en-gb	In 2017 we embarked upon a Transformation Programme, the largest investment in the Inspectorate in its 100 year history, delivering improvements across people, process and platforms.
cy-gb	Yn 2017, gwnaethom gychwyn Rhaglen Drawsnewid, sef y buddsoddiad mwyaf yn yr Arolygiaeth yn ei hanes 100 mlynedd, gan ddarparu gwelliannau ar draws pobl, prosesau a phlatfformau.

en-gb	It is making signiﬁcant improvements to our casework processes, systems and tools, putting in place a new organisational structure, enhancing our digital capability as well as improving our understanding of customer interests to better meet their needs.
cy-gb	Mae’n gwneud gwelliannau sylweddol i’n prosesau, systemau ac offer gwaith achos, gan sefydlu strwythur sefydliadol newydd, gwella ein gallu digidol a gwella ein dealltwriaeth o fuddiannau cwsmeriaid i allu bodloni eu hanghenion yn well.

en-gb	We have invested in leadership and management learning for all line managers to ensure that our people are led in a performance orientated and inclusive manner.
cy-gb	Rydym wedi buddsoddi mewn hyfforddiant arwain a rheoli ar gyfer pob rheolwr llinell i sicrhau bod ein pobl yn cael eu harwain mewn modd cynhwysol sy’n canolbwyntio ar berfformiad.

en-gb	This programme of change puts in place the foundations for sustained performance recovery and ensures we are ready for future challenges such as increasingly complex casework (e.g. the examination of the Heathrow third runway proposal).
cy-gb	Mae’r rhaglen newid hon yn gosod y sylfeini ar gyfer adfer perfformiad yn barhaus ac yn sicrhau ein bod yn barod ar gyfer heriau’r dyfodol, fel gwaith achos fwyfwy cymhleth (e.e. yr archwiliad o’r cynnig ar gyfer trydedd redfa Heathrow).

en-gb	Our assumption is that our core business will not change over the next few years but our methods of delivery and priorities might.
cy-gb	Nid ydym yn disgwyl i’n busnes craidd newid yn ystod yr ychydig ﬂynyddoedd nesaf, ond gallai ein dulliau darparu a’n blaenoriaethau newid.

en-gb	Our priority right now is to complete the delivery of thesigniﬁcant change activities already in progress;
cy-gb	Ein blaenoriaeth ar hyn o bryd yw cwblhau’r broses o gyﬂawni’r gweithgareddau newid arwyddocaol sydd eisoes ar waith;

en-gb	namely transforming the business and improving our performance.
cy-gb	sef trawsnewid y busnes a gwella ein perfformiad.

en-gb	Alongside this, we will be innovative, and develop and trial new approaches, and systems, preparing us to fully implement those which add the most value to our stakeholders and customers over the next three or four years.
cy-gb	Ochr yn ochr â hyn, byddwn yn arloesol, ac yn datblygu a threialu ymagweddau a systemau newydd, a fydd yn ein paratoi i weithredu’n llawn y rhai sy’nychwanegu’r gwerth mwyaf i’n rhanddeiliaid a’n cwsmeriaid yn ystod y tair neu bedair blynedd nesaf.

en-gb	Our strategic priorities are to:
cy-gb	Dyma ein blaenoriaethau strategol:

en-gb	Deliver excellent customer service
cy-gb	Darparu gwasanaeth cwsmeriaid  rhagorol

en-gb	Increase staff engagement;
cy-gb	Cynyddu ymgysylltiad staff;

en-gb	Improve efﬁciency and  effectiveness
cy-gb	Gwella effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd

en-gb	Identify and trial new approaches and services
cy-gb	Amlygu a threialu dulliau a gwasanaethau newydd

en-gb	An excellent customer service
cy-gb	Gwasanaeth cwsmeriaid rhagorol

en-gb	Customers highly rate our expertise in deciding cases or making recommendations across all areas but our stakeholder survey in 2018 showed that for appeals, nine in ten think we are not quick enough from submission to decision and that the progress of appeals is difﬁcult to track.
cy-gb	Mae cwsmeriaid yn gwerthfawrogi ein harbenigedd wrth benderfynu ar achosion neu wneud argymhellion ym mhob maes. Fodd bynnag, o ran apeliadau, dangosodd ein harolwg rhanddeiliaid yn 2018 fod naw o bob deg yn credu nad ydym yn ddigon cyﬂym o’r adeg cyﬂwyno i wneud penderfyniad a’i bod hi’n anodd olrhain cynnydd apeliadau.

en-gb	There are substantial opportunities for improved transparency and efﬁciency.
cy-gb	Mae llawer o le i wella tryloywder ac effeithlonrwydd.

en-gb	We need to improve the speed of our service across all of our core work and enable our customers to track the progress of appeals.
cy-gb	Mae angen i ni gyﬂymu ein gwasanaeth ar draws ein holl waith craidd a galluogi ein cwsmeriaid i olrhain cynnydd apeliadau.

en-gb	Our casework has seen an 18% increase in volume over the previous spending review period and our funding has not kept pace.
cy-gb	Mae ein gwaith achos wedi cynyddu 18% yn ystod cyfnod yr adolygiad o wariant blaenorol ac nid yw ein cyllid wedi cynyddu yn unol â hynny.

en-gb	We recognise that our performance has declined as a result.
cy-gb	Cydnabyddwn fod ein perfformiad wedi dirywio o ganlyniad.

en-gb	We are responding by investing in our resources (e.g. people, technology and digital solutions) as well as giving our managers the tools needed to forecast and mitigate future performance risks.
cy-gb	Rydym yn ymateb trwy fuddsoddi yn ein hadnoddau (e.e. pobl, technoleg a datrysiadau digidol), yn ogystal â rhoi’r offer y mae eu hangen ar ein rheolwyr i ragweld a lliniaru risgiau i berfformiad yn y dyfodol.

en-gb	We will move towards using innovative, ﬂexible and responsive ways to meet our on- going challenges.
cy-gb	Byddwn yn symud tuag at ddefnyddio ffyrdd arloesol, hyblyg ac ymatebol i ateb ein heriau parhaus.

en-gb	Structural changes to the way the organisation is led and managed will see accountability for performance placed at its core.
cy-gb	Bydd newidiadau strwythurol yn rhoi atebolrwydd am berfformiad wrth wraidd y ffordd y mae’r sefydliad yn cael ei arwain a’i reoli.

en-gb	We have undertaken research to understand the different needs of our customers and are tailoring our services accordingly.
cy-gb	Rydym wedi cynnal ymchwil i ddeall gwahanol anghenion ein cwsmeriaid ac yn teilwra ein gwasanaethau yn unol â hynny.

en-gb	Our customers include local authorities, development corporations, developers, other government departments and agencies, consultants and individuals.
cy-gb	Mae ein cwsmeriaid yn cynnwys awdurdodau lleol, corfforaethau datblygu, datblygwyr, asiantaethau ac adrannau eraill y llywodraeth, ymgynghorwyr ac unigolion.

en-gb	Some have ongoing interaction with us, others may use our services only once.
cy-gb	Mae rhai yn rhyngweithio â ni’n barhaus, tra bydd eraill yn defnyddio ein gwasanaethau unwaith yn unig.

en-gb	Our casework is varied, ranging from national infrastructure applications, development plan examinations and large scale planning appeals, to enforcement and smaller scale planning appeals, tree preservation orders, environmental appeals, rights of way orders and common land applications.
cy-gb	Mae ein gwaith achos yn amrywio o geisiadau seilwaith cenedlaethol, archwilio cynlluniau datblygu ac apeliadau cynllunio ar raddfa fawr, i apeliadau gorfodi a chynllunio ar raddfa lai, gorchmynion diogelu coed, apeliadau amgylcheddol, gorchmynion hawliau tramwy a cheisiadau tir comin.

en-gb	We are tailoring our systems around different work types to enable our processes and services to better meet requirements whilst ensuring that we maintain fairness and quality.
cy-gb	Rydym yn teilwra ein systemau o amgylch gwahanol fathau o waith i alluogi ein prosesau a’n gwasanaethau i fodloni gofynion yn well ar yr un pryd â sicrhau ein bod yn cynnal tegwch ac ansawdd.

en-gb	Improved efﬁciency and effectiveness
cy-gb	Gwell effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd

en-gb	A more effective and efﬁcient organisation - a new senior management structure will be in place in 2019/20 with clear responsibilities and accountabilities.
cy-gb	Sefydliad mwy effeithiol ac effeithlon - bydd strwythur uwch reoli newydd ar waith yn 2019/20 gyda chyfrifoldebau ac atebolrwydd eglur.

en-gb	The redesigned structure will:provide a clear line of accountability for operational performance; enable movement of resources to highest priority work; look ahead and use information effectively to develop longer term strategies;
cy-gb	Bydd y strwythur wedi’i ailgynllunio:yn darparu llinell atebolrwydd eglur ar gyfer perfformiad gweithredol;yn galluogi adnoddau i gael eu symud i’r gwaith uchaf ei ﬂaenoriaeth;yn edrych tuag at y dyfodol ac yn defnyddio gwybodaeth yn effeithiol i ddatblygu strategaethau tymor hwy;

en-gb	andensure our commitment to producing high quality decisions continues.
cy-gb	ac yn sicrhau bod ein hymrwymiad i wneud penderfyniadau o ansawdd uchel yn parhau.

en-gb	We will put in place better information management systems to improve quality and environmental performance across the whole organisation.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu gwell systemau rheoli gwybodaeth i wella ansawdd a pherfformiad amgylcheddol ar draws y sefydliad cyfan.

en-gb	Working collaboratively through a digital service – we will use digital online services as our primary means of interacting with customers, making it easier for them to submit appeals and applications, and providing direct support.
cy-gb	Cydweithio trwy wasanaeth digidol – byddwn yn defnyddio gwasanaethau digidol ar-lein fel ein prif fodd o ryngweithio â chwsmeriaid, gan ei gwneud hi’n haws iddynt gyﬂwyno apeliadau a cheisiadau, a darparu cymorth uniongyrchol.

en-gb	The data that these digital services generate will allow us to target customer self-service and online support more effectively.
cy-gb	Bydd y data a gynhyrchir gan y gwasanaethau digidol hyn yn caniatáu i ni dargedu hunanwasanaeth cwsmeriaid a chymorth ar-lein yn fwy effeithiol.

en-gb	We will seek earlier engagement with appellants or applicants and their representatives to ensure that appeals, applications or plans are submitted correctly and that we have sufﬁcient information to deal with them in a timely manner.
cy-gb	Byddwn yn ceisio ymgysylltu ag apelyddion neu ymgeiswyr a’u cynrychiolwyr yn gynharach i sicrhau bod apeliadau, ceisiadau neu gynlluniau’n cael eu cyﬂwyno’n gywir a bod gennym ni ddigon o wybodaeth i ymdrin â nhw mewn modd amserol.

en-gb	Promoting shared knowledge and a shared understanding – we will enable customers to be in an informed position, making available data about similar cases to their own appeal, which can be taken as a without-prejudice indication of a potential outcome range.
cy-gb	Hyrwyddo gwybodaeth a dealltwriaeth a rennir – byddwn yn galluogi cwsmeriaid i fod mewn sefyllfa wybodus, gan sicrhau bod data ar gael am achosion tebyg i’w hapêl nhw, y gellir ei ystyried yn arwydd diymrwymiad o ystod canlyniadau posibl.

en-gb	We will continue to work collaboratively with all stakeholders in accordance with good public data principles.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gydweithio â’r holl randdeiliaid yn unol ag egwyddorion data cyhoeddus da.

en-gb	We will work towards transforming our services through digital tools to improve the customer experience, offering self-service and faster outcomes.
cy-gb	Byddwn yn gweithio tuag at drawsnewid ein gwasanaethau trwy offer digidol i wella proﬁad cwsmeriaid, gan gynnig hunanwasanaeth a chanlyniadau cyﬂymach.

en-gb	As we move towards becoming a digital organisation we will invest in and develop the digital skills and capabilities to underpin the future of how we operate.
cy-gb	Wrth i ni weithio tuag at ddod yn sefydliad digidol, byddwn yn buddsoddi yn y sgiliau a’r galluoedd digidol i ategu’r ffordd y byddwn yn gweithredu yn y dyfodol, ac yn datblygu’r sgiliau a’r galluoedd hynny.

en-gb	This investment in digital capabilities will enable us to change and develop services to meet the needs of customers.
cy-gb	Bydd y buddsoddiad hwn mewn galluoedd digidol yn ein galluogi i newid a datblygu gwasanaethau i fodloni anghenion cwsmeriaid.

en-gb	Increased staff engagement
cy-gb	Cynyddu ymgysylltiad staff

en-gb	Our people are committed to their work and skilled in delivering it.
cy-gb	Mae ein pobl yn ymrwymedig i’w gwaith ac yn ei wneud yn fedrus.

en-gb	However, we will continue to create and embrace an inclusive culture where staff feel enthusiastic about their work, valued, and positive about the future of the organisation.
cy-gb	Fodd bynnag, byddwn yn parhau i greu ac annog diwylliant cynhwysol lle mae staff yn teimlo’n frwdfrydig ynglŷn â’u gwaith, yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi, ac yn teimlo’n gadarnhaol ynglŷn â dyfodol y sefydliad.

en-gb	We will continue to develop our inclusive leadership capabilities, enriching people’s experience of change and professionally developing all of our staff.
cy-gb	Byddwn yn parhau i ddatblygu ein galluoedd arwain cynhwysol, gan gyfoethogi proﬁad pobl o newid a datblygu ein holl staff yn broffesiynol.

en-gb	We will also focus more on optimising people’s skills and having the right people in the right places to enhance our performance.
cy-gb	Byddwn hefyd yn canolbwyntio mwy ar gynyddu sgiliau pobl i’r eithaf a sicrhau bod y bobl iawn yn y lleoedd iawn i wella ein perfformiad.

en-gb	Identify and trial new approaches and service delivery
cy-gb	Amlygu a threialu dulliau a gwasanaethau newydd

en-gb	We will be innovative and identify and trial new approaches to improve our performance and customer services.
cy-gb	Byddwn yn arloesol ac yn amlygu a threialu dulliau newydd o wella ein perfformiad a’n gwasanaethau cwsmeriaid.

en-gb	We will implement new and different ways of working where they add the most value to our stakeholders and customers.
cy-gb	Byddwn yn gweithredu ffyrdd newydd a gwahanol o weithio lle maennhw’n ychwanegu’r gwerth mwyaf i’n rhanddeiliaid a’n cwsmeriaid.

en-gb	We will also look at how we might best use our skills to work with others as we test new ways of working, where appropriate, to achieve our goal of improving the planning system.
cy-gb	Byddwn hefyd yn edrych ar y ffordd orau o ddefnyddio ein sgiliau i weithio gydag eraill wrth i ni broﬁ ffyrdd newydd o weithio, lle y bo’n briodol, i gyﬂawni ein nod o wella’r system gynllunio.

en-gb	Strategy
cy-gb	Strategaeth

en-gb	The approach we will take to ensure we achieve our vision.
cy-gb	Dyma sut y byddwn yn sicrhau ein bod yn cyﬂawni ein gweledigaeth.

en-gb	In years one and two, we will focus on completing the delivery of our Transformation Programme and Performance Recovery Programme and put in place better management information systems to improve and maintain performance, maintain quality and set environmental standards for the organisation.
cy-gb	Yn ystod blynyddoedd un a dau, byddwn yn canolbwyntio ar gyﬂawni ein Rhaglen Drawsnewid a’n Rhaglen Adfer Perfformiad ac yn rhoi systemau gwybodaeth reoli gwell ar waith i wella a chynnal perfformiad, cynnal ansawdd a gosod safonau amgylcheddol ar gyfer y sefydliad.

en-gb	By spring/summer 2020 we will have performance back on track and sustain this into future years.
cy-gb	Erbyn gwanwyn/haf 2020, byddwn wedi adfer perfformiad ac yn ei gynnal yn y blynyddoedd i ddod.

en-gb	In years three and four, we will maintain (and continue to improve) high levels of performance, start implementing some of the new approaches including management information systems for quality and environmental standards and service delivery, whilst continuing to determine new ways of providing services.
cy-gb	Yn ystod blynyddoedd tri a phedwar, byddwn yn cynnal (ac yn parhau i wella) lefelau uchel o berfformiad ac yn dechrau gweithredu rhai o’r dulliau newydd, gan gynnwys systemau gwybodaeth reoli ar gyfer safonau ansawdd ac amgylcheddol a darparu gwasanaethau, ar yr un pryd â pharhau i bennu ffyrdd newydd o ddarparu gwasanaethau.

en-gb	In year ﬁve we will start to deliver the more ambitious plans for the Inspectorate in its wider role within planning, the exact nature of which will have been developed over years three to four.
cy-gb	Yn ystod blwyddyn pump, byddwn yn dechrau cyﬂawni’r cynlluniau mwy uchelgeisiol ar gyfer yr Arolygiaeth o ran ei rôl ehangach ym maes cynllunio, y bydd eu hunion natur wedi cael ei datblygu yn ystod blynyddoedd tri i bedwar.

en-gb	We will start to provide more detail for year ﬁve as we go through years one and two.
cy-gb	Byddwn yn dechrau darparu mwy o fanylion ar gyfer blwyddyn pump wrth i ni fynd trwy ﬂynyddoedd un a dau.

en-gb	Our strategic objectives convert our purpose, vision and strategy into speciﬁc plans.
cy-gb	Mae ein hamcanion strategol yn trosi ein diben, ein gweledigaeth a’n strategaeth yn gynlluniau penodol.

en-gb	We will align all of our work to these objectives (both our ‘Business as Usual’ as well as our Transformation Programme activities), ensuring we have the right balance of investment and effort across each  of them.
cy-gb	Byddwn yn cysylltu ein holl waith â’r amcanion hyn (ein gweithgareddau ‘Busnes fel Arfer’ yn ogystal â’n gweithgareddau Rhaglen Drawsnewid), gan sicrhau bod gennym y cydbwysedd iawn o fuddsoddiad ac ymdrech ar draws pob un ohonynt.

en-gb	Strategic Objectives
cy-gb	Amcanion Strategol

en-gb	What will we do each year?
cy-gb	Beth fyddwn ni’n ei wneud bob blwyddyn?

en-gb	Years one and two
cy-gb	Blynyddoedd un a dau

en-gb	Deliver an excellent customer service
cy-gb	Darparu gwasanaeth cwsmeriaid  rhagorol

en-gb	Improve our performance to meet core targets across all of our  casework and embedding a performance focused culture within  all staff regardless of their role.
cy-gb	Gwella ein perfformiad er mwyn cyrraedd targedau craidd  ar draws ein holl waith achos ac ymsefydlu diwylliant sy’n  canolbwyntio ar berfformiad ymhlith yr holl staff, ni waeth beth  fo’u rôl.

en-gb	This includes timeliness (performance), e-working and better use of technology to deliver a great digital experience for customers and users, consistency and  communication.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys amseroldeb (perfformiad), e-weithio a defnyddio technoleg yn well i ddarparu proﬁad digidol gwych i gwsmeriaid a defnyddwyr, cysondeb a chyfathrebu.

en-gb	Embed an approach to change that has the user at its heart;
cy-gb	Ymsefydlu ymagwedd at newid sy’n canolbwyntio ar y  defnyddiwr;

en-gb	designing end to end processes and systems that readily meet  customer need and are efﬁcient for staff to use.
cy-gb	cynllunio prosesau a systemau o’r dechrau i’r  diwedd sy’n bodloni anghenion cwsmeriaid yn rhwydd ac sy’n  effeithlon i staff eu defnyddio.

en-gb	Improve efﬁciency and effectiveness
cy-gb	Gwella effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd

en-gb	Provide improved digital solutions to meet our work demands  and also to deliver improved business intelligence ensuring the  right management information is accessible and used effectively  through the business from team level to board.
cy-gb	Darparu gwell datrysiadau digidol i fodloni gofynion ein gwaith  ac i ddarparu gwell gwybodaeth fusnes, gan sicrhau bod y  wybodaeth reoli iawn ar gael ac yn cael ei defnyddio’n effeithiol  ar draws y busnes o lefel tîm i’r bwrdd.

en-gb	This includes processes and structure.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys prosesau a strwythur.

en-gb	Focus on how we can deploy our resources in the most effective way to meet our strategic aims and ensure sustainable performance improvements.
cy-gb	Canolbwyntio ar sut y gallwn drefnu ein hadnoddau yn y ffordd  fwyaf effeithiol i fodloni ein nodau strategol a sicrhau gwelliannau  cynaliadwy i berfformiad.

en-gb	This includes staff deployment plans and processes as well as ensuring strong ﬁnancial controls and plans.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cynlluniau  a phrosesau adleoli staff yn ogystal â sicrhau rheolaeth a  chynlluniau ariannol cryf.

en-gb	Explore ways in which we can become ﬁnancially stronger in the longer term with more ambitious ideas to create greater efﬁciency, improve productivity and optimise our income.
cy-gb	Archwilio sut gallwn fod yn gryfach yn ariannol yn y tymor hwy trwy syniadau mwy uchelgeisiol i greu mwy o effeithlonrwydd, gwella cynhyrchedd a chynyddu ein hincwm i’r eithaf.

en-gb	Increase staff engagement
cy-gb	Cynyddu ymgysylltiad staff

en-gb	This includes leading and managing change,  developing inspiring leaders, fostering  an inclusive organisation, improving  career opportunities, creating a modern  highly skilled professional workforce with  transferable skills across government and  providing clear strategic direction.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys arwain a rheoli newid, datblygu arweinwyr ysbrydoledig, meithrin sefydliad cynhwysol, gwella cyﬂeoedd gyrfaol, creu gweithlu proffesiynol modern tra medrus sydd â sgiliau y gellir eu trosglwyddo ar draws

en-gb	Deliver a strategic workforce plan and organisational design that  means we have the capacity and capability to meet our current  and future needs.
cy-gb	Cyﬂawni cynllun gweithlu strategol a dyluniad sefydliadol sy’n  golygu bod gennym y capasiti a’r gallu i fodloni ein hanghenion  yn awr ac yn y dyfodol.

en-gb	This includes investing in recruitment, training  and development approaches that ensure the right number of  people with the right skills and the right values for our public  purpose.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys buddsoddi mewn  dulliau recriwtio, hyfforddi a datblygu sy’n sicrhau’r nifer briodol  o bobl sydd â’r sgiliau priodol a’r gwerthoedd priodol ar gyfer ein  diben cyhoeddus.

en-gb	Engage our people in deﬁning our desired culture and include as  many people as possible in identifying solutions to improve how  we work.
cy-gb	Annog ein pobl i gyfrannu at ddifﬁnio’r diwylliant a ddymunwn  a chynnwys cynifer o bobl â phosibl wrth amlygu datrysiadau i  wella sut rydym ni’n gweithio.

en-gb	Identify and trial new approaches to  service delivery
cy-gb	Amlygu a threialu dulliau newydd o  ddarparu gwasanaethau

en-gb	Adhering to sustainable development  principles to achieve our goal of improving  the planning system focusing primarily on  improving quality, supply and reducing  inappropriate submissions.
cy-gb	Dilyn egwyddorion datblygu cynaliadwy i gyﬂawni ein nod o wella’r system gynllunio, gan ganolbwyntio’n bennaf ar wella ansawdd,llywodraeth, a darparu cyfeiriad strategol eglur.

en-gb	Focus on deﬁning and trialling non-contentious and simple  changes to approaches that would improve service delivery.
cy-gb	Canolbwyntio ar ddifﬁnio a threialu newidiadau annadleuol  a syml i ddulliau a fyddai’n gwella’r ffordd y darperir  gwasanaethau.

en-gb	Identify relevant management information systems for  quality and environmental performance and agree a plan for  development and implementation, starting with the development  of our environmental policy to look at our own carbon footprint  and use of resources.
cy-gb	Amlygu systemau gwybodaeth reoli perthnasol ar gyfer ansawdd  a pherfformiad amgylcheddol a chytuno ar gynllun ar gyfer  datblygu a gweithredu, gan ddechrau trwy ddatblygu ein polisi  amgylcheddol i ystyried ein hôl troed carbon ein hunain a sut  rydym yn defnyddio adnoddau.

en-gb	Use our knowledge systems approach to understand our impact  on sustainable development as a consequence of our decisions  and recommendations.
cy-gb	Defnyddio ein hymagwedd systemau gwybodaeth i ddeall ein  heffaith ar ddatblygu cynaliadwy o ganlyniad i’n penderfyniadau  a’n hargymhellion.

en-gb	Years three to ﬁve
cy-gb	Blynyddoedd tri i bump

en-gb	Maintain and improve customer  service levels and efﬁciency and  effectiveness (processes and  structure)
cy-gb	Cynnal a gwella lefelau gwasanaeth  cwsmeriaid ac effeithlonrwydd ac  cwsmeriaid.effeithiolrwydd (prosesau a strwythur)

en-gb	Focus on continuous improvement of our operations, which  includes processes and technology, in line with customer  expectations.
cy-gb	Canolbwyntio ar wella ein gweithrediadau’n barhaus, sy’n cynnwys prosesau a thechnoleg, yn unol â disgwyliadau

en-gb	The need to keep abreast of digital change means that we  recognise that we may need another refresh of the technology  being put in place now for the start of the strategic plan towards  the latter years of the plan.
cy-gb	Mae’r angen i ddilyn newidiadau digidol yn golygu ein bod yn  cydnabod y gallai fod angen i ni adnewyddu’r dechnoleg sy’n  cael ei sefydlu yn awr ar gyfer dechrau’r cynllun strategol tua  blynyddoedd olaf y cynllun.

en-gb	Improve and implement new service  delivery (identiﬁed and trialled in years  one to two)
cy-gb	Gwella a gweithredu dulliau newydd o ddarparu gwasanaethau (a amlygwyd ac a dreialwyd yn ystod blynyddoedd  un a dau)

en-gb	Work with policy writers and outline opportunities for  legislative change which, in the ﬁrst instance, would enable  the Inspectorate to be more efﬁcient, effective and ﬁnancially  stronger but also to more radically enable changes that would  deliver better outcomes for the planning system.
cy-gb	Gweithio gyda llunwyr polisi ac amlinellu cyﬂeoedd am newid deddfwriaethol a fyddai, yn y lle cyntaf, yn galluogi’r Arolygiaeth  i fod yn fwy effeithlon ac effeithiol, ac yn gryfach yn ariannol, ond hefyd yn galluogi newidiadau mwy radicalaidd a fyddai’n cyﬂawni canlyniadau gwell i’r system gynllunio.

en-gb	Exploit digital solutions to reduce overheads, including ofﬁce space, by ensuring ﬂexible and smarter working.
cy-gb	Manteisio ar ddatrysiadau digidol i leihau gorbenion, gan gynnwys lle swyddfa, trwy sicrhau dulliau hyblyg a chraffach o weithio.

en-gb	Continue to develop an engaged   and inclusive workforce
cy-gb	Parhau i ddatblygu gweithlu ymgysylltiedig a chynhwysol

en-gb	Continue to embed our employee value proposition by building  on our earlier work on engagement and inclusion.
cy-gb	Parhau i ymsefydlu ein cynnig ynglyn â gwerth gweithwyr trwy ychwanegu at ein gwaith cynharach ar ymgysylltiad a chynhwysiant.

en-gb	Continue to deﬁne, trial and  implement more contentious or  complex changes to approaches  that would improve service delivery
cy-gb	Parhau i ddifﬁnio, treialu a gweithredu newidiadau mwy dadleuol neu gymhleth i ddulliau a  fyddai’n gwella’r ffordd y darperir gwasanaethau

en-gb	Critically assess and take forward the approaches and service  delivery (trialled in years one and two) which are deemed  beneﬁcial.
cy-gb	Asesu’n feirniadol a datblygu’r dulliau a’r ffyrdd o ddarparu gwasanaethau (a dreialwyd yn ystod blynyddoedd un a dau) yr ystyrir eu bod yn fuddiol.

en-gb	Continue to deﬁne and trial more contentious or complex  changes to approaches that would improve service delivery.
cy-gb	Parhau i ddifﬁnio a threialu newidiadau mwy dadleuol neu  gymhleth i ddulliau a fyddai’n gwella’r ffordd y darperir  gwasanaethau.

en-gb	Implement the relevant management information systems to  drive improvements in quality and environmental performance.
cy-gb	Gweithredu’r systemau gwybodaeth reoli perthnasol i ysgogi  gwelliannau o ran ansawdd a pherfformiad amgylcheddol.

en-gb	Use our assessments of our contribution on sustainable development to contribute to our own work and inform policy decision makers.
cy-gb	Defnyddio ein hasesiadau o’n cyfraniad at ddatblygu cynaliadwy i gyfrannu at ein gwaith ein hunain a dylanwadu ar y rhai sy’n gwneud penderfyniadau polisi.

en-gb	Resources
cy-gb	Adnoddau

en-gb	A detailed ﬁnancial plan has been developed for 2019-20.
cy-gb	Mae cynllun ariannol manwl wedi cael ei ddatblygu ar gyfer 2019-20.

en-gb	Based on our best assumptions of the demand for our services we have estimated income for the next ﬁve years and matched against this the resources required to meet this demand.
cy-gb	Yn seiliedig ar ein tybiaethau gorau ynglyn â’r galw am ein gwasanaethau, rydym wedi amcangyfrif incwm ar gyfer y pum mlynedd nesaf a’i gyfateb i’r adnoddau sy’n ofynnol i fodloni’r galw hwn.

en-gb	This will enable us to deliver the strategic objectives and achieve the key milestones set out in this plan.
cy-gb	Bydd hyn yn ein galluogi i wireddu’r amcanion strategol a chyﬂawni’r cerrig milltir allweddol a amlinellir yn y cynllun hwn.

en-gb	Our future direction is seeking to become as much self-funding as possible.
cy-gb	Rydym yn anelu at fod mor hunangynhaliol â phosibl o safbwynt ariannol yn y dyfodol.

en-gb	The ﬁnancial plan assumes that we will deliver the transformation savings set out in our Transformation Programme and that our government sponsor departments will continue to support the Strategic Plan and provide funding at the required levels.
cy-gb	Mae’r cynllun ariannol yn tybio y byddwn yn cyﬂawni’r arbedion trawsnewid a amlinellir yn ein Rhaglen Drawsnewid ac y bydd ein hadrannau noddi yn y llywodraeth yn parhau i gefnogi’r Cynllun Strategol a darparu’r lefelau priodol o gyllid.

en-gb	MHCLG provided us with the resources we requested for performance recovery.
cy-gb	Rhoddodd MHCLG yr adnoddau y gofynnom amdanynt ar gyfer adfer perfformiad.

en-gb	How will we know if we’re successful?
cy-gb	Sut byddwn yn gwybod a ydym yn llwyddiannus?

en-gb	Ultimately our strategy drives the development of all of our business plans and our on-going Transformation Programme.
cy-gb	Yn y pen draw, mae ein strategaeth yn ysgogi datblygiad ein holl gynlluniau busnes a’n Rhaglen Drawsnewid barhaus.

en-gb	We are publishing an annual business plan to support our Strategic Plan which lists speciﬁc projects and activities that will deliver our objectives.
cy-gb	Rydym yn cyhoeddi cynllun busnes blynyddol i gefnogi ein Cynllun Strategol sy’n rhestru prosiectau a gweithgareddau penodol a fydd yn cyﬂawni ein hamcanion.

en-gb	This will contain expected outputs, timescales, milestones and measures for success.
cy-gb	Bydd yn cynnwys canlyniadau disgwyliedig, graddfeydd amser, cerrig milltir a mesurau llwyddiant.

en-gb	We will also be held to account against a series of annually agreed public targets and we are using management information systems to continuously monitor and improve our performance.
cy-gb	Byddwn hefyd yn cael ein dal i gyfrif yn erbyn cyfres o dargedau cyhoeddus y cytunwyd arnynt yn ﬂynyddol, ac rydym yn defnyddio systemau gwybodaeth reoli i fonitro a gwella ein perfformiad yn barhaus.

en-gb	Our Governance Boards provide ongoing delivery assurance.
cy-gb	Mae ein Byrddau Llywodraethu yn darparu sicrwydd parhaus o ran cyﬂawni.

en-gb	We will continue to be open and transparent about the performance of our organisation both in terms of our core frontline activities, covering speed and quality, but also in terms of our ambitions to transform, measured by the savings achieved through our return on investment.
cy-gb	Byddwn yn parhau i fod yn agored a thryloyw ynglyn â pherfformiad ein sefydliad o ran ein gweithgareddau rheng ﬂaen craidd, gan ystyried cyﬂymder ac ansawdd, ond hefyd o ran ein huchelgeisiau i drawsnewid, a fesurir yn ôl yr arbedion a gyﬂawnir trwy ein hadenillion ar fuddsoddiad.

en-gb	Over the next 12 months, we will move towards more sophisticated customer focused targets which offer greater clarity and certainty around the expected level of overall performance.
cy-gb	Yn ystod y 12 mis nesaf, byddwn yn symud tuag at dargedau mwy sofﬁstigedig sy’n canolbwyntio ar gwsmeriaid a fydd yn cynnig mwy o eglurder a sicrwydd ynglyn â’r lefel perfformiad cyffredinol a ddisgwylir.

en-gb	We will regularly review our performance measures through our annual business planning process and through staff, customer and stakeholder engagement.
cy-gb	Byddwn yn adolygu ein mesurau perfformiad yn rheolaidd trwy ein proses cynllunio busnes ﬂynyddol a thrwy ymgysylltu â staff, cwsmeriaid a rhanddeiliaid.

en-gb	After year one, our customers should  experience a more transparent and efﬁcient service, and our staff should experience better use of their skills and a focus on their professional development.
cy-gb	Ar ôl blwyddyn un, dylai ein cwsmeriaid broﬁ gwasanaeth mwy tryloyw ac effeithlon, a dylai ein staff broﬁ gwell defnydd o’u sgiliau a phwyslais ar eu datblygiad proffesiynol.

en-gb	Number:
cy-gb	Rhif

en-gb	A future demand-led fuel poverty scheme to succeed Welsh Government Warm Homes - Nest
cy-gb	Cynllun tlodi tanwydd a arweinir gan alw yn y dyfodol i olynu Cartrefi Clyd Llywodraeth Cymru Nyth

en-gb	The purpose of this consultation is to seek the views of stakeholders on the future of a new demand-led fuel poverty scheme to succeed the Welsh Government Warm Homes - Nest scheme.
cy-gb	Diben yr ymgynghoriad hwn yw ceisio barn rhanddeiliaid ar ddyfodol cynllun tlodi newydd a arweinir gan alw i olynu cynllun Cartrefi Clyd Llywodraeth Cymru - Nyth.

en-gb	Please complete the consultation questionnaire at the end of this document and send to the e-mail address below.
cy-gb	Cwblhewch yr holiadur ymgynghori ar ddiwedd y ddogfen hon a'i anfon i'r cyfeiriad e-bost isod.

en-gb	Alternatively, if you do not want to use the consultation response form, please write with your comments to:
cy-gb	Neu, os nad ydych am ddefnyddio'r ffurflen ymateb i'r ymgynghoriad, anfonwch eich sylwadau ar ffurf ysgrifenedig at:

en-gb	Paul Moyle
cy-gb	Paul Moyle

en-gb	Energy Efficiency & Fuel Poverty Branch
cy-gb	Cangen Effeithlonrwydd Ynni a Thlodi Tanwydd

en-gb	Cardiff CF10 3NQ
cy-gb	Caerdydd CF10 3NQ

en-gb	Further information Large print, Braille and alternative language and related  versions of this document are available on documents  request.
cy-gb	Gellir gwneud cais am fersiynau o’r ddogfen hon mewn print bras, mewn Braille neu mewn ieithoedd eraill. Rhagor o wybodaeth a dogfennau cysylltiedig

en-gb	The Production of Estimated Levels of Fuel Poverty in Wales:
cy-gb	Cynhyrchu amcangyfrifon o lefelau tlodi tanwydd yng Nghymru:

en-gb	2012-2016, Building Research Establishment
cy-gb	2012-2016 - Sefydliad Ymchwil Adeiladu

en-gb	http://gov.wales/statistics-and-research/productionestimated-levels-fuel-poverty/?lang=en.
cy-gb	http://gov.wales/statistics-and-research/productionestimated-levels-fuel-poverty/?lang=cy.

en-gb	Evaluation of the Nest Energy Efficiency Scheme - Miller Research (UK) Ltd http://gov.wales/statistics-and-research/evaluationnest-energy-efficiency-scheme/?lang=en.
cy-gb	Gwerthusiad o Gynllun Effeithlonrwydd Ynni Nyth - Miller Research (UK) Ltd http://gov.wales/statistics-and-research/evaluationnest-energy-efficiency-scheme/?lang=cy.

en-gb	Understanding the Characteristics of Low Income Households Most at Risk from Living in Cold Homes -
cy-gb	Deall Nodweddion Aelwydydd Incwm Isel sydd yn y Perygl Mwyaf o Fyw mewn Cartrefi Oer - Canolfan

en-gb	Centre for Sustainable Energy http://gov.wales/statistics-and-
cy-gb	Ynni Cynaliadwy  http://gov.wales/statistics-and-

en-gb	research/understanding-characteristics-low-incomehouseholds-risk-living-cold-homes/?lang=en.
cy-gb	research/understanding-characteristics-low-incomehouseholds-risk-living-cold-homes/?lang=cy.

en-gb	Contact details
cy-gb	Manylion Cysylltu

en-gb	For further information:
cy-gb	Am ragor o wybodaeth:

en-gb	Domestic Energy Efficiency & Fuel Poverty
cy-gb	Effeithlonrwydd Ynni a Thlodi Tanwydd

en-gb	Data protection
cy-gb	Diogelu Data

en-gb	How the views and information you give us will be used
cy-gb	Sut y byddwn yn defnyddio’r farn a’r wybodaeth a roddwch inni.

en-gb	Names or addresses we blank out might still get published later, though we do not think this would happen very often.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd yr enwau a’r cyfeiriadau y byddwn wedi’u cuddio yn cael eu cyhoeddi’n ddiweddarach, er nad yw hynny’n debygol o ddigwydd yn aml iawn.

en-gb	However, the law also allows us to withhold information in some circumstances.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r gyfraith hefyd yn caniatáu i ni gadw gwybodaeth yn ôl dan rai amgylchiadau.

en-gb	We would get in touch with the person and ask their views before we finally decided to reveal the information.
cy-gb	Byddem yn cysylltu â’r unigolyn ac yn gofyn am ei farn cyn gwneud unrhyw benderfyniad terfynol i ddatgelu’r wybodaeth.

en-gb	Contents
cy-gb	Contents

en-gb	Introduction                   2
cy-gb	Cyflwyniad                   2

en-gb	Background                   2
cy-gb	Cefndir                     2

en-gb	Fuel poverty                   2
cy-gb	Tlodi Tanwydd                  2

en-gb	Welsh Government Warm Homes - Nest           3
cy-gb	Cartrefi Clyd Llywodraeth Cymru - Nyth                  3

en-gb	What is the evidence for change?
cy-gb	Beth yw'r Dystiolaeth o blaid Newid?

en-gb	Evaluation of the Nest Energy Efficiency Scheme - Miller  Research (UK) Ltd   7
cy-gb	Gwerthusiad o Gynllun Effeithlonrwydd Ynni Nyth - Miller Research  (UK) Ltd7

en-gb	Understanding the Characteristics of Low Income Households Most at Risk from Living in Cold Homes
cy-gb	Deall Nodweddion Aelwydydd Incwm Isel sydd yn y Perygl Mwyaf  o Fyw mewn Cartrefi Oer

en-gb	Additional work on tenure & energy efficiency rating        9
cy-gb	Gwaith Ychwanegol ar Ddeiliadaeth Eiddo a Sgôr Effeithlonrwydd Ynni  9

en-gb	What are we proposing?
cy-gb	Beth rydym yn ei gynnig?

en-gb	What support should the scheme offer?
cy-gb	Pa gymorth y dylai'r cynllun ei gynnig?

en-gb	Spending caps on energy efficiency measures per household     11
cy-gb	Terfynau Gwario ar Fesurau Effeithlonrwydd Ynni fesul Aelwyd    11

en-gb	Who should be eligible for the new scheme?
cy-gb	Pwy ddylai gael ymuno â'r cynllun newydd?

en-gb	How do applicants demonstrate eligibility?
cy-gb	Sut mae ymgeiswyr yn dangos eu bod yn gymwys?

en-gb	Targeting the eligible group              16
cy-gb	Targedu'r Grŵp cymwys                16

en-gb	Welsh Government has a statutory obligation under the Warm Homes and Energy Conservation Act 2000 to eradicate fuel poverty, as far as is reasonably practicable, in all households in Wales by 2018.
cy-gb	Yn unol â Deddf Cartrefi Cynnes ac Arbed Ynni 2000 mae gan Lywodraeth Cymru rwymedigaeth statudol i ddileu tlodi tanwydd, i'r graddau y bo'n rhesymol ymarferol, ymhob aelwyd yng Nghymru erbyn 2018.

en-gb	There are three main factors that influence whether a household will be in fuel poverty.  These are household income, energy prices and the energy efficiency of the home.
cy-gb	Mae tri phrif ffactor sy'n pennu p'un a fydd aelwyd mewn tlodi tanwydd, sef ei incwm, prisiau ynni ac effeithlonrwydd ynni'r cartref.

en-gb	Welsh Government has limited powers to tackle low income and energy prices, making the eradication of fuel poverty a real challenge.
cy-gb	Prin yw pwerau Llywodraeth Cymru i ymdrin ag incwm isel a phrisiau ynni, sy'n golygu ei bod yn anodd dileu tlodi tanwydd.

en-gb	However, where we can make a significant difference is in improving the energy efficiency of homes in Wales.
cy-gb	Fodd bynnag, gallwn wneud gwahaniaeth mawr drwy wella effeithlonrwydd ynni cartrefi yng Nghymru.

en-gb	This is the most sustainable way to reduce energy bills in the long term.
cy-gb	Dyma'r ffordd fwyaf cynaliadwy o leihau biliau ynni yn yr hirdymor.

en-gb	Our Fuel Poverty Strategy sets out the actions we will take to reduce the number of households in Wales living in fuel poverty.
cy-gb	Mae ein Strategaeth Tlodi Tanwydd yn nodi'r camau a gymerwn i leihau nifer yr aelwydydd yng Nghymru sy'n byw mewn tlodi tanwydd.

en-gb	A key action in the Strategy is to provide a demand-led all-Wales fuel poverty scheme targeted at those householders most in need and living in the most energy inefficient homes, complemented by area-based investment.
cy-gb	Cam allweddol yn y Strategaeth yw cyflwyno cynllun tlodi tanwydd i Gymru gyfan a arweinir gan alw sy'n targedu'r deiliaid tai hynny sydd â'r angen mwyaf ac sy'n byw yn y cartrefi mwyaf aneffeithlon o ran ynni, a ategir gan fuddsoddiad yn seiliedig ar ardal.

en-gb	Demand-led support to improve the energy efficiency of low income homes across Wales is delivered through the Welsh Government Warm Homes - Nest scheme.
cy-gb	Darperir cymorth a arweinir gan alw i wella effeithlonrwydd ynni cartrefi incwm isel ledled Cymru drwy gynllun Cartrefi Clyd Llywodraeth Cymru - Nyth.

en-gb	Support to improve homes in the most deprived areas of Wales is delivered through Warm Homes Arbed schemes.
cy-gb	Darperir cymorth i wella cartrefi yn y rhannau mwyaf difreintiedig o Gymru drwy gynlluniau Arbed Cartrefi Clyd.

en-gb	Nest and Arbed are continuing in 2016/17.
cy-gb	Bydd Nyth ac Arbed yn parhau yn 2016/17.

en-gb	However, the scheme manager contract for the Nest scheme is due to end on 31 August 2017.
cy-gb	Fodd bynnag, bydd contract rheoli cynllun Nyth yn dod i ben ar 31 Awst 2017.

en-gb	The Cabinet Secretary for Environment and Rural Affairs has agreed to continue investing in a demand-led scheme from September 2017 and this consultation seeks the views of stakeholders on the design and delivery of a new scheme.
cy-gb	Mae Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig wedi cytuno i barhau i fuddsoddi mewn cynllun a arweinir gan alw o fis Medi 2017 a diben yr ymgynghoriad hwn yw ceisio barn rhanddeiliaid ar y broses o ddylunio a chyflwyno cynllun newydd.

en-gb	Fuel Poverty
cy-gb	Tlodi Tanwydd

en-gb	In Wales, a household is defined as being in fuel poverty if it would be required to spend more than 10 per cent of its income (including Housing Benefit, Income Support for Mortgage Interest or council tax benefits) on all household fuel use, in order to maintain a satisfactory heating regime.
cy-gb	Yng Nghymru, ystyrir bod aelwyd mewn tlodi tanwydd os byddai angen iddo wario mwy na 10 y cant o'i incwm (gan gynnwys Budd-dal Tai, Cymorth Incwm ar gyfer Llog ar Forgais neu fudd-daliadau'r dreth gyngor) ar yr holl danwydd a ddefnyddir gan yr aelwyd, er mwyn cynnal digon o wres.

en-gb	Households who are required to spend more than 20 per cent are considered to be in severe fuel poverty.
cy-gb	Ystyrir bod aelwydydd sy'n gorfod gwario mwy nag 20% mewn tlodi tanwydd difrifol.

en-gb	The most recent Welsh Government statistics on fuel poverty in Wales are modelled estimates for 2012 to 2016 produced by the Building Research Establishment (BRE).
cy-gb	Mae'r ystadegau mwyaf diweddar gan Lywodraeth Cymru ar dlodi tanwydd yng Nghymru yn amcangyfrifon a fodelwyd ar gyfer 2012-16 a luniwyd gan y Sefydliad Ymchwil Adeiladu (BRE).

en-gb	BRE’s report, “The Production of Estimated Levels of Fuel Poverty in Wales: 20122016“, was published on 11 July 2016.
cy-gb	Cyhoeddwyd adroddiad BRE, sef “The Production of Estimated Levels of Fuel Poverty in Wales: 2012-2016“, ar 11 Gorffennaf 2016.

en-gb	The report provides estimates of fuel poverty and severe fuel poverty in all households, fuel poverty in vulnerable households and fuel poverty in social housing from 2012 to 2016.
cy-gb	Rhydd yr adroddiad amcangyfrifon o dlodi tanwydd a thlodi tanwydd difrifol ar bob aelwyd, tlodi tanwydd ar aelwydydd agored i niwed a thlodi tanwydd mewn tai cymdeithasol rhwng 2012 a 2016.

en-gb	The research also estimates the impact of energy efficiency improvements on levels of fuel poverty.
cy-gb	Mae'r ymchwil hefyd yn amcangyfrif effaith gwelliannau o ran effeithlonrwydd ynni ar lefelau o dlodi tanwydd.

en-gb	A copy of the report can be found at:
cy-gb	Gellir gweld copi o'r adroddiad yn:

en-gb	http://gov.wales/statistics-and-research/production-estimatedlevels-fuel-poverty/?lang=en.
cy-gb	http://gov.wales/statistics-and-research/production-estimatedlevels-fuel-poverty/?lang=en.

en-gb	The table below shows the modelled estimates of fuel poverty in Wales in 2016.
cy-gb	Dengys y tabl isod yr amcangyfrifon a fodelwyd o dlodi tanwydd yng Nghymru yn 2016.

en-gb	Estimated number of fuel poor households in 2016
cy-gb	Nifer amcangyfrifedig o aelwydydd mewn tlodi tanwydd yn 2016

en-gb	The table shows that the impact of energy efficiency improvements has been to reduce the estimated levels of:
cy-gb	Dengys y tabl fod gwelliannau o ran effeithlonrwydd ynni wedi arwain at ostwng lefelau amcangyfrifedig o:

en-gb	fuel poverty in all households by approximately 80,000 households (6 percentage points)
cy-gb	dlodi tanwydd ar bob aelwyd tua 80,000 o aelwydydd (6 phwynt canran)

en-gb	severe fuel poverty in all households by approximately 17,000 households (2 percentage points)
cy-gb	tlodi tanwydd difrifol ar bob aelwyd tua 17,000 o aelwydydd (2 bwynt canran)

en-gb	fuel poverty in vulnerable households by approximately 73,000 households (7 percentage points)
cy-gb	tlodi tanwydd ar aelwydydd agored i niwed tua 73,000 o aelwydydd (7 pwynt canran)

en-gb	fuel poverty in social housing by approximately 16,000 households (7 percentage points).
cy-gb	tlodi tanwydd mewn tai cymdeithasol tua 16,000 o aelwydydd (7 pwynt canran)

en-gb	Welsh Government Warm Homes - Nest
cy-gb	Cartrefi Clyd Llywodraeth Cymru - Nyth

en-gb	The Nest scheme is now in its sixth year.
cy-gb	Mae cynllun Nyth bellach yn ei chweched flwyddyn.

en-gb	It provides people in Wales with access to a range of advice and support including saving energy, money management, fuel tariffs, and referrals for Benefit Entitlement Checks (BEC) and Warm Homes Discount (WHD) rebates.
cy-gb	Mae'n galluogi pobl yng Nghymru i gael gafael ar amrywiaeth o gyngor a chymorth gan gynnwys arbed ynni, rheoli arian, tariffau tanwydd, ac atgyfeiriadau am Wiriadau Hawl i Fudd-daliadau (BEC) ac ad-daliadau Gostyngiad Cartrefi Clyd (WHD).

en-gb	In addition to advice, Nest offers a package of free home energy improvements to households who meet all of the following criteria:
cy-gb	Yn ogystal â chyngor, mae NEST yn cynnig pecyn o welliannau ynni am ddim i aelwydydd sy'n bodloni'r holl feini prawf canlynol:

en-gb	they are in receipt of a qualifying means tested benefit (MTB)
cy-gb	maent yn cael budd-dal sy'n dibynnu ar brawf modd cymwys (MTB)

en-gb	they live in a privately owned or privately rented home
cy-gb	maent yn byw mewn cartref eiddo preifat neu rentu preifat

en-gb	they live in an energy inefficient home (Energy Performance Certificate (EPC) rating of E, F or G).
cy-gb	maent yn byw mewn cartref nad yw'n effeithlon o ran ynni (sgôr Tystysgrif Perfformiad Ynni (EPC) o E, F neu G).

en-gb	The current qualifying means tested benefits include:
cy-gb	Ar hyn o bryd mae'r budd-daliadau sy'n dibynnu ar brawf modd cymwys yn cynnwys:

en-gb	Child Tax Credit:
cy-gb	Credyd Treth Plant:

en-gb	money coming in is below £16,105 a year
cy-gb	mae'r arian sy'n dod i mewn o dan £16,105 y flwyddyn

en-gb	Council Tax Benefit (reductions and discounts do not qualify on their own)
cy-gb	Budd-dal y Dreth Gyngor (nid yw gostyngiadau a disgowntiau yn gymwys ar eu pen eu hunain)

en-gb	Housing Benefit
cy-gb	Budd-dal Tai

en-gb	Income-based Jobseeker’s Allowance
cy-gb	Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm

en-gb	Income-related Employment and Support Allowance
cy-gb	Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn gysylltiedig ag incwm

en-gb	Income Support
cy-gb	Cymhorthdal Incwm

en-gb	Pension Credit
cy-gb	Credyd Pensiwn

en-gb	Working Tax Credit:
cy-gb	Credyd Treth Gwaith:

en-gb	money coming in is below £16,105 a year.
cy-gb	mae'r arian sy'n dod i mewn o dan £16,105 y flwyddyn.

en-gb	Nest also offers partial grant vouchers of £125 for loft insulation and £150 for cavity wall insulation for vulnerable households who do not meet the full eligibility criteria for a package of measures.
cy-gb	Mae Nyth hefyd yn cynnig talebau grant rhannol o £125 am inswleiddio atig a £150 am inswleiddio wal geudod i aelwydydd agored i niwed nad ydynt yn bodloni'r holl feini prawf cymhwysedd ar gyfer pecyn o fesurau.

en-gb	A vulnerable household is defined as a household with someone who is:
cy-gb	Ystyrir bod aelwyd agored i niwed yn un sy'n cynnwys rhywun sy'n:

en-gb	aged 60 or over
cy-gb	60 oed neu drosodd

en-gb	disabled or chronically ill
cy-gb	anabl neu â salwch cronig

en-gb	pregnant
cy-gb	beichiog

en-gb	a child or young person under the age of 25.
cy-gb	plentyn neu berson ifanc o dan 25 oed.

en-gb	Take up of these grants has historically been very low, with less than 50 vouchers being claimed in the first 5 years of the scheme.
cy-gb	Yn hanesyddol bu'r defnydd o'r grantiau hyn yn isel iawn, gyda llai na 50 o dalebau yn cael eu hawlio yn ystod pum mlynedd cyntaf y cynllun.

en-gb	The Nest scheme is managed by British Gas, with the Energy Saving Trust (EST) as a sub-contractor.
cy-gb	Caiff cynllun Nyth ei reoli gan Nwy Prydain, gyda'r Ymddiriedolaeth Arbed Ynni yn isgontractwr.

en-gb	The scheme operates a front-end call handling and advice service, which is delivered by EST, and undertakes an initial assessment of the caller’s eligibility for a package of home energy improvements.
cy-gb	Mae'r cynllun yn gweithredu gwasanaeth cyngor a derbyn galwadau pen-blaen, a ddarperir gan yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni, a bydd yn cynnal asesiad cychwynnol o gymhwysedd y sawl sy'n ffonio am becyn o welliannau ynni yn y cartref.

en-gb	Where the caller meets the eligibility criteria, based on the information they have provided, EST refer the application to British Gas for a whole house assessment.
cy-gb	Pan fydd y sawl sy'n ffonio yn bodloni'r meini prawf cymhwysedd, yn seiliedig ar y wybodaeth a roddwyd ganddynt, bydd yr Ymddiriedolaeth Arbed Ynni yn atgyfeirio'r cais i Nwy Prydain am asesiad o'r cartref cyfan.

en-gb	EST also operate the scheme’s advice service, both providing direct advice and referring individuals to partner organisations for advice and support.
cy-gb	Mae'r Ymddiriedolaeth Arbed Ynni hefyd yn gweithredu gwasanaeth cyngor y cynllun, sy'n darparu cyngor uniongyrchol ac yn atgyfeirio unigolion i sefydliadau partner am gyngor a chymorth.

en-gb	Overview of the Nest Scheme
cy-gb	Trosolwg o Gynllun Nyth

en-gb	Where a household is identified as being potentially eligible for home energy improvements, a fully qualified Nest energy assessor visits the customer’s home to confirm their eligibility, and to complete a whole house assessment to identify the most appropriate and cost effective measures for the property and the customer.
cy-gb	Pan nodir y gall fod aelwyd yn gymwys i gael gwelliannau ynni i'r cartref, bydd un o aseswyr cwbl gymwysedig Nyth yn ymweld â chartref y cwsmer er mwyn cadarnhau ei fod yn gymwys, ac i gwblhau asesiad o'r cartref cyfan er mwyn nodi'r mesurau mwyaf priodol a chost-effeithiol ar gyfer yr eiddo a'r cwsmer.

en-gb	Nest home energy improvement packages are designed for individual properties so there is no standard package of measures.
cy-gb	Cynllunnir pecynnau gwella ynni cartref Nyth ar gyfer eiddo unigol felly nid oes pecyn safonol o fesurau.

en-gb	The most appropriate and cost effective solution recommended might include a new boiler, central heating system, loft insulation or cavity wall insulation, and some may include newer technologies like air source heat pumps and external wall insulation.
cy-gb	Gallai'r pecyn mwyaf priodol a chost-effeithiol a gynigir gynnwys boeler newydd, system gwres canolog, inswleiddio atig neu wal geudod, a gall rhai gynnwys technolegau mwy newydd fel pympiau gwres ffynhonnell aer ac inswleiddio wal allanol.

en-gb	Central heating systems represent the majority of works undertaken by the Nest scheme.
cy-gb	Systemau gwres canolog sy'n cyfrif am y rhan fwyaf o'r gwaith a wneir gan gynllun Nyth.

en-gb	These include multiple measures e.g. a boiler, radiators, room thermostats, thermostatic radiator valves and pipe work, where required.
cy-gb	Mae'r rhain yn cynnwys sawl mesur e.e. boeler, rheiddiaduron, thermostatau ystafell, falfiau rheiddiadur thermostatig a gwaith pibell, lle bo angen.

en-gb	In order to ensure that cost effective measures are prioritised, there are currently spending caps for improvement works in each dwelling.
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod mesurau cost-effeithiol yn cael eu blaenoriaethu, ceir terfynau gwario ar gyfer gwelliannau ym mhob annedd ar hyn o bryd.

en-gb	These are caps of £8,000 for on-gas properties and £12,000 for off-gas properties to take the property up to a maximum EPC C, where it is appropriate and cost effective to do so.
cy-gb	Y rhain yw £8,000 ar gyfer eiddo â chyflenwad nwy a £12,000 ar gyfer eiddo heb gyflenwad nwy fel bod yr eiddo yn cyflawni sgôr C EPC fan bellaf, lle bo'n briodol ac yn gost-effeithiol i wneud hynny.

en-gb	The higher cap for off-grid properties reflects the high cost of available heating sources for these properties.
cy-gb	Mae'r terfyn uwch ar gyfer eiddo nad yw ar y grid yn adlewyrchu cost uchel y ffynonellau gwres sydd ar gael ar gyfer y fath eiddo.

en-gb	Applications are currently accepted from owner occupiers and tenants in private rented properties.
cy-gb	Ar hyn o bryd derbynnir ceisiadau gan berchennog-ddeiliaid a thenantiaid mewn eiddo rhentu preifat.

en-gb	However, in the case of private rented properties, if the scheme has already improved three properties in the same landlord portfolio, any subsequent applications for that landlord portfolio are referred to the Welsh Government for determination.
cy-gb	Fodd bynnag, yn achos eiddo rhentu preifat, os bydd y cynllun eisoes wedi gwella tri eiddo sy'n rhan o bortffolio'r un landlord, caiff unrhyw geisiadau dilynol ar gyfer y portffolio hwnnw eu cyfeirio at Lywodraeth Cymru am benderfyniad.

en-gb	Under the existing contract, Nest aims to provide advice and support to up to 15,000 householders per annum, with around 4,000 of these householders receiving home energy improvements.
cy-gb	O dan y contract presennol, mae Nyth yn anelu at roi cyngor a chymorth i hyd at 15,000 o aelwydydd bob blwyddyn, gyda thua 4,000 o'r aelwydydd hyn yn cael gwelliannau ynni i'r cartref.

en-gb	In its first 5 years, Nest provided advice to over 85,000 householders, with over 23,700 of these householders benefiting from a package of home energy efficiency improvements.
cy-gb	Yn ystod ei bum mlynedd cyntaf, darparodd Nyth gyngor i fwy nag 85,000 o aelwydydd, gyda mwy na 23,700 o'r rhain yn cael pecyn o welliannau effeithlonrwydd ynni i'r cartref.

en-gb	These figures exceeded the original targets.
cy-gb	Rhagorodd y ffigurau hyn ar y targedau gwreiddiol.

en-gb	Nest has enabled over 1,200 households to access new or additional benefits, worth an average of over £1,900 of additional income per household per annum and has enabled over 1,000 households to access a Warm Home Discount rebate on their electricity bill.
cy-gb	Mae Nyth wedi galluogi mwy na 1,200 o aelwydydd i hawlio budd-daliadau newydd neu ychwanegol, sy'n werth mwy na £1,900 o incwm ychwanegol fesul aelwyd y flwyddyn ar gyfartaledd, ac mae wedi galluogi mwy na 1,000 o aelwydydd i gael addaliad Gostyngiad Cartrefi Clyd ar eu bil trydan.

en-gb	This equates to a total saving on electricity bills in Wales of over £140,000.
cy-gb	Mae hyn yn cyfateb i arbed cyfanswm o fwy na £140,000 ar filiau trydan yng Nghymru.

en-gb	An important objective of a demand-led scheme is to enable additional funding to be levered into Wales from energy supplier obligations (ECO).
cy-gb	Un o amcanion pwysig cynllun a arweinir gan alw yw galluogi cyllid ychwanegol i ddod i mewn i Gymru drwy rwymedigaethau cyflenwyr ynni (ECO).

en-gb	In the last five years, Nest has successfully levered in over £10 million of funding from ECO, enabling more households in Wales to benefit from energy efficiency improvements.
cy-gb	Yn y pum mlynedd diwethaf, mae Nyth wedi llwyddo i sicrhau mwy na £10 miliwn drwy ECO, gan alluogi mwy o aelwydydd yng Nghymru i gael gwelliannau effeithlonrwydd ynni.

en-gb	Nest is a successful scheme and Welsh Government wants to build on that success.
cy-gb	Mae Nyth yn gynllun llwyddiannus ac mae Llywodraeth Cymru am adeiladu ar y llwyddiant hwnnw.

en-gb	However, there is evidence that changes to the existing scheme could further improve the targeting of and support for households most in need and most at risk from living in a cold home.
cy-gb	Fodd bynnag, mae tystiolaeth y gallai newidiadau i'r cynllun presennol wella'r gwaith o dargedu a chynorthwyo'r aelwydydd hynny â'r angen mwyaf ac sy'n wynebu'r risg fwyaf rhag byw mewn cartref oer.

en-gb	The evidence for change is set out in the following section.
cy-gb	Cyflwynir y dystiolaeth o blaid newid yn yr adran isod.

en-gb	In deciding whether the Welsh Government should continue to offer a demand-led fuel poverty scheme, we have considered the outcome of the BRE research on estimated levels of fuel poverty in Wales.
cy-gb	Wrth benderfynu p'un a ddylai Llywodraeth Cymru barhau i gynnig cynllun tlodi tanwydd a arweinir gan alw, rydym wedi ystyried canlyniad ymchwil BRE ar y lefelau amcangyfrifedig o dlodi tanwydd yng Nghymru.

en-gb	Whilst the research shows that the estimated number of households in fuel poverty has reduced since 2012, around 23 per cent of all households in Wales are estimated to be in fuel poverty in 2016.
cy-gb	Er bod yr ymchwil yn dangos bod y nifer amcangyfrifedig o aelwydydd sydd mewn tlodi tanwydd wedi lleihau ers 2012, amcangyfrifir bod tua 23 y cant o'r aelwydydd yng Nghymru mewn tlodi tanwydd yn 2016.

en-gb	This supports the case for continued action on fuel poverty, with support prioritised to low income households who are most at risk from living in cold homes.
cy-gb	Mae hyn yn cefnogi'r achos dros barhau i weithredu ar dlodi tanwydd, gyda chymorth yn targedu aelwydydd incwm isel sy'n wynebu'r risg fwyaf o fyw mewn cartrefi oer.

en-gb	The BRE research highlights the positive impact of home energy efficiency improvements on levels of fuel poverty.
cy-gb	Mae ymchwil BRE yn tanlinellu effaith gadarnhaol gwelliannau o ran effeithlonrwydd ynni cartrefi ar lefelau o dlodi tanwydd.

en-gb	This indicates that an all-Wales scheme supporting low income households with such provisions, alongside a comprehensive package of advice and other support, continues to be a highly effective way to further reduce levels of fuel poverty.
cy-gb	Dengys fod cynllun ar gyfer Cymru gyfan sy'n cefnogi aelwydydd incwm isel â darpariaethau o'r fath, ynghyd â phecyn cynhwysfawr o gyngor a chymorth arall, yn ffordd hynod effeithiol o ostwng lefelau o dlodi tanwydd ymhellach.

en-gb	In considering how a future scheme should be delivered, and which households should be prioritised for support, we have fully considered the findings of the independent evaluation of the Nest scheme, conducted by Miller Research (UK) Ltd.
cy-gb	Wrth ystyried sut y dylid cyflwyno cynllun yn y dyfodol, a pha aelwydydd a ddylai gael cymorth gyntaf, rydym wedi ystyried canfyddiadau'r gwerthusiad annibynnol o gynllun Nyth, a gynhaliwyd gan Miller Research (UK) Ltd, yn llawn.

en-gb	We have also taken account of another piece of research undertaken by the Centre for Sustainable Energy (CSE), which examined the characteristics of households most at risk of the cold.
cy-gb	Rydym hefyd wedi ystyried darn arall o ymchwil a gynhaliwyd gan y Ganolfan Ynni Cynaliadwy (CSE), a edrychodd ar nodweddion aelwydydd sy'n wynebu'r risg fwyaf o fod yn oer.

en-gb	The main findings of these reports are set out below.
cy-gb	Nodir prif ganfyddiadau'r adroddiadau hyn isod.

en-gb	Evaluation of the Nest Energy Efficiency Scheme - Miller Research (UK) Ltd
cy-gb	Gwerthusiad o Gynllun Effeithlonrwydd Ynni Nyth - Miller Research (UK) Ltd

en-gb	In 2014, the Welsh Government commissioned an independent evaluation of the Nest scheme to assess whether or not it had met its objectives.
cy-gb	Yn 2014, comisiynodd Llywodraeth Cymru werthusiad annibynnol o gynllun Nyth er mwyn asesu p'un a oedd wedi cyflawni ei amcanion ai peidio.

en-gb	The evaluation looked at the extent to which the scheme had reached households most in need, had resulted in energy savings for householders and had provided value for money.
cy-gb	Ystyriodd y gwerthusiad i ba raddau roedd y cynllun wedi cyrraedd aelwydydd â'r angen mwyaf, arbed ynni i aelwydydd a sicrhau gwerth am arian.

en-gb	The full report was published in March 2015.
cy-gb	Cafodd yr adroddiad llawn ei gyhoeddi ym mis Mawrth 2015.

en-gb	The main report and an Executive Summary can be found at:
cy-gb	Mae'r prif adroddiad a Chrynodeb Gweithredol ar gael yn:

en-gb	http://gov.wales/statistics-and-research/evaluation-nest-energyefficiency-scheme/?lang=en.
cy-gb	http://gov.wales/statistics-and-research/evaluation-nest-energy-efficiencyscheme/?lang=cy.

en-gb	The findings of the evaluation were extremely positive, including in relation to scheme management and customer experience, the extent to which the most vulnerable households had been reached, and the benefits to households that received advice and improvement measures.
cy-gb	Roedd canfyddiadau'r gwerthusiad yn hynod gadarnhaol, gan gynnwys mewn perthynas â rheoli'r cynllun a phrofiad cwsmeriaid, i ba raddau y cyrhaeddwyd yr aelwydydd mwyaf agored i niwed, a'r buddiannau i aelwydydd a gafodd gyngor a mesurau gwella.

en-gb	In addition, the scheme had delivered wider economic benefits in terms of support for SMEs and the creation of jobs, apprenticeships and training opportunities.
cy-gb	Hefyd, roedd y cynllun wedi sicrhau buddiannau economaidd ehangach o ran cynorthwyo BBaChau a chreu swyddi, prentisiaethau a chyfleoedd hyfforddiant.

en-gb	The most significant and widely stated impacts of the scheme have been increased confidence in and reduced concern about heating homes.
cy-gb	Effeithiau mwyaf arwyddocaol y cynllun, a'r rhai a nodwyd yn eang, fu mwy o hyder ynghylch gwresogi cartrefi a llai o bryder am hynny.

en-gb	This resulted from both energy efficiency measures and advice to households.
cy-gb	Deilliodd hyn o fesurau effeithlonrwydd ynni a chyngor i aelwydydd.

en-gb	For some households, benefits extended to both mental and physical health improvements.
cy-gb	Yn achos rhai aelwydydd, roedd y buddiannau'n ymestyn i welliannau iechyd meddyliol a chorfforol.

en-gb	Whilst some benefited from energy bill savings, for others, new systems and increased efficiency have enabled them to use heating and hot water that they could not afford before, thereby improving their living conditions in the home.
cy-gb	Tra gwelodd rhai eu biliau ynni yn gostwng, yn achos eraill, mae systemau newydd a gwell effeithlonrwydd wedi eu galluogi i ddefnyddio gwres a dŵr poeth na allent fforddio ei wneud gynt, a thrwy hynny mae eu hamodau byw wedi gwella yn y cartref.

en-gb	There was also wide support for the continuation of Nest or a similar scheme from all those consulted as part of the evaluation.
cy-gb	Hefyd cafwyd cryn gefnogaeth i barhau â Nyth neu gynllun tebyg gan bawb yr ymgynghorwyd â nhw fel rhan o'r gwerthusiad.

en-gb	However, whilst the findings were very positive, the report also highlighted areas where further improvements could be made.
cy-gb	Fodd bynnag, er bod y canfyddiadau'n gadarnhaol iawn, nododd yr adroddiad feysydd i'w gwella ymhellach hefyd.

en-gb	These are as follow:
cy-gb	Maent fel a ganlyn:

en-gb	There is a need for improvement in the accessibility of the application process to certain groups such as those with sight and hearing difficulties, disabilities or mental health problems.
cy-gb	Mae angen gwneud y broses gwneud cais yn fwy hygyrch i rai grwpiau, fel y rheini ag anawsterau gweld a chlywed, anableddau neu broblemau iechyd meddwl.

en-gb	Eligibility criteria currently risk excluding some households that are equally in need.
cy-gb	Mae'r meini prawf cymhwysedd presennol yn peri risg o eithrio rhai aelwydydd sydd yr un mor anghenus.

en-gb	The majority of households have received only one measure despite the intended ‘whole house approach’.
cy-gb	Dim ond un mesur y mae'r rhan fwyaf o aelwydydd wedi'i gael er gwaethaf y pecyn cartref cyfan a fwriadwyd.

en-gb	Advice provision alone has been less effective than energy efficiency measures in achieving outcomes relating to fuel poverty.
cy-gb	Ni fu cyngor yn unig mor effeithiol â mesurau effeithlonrwydd ynni o ran cyflawni canlyniadau'n ymwneud â thlodi tanwydd.

en-gb	The marketing and targeting of the scheme could be improved for socially excluded groups.
cy-gb	Gellid gwella'r gwaith o farchnata a thargedu'r cynllun ar gyfer grwpiau sydd wedi'u hallgáu'n gymdeithasol.

en-gb	Several of these improvements have already been taken into account in changes to the current scheme from 2015/16.
cy-gb	Ystyriwyd sawl un o'r gwelliannau hyn eisoes wrth wneud newidiadau i'r cynllun presennol o 2015/16.

en-gb	Actions taken include the following:
cy-gb	Mae'r camau a gymerwyd yn cynnwys y canlynol:

en-gb	There has been additional targeted action to remove access barriers for people who lack mainstream communication channels.
cy-gb	Gwnaed mwy o waith wedi'i dargedu i ddileu'r rhwystrau mynediad i bobl nad oes ganddynt sianelau cyfathrebu prif ffrwd.

en-gb	This focused on targeted engagement through specific partner organisations and the use of information in easy-read, braille, audio, large print and digital formats.
cy-gb	Canolbwyntiodd hyn ar ymgysylltu wedi'i dargedu drwy sefydliadau partner penodol a defnyddio gwybodaeth mewn fformatau hawdd eu darllen, braille, sain, print bras a digidol.

en-gb	There has been action to engage with community groups in rural areas and other groups including BAME (black, Asian and minority ethnic) communities.
cy-gb	Gwnaed gwaith i ymgysylltu â grwpiau cymunedol mewn ardaloedd gwledig a grwpiau eraill gan gynnwys cymunedau Pobl Dduon, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig.

en-gb	Relationships with Local Health Boards and Health sector partners have been developed.
cy-gb	Datblygwyd cydberthnasau â Byrddau Iechyd Lleol a phartneriaid yn y sector Iechyd.

en-gb	Understanding the Characteristics of Low Income Households Most at Risk from Living in Cold Homes - Centre for Sustainable Energy (CSE)
cy-gb	Deall Nodweddion Aelwydydd Incwm Isel sydd yn y Perygl Mwyaf o Fyw mewn Cartrefi Oer - Canolfan Ynni Cynaliadwy (CSE)

en-gb	In 2015, the Welsh Government commissioned independent research to help inform the targeting of any future demand-led energy efficiency and fuel poverty scheme.
cy-gb	Yn 2015, comisiynodd Llywodraeth Cymru ymchwil annibynnol er mwyn helpu i lywio'r gwaith o dargedu unrhyw gynllun effeithlonrwydd ynni a thlodi tanwydd a arweinir gan alw yn y dyfodol.

en-gb	The aim of the research was to explore:
cy-gb	Anelodd yr ymchwil at ystyried y canlynol:

en-gb	which low income people would gain a significant reduction in vulnerability through home energy efficiency improvements
cy-gb	pa bobl incwm isel a fyddai'n llawer llai agored i niwed yn sgil gwelliannau o ran effeithlonrwydd ynni eu cartref

en-gb	the options for targeting these people / groups effectively
cy-gb	yr opsiynau ar gyfer targedu'r bobl neu'r grwpiau hyn yn effeithiol

en-gb	which groups of people might benefit from a scheme under different budget scenarios.
cy-gb	pa grwpiau o bobl a allai elwa o gynllun o dan wahanol sefyllfaoedd cyllidebol.

en-gb	(This was to inform prioritisation, value for money decisions, and the setting of eligibility criteria).
cy-gb	(Diben hyn oedd llywio blaenoriaethau, penderfyniadau gwerth am arian, a phennu meini prawf cymhwysedd).

en-gb	The research was conducted by CSE and their full report and executive summary can be found at:
cy-gb	Cynhaliwyd yr ymchwil gan CSE ac mae ei hadroddiad llawn a chrynodeb gweithredol ar gael yn:

en-gb	http://gov.wales/statistics-and-research/understandingcharacteristics-low-income-households-risk-living-cold-homes/?lang=en.
cy-gb	http://gov.wales/statistics-and-research/understandingcharacteristics-low-income-households-risk-living-cold-homes/?lang=cy.

en-gb	The key recommendations of the research are set out below:
cy-gb	Nodir prif argymhellion yr ymchwil isod:

en-gb	Target Group – a future scheme should target households with a relative low income and at least one of the following additional markers of vulnerability:
cy-gb	Grŵp Targed - dylai unrhyw gynllun yn y dyfodol dargedu aelwydydd ag incwm cymharol isel ac o leiaf un o'r nodweddion ychwanegol canlynol o ran bod yn agored i niwed:

en-gb	Older adults (people aged 65 years and over).
cy-gb	Oedolion hŷn (pobl 65 oed a throsodd).

en-gb	o Children (particularly children under 5 years old).
cy-gb	o Plant (yn enwedig plant o dan bump oed).

en-gb	o Disabled people.
cy-gb	Pobl anabl.

en-gb	People with limiting long term health conditions (people with respiratory or circulatory diseases and people with mental health conditions).
cy-gb	Pobl â chyflyrau iechyd hirdymor cyfyngol (pobl â chlefyd anadlol neu glefyd cylchrediad y gwaed a phobl â chyflyrau iechyd meddwl).

en-gb	Definition of ‘Low Income’ – Low income households should be defined as those with a relative low income i.e. an income of below 60% of the median income in Wales before housing costs.
cy-gb	Diffiniad o 'Incwm Isel' - Dylid diffinio aelwydydd incwm isel fel y rhai hynny ag incwm cymharol isel h.y. incwm sy’n is na 60% o’r incwm canolrifol yng Nghymru cyn costau tai.

en-gb	Determining low income status through the ‘before housing costs’ (BHC) indicator only requires knowledge of income levels, which in most cases will be present on a proof of benefit letter.
cy-gb	Dim ond gwybodaeth am lefelau incwm, a fydd ar gael mewn llythyr prawf budd-daliadau fel arfer, sydd ei hangen er mwyn pennu statws incwm isel drwy'r dangosydd 'cyn costau tai' (BHC).

en-gb	Calculating ‘after housing costs’ (AHC) income requires additional information about housing costs which may be more difficult to prove, be less reliable and make the process more complex.
cy-gb	Bydd angen gwybodaeth ychwanegol am gostau tai, y gall fod yn anos eu profi, yn llai dibynadwy a gwneud y broses yn fwy cymhleth, er mwyn cyfrifo 'ar ôl costau tai' (AHC).

en-gb	Demonstrating Eligibility – the scheme should use a combination of the following options that together represent an advance on current practice:
cy-gb	Dangos Cymhwysedd - dylai'r cynllun ddefnyddio cyfuniad o'r opsiynau canlynol sydd, gyda'i gilydd, yn gam ymlaen o'r hyn a wneir ar hyn o bryd:

en-gb	Using the receipt of means tested benefits to build on existing established systems to allow households to demonstrate their eligibility for the scheme.
cy-gb	Defnyddio'r ffaith y ceir budd-daliadau sy'n dibynnu ar brawf modd i adeiladu ar systemau sefydledig presennol er mwyn galluogi aelwydydd i ddangos eu bod yn gymwys ar gyfer y cynllun.

en-gb	Using some element of self-qualification involving the referral to the scheme by a third party for households where eligibility is complex to evidence.
cy-gb	Defnyddio rhyw elfen o hunangymhwyso sy'n cynnwys atgyfeiriad i'r cynllun gan drydydd parti ar gyfer aelwydydd lle mae'n anodd dangos tystiolaeth o gymhwysedd.

en-gb	Using a pre-approved third party referral system that allows those with relative low incomes and certain health conditions but who are not receiving means tested benefits to be included.
cy-gb	Defnyddio system atgyfeirio gan drydydd parti a gymeradwywyd ymlaen llaw sy'n ei gwneud yn bosibl i gynnwys y rheini ag incwm cymharol isel a rhai cyflyrau iechyd ond nad ydynt yn cael budd-daliadau sy'n dibynnu ar brawf modd.

en-gb	Qualifying Means Tested Benefits – in order to narrow its focus to low income vulnerable households, the following benefits (and additional qualifying criteria, where relevant) should be used as a method for households to demonstrate their eligibility:
cy-gb	Budd-daliadau sy'n dibynnu ar Brawf Modd Cymwys- er mwyn canolbwyntio ar aelwydydd agored i niwed incwm isel, dylai'r budd-daliadau canlynol (a meini prawf cymhwyso ychwanegol, lle bo'n berthnasol) gael eu defnyddio er mwyn i aelwydydd ddangos eu bod yn gymwys:

en-gb	Pension Credit (low income, pension age adults) o Child Tax Credit (low income households with children) o Income related Jobseekers Allowance plus demonstrating responsibility for children (e.g. in receipt of Child Benefit)
cy-gb	o Credyd Pensiwn (oedolion incwm isel, oedran pensiwn) o Credyd Treth Plant (aelwydydd incwm isel â phlant) o Lwfans Ceisio Gwaith sy'n gysylltiedig ag incwm a phlant dibynnol (e.e. cael Budd-dal Plant)

en-gb	Employment Support Allowance (and all previous iterations of it, including but not limited to Incapacity Benefit
cy-gb	Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (a phob iteriad blaenorol ohono, gan gynnwys ond nid yn gyfyngedig i Fudd-dal Anuallogrwydd)

en-gb	Income Support paid because of illness or disability o Severe Disablement Allowance (SDA) o Universal Credit.
cy-gb	Cymhorthdal Incwm a delir oherwydd salwch neu anabledd o Lwfans Anabledd Difrifol (SDA) o Credyd Cynhwysol.

en-gb	Spending Caps - Spending caps should continue to be applied and should be higher for lower SAP rated properties, allowing a proportionally larger resource to be focused on improving the coldest or most inefficient homes occupied by low income households with additional vulnerabilities.
cy-gb	Terfynau Gwario- Dylai terfynau gwario barhau i fod yn weithredol a dylent fod yn uwch ar gyfer eiddo â sgôr SAP is, gan olygu y gall adnodd mwy yn gymesur ganolbwyntio ar wella'r cartrefi oeraf neu fwyaf aneffeithlon a feddiannir gan aelwydydd incwm isel â nodweddion agored i niwed ychwanegol.

en-gb	Mental Health – Further work is required to establish best practice and effective ways to engage and target people with mental health conditions.
cy-gb	Iechyd Meddwl- Mae angen gwneud rhagor o waith er mwyn pennu arfer gorau a ffyrdd effeithiol o ymgysylltu â phobl â chyflyrau iechyd meddwl a'u targedu.

en-gb	Publicising the Scheme – In order to ensure a satisfactory level of engagement with vulnerable people, a wide range of agencies and networks should be enlisted to help promote any new scheme.
cy-gb	Hyrwyddo'r Cynllun- Er mwyn sicrhau lefel foddhaol o ymgysylltu â phobl agored i niwed, dylid cynnwys ystod eang o asiantaethau a rhwydweithiau yn y gwaith o hyrwyddo unrhyw gynllun newydd.

en-gb	The scheme should also make particular efforts to recruit third party referral agencies working in rural areas.
cy-gb	Dylai'r cynllun hefyd wneud ymdrech benodol i recriwtio asiantaethau atgyfeirio trydydd parti sy'n gweithio mewn ardaloedd gwledig.

en-gb	Additional work on property tenure & energy efficiency rating
cy-gb	Gwaith Ychwanegol ar Ddeiliadaeth Eiddo a Sgôr Effeithlonrwydd Ynni

en-gb	Under the current eligibility criteria for the Nest scheme, both owner-occupied and private rented households are eligible to receive a package of energy efficiency measures.
cy-gb	O dan feini prawf cymhwysedd presennol cynllun Nyth, mae aelwydydd perchennogddeiliaid a rhentu preifat yn gymwys i gael pecyn o fesurau effeithlonrwydd ynni.

en-gb	However, we asked CSE to undertake some additional work looking primarily at the impact on the remaining eligibility criteria if the private rented sector was removed.
cy-gb	Fodd bynnag, gwnaethom ofyn i CSE wneud peth gwaith ychwanegol gan edrych yn bennaf ar effaith dileu'r sector rhentu preifat ar y meini prawf cymhwysedd sy'n weddill.

en-gb	CSE were also asked to consider the impacts of extending eligibility to include properties rated EPC D, in combination with the above.
cy-gb	Hefyd gofynnwyd i CSE ystyried effaith ymestyn cymhwysedd i gynnwys eiddo â sgôr D EPC, ar y cyd â'r uchod.

en-gb	The findings of this additional work will be used to further develop the eligibility criteria and spending caps per household for the new scheme.
cy-gb	Caiff canfyddiadau’r gwaith ychwanegol hwn ei ddefnyddio i ddatblygu meini prawf a therfynau gwario fesul teulu y cynllun newydd ymhellach.

en-gb	Alternatives may need to be found for encouraging investment in energy efficiency measures in the private rented sector.
cy-gb	Efallai y bydd angen dod o hyd i ffyrdd amgen o annog buddsoddiad mewn mesurau effeithlonrwydd ynni yn y sector rhentu preifat.

en-gb	These might include low-cost repayable loans offered through various Welsh Government initiatives for other purposes, for example the 15 year, £10m National Home Improvement Loan Scheme, currently delivered through local authorities in Wales.
cy-gb	Gallai'r rhain gynnwys benthyciadau ad-daladwy cost isel a gynigir drwy wahanol fentrau Llywodraeth Cymru at ddibenion eraill, er enghraifft y Cynllun Benthyciadau Gwella Cartrefi Cenedlaethol £10m, 15 mlynedd, a gyflawnir drwy awdurdodau lleol yng Nghymru ar hyn o bryd.

en-gb	The scheme enables short to medium term loans to be provided to owners of substandard properties who pass affordability criteria and who are restricted in terms of other sources of finance.
cy-gb	Mae'r cynllun yn cynnig benthyciadau byrdymor i dymor canolig i berchenogion eiddo sydd islaw'r safon sy'n bodloni meini prawf fforddiadwyedd ac y mae ffynonellau eraill o gyllid yn gyfyngedig iddynt.

en-gb	As loans are repaid to the local authority, the funding can be recycled to enable its operation for 15 years.
cy-gb	Gan fod benthyciadau yn cael eu had-dalu i'r awdurdod lleol, gall y cyllid gael ei ailgylchu fel bod modd ei weithredu am 15 mlynedd.

en-gb	We will look to ensure that any such alternatives are suitable to encourage landlords to fund energy efficiency measures in the private rented sector.
cy-gb	Byddwn yn anelu at sicrhau bod unrhyw opsiwn amgen o'r fath yn addas i annog landlordiaid i ariannu mesurau effeithlonrwydd ynni yn y sector rhentu preifat.

en-gb	This will include ensuring loans are consistently available throughout Wales and at an affordable rate.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys sicrhau bod benthyciadau ar gael yn gyson ledled Cymru a'u bod yn fforddiadwy.

en-gb	The following section sets out our proposals for a new demand-led scheme, followed by questions seeking stakeholder views on our proposals.
cy-gb	Mae'r adran ganlynol yn amlinellu ein cynigion ar gyfer cynllun newydd a arweinir gan alw, a ddilynir gan gwestiynau sy'n ceisio barn rhanddeiliad ar ein cynigion.

en-gb	These questions are also summarised in the Consultation Response Form at Annex 1.
cy-gb	Hefyd caiff y cwestiynau hyn eu crynhoi yn y ffurflen ymateb i'r ymgynghoriad ar ddiwedd y ddogfen hon.

en-gb	We propose the new demand-led scheme should provide support comprising the following two elements:
cy-gb	Cynigiwn y dylai'r cynllun newydd a arweinir gan alw ddarparu cymorth sy'n cynnwys y ddwy elfen ganlynol:

en-gb	A front endservice providing advice to households on ways to save on energy and water costs, on how to switch to better energy and water tariffs, and on money management supported by Benefit Entitlement Checks and referrals for Warm Homes Discount rebates.
cy-gb	Gwasanaeth pen-blaen sy'n rhoi cyngor i aelwydydd ar ffyrdd o arbed arian ar ynni a dŵr, sut i newid i dariffau ynni a dŵr gwell, a sut i reoli arian a ategir gan atgyfeiriadau am Wiriadau Hawl i Fudd-daliadau ac ad-daliadau Gostyngiad Cartrefi Clyd.

en-gb	Free energy efficiency measures and in-home advice for eligible households.
cy-gb	Mesurau effeithlonrwydd ynni a chyngor yn y cartref am ddim ar gyfer aelwydydd cymwys.

en-gb	In-home advice could include ‘handholding’ in areas such as energy switching and advice on how to get the full benefits of the measures installed.
cy-gb	Gallai cyngor yn y cartref gynnwys 'dal llaw' mewn meysydd fel newid ynni a chyngor ar sut i gael y budd mwyaf o'r mesurau a gyflwynir.

en-gb	We propose to remove the provision of Partial Grants in view of the low take-up and because of our proposed changes to eligibility criteria for free home energy improvements.
cy-gb	Cynigiwn roi'r gorau i ddarparu Grantiau Rhannol yn sgil y defnydd isel ohonynt ac oherwydd ein newidiadau arfaethedig i feini prawf cymhwysedd ar gyfer gwelliannau ynni yn y cartref am ddim.

en-gb	Question 1
cy-gb	Cwestiwn 1

en-gb	Do you agree with the proposed support to be offered by the new scheme?
cy-gb	Ydych chi'n cytuno â'r cymorth arfaethedig a gynigir gan y cynllun newydd?

en-gb	Do you agree that in-home advice should be offered to those meeting the eligibility criteria, where appropriate?
cy-gb	Ydych chi'n cytuno y dylai cyngor yn y cartref gael ei gynnig i'r sawl sy'n bodloni'r meini prawf cymhwysedd, lle bo'n briodol?

en-gb	What type of in-home advice would be most beneficial and who is best placed to provide such advice?
cy-gb	Pa fath o gyngor yn y cartref a fyddai orau a phwy sydd yn y sefyllfa orau i roi cyngor o'r fath?

en-gb	Please provide evidence to support your answer.
cy-gb	Rhowch dystiolaeth i ategu eich ateb.

en-gb	Whole House Approach
cy-gb	Gweithredu ar sail Cartref Cyfan

en-gb	The evaluation of the Nest scheme generally identified strong support from stakeholders for use of the whole house approach, where a qualified energy assessor recommends the most appropriate and cost effective energy efficiency measures to improve specific properties.
cy-gb	Dangosodd y gwerthusiad o gynllun Nyth fod cefnogaeth gref ymhlith rhanddeiliaid yn gyffredinol i weithredu ar sail cartref cyfan, lle mae asesydd ynni cymwysedig yn argymell y mesurau effeithlonrwydd ynni mwyaf priodol a chost-effeithiol er mwyn gwella eiddo penodol.

en-gb	We propose to continue with the whole house approach and to prioritise our funding for the installation of measures most appropriate and cost effective in improving the energy rating of a property and in reducing household energy bills.
cy-gb	Cynigiwn barhau i weithredu ar sail cartref cyfan a blaenoriaethu ein cyllid ar gyfer cyflwyno'r mesurau sydd fwyaf priodol a chosteffeithiol i wella sgôr ynni eiddo a gostwng biliau ynni aelwydydd.

en-gb	Question 2 – Do you agree that the new scheme should continue with the whole house approach to energy efficiency measures?
cy-gb	Cwestiwn 2 - Ydych chi'n cytuno y dylai'r cynllun newydd barhau i weithredu ar sail cartref cyfan o ran cyflwyno mesurau effeithlonrwydd ynni?

en-gb	If not, what approach would you suggest?
cy-gb	Os nad ydych, sut y byddech yn awgrymu y dylai weithredu?

en-gb	Spending caps on energy efficiency measures per household
cy-gb	Terfynau Gwario ar Fesurau Effeithlonrwydd Ynni fesul Aelwyd

en-gb	In order to ensure prioritisation of the most cost effective measures and to benefit as many low income households as possible, the current scheme includes spending caps in each dwelling of £8,000 for on-gas properties and £12,000 for off-gas properties.
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod y mesurau mwyaf cost-effeithiol yn cael eu blaenoriaethu ac er mwyn i gynifer o aelwydydd incwm isel â phosibl elwa, mae'r cynllun presennol yn cynnwys terfynau gwario ym mhob annedd o £8,000 ar gyfer eiddo â chyflenwad nwy a £12,000 ar gyfer eiddo heb gyflenwad nwy.

en-gb	A higher cap is applied to off-gas properties in recognition of the additional costs incurred in improving rural, off-gas homes.
cy-gb	Pennwyd terfyn uwch ar gyfer eiddo heb gyflenwad nwy er mwyn cydnabod y costau ychwanegol yr eir iddynt i wella cartrefi gwledig sydd heb gyflenwad nwy.

en-gb	Ddeddf Addysg Bellach Ac Uwch
cy-gb	Ddeddf Addysg Bellach Ac Uwch

en-gb	(Llywodraethu a Gwybodaeth)
cy-gb	(Llywodraethu a Gwybodaeth)

en-gb	(Cymru) 2014
cy-gb	(Cymru) 2014

en-gb	2014 dccc 1
cy-gb	2014 dccc 1

en-gb	Nodiadau Esboniadol
cy-gb	Nodiadau Esboniadol

en-gb	Further and Higher Education
cy-gb	Further and Higher Education

en-gb	(Governance and Information) (Wales)
cy-gb	(Governance and Information) (Wales)

en-gb	Act 2014
cy-gb	Act 2014

en-gb	2014 anaw 1
cy-gb	2014 anaw 1

en-gb	Explanatory Notes
cy-gb	Explanatory Notes

en-gb	These notes refer to the Further and Higher Education (Governance and Information) (Wales) Act
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch (Llywodraethu a Gwybodaeth)

en-gb	2014 (anaw 1) which received Royal Assent on 27 January 2014
cy-gb	(Cymru) 2014 (dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 27 Ionawr 2014

en-gb	FURTHER AND HIGHER EDUCATION(GOVERNANCE AND INFORMATION) (WALES)ACT 2014
cy-gb	DDEDDF ADDYSG BELLACH AC UWCH(LLYWODRAETHU A GWYBODAETH) (CYMRU)2014

en-gb	EXPLANATORY NOTES
cy-gb	NODIADAU ESBONIADOL

en-gb	These Explanatory Notes are for the Further and Higher Education (Governance and Information) (Wales) Act 2014 which was passed by the National Assembly for Wales on 03 December 2013 and received Royal Assent on 27 January 2014.
cy-gb	Mae'r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Addysg Bellach ac Uwch (Llywodraethu a Gwybodaeth) (Cymru) 2014 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 03 Rhagfyr 2013 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 27 Ionawr 2014.

en-gb	They have been prepared by the Department for Education and Skills of the Welsh Government in order to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe'u lluniwyd gan Adran Addysg a Sgiliau Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo'r sawl sy'n darllen y Ddeddf.

en-gb	The Explanatory Notes should be read in conjunction with the Act but are not part of it.
cy-gb	Dylid darllen y Nodiadau Esboniadol ar y cyd â'r Ddeddf ond nid ydynt yn rhan ohoni.

en-gb	They are not and not meant to be a comprehensive description of the Act.
cy-gb	Ni fwriedir iddynt fod yn ddisgrifiad cynhwysfawr o'r Ddeddf.

en-gb	Where a section or part of a section is self explanatory, no further explanation or comment is provided.
cy-gb	Pan fo adran neu ran o adran yn hunanesboniadol, ni roddir unrhyw esboniad na sylw pellach.

en-gb	The powers to make the Act are contained in Part 4 and paragraph 5 of Part 1 of Schedule 7 to the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Mae'r pwerau i wneud y Ddeddf i'w cael yn Rhan 4 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 a pharagraff 5 o Ran 1 o Atodlen 7 iddi.

en-gb	The National Assembly for Wales has the requisite legislative competence to make provision for and in connection with the Act by virtue of Schedule 7, paragraph 5 (Education and training).
cy-gb	Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru y cymhwysedd deddfwriaethol angenrheidiol i wneud darpariaeth ar gyfer y Ddeddf ac mewn cysylltiad â hi, yn rhinwedd Atodlen 7, paragraff 5 (Addysg a hyfforddiant).

en-gb	BACKGROUND
cy-gb	Y CEFNDIR

en-gb	The Act makes provision to give effect to proposals to increase college freedoms, giving them greater control over their own governance and dissolution arrangements.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn gwneud darpariaeth i roi effaith i gynigion i gynyddu rhyddidau colegau, gan roi rhagor o reolaeth iddynt dros eu trefniadau llywodraethu a diddymu eu hunain.

en-gb	It does not change the principal powers of colleges to provide further, higher and (within some limits) secondary education.
cy-gb	Nid yw’n newid prif bwerau colegau i ddarparu addysg bellach, addysg uwch ac (o fewn rhai terfynau) addysg uwchradd.

en-gb	A key consideration informing the provisions is the decision by the ONS to reclassify FEIs as part of central government for the purpose of National Accounts.
cy-gb	Un o’r ystyriaethau allweddol sy’n llywio’r darpariaethau yw penderfyniad y Swyddfa Ystadegau Gwladol i ailddosbarthu SABau fel rhan o lywodraeth ganolog at ddiben Cyfrifon Gwladol.

en-gb	The Welsh Government is also modernising the delivery of student finance by making it more efficient.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn moderneiddio’r ffordd y caiff cyllid myfyrwyr ei ddarparu drwy wneud y broses yn fwy effeithlon.

en-gb	The Act will contribute to this by establishing a legal basis for Her Majesty’s Revenue and Customs (HMRC) to supply information to the Welsh Ministers (and others acting on behalf of or exercising functions for the Welsh Ministers) in connection with student loans and grants.
cy-gb	Bydd y Ddeddf yn cyfrannu at hyn drwy sefydlu sail gyfreithiol i Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi gyflenwi gwybodaeth i Weinidogion Cymru (ac eraill sy'n gweithredu ar ran Gweinidogion Cymru, neu sy'n arfer eu swyddogaethau) mewn cysylltiad â benthyciadau a grantiau i fyfyrwyr.

en-gb	A White Paper setting out the Welsh Government’s policy was published on 2 July 2012 and a summary of the responses received to the White Paper was published in March 2013.
cy-gb	Cyhoeddwyd Papur Gwyn yn nodi polisi Llywodraeth Cymru ar 2 Gorffennaf 2012 a chyhoeddwyd crynodeb o’r ymatebion a gafwyd i’r Papur Gwyn ym mis Mawrth 2013.

en-gb	These notes refer to the Further and Higher Education (Governance and Information) (Wales) Act
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch (Llywodraethu a Gwybodaeth) (Cymru) 2014

en-gb	2014 (anaw 1) which received Royal Assent on 27 January 2014
cy-gb	(dccc 1) a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 27 Ionawr 2014

en-gb	LIST OF TERMS AND ABBREVIATIONS USED IN THE EXPLANATORY NOTES
cy-gb	RHESTR O’R TERMAU A’R BYRFODDAU A DDEFNYDDIR YN Y NODIADAU ESBONIADOL

en-gb	The following terms and abbreviations are used in the Explanatory Notes.
cy-gb	Defnyddir y termau a'r byrfoddau a ganlyn yn y Nodiadau Esboniadol.

en-gb	FEC – further education corporation
cy-gb	CAB – corfforaeth addysg bellach

en-gb	ONS – Office for National Statistics
cy-gb	ONS – Y Swyddfa Ystadegau Gwladol

en-gb	FEI – further education institution
cy-gb	SAB – sefydliad addysg bellach

en-gb	COMMENTARY ON SECTIONS AND SCHEDULES
cy-gb	SYLWEBAETH AR YR ADRANNAU A’R ATODLENNI

en-gb	Section 1 – Borrowing and investing by further education corporations
cy-gb	Adran 1 – Benthyca a buddsoddi gan gorfforaethau addysg bellach

en-gb	Section 19 of FHEA 1992 makes provision for FECs to have various supplementary powers.
cy-gb	Mae adran 19 o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 yn gwneud darpariaeth i CABau gael amryw bwerau atodol.

en-gb	The effect of the amendments made by this section to section 19 is to remove the requirement for FECs in Wales to obtain the consent of the Welsh Ministers before they exercise certain supplementary powers.
cy-gb	Effaith y diwygiadau y mae'r adran hon yn eu gwneud i adran 19 yw dileu'r gofyniad i CABau yng Nghymru gael cydsyniad Gweinidogion Cymru cyn iddynt arfer pwerau atodol penodol.

en-gb	These are their powers to borrow money, to form or invest in a company or become a member of a charitable incorporated organisation for the purposes of conducting an educational institution.
cy-gb	Y pwerau o dan sylw yw eu pwerau i fenthyca arian, i ffurfio cwmni neu i fuddsoddi mewn cwmni, neu i ddod yn aelod o sefydliad elusennol corfforedig at ddibenion cynnal sefydliad addysgol.

en-gb	Section 2 – Instrument and articles of government of further education corporations
cy-gb	Adran 2 – Offeryn ac erthyglau llywodraethu corfforaethau addysg bellach

en-gb	This section amends section 20 of FHEA 1992 which requires the instruments and articles of government of FECs to comply with specified requirements.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diwygio adran 20 o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 sy'n ei gwneud yn ofynnol i offerynnau ac erthyglau llywodraethu CABau gydymffurfio â gofynion penodedig.

en-gb	It introduces Schedule 1 (which substitutes Schedule 4 to FHEA 1992) to make new, less prescriptive, provision about the content of instruments and articles of government of FECs in Wales.
cy-gb	Mae'n cyflwyno Atodlen 1 (sy'n disodli Atodlen 4 i Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992) i wneud darpariaeth newydd, sy’n llai rhagnodol, ynghylch cynnwys offerynnau ac erthyglau llywodraethu CABau yng Nghymru.

en-gb	The section also substitutes a new section for current section 22 and 22ZA of FHEA 1992.
cy-gb	Mae'r adran hefyd yn cyflwyno adran newydd yn lle’r adran 22 a 22ZA gyfredol o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992.

en-gb	The effect of this is to remove the Welsh Ministers’ power to modify, revoke or replace the instruments and articles of government of FECs in Wales and to give FECs in Wales the power to modify or replace their instruments and articles of government.
cy-gb	Effaith hyn yw dileu pŵer Gweinidogion Cymru i addasu, dirymu neu ddisodli offerynnau ac erthyglau llywodraethu CABau yng Nghymru a rhoi'r pŵer i CABau yng Nghymru addasu neu ddisodli eu hofferynnau a'u herthyglau llywodraethu.

en-gb	Schedule 1 - Instrument and articles of government
cy-gb	Atodlen 1 – Offeryn ac erthyglau llywodraethu

en-gb	Schedule 1 replaces Schedule 4 to FHEA 1992.
cy-gb	Mae Atodlen 1 yn disodli Atodlen 4 i Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992.

en-gb	The new Schedule 4 sets out the essential elements that FEIs are required to include in their instruments and articles of government.
cy-gb	Mae'r Atodlen 4 newydd yn nodi'r elfennau hanfodol y mae'n ofynnol i SABau eu cynnwys yn eu hofferynnau a'u herthyglau llywodraethu.

en-gb	These will require FEIs to set out, for example, the roles and responsibilities of key personnel and how a FEI can change its instrument and articles of government.
cy-gb	Bydd y rhain yn ei gwneud yn ofynnol i SABau nodi, er enghraifft, rolau a chyfrifoldebau personél allweddol a sut y gall SAB newid ei offeryn a'i erthyglau llywodraethu.

en-gb	Governing bodies of FEIs will have to include staff and student governors as well as representatives of local businesses or local employers.
cy-gb	Bydd rhaid i gyrff llywodraethu SABau gynnwys staff a myfyrwyr fel llywodraethwyr ynghyd â chynrychiolwyr busnesau lleol neu gyflogwyr lleol.

en-gb	An FEI will also have to consult persons in its locality about the education it provides and the planning of its curriculum.
cy-gb	Bydd rhaid hefyd i SAB ymgynghori â phersonau yn ei ardal leol ynghylch yr addysg y mae’n ei darparu a’r modd y caiff ei gwricwlwm ei gynllunio.

en-gb	Section 3 – Dissolution of further education corporations
cy-gb	Adran 3 – Diddymu corfforaethau addysg bellach

en-gb	This section makes provision relating to the dissolution of FECs by substituting new sections 27 to 27B for existing sections 27 to 27C of FHEA 1992.
cy-gb	Mae'r adran hon yn gwneud darpariaeth mewn perthynas â diddymu CABau drwy roi adrannau 27 i 27B newydd yn lle’r adrannau 27 i 27C presennol o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992.

en-gb	The effect of this is to remove the Welsh Ministers’ power to dissolve FECs and transfer their property, rights and liabilities to another education provider.
cy-gb	Effaith hyn yw dileu pŵer Gweinidogion Cymru i ddiddymu CABau a throsglwyddo eu heiddo, eu hawliau a'u rhwymedigaethau i ddarparwr addysg arall.

en-gb	Instead, FECs will have the power to dissolve themselves, provided they have published proposals and conducted a full consultation and taken account of the views of those consulted, in accordance with regulations.
cy-gb	Yn lle hynny, bydd gan CABau y pŵer i’w diddymu eu hunain, cyhyd â'u bod wedi cyhoeddi'r cynigion a chynnal ymgynghoriad llawn gan ystyried barn y rhai yr ymgynghorwyd â hwy, yn unol â rheoliadau.

en-gb	It also gives FECs the ability to transfer their property, rights or liabilities to another body for educational purposes, and with that body’s consent.
cy-gb	Mae hefyd yn rhoi'r gallu i CABau drosglwyddo eu heiddo, eu hawliau neu eu rhwymedigaethau i gorff arall at ddibenion addysgol, a chyd cydsyniad y corff hwnnw.

en-gb	The type of body will be specified in regulations.
cy-gb	Caiff y math o gorff ei bennu mewn rheoliadau.

en-gb	Section 4 – Designated institutions: instrument and articles of government
cy-gb	Adran 4 – Sefydliadau dynodedig:  offeryn ac erthyglau llywodraethu

en-gb	Sections 29B and 29C of FHEA 1992 make provision about the instruments and articles of designated institutions (except those conducted by a company or that are exempt under the designating order).
cy-gb	Mae adrannau 29B a 29C o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 yn gwneud darpariaeth ynghylch offerynnau ac erthyglau sefydliadau dynodedig (ac eithrio'r rhai a gynhelir gan gwmni neu sy'n esempt o dan y gorchymyn dynodi).

en-gb	This section replaces current sections 29B and 29C with a new section 29B.
cy-gb	Mae'r adran hon yn rhoi adran 29B newydd yn lle’r adrannau 29B a 29C cyfredol.

en-gb	The effect of this is to remove the requirement for the Welsh Ministers’ consent before designated institutions can modify or replace their instruments and articles of government and to remove the Welsh Ministers’ power to modify and replace articles and instruments of government.
cy-gb	Effaith hyn yw dileu'r gofyniad i gael cydsyniad Gweinidogion Cymru cyn i sefydliadau dynodedig allu addasu neu ddisodli eu hofferynnau a'u herthyglau llywodraethu a dileu p*er Gweinidogion Cymru i addasu a disodli erthyglau ac offerynnau llywodraethu.

en-gb	Instead designated institutions in Wales will have the power to modify or replace their own instruments and articles of government.
cy-gb	Yn lle hynny, bydd gan sefydliadau dynodedig yng Nghymru y p*er i addasu neu ddisodli eu hofferynnau a'u herthyglau llywodraethu eu hunain.

en-gb	The requirements of the new Schedule 4 to FHEA 1992 (as replaced by Schedule 1 of this Act) will apply to the instruments and articles of government.
cy-gb	Bydd gofynion yr Atodlen 4 newydd i Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 (fel y’i disodlwyd gan Atodlen 1 i'r Ddeddf hon) yn gymwys i'r offerynnau a'r erthyglau llywodraethu.

en-gb	This section also amends sections 29A and 31 of the FHEA 1992 so that designated institutions’ first post-designation instruments and articles of government no longer have to contain provision about members appointed by the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn diwygio adrannau 29A ac 31 o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 fel nad oes rhaid mwyach i offerynnau ac erthyglau llywodraethu cyntaf sefydliadau dynodedig ar ôl eu dynodi gynnwys darpariaeth ynghylch aelodau a benodir gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Section 5 - Intervention by Welsh Ministers in respect of institutions within further education sector
cy-gb	Adran 5 – Ymyrraeth gan Weinidogion Cymru mewn cysylltiad â sefydliadau o fewn y sector addysg bellach

en-gb	This section amends section 57 of FHEA 1992 which enables the Welsh Ministers to intervene in a FEI (by making changes to the governing body or issuing directions), if they consider that the FEI is being mis-managed or otherwise failing.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diwygio adran 57 o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 sy'n galluogi Gweinidogion Cymru i ymyrryd mewn SAB (drwy wneud newidiadau i'r corff llywodraethu neu drwy ddyroddi cyfarwyddiadau), os ydynt o’r farn bod y SAB yn cael ei gamreoli neu'n methu mewn rhyw ffordd arall.

en-gb	The amendment means the Welsh Ministers, when using their intervention powers, will be able to direct the governing body of a FEC to use its new powers to dissolve itself.
cy-gb	Mae'r diwygiad yn golygu y bydd Gweinidogion Cymru, wrth arfer eu pwerau ymyrryd, yn gallu cyfarwyddo corff llywodraethu CAB i ddefnyddio ei bwerau newydd i’w ddiddymu ei hun.

en-gb	If this happens, the FEC will be treated as if they had followed the publication and consultation procedures set out in section 27 of FHEA 1992 (as substituted by section 3 of the Act).
cy-gb	Os bydd hyn yn digwydd, caiff y CAB ei thrin fel pe bai wedi dilyn y gweithdrefnau cyhoeddi ac ymgynghori a nodir yn adran 27 o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992 (fel y’i hamnewidiwyd gan adran 3 o'r Ddeddf).

en-gb	This section also repeals section 57A of the FHEA 1992.
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn diddymu adran 57A o Ddeddf Addysg Bellach ac Uwch 1992.

en-gb	That section requires the Welsh Ministers to prepare, publish and keep under review a statement of their policy with respect to the exercise of their intervention powers.
cy-gb	Mae'r adran honno yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru lunio, cyhoeddi ac adolygu datganiad polisi mewn cysylltiad ag arfer eu pwerau ymyrryd.

en-gb	Section 6 – Abolition of duties of further education institutions to comply with directions
cy-gb	Adran 6 – Diddymu dyletswyddau sefydliadau addysg bellach i gydymffurfio â chyfarwyddiadau

en-gb	This section amends sections 33J and 33L of the Learning and Skills Act 2000 and sections 116I and 116K of the Education Act 2002.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diwygio adrannau 33J a 33L o Ddeddf Dysgu a Sgiliau 2000 ac adrannau 116I a 116K o Ddeddf Addysg 2002.

en-gb	Those provisions are concerned with planning and delivering local curricula in Wales, which are local authority-wide curricula established by local authorities or the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae'r darpariaethau hynny yn ymwneud â chynllunio a darparu cwricwla lleol yng Nghymru, sef cwricwla awdurdod lleol cyfan a sefydlir gan awdurdodau lleol neu Weinidogion Cymru.

en-gb	The effect of the amendments is to remove the requirement for FEIs to comply with directions made by the Welsh Ministers relating to the planning of local curricula and joint working to deliver local curricula.
cy-gb	Effaith y diwygiadau yw dileu'r gofyniad i SABau gydymffurfio â chyfarwyddiadau a wneir gan Weinidogion Cymru mewn perthynas â chynllunio cwricwla lleol a chydweithio i ddarparu cwricwla lleol.

en-gb	FEIs must however still have regard to guidance given by Welsh Ministers in respect of planning and delivering local curricula.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid i SABau barhau i roi sylw i ganllawiau a roddir gan Weinidogion Cymru mewn cysylltiad â chynllunio a darparu cwricwla lleol.

en-gb	Section 7 – Abolition of power to regulate higher education courses in further education sector
cy-gb	Adran 7 – Diddymu pŵer i reoleiddio cyrsiau addysg uwch yn y sector addysg bellach

en-gb	This section repeals section 139 of the Education Act 2002 so the Welsh Ministers may no longer make regulations that prohibit the provision of higher education courses by FEIs without their approval and that regulate the numbers and categories of students on such courses.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diddymu adran 139 o Ddeddf Addysg 2002 fel na chaiff Gweinidogion Cymru bellach wneud rheoliadau sy'n gwahardd SABau rhag darparu cyrsiau addysg uwch heb eu cymeradwyaeth ac sy'n rheoleiddio niferoedd a chategorïau myfyrwyr ar gyrsiau o'r fath.

en-gb	Section 8 – Minor and consequential amendments
cy-gb	Adran 8 – Mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol

en-gb	This section introduces Schedule 2 which makes minor and consequential amendments to various Acts and an Order and a Measure, as a result of other sections in this Act.
cy-gb	Mae'r adran hon yn cyflwyno Atodlen 2 sy'n gwneud mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol i amryw Ddeddfau a Gorchymyn a Mesur, o ganlyniad i adrannau eraill yn y Ddeddf hon.

en-gb	Section 9 – Supply of information in connection with student loans and grants
cy-gb	Adran 9 – Cyflenwi gwybodaeth mewn cysylltiad â benthyciadau a grantiau i fyfyrwyr

en-gb	Part 2 of THEA 1998 makes provision about financial support to students in further and higher education.
cy-gb	Mae Rhan 2 o Ddeddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998 yn gwneud darpariaeth ynghylch cymorth ariannol i fyfyrwyr mewn addysg bellach ac uwch.

en-gb	Section 24 of that Act enables HMRC to provide information in relation to the operation of the student loan scheme to the Secretary of State and the Department of Education for Northern Ireland (and to those to whom they have transferred or delegated certain functions), but not to the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae adran 24 o'r Ddeddf honno yn galluogi Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi i roi gwybodaeth mewn perthynas â gweithrediad y cynllun benthyciadau i fyfyrwyr i'r Ysgrifennydd Gwladol ac Adran Addysg Gogledd Iwerddon (ac i'r rhai y maent wedi trosglwyddo neu ddirprwyo swyddogaethau penodol iddynt), ond nid i Weinidogion Cymru.

en-gb	The Welsh Ministers carry out functions in relation to student support in Wales and can delegate those functions under section 23 of THEA 1998 (e.g. to the Student Loans Company).
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru yn cyflawni swyddogaethau mewn perthynas â chymorth i fyfyrwyr yng Nghymru a gallant ddirprwyo'r swyddogaethau hynny o dan adran 23 o Ddeddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998 (e.e. i'r Cwmni Benthyciadau i Fyfyrwyr).

en-gb	In the absence of a legal basis for HMRC to supply such information to the Welsh Ministers, applicants for student support must submit documentary evidence of household income when applying for student support.
cy-gb	Yn absenoldeb sail gyfreithiol i Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi gyflenwi gwybodaeth o'r fath i Weinidogion Cymru, rhaid i ymgeiswyr am gymorth i fyfyrwyr gyflwyno tystiolaeth ddogfennol o incwm yr aelwyd wrth wneud cais am gymorth i fyfyrwyr.

en-gb	The existing arrangement does not allow for the evidence of household income to be verified with HMRC.
cy-gb	Nid yw'r trefniant cyfredol yn caniatáu i dystiolaeth o incwm yr aelwyd gael ei wirio gyda Chyllid a Thollau Ei Mawrhydi.

en-gb	This section amends section 24 of THEA 1998 so as to add the Welsh Ministers and those persons or bodies acting on behalf of the Welsh Ministers or exercising student support functions on their behalf, as persons to whom HMRC can supply information.
cy-gb	Mae'r adran hon yn diwygio adran 24 o Ddeddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998 er mwyn ychwanegu Gweinidogion Cymru a'r personau neu'r cyrff hynny sy'n gweithredu ar ran Gweinidogion Cymru neu sy'n arfer swyddogaethau cymorth i fyfyrwyr ar eu rhan, fel personau y gall Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi gyflenwi gwybodaeth iddynt.

en-gb	HMRC will supply information under this provision on household income so that those receiving the information will be able to verify figures supplied in applications for means tested financial support without the need for applicants to provide documentary evidence.
cy-gb	Bydd Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi yn cyflenwi gwybodaeth o dan y ddarpariaeth hon ar incwm yr aelwyd fel y bydd y rhai sy'n cael yr wybodaeth yn gallu gwirio ffigurau a ddarperir mewn ceisiadau am gymorth ariannol sy'n dibynnu ar brawf modd heb fod angen i ymgeiswyr ddarparu tystiolaeth ddogfennol.

en-gb	This section also extends section 24 of THEA 1998 so that HMRC’s power to share information relates to grants made by the Welsh Ministers as well as loans.
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn estyn adran 24 o Ddeddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998 fel bo pŵer Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi i rannu gwybodaeth yn ymwneud â grantiau a wneir gan Weinidogion Cymru yn ogystal â benthyciadau.

en-gb	Section 10 – Review of operation of Act
cy-gb	Adran 10 – Adolygu gweithrediad y Ddeddf

en-gb	This section provides that the Welsh Ministers must no later than 31 July 2016 review the operation of the Act.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu bod rhaid i Weinidogion Cymru, heb fod yn hwyrach na 31 Gorffennaf 2016, adolygu gweithrediad y Ddeddf.

en-gb	In particular the Welsh Ministers must consider the Act’s impact on the funding of education provided to those aged 16 to 18 at Welsh FEIs.
cy-gb	Yn benodol, rhaid i Weinidogion Cymru ystyried effaith y Ddeddf ar ariannu addysg a ddarperir i’r rhaisy’n 16 i 18 oed mewn SABau yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Ministers must also consider the Act’s impact on the provision for Welsh language and additional learning needs in Welsh FEIs.
cy-gb	Rhaid i Weinidogion Cymru hefyd ystyried effaith y Ddeddf ar y ddarpariaeth ar gyfer y Gymraeg ac anghenion dysgu ychwanegol mewn SABau yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Ministers may also include other areas in the review.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru gynnwys meysydd eraill yn yr adolygiad hefyd.

en-gb	Schedule 1
cy-gb	Atodlen 1

en-gb	Schedule 1 is introduced by section 2.
cy-gb	Mae Atodlen 1 wedi ei chyflwyno drwy adran 2.

en-gb	RECORD OF PROCEEDINGS IN NATIONAL ASSEMBLY FOR WALES
cy-gb	COFNOD Y TRAFODION YNG NGHYNULLIAD CENEDLAETHOL CYMRU

en-gb	The following table sets out the dates for each stage of the Act’s passage through the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o hynt y Ddeddf drwy Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	The Record of Proceedings and further information on the passage of this Act can be found on the National Assembly for Wales’ website at:
cy-gb	Gellir cael Cofnod y Trafodion a rhagor o wybodaeth am hynt y Ddeddf hon ar wefan Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar:

en-gb	http:www.assemblywales.org/bus-home/bus-legislation.html
cy-gb	http:www.cynulliadcymru.org/bus-home/bus-legislation.html

en-gb	Stage
cy-gb	Cyfnod

en-gb	Introduced
cy-gb	Cyflwyno

en-gb	Stage 1 - Debate
cy-gb	Cyfnod 1 – Dadl

en-gb	Stage 2 Scrutiny Committee – consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 2 Pwyllgor Craffu – ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 3 Plenary - consideration of amendments
cy-gb	Cyfnod 3 Cyfarfod Llawn – ystyried y gwelliannau

en-gb	Stage 4 Approved by the Assembly
cy-gb	Cyfnod 4 Cymeradwywyd gan y Cynulliad

en-gb	Royal Assent
cy-gb	Y Cydsyniad Brenhinol

en-gb	© Crown copyright 2014
cy-gb	© h Hawlfraint y Goron 2014

en-gb	Printed and Published in the UK by the Stationery Office Limited under the authority and superintendence of Carol Tullo, Controller of Her Majesty’s Stationery Office and Queen’s Printer of Acts of Parliament.
cy-gb	Argraffwyd a chyhoeddwyd yn y Deyrnas Unedig gan The Stationery Office Limited o dan awdurdod ac arolygiaeth Carol Tullo, Rheolwr Gwasg Ei Mawrhydi ac Argraffydd Deddfau Seneddol y Frenhines.

en-gb	Cyhoeddwyd gan TSO (Y Llyfrfa) ac ar gael o:
cy-gb	Cyhoeddwyd gan TSO (Y Llyfrfa) ac ar gael o:

en-gb	Ar-lein
cy-gb	Ar-lein

en-gb	www.tsoshop.co.uk
cy-gb	www.tsoshop.co.uk

en-gb	Post, Ffôn, Ffacs ac E-bost
cy-gb	Post, Ffôn, Ffacs ac E-bost

en-gb	TSO
cy-gb	TSO

en-gb	Blwch Post 29, Norwich, NR3 1GN
cy-gb	Blwch Post 29, Norwich, NR3 1GN

en-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol 0870 600 5522
cy-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol 0870 600 5522

en-gb	Archebu trwy Linell Seneddol ar Lo-Call 0845 7 023474
cy-gb	Archebu trwy Linell Seneddol ar Lo-Call 0845 7 023474

en-gb	Archebion ffacs:0870 600 5533
cy-gb	Archebion ffacs:0870 600 5533

en-gb	E-bost:
cy-gb	E-bost:

en-gb	Ffôn Testun:
cy-gb	Ffôn Testun:

en-gb	Y Llyfrfa
cy-gb	Y Llyfrfa

en-gb	12 Bridge Street, Parliament Square,
cy-gb	12 Bridge Street, Parliament Square,

en-gb	Llundain SW1A 2J)(
cy-gb	Llundain SW1A 2J)(

en-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol:
cy-gb	Archebion ffôn/Ymholiadau cyffredinol:

en-gb	Archebion ffacs:
cy-gb	Archebion ffacs:

en-gb	Rhyngrwyd:
cy-gb	Rhyngrwyd:

en-gb	http://www.bookshop.parliament.uk
cy-gb	http://www.bookshop.parliament.uk

en-gb	TSO@Blackwell ac Asiantau Achrededig eraill
cy-gb	TSO@Blackwell ac Asiantau Achrededig eraill

en-gb	Published by TSO (The Stationery Office) and available from:
cy-gb	Published by TSO (The Stationery Office) and available from:

en-gb	Online
cy-gb	Online

en-gb	Mail, Telephone, Fax & E-mail
cy-gb	Mail, Telephone, Fax & E-mail

en-gb	PO Box 29, Norwich NR3 1GN
cy-gb	PO Box 29, Norwich NR3 1GN

en-gb	General enquiries:
cy-gb	General enquiries:

en-gb	Order through the Parliamentary Hotline Lo-call 0845 7 023474
cy-gb	Order through the Parliamentary Hotline Lo-call 0845 7 023474

en-gb	Fax orders:
cy-gb	Fax orders:

en-gb	Email:
cy-gb	Email:

en-gb	Textphone:
cy-gb	Textphone:

en-gb	The Houses of Parliament Shop
cy-gb	The Houses of Parliament Shop

en-gb	12 Bridge Street, Parliament Square
cy-gb	12 Bridge Street, Parliament Square

en-gb	London SW1A 2J)(
cy-gb	London SW1A 2J)(

en-gb	Telephone orders:
cy-gb	Telephone orders:

en-gb	Internet:
cy-gb	Internet:

en-gb	TSO@Blackwell and other Accredited Agents
cy-gb	TSO@Blackwell and other Accredited Agents

en-gb	These notes refer to the Public Audit (Wales) Act 2013 (anaw 3)
cy-gb	Mae'r nodiadau hyn yn cyfeirio at Ddeddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2013 (dccc 3)

en-gb	which received Royal Assent on 29 April 2013
cy-gb	a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 29 Ebrill 2013

en-gb	PUBLIC AUDIT (WALES) ACT 2013
cy-gb	DEDDF ARCHWILIO CYHOEDDUS (CYMRU) 2013

en-gb	These Explanatory Notes are for the Public Audit (Wales) Act 2013 which was passed by the National Assembly for Wales on 5 March 2013 and received Royal Assent on 29 April 2013.
cy-gb	Mae’r Nodiadau Esboniadol hyn ar gyfer Deddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2013 a basiwyd gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ar 5 Mawrth 2013 ac a gafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 29 Ebrill 2013.

en-gb	They have been prepared by the Department for Local Government and Communities of the Welsh Government to assist the reader of the Act.
cy-gb	Fe'u lluniwyd gan Adran Llywodraeth Leol a Chymunedau Llywodraeth Cymru er mwyn cynorthwyo'r sawl sy'n darllen y Ddeddf.

en-gb	The powers to make the Act are contained in Part 4 and Schedule 7 of the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Mae’r pwerau i wneud y Ddeddf wedi eu cynnwys yn Rhan 4 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 ac Atodlen 7 ir Ddeddf honno.

en-gb	The National Assembly for Wales has the legislative competence to make provision for and in connection with the Public Audit (Wales) Act 2013 by virtue of Schedule 7, subject 14 (Public Administration).
cy-gb	Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru y cymhwysedd i wneud darpariaeth ar gyfer Deddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2013, ac mewn cysylltiad â hi, yn rhinwedd Atodlen 7, pwnc 15 (Gweinyddiaeth Gyhoeddus).

en-gb	The following terms and abbreviations are used in the Explanatory Notes:
cy-gb	Defnyddir y termau a'r byrfoddau canlynol yn y Nodiadau Esboniadol:

en-gb	The Assembly – the National Assembly for Wales
cy-gb	Y Cynulliad – Cynulliad Cenedlaethol Cymru

en-gb	The Assembly Commission – the National Assembly for Wales Commission
cy-gb	Comisiwn y Cynulliad – Comisiwn Cynulliad Cenedlaethol Cymru

en-gb	AGW – the Auditor General for Wales
cy-gb	ACC – Archwilydd Cyffredinol Cymru

en-gb	WAO – the Wales Audit Office
cy-gb	SAC – Swyddfa Archwilio Cymru

en-gb	WCF – the Welsh Consolidated Fund
cy-gb	CGC – Cronfa Gyfunol Cymru

en-gb	COMMENTARY ON SECTIONS
cy-gb	SYLWEBAETH AR YR ADRANNAU

en-gb	Section 1 – Overview
cy-gb	Adran 1 – Trosolwg

en-gb	The Bill comprises 36 sections and 4 Schedules.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn cynnwys 36 o adrannau a 4 Atodlen.

en-gb	As set out in section 1 (which is not intended to have any legal effect) of the Bill, the main provisions –
cy-gb	Fel y nodir yn adran 1 (na fwriedir iddi gael effaith gyfreithiol) o'r Ddeddf, mae'r prif ddarpariaethau yn gwneud y canlynol –

en-gb	prescribe the office of the Auditor General for Wales (AGW) is to continue;
cy-gb	rhagnodi bod swydd Archwilydd Cyffredinol Cymru (ACC) i barhau;

en-gb	create a new corporate body, the Wales Audit Office (WAO), and confer functions upon it;
cy-gb	creu corff corfforaethol newydd, sef Swyddfa Archwilio Cymru (SAC), ac yn rhoi swyddogaethau iddi;

en-gb	prescribe the governance arrangements for both the AGW and the WAO, and make provision for the relationship between the two;
cy-gb	rhagnodi trefniadau llywodraethu ar gyfer ACC a SAC, a gwneud darpariaeth arall yn ymwneud â’r berthynas rhwng y ddau;

en-gb	prescribe how the functions of the AGW are to be exercised and makes the AGW the auditor of local government bodies in Wales.
cy-gb	rhagnodi sut y mae swyddogaethau ACC i’w harfer, ac yn gwneud ACC yn archwilydd i gyrff llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	Auditor General for Wales
cy-gb	Archwilydd Cyffredinol Cymru

en-gb	Section 2 – Office of Auditor General for Wales
cy-gb	Adran 2 - Swyddfa Archwilydd Cyffredinol Cymru

en-gb	5. This section provides for the office of the AGW to continue.
cy-gb	5. Mae'r adran hon yn darparu ar gyfer parhau swydd ACC.

en-gb	At present, the office of AGW is established under Schedule 8 to the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Ar hyn o bryd, mae swydd ACC wedi ei sefydlu o dan Atodlen 8 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	By reference to the office of AGW continuing, the effect is that there is no break in the continuity of that office or in the exercise of the functions of that office.
cy-gb	Effaith y cyfeiriad at barhau swydd ACC yw nad oes toriad ym mharhad y swydd honno nac ym mharhad arfer swyddogaethau'r swydd honno.

en-gb	Under section 2(2) Her Majesty is to appoint an individual to that office on the nomination of the National Assembly for Wales ('the Assembly').
cy-gb	O dan adran 2(2) Ei Mawrhydi sydd i benodi unigolyn i ddal y swydd honno ar enwebiad y Cynulliad.

en-gb	Appointment to the office is for a maximum of 8 years;
cy-gb	Bydd penodiad i'r swydd am gyfnod o wyth mlynedd ar y mwyaf;

en-gb	a person may only hold the office of AGW once.
cy-gb	dim ond unwaith y caiff person ddal swydd ACC.

en-gb	Before making a nomination to Her Majesty as to the person who should be appointed as AGW, the Assembly must be satisfied reasonable consultation with those bodies representing the interests of local government bodies in Wales has been undertaken.
cy-gb	Cyn gwneud enwebiad i’w Mawrhydi ynghylch y person a ddylai gael ei benodi yn ACC, rhaid i'r Cynulliad gael ei fodloni bod ymgynghoriad rhesymol wedi ei gynnal gyda'r cyrff hynny sy'n cynrychioli buddiannau cyrff llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	Section 3 – Resignation or removal
cy-gb	Adran 3 – Ymddiswyddiad neu ddiswyddiad

en-gb	The AGW holds office until the end of the term for which he or she has been appointed (which can be up to 8 years from appointment, see section 2) unless the AGW is:
cy-gb	Mae ACC yn dal y swydd tan ddiwedd y cyfnod y’i penodwyd ar ei gyfer (caiff hynny fod am hyd at wyth mlynedd ar ôl y penodiad, gweler adran 2) oni fydd ACC:

en-gb	relieved of the appointment by Her Majesty at the AGW’s request;
cy-gb	yn cael ei ryddhau o’i swydd gan Ei Mawrhydi ar gais ACC ei hunan

en-gb	relieved of the appointment because Her Majesty is satisfied that the AGW is no longer capable of performing the duties because of medical reasons; and is also incapable for such reasons of requesting he or she be relieved of office;
cy-gb	yn cael ei ryddhau o’i swydd oherwydd bod Ei Mawrhydi bellach wedi ei bodloni bod ACC, am resymau meddygol, yn analluog i gyflawni ei ddyletswyddau a’i fod hefyd yn analluog, am y rhesymau hynny, i ofyn am ei ryddhau o’i swydd;

en-gb	removed from post by Her Majesty because of misbehaviour.
cy-gb	yn cael ei ddiswyddo gan Ei Mawrhydi oherwydd camymddwyn.

en-gb	Removal from post on the grounds of misbehaviour is done only on the recommendation of the Assembly.
cy-gb	Dim ond ar argymhelliad y Cynulliad y caniateir diswyddo person ar sail camymddwyn.

en-gb	Such a recommendation can only be made if at least two-thirds of all Assembly Members vote in favour of such action.
cy-gb	Ni cheir gwneud argymhelliad o’r fath oni fydd o leiaf ddwy ran o dair o holl Aelodau’r Cynulliad yn pleidleisio o blaid gweithredu felly.

en-gb	Section 4 – Disqualification
cy-gb	Adran 4 - Anghymhwyso

en-gb	This section sets out the grounds which would disqualify a person from being the AGW.
cy-gb	Mae'r adran hon yn nodi'r seiliau a fyddai yn anghymhwyso person rhag bod yn ACC.

en-gb	The grounds relate to being a member of a legislature within the United Kingdom, an employee of the WAO, or holder of any other office or position appointed by the Crown, the Assembly or the Assembly Commission.
cy-gb	Mae'r seiliau yn ymwneud â bod yn aelod o ddeddfwrfa o fewn y Deyrnas Unedig, yn gyflogai i SAC, neu’n ddeiliad unrhyw swydd neu benodiad arall gan y Goron, y Cynulliad neu Gomisiwn y Cynulliad.

en-gb	Section 5 – Employment etc of former Auditor General
cy-gb	Adran 5 - Cyflogaeth etc cyn-Archwilydd Cyffredinol

en-gb	This section prescribes the restrictions around future employment, office-holding or provision of services that will apply to persons who have been appointed as the AGW under this Act but who no longer hold the office.
cy-gb	Mae'r adran hon yn rhagnodi'r cyfyngiadau ynghylch cyflogaeth, dal swydd neu ddarparu gwasanaethau yn y dyfodol, a fydd yn gymwys i bersonau a benodwyd yn ACCau o dan y Ddeddf hon ond nad ydynt bellach yn dal y swydd honno.

en-gb	The restrictions apply for two years beginning on the day the person ceases to hold office.
cy-gb	Bydd y cyfyngiadau'n gymwys am gyfnod o ddwy flynedd sy’n dechrau gyda’r diwrnod y mae'r person yn peidio â dal y swydd.

en-gb	The aim is to avoid any possible conflict of interest or perception of such a conflict when the person is AGW – e.g. to avoid the situation where an AGW nearing the end of his or her term of office carries out his or her functions leniently in respect of a body to which he or she may be appointed upon ceasing to be AGW.
cy-gb	Y bwriad yw osgoi unrhyw wrthdaro buddiannau neu ganfyddiad o wrthdaro o'r fath pan fo person yn ACC - e.e. er mwyn osgoi sefyllfa lle y mae ACC, a’i gyfnod yn y swydd ar fin dirwyn i ben, yn cyflawni ei swyddogaethau'n drugarog mewn perthynas â chorff y gallai gael ei benodi iddo wedi i'w swydd fel ACC ddod i ben.

en-gb	Section 7 – Remuneration
cy-gb	Adran 7 - Tâl cydnabyddiaeth

en-gb	The Assembly is required to make remuneration arrangements for an AGW appointed under this Act (prior to the appointment of the AGW), and such arrangements may include salary, allowances, gratuities, pension arrangements and other benefits.
cy-gb	Mae'n ofynnol i'r Cynulliad wneud trefniadau i dalu tâl cydnabyddiaeth ar gyfer ACC a benodwyd o dan y Ddeddf hon (cyn penodi ACC), a chaiff y trefniadau hynny gynnwys cyflog, lwfansau, arian rhodd, trefniadau ar gyfer pensiwn abuddion eraill.

en-gb	In all cases these arrangements (or elements therein) cannot be performance-based.
cy-gb	Ym mhob achos ni chaiff y trefniadau hyn (nac elfennau ohonynt) fod ar sail perfformiad.

en-gb	In determining the arrangements the Assembly is required to consult with the First Minister.
cy-gb	Wrth benderfynu ar y trefniadau, mae'n ofynnol i'r Cynulliad ymgynghori â'r Prif Weinidog.

en-gb	Amounts payable will be charged on the Welsh Consolidated Fund (WCF), which means that payment will be directly from that Fund rather than from monies voted annually by the Assembly.
cy-gb	Bydd symiau sy'n daladwy yn cael eu codi ar CGC, ac mae hyn yn golygu y bydd taliad yn dod yn uniongyrchol o'r Gronfa honno yn hytrach nag o'r arian y pleidleisir arno gan y Cynulliad yn flynyddol.

en-gb	This is designed to further protect the independence of the AGW.
cy-gb	Mae hyn wedi ei lunio i warchod annibyniaeth ACC ymhellach.

en-gb	Note also paragraph 13 of Schedule 1 and paragraph 1 of Schedule 3 to the Act – see below.
cy-gb	Noder hefyd baragraff 13 o Atodlen 1 i'r Ddeddf, a pharagraff 1 o Atodlen 3 iddi – gweler isod.

en-gb	Section 8 – How functions are to be exercised
cy-gb	Adran 8 - Sut y mae swyddogaethau i gael eu harfer

en-gb	This section maintains and enhances the independence of the AGW in the exercise of his or her functions – the functions of the office are not subject to the direction or control of the Assembly or the Welsh Government and there is new provision to make clear that the AGW has complete discretion in the manner in which he or she exercises audit related functions.
cy-gb	Mae'r adran hon yn cynnal ac yn cynyddu annibyniaeth ACC wrth iddo arfer ei swyddogaethau – nid yw swyddogaethau'r swydd yn ddarostyngedig i gyfarwyddyd na rheolaeth y Cynulliad na Llywodraeth Cymru, ac mae darpariaeth newydd i’w gwneud yn glir bod gan ACC ddisgresiwn llwyr yn y modd y mae yn arfer swyddogaethau mewn perthynas ag archwilio.

en-gb	However this is subject to the following.
cy-gb	Er hynny, mae hyn yn ddarostyngedig i'r canlynol.

en-gb	The AGW must seek to perform his or her functions efficiently, and in a cost-effective manner.
cy-gb	Rhaid i ACC anelu at gyflawni ei swyddogaethau yn effeithiol ac mewn dull cost-effeithiol.

en-gb	The AGW must also have regard to the standards and principles of professional practice in relation to auditing and accounting.
cy-gb	Rhaid i ACC hefyd roi ystyriaeth i’r safonau a’r egwyddorion ymarfer proffesiynol mewn perthynas ag archwilio a chyfrifyddiaeth.

en-gb	The AGW must have regard to advice provided by the WAO and provided the AGW has regard to that advice the AGW has complete discretion in the exercise of his or her audit related functions.
cy-gb	Rhaid i ACC roi ystyriaeth i gyngor a ddarperir gan SAC, ac ar yr amod bod ACC yn ystyried y cyngor hwnnw mae gan ACC ddisgresiwn llwyr wrth arfer ei swyddogaethau mewn perthynas ag archwilio.

en-gb	Section 9 – Supplementary powers
cy-gb	Adran 9 - Pwerau atodol

en-gb	This section provides the AGW with a general power to do anything which facilitates, or is incidental or conducive to, the exercise of his or her functions.
cy-gb	Mae’r adran hon yn darparu p*er cyffredinol i ACC wneud unrhyw beth a fwriedir i hwyluso arfer unrhyw un o’i swyddogaethau, neu sy’n gysylltiedig â’u harfer neu’n gydnaws â’u harfer.

en-gb	The general power does not extend however to functions which are or could become the responsibility of the WAO under this Act.
cy-gb	Nid yw'r p*er cyffredinol hwn yn ymestyn, fodd bynnag i swyddogaethau sydd, neu a allai ddod, yn gyfrifoldeb i SAC o dan y Ddeddf hon.

en-gb	Section 10 – Code of audit practice
cy-gb	Adran 10 - Cod ymarfer archwilio

en-gb	The AGW must issue a code of practice which embodies the best professional practice to be adopted in the carrying out of his or her functions relating to the:
cy-gb	Rhaid i ACC ddyroddi cod ymarfer yn ymgorffori'r arfer proffesiynol gorau sydd i'w fabwysiadu wrth iddo gyflawni ei swyddogaethau —

en-gb	examining of any accounts (including of local government bodies in Wales) or statement of accounts in accordance with any enactment;
cy-gb	ynglŷn ag ymchwilio i unrhyw gyfrifon (gan gynnwys cyfrifon cyrff llywodraeth leol yng Nghymru) neu ddatganiadau o gyfrifon yn unol ag unrhyw ddeddfiad;

en-gb	carrying out, undertaking or promoting value for money studies or examinations;
cy-gb	ynglŷn â chynnal neu hybu astudiaethau neu ymchwiliadau gwerth am arian;

en-gb	as provided for in various provisions of the Government of Wales Act 1998, the Public Audit (Wales) Act 2004 and Schedule 8 to the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	fel y darperir mewn amryw ddarpariaethau yn Neddf Llywodraeth Cymru 1998, Deddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2004 ac Atodlen 8 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	19. In preparing the Code the AGW must consult those persons he or she thinks appropriate.
cy-gb	19. Wrth baratoi'r Cod, rhaid i ACC ymgynghori â’r personau hynny yr ymddengys iddo ei bod yn briodol ymgynghori â hwy.

en-gb	When the Code is made and published, the AGW must comply with it.
cy-gb	Pan fo'r Cod wedi ei wneud a'i gyhoeddi, rhaid i ACC gydymffurfio ag ef.

en-gb	Section 11 – Audit of local government bodies
cy-gb	Adran 11 – Archwilio cyrff llywodraeth leol

en-gb	This provides for the AGW to be the statutory auditor of the accounts of all local government bodies in Wales.
cy-gb	Mae hyn yn darparu mai ACC fydd archwilydd statudol cyfrifon yr holl gyrff llywodraeth leol yng Nghymru.

en-gb	Section 11 should be read with paragraph 2 of Schedule 3 to the Act – see below.
cy-gb	Dylid darllen adran 11 ar y cyd â pharagraff 2 o Atodlen 3 i'r Ddeddf – gweler isod.

en-gb	At present the AGW is not empowered to audit the accounts of local government bodies.
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid oes p*er gan ACC i archwilio cyfrifon cyrff llywodraeth leol.

en-gb	Instead auditors are appointed by the AGW to perform those audits.
cy-gb	Yn hytrach, penodir archwilwyr gan ACC i gynnal yr archwiliadau hynny.

en-gb	Given the AGW has other functions in respect of local government bodies (for example in relation to value for money), is responsible for auditing the Welsh Government, Welsh NHS bodies and others, and the thrust of other proposals in the Act, it is considered appropriate for the audit of local government bodies in Wales to be vested with the AGW.
cy-gb	Gan fod swyddogaethau eraill gan ACC mewn perthynas â chyrff llywodraeth leol (er enghraifft mewn perthynas â gwerth am arian) a’i fod yn gyfrifol am archwilio Llywodraeth Cymru a chyrff GIG Cymru, a chan ystyried byrdwn cynigion eraill yn y Ddeddf, bernir ei bod yn briodol breinio’r p*er i archwilio cyrff llywodraeth leol yng Nghymru yn ACC.

en-gb	Section 16 of the Local Government (Wales) Measure 2009 provides that ‘relevant regulators’ include an auditor appointed under section 13 of the Public Audit (Wales) Act 2004.
cy-gb	Mae adran 16 o Fesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2009 yn darparu bod ‘rheoleiddwyr perthnasol’ yn cynnwys archwilydd a benodir o dan adran 13 o Ddeddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2004.

en-gb	Because of the amendments made by section 11(1) of this Act, a consequential amendment is required to the 2009 Measure as there will no longer be auditors appointed by the AGW in this context.
cy-gb	Oherwydd y diwygiadau a wnaed gan adran 11(1) o'r Ddeddf hon, mae'n ofynnol gwneud diwygiad canlyniadol i Fesur 2009 gan na fydd archwilwyr yn cael eu penodi gan ACC yn y cyd-destun hwnnw mwyach.

en-gb	That is achieved by section 11(2) of the Act.
cy-gb	Cyflawnir hyn gan adran 11(2) o'r Ddeddf.

en-gb	Section 12 – Transfer etc of supervisory functions of Welsh Ministers: consultation
cy-gb	Adran 12 - Trosglwyddo etc swyddogaethau goruchwyliol Gweinidogion Cymru: ymgynghori

en-gb	Under section 146A of the Government of Wales Act 1998 certain functions of the Welsh Ministers may, by order, be transferred to or exercised on their behalf by the AGW.
cy-gb	Mae adran 16 o Fesur Dan adran 146A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 caniateir i Weinidogion Cymru, drwy orchymyn, drosglwyddo swyddogaethau penodol i ACC, neu i ACC arfer swyddogaethau penodol ar eu rhan.

en-gb	Such transfer, or exercise, can only be with the consent of the AGW.
cy-gb	Ni chaniateir trosglwyddo neu arfer swyddogaethau o’r fath ac eithrio gyda chydsyniad ACC.

en-gb	Section 12 of the Act amends section 146A of the 1998 Act so as to require the Welsh Ministers to consult with the WAO before making such an order.
cy-gb	Mae adran 12 o'r Ddeddf yn diwygio adran 146A o Ddeddf 1998 i’w gwneud yn ofynnol bod Gweinidogion Cymru yn ymgynghori â SAC cyn gwneud gorchymyn o'r fath.

en-gb	The requirement for the AGW to consent to the transfer or exercise of such functions remains unchanged.
cy-gb	Nid oes newid yn y gofyniad bod ACC yn cydsynio i'r trosglwyddiad neu i arfer y swyddogaethau hynny.

en-gb	The Wales Audit Office and its relationship with the Auditor General Section 13 - Incorporation of Wales Audit Office
cy-gb	Swyddfa Archwilio Cymru a’i pherthynas â’r Archwilydd Cyffredinol Adran 13 – Ymgorffori Swyddfa Archwilio Cymru

en-gb	Section 13 establishes a new corporate body called the Wales Audit Office (the WAO).
cy-gb	Mae adran 13 yn sefydlu corff corfforaethol newydd o'r enw Swyddfa Archwilio Cymru (SAC).

en-gb	This section also gives effect to Schedule 1 which contains provision about the incorporation of the WAO.
cy-gb	Mae'r cymal hwn hefyd yn rhoi effaith i Atodlen 1, sy’n cynnwys darpariaeth ynghylch ymgorffori SAC.

en-gb	Section 14 and 15 – Powers and Efficiency
cy-gb	Adrannau 14 a 15 – Pwerau ac Effeithlonrwydd

en-gb	Section 14 provides that the WAO may do anything that facilitates or is incidental or conducive to the exercise of its functions, but the WAO (by virtue of section 15) must aim to carry out its functions efficiently and cost-effectively.
cy-gb	Mae adran 14 yn darparu y caiff SAC wneud unrhyw beth a fwriedir i hwyluso arfer unrhyw un neu ragor o’i swyddogaethau, neu sy’n gydnaws neu’n gysylltiedig â’u harfer, ond rhaid i SAC (yn rhinwedd adran 15) anelu at gyflawni ei swyddogaethau yn effeithiol ac yn gost-effeithlon.

en-gb	Section 16 – Relationship with the Auditor General
cy-gb	Adran 16 – Y berthynas â’r Archwilydd Cyffredinol a SAC

en-gb	Section 16 provides that the AGW is the chief executive of the WAO, but not an employee of it.
cy-gb	Mae adran 16 yn darparu mai ACC yw prif weithredwr SAC, ond nad yw’n gyflogai iddi.

en-gb	This section also gives effect to Schedule 2 (Relationship between the Auditor General and the WAO).
cy-gb	Mae'r adran hon hefyd yn rhoi effaith i Atodlen 2 (Y berthynas rhwng yr Archwilydd Cyffredinol a SAC).

en-gb	Section 17 – WAO to monitor and provide advice
cy-gb	Adran 17 - SAC i fonitro a darparu cyngor

en-gb	The WAO must monitor and may advise the AGW in respect of his or her functions;
cy-gb	Rhaid i SAC fonitro ACC mewn perthynas â'i swyddogaethau. Caiff SAC hefyd gynghori ACC mewn perthynas â’i swyddogaethau.

en-gb	the AGW is under a duty (section 17(3)) to have regard to any such advice.
cy-gb	Mae ACC o dan ddyletswydd (adran 17(3)) i roi sylw i unrhyw gyngor o'r fath.

en-gb	Section 18 – Delegation and joint exercise of functions of the Auditor General
cy-gb	Adran 18 - Dirprwyo swyddogaethau’r Archwilydd Cyffredinol a’u harfer ar y cyd

en-gb	Section 18 enables the functions of the AGW to be carried out by an employee of the WAO or a person providing services to the WAO (for example, those who are contracted to provide audit support services to the AGW), provided the employee or person is authorised to do so in a scheme of delegation and agrees to comply with the AGW’s code of audit practice (see section 10(1)).
cy-gb	Mae adran 18 yn galluogi i swyddogaethau ACC gael eu cyflawni gan gyflogai i SAC neu berson sy'n darparu gwasanaethau i SAC (er enghraifft, y rheini sydd wedi eu contractio i ddarparu gwasanaethau cefnogi archwilio i ACC), ar yr amod fod y cyflogai neu'r person wedi ei awdurdodi i wneud hynny mewn cynllun dirprwyo, ac yn cytuno i gydymffurfio â chod ymarfer archwilio ACC (gweler adran 10(1)).

en-gb	A scheme of delegation will be prepared by the AGW and will describe the conditions of that scheme.
cy-gb	Caiff cynllun dirprwyo ei baratoi gan ACC, a bydd yn disgrifio amodau’r cynllun hwnnw.

en-gb	Where functions are carried out under the scheme of delegation, the responsibility for them remains with the AGW.
cy-gb	Pan fo swyddogaethau yn cael eu cyflawni o dan y cynllun dirprwyo mae'r cyfrifoldeb am y swyddogaeth yn aros gydag ACC.

en-gb	The scheme of delegation must be prepared by the AGW (and none other) who must consult the WAO in preparing or revising that scheme.
cy-gb	Rhaid i'r cynllun dirprwyo gael ei baratoi gan ACC (a neb arall), a rhaid iddo ymgynghori gyda SAC wrth baratoi neu ddiwygio’r cynllun hwnnw.

en-gb	Section 19 – Provision of services
cy-gb	Adran 19 - Darparu gwasanaethau

en-gb	Section 19 enables the WAO to make arrangements to receive administrative, professional or technical services that it or the AGW may need to carry out their respective functions, for example the provision of expert audit services relating to tax.
cy-gb	Mae adran 19 yn galluogi SAC i wneud trefniadau i gael gwasanaethau gweinyddol, proffesiynol neu dechnegol y gallai fod eu hangen arni hi neu ACC er mwyn cyflawni eu priod swyddogaethau, er enghraifft darparu gwasanaethau archwilio arbenigol yn ymwneud â threth.

en-gb	It also enables the WAO to make arrangements with a 'relevant authority’ (as defined in section 19(9)) so that the WAO or AGW can provide those services to a relevant authority, or to exercise the functions of that authority.
cy-gb	Mae hefyd yn galluogi SAC i wneud trefniadau gydag 'awdurdod perthnasol' (fel y’i diffinnir yn adran 19(9)) fel bod SAC neu ACC yn gallu darparu’r gwasanaethau hynny i awdurdod perthnasol, neu i arfer swyddogaethau’r awdurdod hwnnw.

en-gb	‘Relevant authority’ includes local authorities (in Wales and in England), other public authorities and government departments.
cy-gb	Mae ‘awdurdod perthnasol’ yn cynnwys awdurdodau lleol (yng Nghymru a Lloegr), awdurdodau cyhoeddus eraill ac adrannau o'r llywodraeth.

en-gb	The WAO is able to make the arrangements on terms, including relating to payment.
cy-gb	Mae SAC yn gallu gwneud trefniadau am delerau, gan gynnwys rhai'n ymwneud â thalu.

en-gb	If the terms include fees payable to the WAO (for example, for the provision of services by the AGW to a relevant authority), these must be in accordance with the scheme of charges prepared under section 24 (see below).
cy-gb	Os yw'r telerau'n cynnwys ffioedd sy'n daladwy i SAC (er enghraifft, ar gyfer darparu gwasanaethau gan ACC i awdurdod perthnasol), rhaid iddynt fod yn unol â'r cynllun codi ffioedd a lunnir o dan adran 24 (gweler isod).

en-gb	Section 20 – Expenditure
cy-gb	Adran 20 – Gwariant

en-gb	The AGW and the WAO must jointly prepare an estimate for each financial year (to year ending 31 March) of all of the income and expenditure of the WAO, including in particular the resources needed for the exercise of the AGW’s functions.
cy-gb	Rhaid i ACC a SAC ddarparu amcangyfrif ar y cyd ar gyfer pob blwyddyn ariannol (sy’n dod i ben ar 31 Mawrth) o bob incwm a gwariant gan SAC, gan gynnwys, yn benodol, yr adnoddau y mae eu hangen amdanynt ar gyfer arfer swyddogaethau ACC.

en-gb	The estimate must be laid before the Assembly for examination and possible modification.
cy-gb	Rhaid i'r amcangyfrif gael ei osod gerbron y Cynulliad er mwyn iddo gael edrych arno ac efallai ei addasu.

en-gb	The estimate must be laid at least 5 months before the start of the financial year to which it relates.
cy-gb	Rhaid i'r amcangyfrif gael ei osod o leiaf bum mis cyn dechrau'r flwyddyn ariannol y mae'n ymwneud â hi.

en-gb	Modifications by the Assembly to the estimate may only be made if the AGW and WAO have been consulted, and any views made by them taken into account.
cy-gb	Dim ond os ymgynghorir ag ACC a SAC, ac yr ystyrir unrhyw safbwyntiau a fynegir ganddynt, y caniateir i’r Cynulliad wneud unrhyw addasiadau i’r amcangyfrif.

en-gb	The estimate (modified or otherwise) will be included in the Assembly’s Budget Motion under the Standing Orders of the Assembly.
cy-gb	Bydd yr amcangyfrif (wedi ei addasu neu fel arall) yn cael ei gynnwys yng Nghynnig Cyllidebol y Cynulliad o dan Reolau Sefydlog y Cynulliad.

en-gb	The estimate must cover all income and expenditure elements including those relating to the audit of local government bodies and all estimated fees income.
cy-gb	Rhaid i'ramcangyfrif gynnwys pob elfen incwm a gwariant, gan gynnwys y rhai sy’n ymwneud ag archwilio cyrff llywodraeth leol a phob incwm ffioedd amcangyfrifedig.

en-gb	(Paragraph 75 of Schedule 4 to this Act repeals paragraph 9(4) of Schedule 8 to the Government of Wales Act 2006 – power for the AGW to retain certain fees income).
cy-gb	(Mae paragraff 75 o Atodlen 4 i’r Ddeddf hon yn diddymu paragraffau 9(4) o Atodlen 8 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 – y p*er i ACC gadw incwm rhai ffioedd).

en-gb	Section 21 – Provision of resources for Auditor General’s functions
cy-gb	Adran 21 – Darparu adnoddau ar gyfer swyddogaethau’r Archwilydd Cyffredinol

en-gb	37. Section 21 requires the WAO, as the budget-holder, to provide resources to the AGW as required by the AGW so he or she can carry out his or her functions.
cy-gb	37. Mae adran 21 yn ei gwneud yn ofynnol bod SAC, fel deiliad y gyllideb, yn darparu i ACC ba adnoddau bynnag y bo’n ofynnol ganddo er mwyn cyflawni ei swyddogaethau.

en-gb	The resources are, in particular, -
cy-gb	Yn benodol, bydd yr adnoddau hynny yn cynnwys—

en-gb	staff to assist the AGW;
cy-gb	staff i gynorthwyo ACC

en-gb	services from any person (for example, external audit or other audit services principally under section 19);
cy-gb	gwasanaethau gan unrhyw berson (er enghraifft, gwasanaethau archwilio allanol neu wasanaethau archwilio eraill, yn bennaf o dan adran 19)

en-gb	holding property, documents or other information;
cy-gb	dal eiddo, dogfennau neu wybodaeth arall;

en-gb	keeping records relating to the functions of the AGW.
cy-gb	cadw cofnodion mewn perthynas â swyddogaethau ACC.

en-gb	Section 22 – Borrowing
cy-gb	Adran 22 - Benthyca

en-gb	This section enables the WAO to borrow money, by way of an overdraft or otherwise, to meet a temporary excess of expenditure.
cy-gb	Mae’r adran hon yn galluogi SAC i fenthyca arian, ar ffurf gorddrafft neu fel arall, at y diben o fodloni gorwariant dros dro.

en-gb	A power to borrow is not available to the AGW.
cy-gb	Nid yw'r pŵer benthyca ar gael i ACC.

en-gb	Section 23 and 24 – relating to Fees
cy-gb	Adrannau 23 a 24 – yn ymwneud â ffioedd

en-gb	Section 23 enables the WAO to charge fees for audits and audit-related functions carried out by the AGW, and any services provided by the AGW, in accordance with a scheme for charging fees prepared by the WAO.
cy-gb	Mae adran 23 yn galluogi SAC i godi ffioedd am archwiliadau a swyddogaethau mewn perthynas ag archwiliadau a gyflawnir gan ACC ac unrhyw wasanaethau a ddarperir gan ACC, a hynny yn unol â chynllun ar gyfer codi ffioedd a ddarperir gan SAC.

en-gb	The fees charged may not exceed the full cost of providing the services in question and are payable to the WAO.
cy-gb	Ni chaniateir i’r ffioedd a godir fod yn fwy na chost lawn darparu’r gwasanaethau dan sylw, ac y mae’r ffioedd yn daladwy i SAC.

en-gb	Under section 24 the WAO’s scheme must identify the enactments enabling it to charge a fee in accordance with any prescribed amount or any scale of fees as the case may be.
cy-gb	O dan adran 24, rhaid i gynllun SAC nodi’r deddfiadau sy’n ei galluogi i godi ffi yn unol ag unrhyw swm penodedig neu raddfa ffioedd benodedig, yn ôl y digwydd.

en-gb	But where an enactment makes no provision for a scale or an amount, the WAO must identify its basis for calculating the fee.
cy-gb	Ond os nad yw deddfiad yn gwneud darpariaeth ar gyfer swm neu raddfa, rhaid i SAC nodi ei sail ar gyfer cyfrifo’r ffi.

en-gb	This section also provides for the Welsh Ministers to prescribe certain scales of fees and where that is so, the WAO must comply with the scales prescribed.
cy-gb	Mae’r adran hon hefyd yn darparu ar gyfer rhagnodi rhai graddfeydd ffioedd gan Weinidogion Cymru, ac os gwnânt hynny, bydd rhaid i SAC gydymffurfio â’r graddfeydd a ragnodir.

en-gb	The WAO must review its scheme at least once in every calendar year and lay its scheme (and any revision of it) before the Assembly for approval.
cy-gb	Rhaid i SAC adolygu ei chynllun o leiaf unwaith bob blwyddyn galendr a gosod ei chynllun (ac unrhyw ddiwygiad ohono) gerbron y Cynulliad ar gyfer ei gymeradwyo.

en-gb	The scheme takes effect when approved by the Assembly following which the WAO must publish it.
cy-gb	Bydd y cynllun yn cael effaith pan gymeradwyir ef gan y Cynulliad; ac yn dilyn hynny, rhaid i SAC gyhoeddi’r cynllun.

en-gb	Section 25 to 27 – relating to the Annual Plan
cy-gb	Adrannau 25 i 27 – yn ymwneud â’r Cynllun Blynyddol

en-gb	The AGW and the WAO must jointly prepare an annual plan.
cy-gb	Rhaid i ACC a SAC ar y cyd baratoi cynllun blynyddol.

en-gb	The annual plan must set out the planned work for both the AGW and the WAO;
cy-gb	Rhaid i’r cynllun blynyddol nodi'r gwaith a gynlluniwyd ar gyfer ACC a SAC fel ei gilydd;

en-gb	the resources available, and which may become available to the WAO;
cy-gb	yr adnoddau sydd ar gael ac a allai ddod ar gael i SAC;

en-gb	and how those resources are to be used to achieve their planned work (section 25 (2)).
cy-gb	a’r modd y mae’r adnoddau i gael eu defnyddio er mwyn cyflawni’r gwaith a gynlluniwyd ar eu cyfer (adran 25(2)).

en-gb	The annual plan must also include the maximum resources that it is anticipated will be allocated by the WAO to the AGW for the purpose of undertaking the AGW’s programme of work (section 25(2)(f)).
cy-gb	Rhaid i’r cynllun blynyddol nodi hefyd uchafswm yr adnoddau y rhagwelir y bydd SAC yn eu dyrannu i ACC at y diben o ymgymryd â rhaglen waith ACC (gweler adran 25(2)(f))

en-gb	Although neither the AGW nor WAO are bound by the annual plan, they must have regard to it (section 27).
cy-gb	Er nad yw ACC na SAC wedi eu rhwymo gan y cynllun blynyddol, rhaid iddynt roi sylw iddo (adran 27).

en-gb	That means in exercising their functions (including the provision of resources required by the AGW) both the AGW and the WAO must give the annual plan the appropriate weight in all the circumstances.
cy-gb	Mae hynny’n golygu bod yn rhaid i ACC a SAC, wrth arfer euswyddogaethau (gan gynnwys darparu'r adnoddau sy'n ofynnol gan ACC), roi i'r cynllun blynyddol y pwysigrwydd priodol o dan yr holl amgylchiadau.

en-gb	If other unforeseen work arises then the need for that work to be done (and its resource implications) must be properly balanced against the planned work (and resources allocated for that).
cy-gb	Os bydd rhyw waith nas rhagwelwyd yn codi, yna rhaid pwyso â mesur yn briodol yr angen i gyflawni'r gwaith hwnnw (a goblygiadau hynny i adnoddau) o’i gymharu â’r gwaith a gynlluniwyd (a'r adnoddau a ddyrannwyd i'r gwaith hwnnw).

en-gb	The annual plan must be jointly prepared by the AGW and the WAO before the start of the financial year in which that work is to be carried out (section 25(1)).
cy-gb	Rhaid i’r cynllun blynyddol gael ei baratoi gan ACC a SAC cyn dechrau'r flwyddyn ariannol y mae'r gwaith i'w gyflawni ynddi (adran 25(1)).

en-gb	Once prepared it must be laid before the Assembly (section 26) and the Assembly will be under a duty to publish it by virtue of section 144 of the Government of Wales Act 2006 (as amended by paragraph 73 of Schedule 4 to this Act).
cy-gb	Unwaith y'i llunnir, rhaid ei osod gerbron y Cynulliad (adran 26), a bydd y Cynulliad o dan ddyletswydd i'w gyhoeddi yn rhinwedd adran 144 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (fel y'i diwygiwyd gan baragraff 73 o Atodlen 4 i’r Ddeddf hon).

en-gb	Miscellaneous and general
cy-gb	Amrywiol a chyffredinol

en-gb	Section 28 – Functions of the National Assembly
cy-gb	Adran 28 - Swyddogaethau'r Cynulliad Cenedlaethol

en-gb	This section provides authority for the Assembly to make provision (within its Standing Orders) as to how the functions set out in this Act falling to the Assembly (other than its functions of approving legislation) are to be exercised.
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu awdurdod i'r Cynulliad wneud darpariaeth (o fewn ei Reolau Sefydlog) ynghylch sut y mae'r swyddogaethau a nodir yn y Ddeddf sydd dan ofal y Cynulliad (ac eithrio ei swyddogaethau i gymeradwyo deddfwriaeth) i'w harfer.

en-gb	The intention is that relying on this provision the Assembly could make provision in its Standing Orders so that one or more of its committees could exercise those functions relating to the oversight and supervision of the AGW.
cy-gb	Y bwriad yw y gall y Cynulliad wneud darpariaeth yn ei Reolau Sefydlog, wrth ddibynnu ar y ddarpariaeth hon, fel bod un neu ragor o'i bwyllgorau yn gallu arfer y swyddogaethau hynny sy'n ymwneud â goruchwylio a chael trosolwg ar ACC.

en-gb	For example, the Assembly could provide that the function of appointing the non-executive members of the WAO will be exercised by a committee of the Assembly rather than by the Assembly acting in Plenary session.
cy-gb	Er enghraifft, gallai’r Cynulliad ddarparu y bydd y swyddogaeth o benodi aelodau anweithredol SAC yn cael ei harfer gan bwyllgor y Cynulliad yn hytrach na chan y Cynulliad yn gweithredu mewn Cyfarfod llawn.

en-gb	Section 29 – Indemnification
cy-gb	Adran 29 – Indemnio

en-gb	Section 29 provides that any compensation to a third party for a breach of a duty (for example in contract or negligence) by an AGW appointed under this Act, a person providing services to the AGW or WAO (for example under section 19), the WAO’s former or current members or employees is to be charged on and paid from the WCF (as such it is not to be subject to the approval of the Assembly in a Budget resolution).
cy-gb	Mae adran 29 yn darparu bod unrhyw ddigollediad i drydydd parti am dordyletswydd (er enghraifft mewn contract neu mewn achos o esgeulustra) gan ACC a benodwyd o dan y Ddeddf hon, person sy'n darparu gwasanaethau i ACC neu SAC (er enghraifft o dan adran 19), cyn-aelodau neu aelodau presennol SAC neu gyflogeion iddi, i'w godi ar CGC a'i dalu ohoni (felly nid yw'r digollediad yn ddarostyngedig i gymeradwyaeth y Cynulliad mewn penderfyniad cyllidebol).

en-gb	See also paragraph 13 of Schedule 3 to the Act.
cy-gb	Gweler hefyd baragraff 13 o Atodlen 3 i'r Ddeddf.

en-gb	Section 30 – Orders
cy-gb	Adran 30 - Gorchmynion

en-gb	This section makes general provision about other powers in the Act that enable subordinate legislation to be made (namely orders).
cy-gb	Mae'r adran hon yn gwneud darpariaeth gyffredinol ynghylch pwerau eraill yn y Ddeddf sy’n galluogi gwneud is-ddeddfwriaeth (sef gorchmynion).

en-gb	Such legislation is to be made by statutory instrument.
cy-gb	Mae’r is-ddeddfwriaeth honno i gael ei gwneud drwy offerynnau statudol.

en-gb	Subsections (2) and (3) establish the Assembly procedure for making those orders.
cy-gb	Yn is-adrannau (2) a (3) sefydlir gweithdrefn y Cynulliad ar gyfer gwneud y gorchmynion hynny.

en-gb	Subsection (4) is a technical provision which ensures the powers in the Act to make such subordinate legislation are wide enough to make certain types of provision such as supplemental provisions.
cy-gb	Darpariaeth dechnegol yw is-adran (4), sy'n sicrhau bod y pwerau sydd yn y Ddeddf i wneud yr is-ddeddfwriaeth yn ddigon eang i wneud darpariaethau penodol, megis darpariaethau atodol.

en-gb	Section 31 – Directions
cy-gb	Adran 31 - Cyfarwyddiadau

en-gb	Section 31 makes general provision in respect of the powers in the Act to issue directions.
cy-gb	Mae adran 31 yn gwneud darpariaeth gyffredinol mewn perthynas â’r pwerau yn y Ddeddf i ddyroddi cyfarwyddiadau.

en-gb	Section 32 – Interpretation
cy-gb	Adran 32 – Dehongli

en-gb	This section provides the meaning of various terms used throughout the Act
cy-gb	Mae'r adran hon yn darparu ystyr termau amrywiol a ddefnyddir yn y Ddeddf.

en-gb	Section 33 - Transitional, supplementary and saving provisions etc
cy-gb	Adran 33 – Darpariaethau trosiannol, atodol ac arbed etc

en-gb	Section 33(1) gives effect to Schedule 3 to the Act which sets out the principal transitional etc. provisions.
cy-gb	Mae adran 33(1) yn rhoi effaith i Atodlen 3 i’r Ddeddf, sy’n nodi’r prif ddarpariaethau trosiannol etc.

en-gb	Section 33(2) enables the Welsh Ministers, by order, to make further transitional, transitory or saving etc. provisions in connection with the coming into force of the Act or to give full effect to the Act when enacted.
cy-gb	Mae adran 33(2) yn galluogi Gweinidogion Cymru, drwy orchymyn, i wneud darpariaethau trosiannol, darpariaethau darfodol neu ddarpariaethau arbed etc pellach mewn cysylltiad â'r Ddeddf hon yn dod i rym, neu i roi effaith lawn i’r Ddeddf pan fo wedi ei deddfu.

en-gb	Section 33(4) enables an order under subsection (2) to modify the transitional etc. provisions set out in Schedule 3.
cy-gb	Mae adran 33(4) yn galluogi gorchymyn o dan is-adran (2) i addasu’r darpariaethau trosiannol etc. a nodir yn Atodlen 3.

en-gb	This provision is a safety net provision to ensure adjustments can be made to the detailed provisions set out in Schedule 3 should the circumstances at the time the Act comes into force dictate.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth hon yn ‘ddarpariaeth rhwyd arbed’ er mwyn sicrhau y gellir gwneud addasiadau i’r darpariaethau manwl a nodir yn Atodlen 3 petai’r amgylchiadau ar yr adeg pryd y daw’r Ddeddf i rym yn mynnu hynny.

en-gb	Section 34 gives effect to Schedule 4 (minor and consequential amendments).
cy-gb	Mae Adran 34 yn rhoi effaith i Atodlen 4 (mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol).

en-gb	SCHEDULE 1 – INCORPORATION OF WALES AUDIT OFFICE Paragraph 1 – Membership
cy-gb	ATODLEN 1 – YMGORFFORI SWYDDFA ARCHWILIO CYMRU Paragraff 1 – Aelodaeth

en-gb	This paragraph establishes that the WAO will have 9 members, comprising 5 who are not employees of the WAO (known as ‘non-executive members’), the AGW, and 3 employees of the WAO (known as ‘employee members’).
cy-gb	Mae'r paragraff hwn yn cadarnhau y bydd gan SAC 9 aelod, sef 5 nad ydynt yn gyflogeion i SAC (a elwir yn ‘aelodau anweithredol’), ACC a 3 cyflogai i SAC (a elwir yn ‘aelodau sy'n gyflogeion’).

en-gb	Paragraph 2 – Appointment of non-executive and employee members
cy-gb	Paragraff 2 – Penodi aelodau anweithredol ac aelodau sy’n gyflogeion

en-gb	The appointments of the non-executive and employee members of the WAO are to be made on merit, and a person cannot be appointed (or remain appointed) if they are disqualified on the grounds set out in paragraph 26 of Schedule 1 – see below.
cy-gb	Penodir aelodau anweithredol ac aelodau sy’n gyflogeion SAC ar sail teilyngdod ac ni all person gael ei benodi (nac aros yn y swydd) os yw wedi ei anghymhwyso ar y seiliau a nodir ym mharagraff 26 o Atodlen 1 – gweler isod.

en-gb	Paragraph 4 – Appointment of non-executive members
cy-gb	Paragraff 4 – Penodi aelodau anweithredol

en-gb	It is for the Assembly to appoint the non-executive members of the WAO, on the basis of a fair and open competition.
cy-gb	Y Cynulliad sydd i benodi aelodau anweithredol SAC, a hynny ar sail cystadleuaeth deg ac agored.

en-gb	Paragraph 5 – Appointment of chair of the WAO
cy-gb	Paragraff 5 – Penodi cadeirydd ar SAC

en-gb	One of the 5 non-executive members of the WAO is to be appointed as the Chair of the WAO by the Assembly.
cy-gb	Bydd y Cynulliad yn penodi un o bum aelod anweithredol SAC yn Gadeirydd ar SAC.

en-gb	Before making such an appointment, there must be consultation with the First Minister.
cy-gb	Cyn gwneud y penodiad hwnnw, rhaid ymgynghori â'r Prif Weinidog.

en-gb	There may be consultation with other persons as appropriate.
cy-gb	Caniateir ymgynghori â phersonau eraill fel y bo'n briodol.

en-gb	A person cannot be appointed as Chair more than twice.
cy-gb	Ni chaniateir penodi person yn Gadeirydd fwy na dwywaith.

en-gb	Paragraph 6 – Period of appointment and re-appointment
cy-gb	Paragraff 6 – Cyfnod penodi ac ailbenodi

en-gb	Appointment of the non-executive members and Chair of the WAO is for a maximum of 4 years, and a person cannot be appointed more than twice to these offices.
cy-gb	Penodir aelodau anweithredol a Chadeirydd SAC am bedair blynedd ar y mwyaf, ac ni chaniateir penodi person i'r swyddi hyn fwy na dwywaith.

en-gb	Paragraph 7 – Remuneration arrangements
cy-gb	Paragraff 7 – Trefniadau talu cydnabyddiaeth

en-gb	The Assembly may make remuneration arrangements for the Chair of the WAO and the other non-executive members, and such arrangements may include salary,allowances, gratuities, and other benefits (but not pension arrangements).
cy-gb	Caiff y Cynulliad wneud trefniadau ar gyfer talu cydnabyddiaeth ar gyfer Cadeirydd SAC a’r aelodau anweithredol eraill, a chaiff y trefniadau hynny gynnwys cyflog, lwfansau, rhoddion ariannol, a buddion eraill (ond nid trefniadau pensiwn).

en-gb	In all cases these arrangements (or elements therein) must not be performance-based.
cy-gb	Ym mhob achos ni chaniateir i’r trefniadau hyn (nac elfennau ohonynt) fod yn seiliedig ar berfformiad.

en-gb	Before the arrangements for the Chair can be made, there must be consultation with the First Minister (paragraph 7(2)).
cy-gb	Cyn gwneud y trefniadau ar gyfer y Cadeirydd, rhaid ymgynghori â’r Prif Weinidog (paragraff 7(2)).

en-gb	There must also be consultation with an appropriate person with oversight of public appointments (paragraph 9).
cy-gb	Rhaid ymgynghori hefyd â pherson priodol sydd â throsolwg ar benodiadau cyhoeddus (paragraff 9).

en-gb	The amounts payable for the Chair of the WAO will be charged on the WCF;
cy-gb	Bydd y symiau sy'n daladwy ar gyfer Cadeirydd SAC yn cael eu codi ar CGC;

en-gb	the amounts payable for the other non-executive members will be met by the WAO.
cy-gb	bydd y symiau sy'n daladwy ar gyfer yr aelodau anweithredol eraill yn cael eu talu gan SAC.

en-gb	Paragraphs 8 and 9 – Other terms of appointment
cy-gb	Paragraffau 8 a 9 – Telerau penodi eraill

en-gb	The Assembly may determine other terms and conditions applicable to the non-executive members of the WAO including the Chair.
cy-gb	Caiff y Cynulliad benderfynu ar delerau ac amodau eraill sy'n gymwys i aelodau anweithredol SAC, gan gynnwys y Cadeirydd.

en-gb	These agreements or arrangements may include restrictions on the offices and other positions a non-executive member may hold for a period of up to two years after these cease to hold office (paragraph 8)
cy-gb	Caiff y cytundebau neu'r trefniadau hyn gynnwys cyfyngiadau ar swyddi eraill y caniateir i aelod anweithredol eu dal am gyfnod o hyd at ddwy flynedd ar ôl iddynt orffen dal y swydd (paragraff 8).

en-gb	Before making a determination on such terms and conditions there must be consultation with an appropriate person with oversight of public appointments the Assembly considers appropriate (paragraph 9).
cy-gb	Cyn gwneud penderfyniad ar y telerau a’r amodau hynny rhaid ymgynghori â pherson priodol sydd â throsolwg ar benodiadau cyhoeddus y mae'r Cynulliad yn ystyried ei bod yn briodol ymgynghori ag ef.

en-gb	Paragraphs 10 to 12 – Termination of appointments
cy-gb	Paragraffau 10 i 12 – Dod â phenodiadau i ben

en-gb	The Chair and non-executive members of the WAO may resign their offices at any time by giving written notice to the Assembly (paragraph 10).
cy-gb	Caiff Cadeirydd ac aelodau anweithredol SAC ymddiswyddo o'u swyddi ar unrhyw adeg drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i'r Cynulliad (paragraff 10).

en-gb	The Assembly may terminate the appointment of a non-executive member of the WAO on the grounds set out in paragraph 11(1).
cy-gb	Caiff y Cynulliad ddod â phenodiad aelod anweithredol SAC i ben ar y seiliau a nodir ym mharagraff 11(1).

en-gb	The Assembly may terminate the appointment of the Chair of the WAO (on the grounds set out in paragraph 12(3)), but only after there has been consultation with the First Minister.
cy-gb	Caiff y Cynulliad ddod â phenodiad Cadeirydd SAC i ben (ar y seiliau a nodir ym mharagraff 12(3)), ond dim ond ar ôl ymgynghori â'r Prif Weinidog.

en-gb	There may be consultation with other persons also.
cy-gb	Caiff ymgynghori â phersonau eraill hefyd.

en-gb	Termination of the appointment of Chair does not automatically remove him or her from being a non-executive member of the WAO.
cy-gb	Nid yw dod â phenodiad y Cadeirydd i ben yn golygu’n awtomatig fod ei benodiad yn aelod anweithredol o SAC yn dod i ben.

en-gb	If the person who is the Chair is subject to termination as a non-executive member then he or she will also lose office as Chair.
cy-gb	Os yw aelodaeth anweithredol y person sy'n Gadeirydd yn dod i ben, yna bydd y person hwnnw yn colli ei swydd fel Cadeirydd hefyd.

en-gb	Paragraph 13 – Additional remuneration of the Auditor General
cy-gb	Paragraff 13 – Talu cydnabyddiaeth ychwanegol i’r Archwilydd Cyffredinol

en-gb	In addition to the arrangements made by the Assembly for remuneration of the AGW (see section 7), the WAO may also make provision for additional payments to be made to the AGW to cover expenses incurred by that person as a member of and chief executive of the WAO.
cy-gb	Yn ychwanegol at y trefniadau a wneir gan y Cynulliad ar gyfer talu cydnabyddiaeth i ACC (gweler adran 7), caiff SAC hefyd ddarparu bod taliadau ychwanegol yn cael eu gwneud i ACC i dalu costau yr eir iddynt gan y person hwnnw yn rhinwedd ei swydd fel aelod o SAC a phrif weithredwr arni.

en-gb	Such payments are to be made by the WAO.
cy-gb	Bydd y taliadau hynny'n cael eu gwneud gan SAC.

en-gb	Paragraphs 14 to 16 – Appointment of employee members
cy-gb	Paragraff 14 i 16 – Penodi aelodau sy’n gyflogeion

en-gb	The employee members are to comprise:
cy-gb	Rhaid i’r aelodau sy’n gyflogeion gynnwys:

en-gb	one person who the AGW must recommend for appointment to the non-executive members of the WAO – the appointed member.
cy-gb	un person y mae’n rhaid i ACC ei argymell ar gyfer ei benodi yn un o aelodau anweithredol SAC – sef yr aelod penodedig.

en-gb	The non-executive members must then appoint that person, or require the AGW to recommend another person and so on until someone is appointed;
cy-gb	Rhaid i’r aelodau anweithredol wedyn naill ai benodi’r person hwnnw neu ei gwneud yn ofynnol bod ACC yn argymell person arall, ac felly ymlaen, hyd nes penodir rhywun;

en-gb	two persons elected through majority votes by a ballot of the staff of the WAO - the elected members.
cy-gb	dau berson a etholir drwy bleidlais gan staff SAC – sef yr aelodau etholedig.

en-gb	Paragraph 17 – Terms of appointment
cy-gb	Paragraff 17 - Telerau penodi

en-gb	The terms of appointment of the employee members must be made by the non-executive members, and may include remuneration arrangements for allowances, gratuities, and other benefits to cover expenses.
cy-gb	Rhaid i delerau penodi’r aelodau sy'n gyflogeion gael eu gwneud gan yr aelodau anweithredol, a chânt gynnwys trefniadau talu cydnabyddiaeth ar gyfer lwfansau, rhoddion ariannol a buddion eraill i dalu costau.

en-gb	Such payments are to be made by the WAO.
cy-gb	Bydd y taliadau hynny yn cael eu gwneud gan SAC.

en-gb	The employee members will continue to receive their salary as employees of the WAO.
cy-gb	Bydd yr aelodau sy'n gyflogeion yn parhau i dderbyn eu cyflogau fel cyflogeion i SAC.

en-gb	There is to be no provision for a pension as employee member but if the persons who are members have a pension as a result of being an employee of the WAO then their service as employee members will also count towards that pension entitlement.
cy-gb	Nid oes unrhyw ddarpariaeth pensiwn ar gyfer aelod sy'n gyflogai, ond os oes gan aelod sy’n gyflogai bensiwn o ganlyniad i’w gyflogaeth gyda SAC yna bydd ei wasanaeth fel aelod sy'n gyflogai hefyd yn cyfrif tuag at ei hawlogaeth i'r pensiwn hwnnw.

en-gb	An employee member’s term of office will not be regarded as a break in service of employment by the new WAO.
cy-gb	Ni chaiff y SAC newydd ystyried bod cyfnod mewn swydd aelod sy'n gyflogai yn doriad yng ngwasanaeth cyflogedig yr aelod hwnnw.

en-gb	Paragraph 18 – Other terms of appointment
cy-gb	Paragraff 18 – Telerau penodi eraill

en-gb	The non-executive members may determine other terms of appointment applicable to the appointment of the employee members;
cy-gb	Caiff yr aelodau anweithredol benderfynu ar delerau penodi eraill sy'n gymwys i benodiad aelod sy'n gyflogai;

en-gb	such terms may include restrictions on the offices and other positions the employee members may hold during their appointment and for a period of up to two years after they cease to hold that office.
cy-gb	caiff y telerau hynny gynnwys cyfyngiadau ar y swyddi eraill y caiff aelod sy'n gyflogai eu dal yn ystod ei benodiad ac am gyfnod o hyd at ddwy flynedd ar ôl iddynt orffen yn y swydd honno.

en-gb	Paragraphs 19 to 21 – Termination of appointments
cy-gb	Paragraffau 19 i 21 – Dod â phenodiad i ben

en-gb	An employee member may resign from that office (but remain an employee of the WAO) at any time by giving written notice to the non-executive members (paragraph 20).
cy-gb	Caiff aelod sy'n gyflogai ymddiswyddo o'r swydd honno (ond parhau'n gyflogai i SAC) ar unrhyw adeg drwy roi hysbysiad ysgrifenedig i'r aelodau anweithredol (paragraff 20).

en-gb	Their appointment would also cease at the end of any period of appointment set in their terms of appointment, or if they ceased to be an employee of the WAO.
cy-gb	Byddai'r penodiad yn dod i ben hefyd ar ddiwedd unrhyw gyfnod penodi a nodir yn ei delerau penodi, neu os yw’n peidio â bod yn gyflogai i SAC.

en-gb	Paragraph 21 of Schedule 1 also provides the process and grounds for the termination of the appointment by the non-executive members.
cy-gb	Mae paragraff 21 o Atodlen 1 hefyd yn darparu'r broses ar gyfer dod â phenodiad i ben gan yr aelodau anweithredol, a’r seiliau dros wneud hynny.

en-gb	Paragraphs 22 to 25 – relating to appointment, status and remuneration
cy-gb	Paragraffau 22 i 25 – yn ymwneud â phenodi, statws a thalu cydnabyddiaeth

en-gb	The WAO has, by virtue of paragraph 22, powers to employ and remunerate staff on such terms as it considers appropriate.
cy-gb	Mae gan SAC, yn rhinwedd paragraff 22, bwerau i gyflogi a thalu staff ar ba delerau bynnag a ystyria’n briodol.

en-gb	The WAO will be required to make payments in respect of superannuation benefits and their associated administration costs (paragraph 25(2)).
cy-gb	Bydd yn ofynnol i SAC wneud taliadau o ran buddion blwydd-daliadau a'r costau gweinyddu sy'n gysylltiedig â hwy (paragraff 25(2)).

en-gb	Paragraph 26 – Disqualification as member of, or employee of, the WAO
cy-gb	Paragraff 26 – Anghymhwyso fel aelod o’r SAC neu gyflogai iddi

en-gb	This paragraph prescribes the grounds upon which a person cannot be appointed (or remain appointed) as a member or employee of the WAO.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn rhagnodi'r seiliau pan na ellir penodi person yn aelod o SAC nac yn gyflogai SAC (na pharhau’n benodedig felly).

en-gb	Paragraph 26(4) is needed to ensure that the AGW is not disqualified from being a member of the WAO given that the AGW is appointed by Her Majesty on the nomination of the Assembly.
cy-gb	Mae angen paragraff 26(4) i sicrhau nad yw ACC yn cael ei anghymhwyso rhag bod yn aelod o SAC, o gofio bod ACC wedi ei benodi gan Ei Mawrhydi ar sail enwebiad y Cynulliad.

en-gb	Paragraphs 27 to 30 – relating to Procedural Rules
cy-gb	Paragraffau 27 i 30 – mewn perthynas â Rheolau Gweithdrefnol

en-gb	The WAO must make internal rules to regulate its procedures (paragraph 27).
cy-gb	Rhaid i SAC wneud rheolau mewnol i reoleiddio ei gweithdrefnau (paragraff 27).

en-gb	The rules must provide for a quorum for any meetings of the WAO (paragraph 28), may provide for setting up of committees of the WAO, and any sub-committees, including provision for regulating the procedures of the committees and sub-committees (paragraph 29) and must include provisions about the conduct of ballotsfor the purpose of appointing the elected employee members (paragraph 30).
cy-gb	Rhaid i'r rheolau ddarparu am gworwm ar gyfer unrhyw gyfarfodydd SAC (paragraff 26), a chânt ddarparu ar gyfer ffurfio pwyllgorau SAC, ac unrhyw is-bwyllgorau, gan gynnwys darpariaeth ar gyfer rheoleiddio gweithdrefnaupwyllgorau ac is-bwyllgorau (paragraff 29) a rhaid iddynt gynnwys darpariaethau ynghylch cynnal pleidleisiau at y diben o benodi’r aelodau etholedig sy’n gyflogeion (aelodau sy’n gyflogeion) (paragraff 30).

en-gb	See also paragraph 3 of Schedule 3 to the Act which enables the Chair of the WAO to make temporary rules for the determination of the business of the WAO pending the making of the first set of formal rules.
cy-gb	Gweler hefyd baragraff 3 o Atodlen 3 i'r Ddeddf sy’n galluogi Cadeirydd SAC i wneud rheolau dros dro ar gyfer penderfynu ar fusnes SAC tan y gwneir y set gyntaf o reolau ffurfiol.

en-gb	Paragraph 32 – Delegation of functions
cy-gb	Paragraff 32 – Dirprwyo swyddogaethau

en-gb	With certain exceptions (as set out in paragraph 32(5)) the WAO may delegate any of its functions to members, employees or committees (including sub-committees) of the WAO, or to persons providing services to the WAO.
cy-gb	Gydag eithriadau penodol (fel y’u nodir ym mharagraff 32(5)) caiff SAC ddirprwyo unrhyw un o'i swyddogaethau i aelodau, cyflogeion neu bwyllgorau (gan gynnwys is-bwyllgorau) SAC, neu i bersonau sy'n darparu gwasanaethau i SAC.

en-gb	The delegation of a function does not affect the responsibility of the new WAO for the exercise of the function.
cy-gb	Nid yw dirprwyo swyddogaeth yn effeithio ar gyfrifoldeb y SAC newydd am y gwaith o arfer y swyddogaeth.

en-gb	Paragraph 33 – WAO accounts
cy-gb	Paragraff 33 – Cyfrifon SAC

en-gb	This paragraph establishes the AGW as the accounting officer for the WAO.
cy-gb	Mae’r paragraff hwn yn cadarnhau mai ACC yw swyddog cyfrifyddu SAC.

en-gb	The responsibilities of the accounting officer are set by virtue of paragraph 33(2) to (6).
cy-gb	Pennir cyfrifoldebau’r swyddog cyfrifyddu yn rhinwedd paragraff 33(2) i (6).

en-gb	Paragraphs 34 and 35 – Audit etc of the WAO
cy-gb	Paragraffau 34 a 35 – Archwilio SAC etc

en-gb	The National Assembly is required to appoint an auditor of the WAO’s accounts, and to establish the terms of appointment for that auditor.
cy-gb	Mae'n ofynnol i'r Cynulliad Cenedlaethol benodi archwilydd i archwilio cyfrifon SAC, a chadarnhau telerau penodi'r archwilydd hwnnw.

en-gb	The WAO may recommend a person for appointment and must pay the auditor the remuneration provided for in the appointment.
cy-gb	Caiff SAC argymell person i'w benodi, ond rhaid iddi dalu’r tâl cydnabyddiaeth y darperir ar ei gyfer yn y penodiad.

en-gb	The auditor will examine and certify the statement of accounts (prepared by the AGW as accounting officer of the WAO), which are to be submitted to the auditor by the Chair of the WAO no later than 5 months after the end of the financial year.
cy-gb	Bydd yr archwilydd yn archwilio ac yn ardystio’r datganiad o gyfrifon (a baratoir gan ACC fel swyddog cyfrifyddu SAC), sydd i'w cyflwyno i'r archwilydd gan Gadeirydd SAC cyn pen pum mis ar ôl diwedd y flwyddyn ariannol ar y mwyaf.

en-gb	Once the statement of accounts has been audited and is certified, the auditor must lay the accounts (as certified) and his or her report on them before the Assembly.
cy-gb	Unwaith bod y datganiad o gyfrifon wedi ei archwilio a'i ardystio, rhaid i'r archwilydd osod y cyfrifon (fel y'u hardystiwyd) a'i adroddiad arnynt gerbron y Cynulliad.

en-gb	Amongst other matters, paragraph 35 empowers the auditor to gather information (including documents) necessary for the purpose of auditing the accounts.
cy-gb	Ymhlith materion eraill mae paragraff 35 yn rhoi’r pŵer i’r archwilydd gasglu gwybodaeth (gan gynnwys dogfennau) sy'n angenrheidiol at y diben o archwilio'r cyfrifon.

en-gb	Paragraph 35 also enables the auditor to carry out economy, efficiency and effectiveness examinations in relation to the use of resources by the AGW and the WAO in the discharge of their functions;
cy-gb	Mae paragraff 35 hefyd yn galluogi'r archwilydd i gynnal ymchwiliadau i ddarbodaeth, effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd mewn perthynas â’r defnydd o adnoddau gan ACC a SAC wrth iddynt gyflawni eu swyddogaethau;

en-gb	confers power on the auditor to gather information (including documents) for that purpose and provides that in connection with these examinations the auditor may lay a report on the findings before the Assembly.
cy-gb	yn rhoi pŵer i'r archwilydd gasglu gwybodaeth (gan gynnwys dogfennau) at y diben hwnnw ac yn darparu y caiff yr archwilydd osod adroddiad ar ei ganfyddiadau gerbron y Cynulliad, mewn cysylltiad â'r ymchwiliadau hyn.

en-gb	SCHEDULE 2 – RELATIONSHIP BETWEEN THE AUDITOR GENERAL AND
cy-gb	ATODLEN 2 – Y BERTHYNAS RHWNG YR ARCHWILYDD CYFFREDINOL A

en-gb	THE WAO
cy-gb	SAC

en-gb	Paragraph 1 – Preparation and approval
cy-gb	Paragraff 1 – Paratoi a chymeradwyo etc

en-gb	The WAO and the AGW must jointly prepare a code of practice dealing with therelationship between them.
cy-gb	Rhaid i SAC ac ACC ar y cyd baratoi cod ymarfer sy’n ymwneud â’r berthynas rhyngddynt.

en-gb	In doing so they must reflect the principle in which the AGW has the complete discretion as to the manner in which the functions of his or her office are exercised under section 8(1) and 8(2) of this Act.
cy-gb	Wrth wneud hynny, rhaid iddynt adlewyrchu’r egwyddor fod gan ACC ddisgresiwn lwyr ynglŷn â’r modd yr arferir swyddogaethau ei swydd o dan adran 8(1) ac 8(2) o’r Ddeddf hon.

en-gb	The code must be reviewed regularly and revised as appropriate.
cy-gb	Rhaid adolygu’r cod yn rheolaidd a’i ddiwygio fel y bo’n briodol.

en-gb	The code, and any revision to it, must be laid before the Assembly and approved by it.
cy-gb	Rhaid i’r cod, ac unrhyw ddiwygiad ohono, gael eu gosod gerbron y Cynulliad a’u cymeradwyo ganddo.

en-gb	The WAO and the AGW must comply with the code and must arrange for it to be published.
cy-gb	Rhaid i SAC ac ACC gydymffurfio â’r cod a threfnu i’w gyhoeddi.

en-gb	Paragraph 2 – Content
cy-gb	Paragraff 2 – Cynnwys

en-gb	The code must include provisions about how the WAO is to monitor and advise the AGW and provision about standards for corporate governance.
cy-gb	Rhaid i’r cod gynnwys darpariaethau ynglŷn â’r modd y bydd SAC yn monitro ac yn cynghori ACC, a darpariaeth ynglŷn â safonau ar gyfer llywodraethu corfforaethol.

en-gb	Paragraph 2 also provides that the code may include any other matter relevant to the relationship between the WAO and the AGW.
cy-gb	Mae paragraff 2 hefyd yn darparu y caiff y cod gynnwys unrhyw fater arall sy’n berthnasol i’r berthynas rhwng SAC ac ACC.

en-gb	Paragraph 3 – Reports
cy-gb	Paragraff 3 – Adroddiadau

en-gb	Sections 25 to 27 of the Act set out the arrangements relating to the annual plan of the AGW and the WAO.
cy-gb	Mae adrannau 25 i 27o’r Ddeddf yn nodi'r trefniadau ynghylch cynllun blynyddol ACC a SAC.

en-gb	Paragraph 3 sets out the arrangements for an annual report on the exercise of the functions, which includes (amongst other matters) an assessment of the extent to which the priorities of the annual plan were achieved.
cy-gb	Mae paragraff 3 yn nodi'r trefniadau ar gyfer adroddiad blynyddol ar arfer y swyddogaethau, sy'n cynnwys (ymhlith materion eraill) asesiad o'r graddau y cyflawnwyd blaenoriaethau’r cynllun blynyddol.