en-gb	Our heritage organisations are increasingly making sites available and accessible for filming, which generates revenue, and showcases those sites to a global audience.
cy-gb	Mae mwy a mwy o’n sefydliadau treftadaeth yn caniatáu mynediad ar gyfer ffilmio, sy’n cynhyrchu refeniw, ac sy’n dangos y safleoedd hynny i gynulleidfa fyd-eang.

en-gb	Successful productions like Hinterland, The Library Suicides, Jack to a King: the Swansea Story, Poet in New York, Stella, and the Oscar nominated Y Syrcas all show the scope for more productions which serve as a ‘shop window’ for Wales’ culture and tourism.
cy-gb	Mae cynyrchiadau llwyddiannus megis Y Gwyll/Hinterland, Y Llyfrgell/The Library Suicides, Jack to a King: the Swansea Story, Poet in New York, Stella, a’r Syrcas, a enwebwyd am Oscar, i gyd yn dangos bod lle i ragor o gynyrchiadau sy’n ffenestr i ddiwylliant a thwristiaeth Cymru.

en-gb	Looking ahead: we plan to establish ‘Creative Wales’ to support the creative industries; this new body will sustain at least 850 jobs and £40 million a year in production expenditure.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol: rydym yn bwriadu sefydlu ‘Cymru Greadigol’ i gefnogi’r diwydiannau creadigol; bydd y corff newydd hwn yn cynnal o leiaf 850 o swyddi a gwariant o £40 miliwn y flwyddyn ar gynyrchiadau.

en-gb	We will help recipients of start-up and entrepreneurship support to operate within shared creative spaces, and promote closer collaboration with the education sector to ensure a constant pipeline of skills to boost the growth of the creative sector.
cy-gb	Byddwn yn helpu’r rheini a fydd yn cael cymorth entrepreneuriaeth a chymorth i ddechrau prosiectau i weithio mewn mannau creadigol a rennir, a byddwn yn hyrwyddo cydweithio agosach â’r sector addysg er mwyn sicrhau cyflenwad cyson o sgiliau i hyrwyddo twf y sector creadigol.

en-gb	Our events industry is a key sector in its own right.
cy-gb	Mae ein diwydiant digwyddiadau yn sector allweddol ynddo’i hun.

en-gb	Cultural events are one of the two key elements, alongside sporting events.
cy-gb	Mae digwyddiadau diwylliannol yn un o’r ddwy elfen allweddol, ochr yn ochr â digwyddiadau chwaraeon.

en-gb	It is a highly skilled sector which provides good quality jobs and training.
cy-gb	Mae’r sector yn un lle mae lefelau uchel o sgiliau ac mae’n cynnig swyddi a hyfforddiant o ansawdd.

en-gb	Welsh Government supported cultural events alone supported over 500 jobs in the wider tourism economy during 2015.
cy-gb	Cefnogwyd dros 500 o swyddi yn yr economi dwristiaeth ehangach yn ystod 2015 gan y digwyddiadau diwylliannol hynny a gafodd gymorth gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	There is also a significant social impact from hosting events and festivals.
cy-gb	Mae cynnal digwyddiadau a gwyliau yn cael effaith gymdeithasol o bwys hefyd.

en-gb	They have the power to connect to people and communities from all backgrounds, and to promote participation.
cy-gb	Mae gan y digwyddiadau a’r gwyliau hynny y gallu i gysylltu â phobl a chymunedau o bob cefndir, ac i hyrwyddo cyfranogiad.

en-gb	One example is volunteering: almost 1,500 volunteers helped to deliver the cultural events we supported in 2015.
cy-gb	Un enghraifft yw gwirfoddoli: helpodd bron 1,500 o wirfoddolwyr i gynnal y digwyddiadau diwylliannol a gefnogwyd gennym yn 2015.

en-gb	Another benefit is return visits – for example concerts or festivals at historic sites can encourage a whole new audience to those sites.
cy-gb	Un o’r manteision eraill yw ail ymweliadau – er enghraifft, gall cyngherddau neu wyliau mewn lleoliadau hanesyddol annog cynulleidfa gwbl newydd i ymweld â’r safleoedd hynny.

en-gb	Events can also provide a high profile platform for promoting the Welsh language.
cy-gb	Gall digwyddiadau hefyd fod yn llwyfan proffil uchel ar gyfer hyrwyddo’r Gymraeg.

en-gb	Looking ahead, many of our more prominent events are recognised as national and international leaders in their field.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, cydnabyddir bod llawer o’n digwyddiadau mwy amlwg yn arweinwyr cenedlaethol a rhyngwladol yn eu maes.

en-gb	However examples such as the Hay, Green Man and No.6 Festivals are at or close to full visitor capacity.
cy-gb	Fodd bynnag, mae enghreifftiau megis Gwyl y Gelli, Gwyl y Dyn Gwyrdd a Gwyl Rhif 6 yn llawn, neu’n agos at fod yn llawn eisoes.

en-gb	So the coming challenge will be to protect what makes them special and distinctive, whilst finding ways to develop and exploit their virtual, off-site, digital audience, through greater use of live- streaming and webinars.
cy-gb	Felly, yr her sydd o’n blaenau fydd amddiffyn yr hyn sy’n eu gwneud yn arbennig ac yn unigryw, gan ddod o hyd i ffyrdd o ddatblygu ac ymelwa ar eu rhith-gynulleidfa ddigidol, oddi ar y safle, drwy ddefnyddio mwy ar ffrydiau byw a gweminarau.

en-gb	Examples
cy-gb	Enghreifftiau

en-gb	Pinewood studios
cy-gb	Stiwdios Pinewood

en-gb	www.pinewoodgroup.com/our- studios/uk/pinewood-studio-wales
cy-gb	www.pinewoodgroup.com/our- studios/uk/pinewood-studio-wales

en-gb	BBC Roath Lock
cy-gb	Stiwdios BBC Porth y Rhath

en-gb	www.roathlock.com
cy-gb	www.roathlock.com

en-gb	Do Lectures
cy-gb	Do Lectures

en-gb	www.thedolectures.com
cy-gb	www.thedolectures.com

en-gb	Focus Wales
cy-gb	Focus Wales

en-gb	www.focuswales.com
cy-gb	www.focuswales.com/hafan/

en-gb	Green Man
cy-gb	Gwyl y Dyn Gwyrdd

en-gb	www.greenman.net
cy-gb	www.greenman.net

en-gb	Gregynog Festival
cy-gb	Gwyl Gregynog

en-gb	www.gregynogfestival.org
cy-gb	www.gregynogfestival.org/cymraeg/

en-gb	Hay Festival
cy-gb	Gwyl y Gelli

en-gb	www.hayfestival.com/wales
cy-gb	www.hayfestival.com/gymraeg

en-gb	Gwenfflam Caernarfon Alight
cy-gb	Gwenfflam Caernarfon

en-gb	5.7 Tourism
cy-gb	5.7 Twristiaeth

en-gb	But it will also depend on visitors knowing what we have, and when.
cy-gb	Ond bydd yn dibynnu hefyd ar sicrhau bod ymwelwyr yn gwybod beth sydd gennym i’w gynnig, a phryd.

en-gb	We need to pique their curiosity, and tempt them with the opportunity to enjoy an authentic and distinctive experience of what our culture and our people have to offer.
cy-gb	Mae angen i ni ennyn eu chwilfrydedd a’u temtio â’r cyfle i fwynhau profiad dilys ac unigryw o’r hyn y mae gan ein pobl a’n diwylliant i’w gynnig.

en-gb	Future challenges include using digital platforms to promote easier access to information.
cy-gb	Mae heriau’r dyfodol yn cynnwys defnyddio llwyfannau digidol i’w gwneud yn haws i bobl ddod o hyd i wybodaeth.

en-gb	We must also ensure that the cultural riches of Wales are featured and written about in the mainstream media and popular press.
cy-gb	Mae’n rhaid i ni sicrhau hefyd fod cyfoeth diwylliannol Cymru yn cael sylw yn y cyfrynngau prif ffrwd a’r wasg boblogaidd.

en-gb	Major events will continue to lure visitors.
cy-gb	Bydd digwyddiadau mawr yn parhau i ddenu ymwelwyr.

en-gb	But we also need to brand activity more clearly, and invent new cultural tourism products, such as the proposed A55 Culture Corridor.
cy-gb	Ond mae angen i ni hefyd frandio gweithgarwch yn gliriach, a chreu cynhyrchion twristiaeth ddiwylliannol newydd, megis y Coridor Diwylliant arfaethedig ar yr A55.

en-gb	We also need to encourage our heritage and cultural institutions to work together more, to maximise their commercial performance. The establishment of ‘Historic Wales’ will help us to achieve this.
cy-gb	Mae angen i ni hefyd annog ein sefydliadau treftadaeth a diwylliannol i gydweithio mwy, er mwyn sicrhau’r perfformiad masnachol gorau posibl. Bydd sefydlu ‘Cymru Hanesyddol’ yn ein helpu i gyflawni hynny.

en-gb	We need to maximise the economic potential of our historic sites.
cy-gb	Mae angen i ni sicrhau bod potensial economaidd ein safleoedd hanesyddol yn cael ei wireddu i’r eithaf.

en-gb	There is great potential – for example the recent investment in world-class visitor facilities at Harlech Castle resulted in an increase of over 25% in visitors to Harlech in just one year.
cy-gb	Mae yna gryn botensial – er enghraifft, arweiniodd y buddsoddiad diweddar mewn cyfleusterau o’r radd flaenaf yng Nghastell Harlech at gynnydd o dros 25% yn nifer yr ymwelwyr â Harlech mewn blwyddyn yn unig.

en-gb	Culture is at the heart of the new Wales brand, which aims to harness our creativity to reveal new stories that complement our country’s rich culture.
cy-gb	Mae diwylliant yn rhan greiddiol o frand newydd Cymru, ac mae’r brand hwnnw am harneisio’n creadigrwydd i greu straeon newydd a fydd yn ychwanegu at ein diwylliant cyfoethog.

en-gb	Parts of the culture sector are very significant tourism attractions, boosting visitor numbers, generating demand for transport, accommodation, catering and other tourism-related business. £150 million per year is spent on holidays where culture and heritage is the main activity.
cy-gb	Mae rhannau o’r sector diwylliant yn atyniadau twristiaeth hynod bwysig, sy’n hybu nifer yr ymwelwyr ac yn creu galw am wasanaethau trafnidiaeth, llety, arlwyo a busnesau eraill sy’n gysylltiedig â thwristiaeth.

en-gb	More and more people are visiting Wales to experience our culture and cultural heritage.
cy-gb	Mae mwy a mwy o bobl yn ymweld â Chymru i brofi’n diwylliant a’n treftadaeth ddiwylliannol.

en-gb	That includes our food and drink, essentials of life which are distinctive and create memories.
cy-gb	Mae hynny’n cynnwys ein bwyd a’n diod, hanfodion bywyd sy’n unigryw ac yn creu atgofion.

en-gb	Developing tourism also means developing food tourism, with action plans in place, and activities underway, to raise visitors’ opportunities to sample our fare.
cy-gb	Mae datblygu twristiaeth yn golygu bod angen datblygu twristiaeth bwyd hefyd, a chreu cynlluniau gweithredu a threfnu gweithgareddau er mwyn cynnig mwy o gyfleoedd i ymwelwyr flasu’r hyn sydd gennym i’w gynnig.

en-gb	This in turn helps to develop our growing food and drink industry.
cy-gb	Mae hynny yn ei dro yn helpu i ddatblygu’n diwydiant bwyd a diod, sy’n prysur dyfu.

en-gb	Our tourism sector supported employment of 132,400 people in 2015 and contributed a GVA (Gross Value Added) of £2.8 billion in 2014 2.
cy-gb	Cafodd 132,400 o bobl eu cyflogi yn ein sector twristiaeth yn 2015 a chyfrannodd at Werth Ychwanegol Gros (GVA) o £2.8 biliwn yn 20142.

en-gb	Cultural tourism is a vital component of this: 61% of overseas visitors cite our historic sites as a key reason for their visit to Wales.
cy-gb	Mae twristiaeth ddiwylliannol yn elfen hanfodol o hyn: mae 61% o ymwelwyr tramor yn dweud mai’n safleoedd hanesyddol yw un o’r rhesymau allweddol dros eu hymweliad â Chymru.

en-gb	Looking ahead, our success in developing cultural tourism will depend on investing in the visitor experience, including good quality accommodation at our landmark cultural attractions.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, bydd ein llwyddiant wrth ddatblygu twristiaeth ddiwylliannol yn dibynnu ar fuddsoddi yn y profiad a gynigir i ymwelwyr, gan gynnwys llety o ansawdd yn ein hatyniadau diwylliannol pwysig.

en-gb	Harlech Castle
cy-gb	Castell Harlech

en-gb	www.cadw.gov.wales/daysout/ harlechcastle/?lang=en
cy-gb	www.cadw.gov.wales/daysout/ harlechcastle/?skip=1&lang=cy

en-gb	Dylan Thomas 100
cy-gb	Dylan Thomas 100

en-gb	www.dylanthomas.com/dylan- thomas-100
cy-gb	www.dylanthomas.com/cy/

en-gb	St Fagans National History Museum
cy-gb	Amgueddfa Werin Cymru Sain Ffagan

en-gb	www.museum.wales/stfagans
cy-gb	www.amgueddfa.cymru/sainffagan/

en-gb	8 Regeneration
cy-gb	8 Adfywio

en-gb	The way that culture can be a catalyst for re-generation is a defining characteristic of our time.
cy-gb	Mae’r modd y gall diwylliant sbarduno adfywio yn nodwedd sy’n diffinio’r oes sydd ohoni.

en-gb	The quality of a locality’s cultural facilities has a powerful influence on business people when they are thinking about where they should base their companies.
cy-gb	Mae ansawdd y cyfleusterau diwylliannol mewn ardal yn dylanwadu’n fawr ar bobl fusnes pan fyddant yn ystyried ble i leoli eu cwmnïau.

en-gb	Business decision-makers want a good quality of life for themselves, their families and for their employees.
cy-gb	Mae pobl sy’n gwneud penderfyniadau busnes am gael safon dda o fyw iddyn nhw eu hunain ac i’w teuluoedd a’u gweithwyr.

en-gb	People prefer to live and work in areas they find attractive and distinctive.
cy-gb	Mae’n well gan bobl fyw a gweithio mewn ardaloedd deniadol ac unigryw.

en-gb	There is great potential for the cultural and creative sectors to support the new city deals and place-based regeneration generally.
cy-gb	Mae llawer iawn o botensial i’r sectorau diwylliannol a chreadigol gefnogi’r bargeinion dinesig newydd a’r gwaith adfywio cyffredinol sy’n seiliedig ar le.

en-gb	It is an opportunity that must not be missed.
cy-gb	Mae’n gyfle na ddylid ei golli.

en-gb	There is much we can learn from what has been achieved in other UK cities such as Manchester, Edinburgh, Liverpool and Stoke-on- Trent, and also from cities overseas, like Barcelona and Bilbao.
cy-gb	Mae llawer y gallwn ei ddysgu o’r hyn a gyflawnwyd mewn dinasoedd eraill yn y DU, megis Manceinion, Caeredin, Lerpwl a Stoke-on-Trent, ac mewn dinasoedd tramor, megis Barcelona a Bilbao.

en-gb	Culture, in its many different forms makes a key contribution towards creating diverse, vibrant, and viable places.
cy-gb	Mae diwylliant, yn ei amryfal ffurfiau, yn gwneud cyfraniad allweddol at greu lleoedd amrywiol, llewyrchus, llawn addewid.

en-gb	New or refurbished venues, galleries and museums can be the catalyst for further regeneration, and the establishment of ‘cultural quarters’ in our town and city centres, which in turn helps to create further vibrancy and diversity.
cy-gb	Gall lleoliadau, orielau ac amgueddfeydd newydd, neu waith i’w hadnewyddu, sbarduno rhagor o adfywio, ac arwain at sefydlu ‘ardaloedd diwylliannol’ yng nghanol ein trefi a’n dinasoedd. Mae hynny, yn ei dro, yn helpu i greu rhagor o fywiogrwydd ac amrywiaeth.

en-gb	Similarly, our heritage sites and historic places have an important part to play in supporting regeneration.
cy-gb	Yn yr un modd, mae gan ein safleoedd treftadaeth a’n lleoedd hanesyddol ran bwysig i’w chwarae o safbwynt cefnogi adfywio.

en-gb	They are at the heart of identity and distinctiveness, and can make a decisive contribution to quality of place.
cy-gb	Maent yn rhan greiddiol o hunaniaeth a hynodrwydd, ac maent yn gallu gwneud cyfraniad pendant at ansawdd lle.

en-gb	One example is Caernarfon, where enhancements to the townscape are creating a vibrant and fitting setting for the castle, which is a world heritage site.
cy-gb	Un enghraifft yw Caernarfon, lle mae gwelliannau i’r drefwedd yn creu lleoliad bywiog a phriodol i’r castell, sy’n safle treftadaeth y byd.

en-gb	Looking ahead, the culture sector has the potential to play a defining role in major regeneration projects such as the Cardiff Capital and Swansea Bay city regions.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, mae gan y sector diwylliant y potensial i chwarae rhan bwysig mewn prosiectau adfywio mawr megis dinas-ranbarthau Prifddinas Caerdydd a Bae Abertawe.

en-gb	But, as we know from a previous generation of EU funded capital investment across Wales, these developments cannot succeed solely on the basis of the physical infrastructure they create.
cy-gb	Ond, fel y gwyddom o genhedlaeth flaenorol o fuddsoddiad cyfalaf a ariannwyd gan yr UE ledled Cymru, ni all y datblygiadau hyn lwyddo ar sail eu seilwaith ffisegol yn unig.

en-gb	If genuine transformation is to be achieved, hearts and minds will need to be won over, by taking a holistic view of the way that a city or region lives and breathes, and the well-being it creates.
cy-gb	I weddnewid pethau go iawn, bydd angen ennill calonnau a meddyliau, drwy edrych mewn ffordd holistig ar y modd y mae dinas neu ranbarth yn byw ac yn anadlu, a’r lles y mae’n ei greu.

en-gb	This can only be achieved if all citizens feel they have a stake in liveable places.
cy-gb	Yr unig ffordd o gyflawni hyn yw i’r holl ddinasyddion deimlo eu bod yn rhan o leoedd y gellir byw ynddynt.

en-gb	Culture holds a key, at all levels in regeneration and place making, but only if it is mobilised, supported and cherished.
cy-gb	Mae diwylliant yn allwedd, ar bob lefel o adfywio a chreu lle, ond dim ond os caiff ei ddefnyddio, ei gefnogi a’i goleddu.

en-gb	Wales Millennium Centre
cy-gb	Canolfan Mileniwm Cymru

en-gb	(Cardiff Bay)
cy-gb	(Bae Caerdydd)

en-gb	www.wmc.org.uk
cy-gb	www.wmc.org.uk/?lang=cy-GB

en-gb	Caernarfon Waterfront Regeneration Initiative
cy-gb	Menter Adfywio Glannau a Chanol Tref Caernarfon

en-gb	www.gwynedd.llyw.cymru/ en/Businesses/Regeneration/ Caernarfon-Waterfront-and-Town- Centre-Regeneration-Initiative.aspx
cy-gb	www.gwynedd.llyw.cymru/cy/ Busnesau/Adfywio/Menter- Adfywio-Glannau-a-Chanol-Tref- Caernarfon.aspx

en-gb	Wrexham Arts Hub
cy-gb	Canolbwynt Celfyddydau a Diwylliant Wrecsam

en-gb	Pontypridd YMCA (The Hub)
cy-gb	YMCA Pontypridd (The Hub)

en-gb	Swansea High Street culture quarter
cy-gb	Ardal ddiwylliannol Stryd Fawr Abertawe

en-gb	Denbigh Townscape Heritage Initiative
cy-gb	Menter Treftadaeth Treflun Ddinbych

en-gb	www.dcfw.org/denbigh- townscape-heritage-initiative- denbighshire
cy-gb	www.dcfw.org/denbigh- townscape-heritage-initiative- denbighshire/

en-gb	The BBC at Central Square (Cardiff)
cy-gb	Y BBC yn y Sgwâr Canolog (Caerdydd)

en-gb	www.centralsquarecardiff.co.uk
cy-gb	www.centralsquarecardiff.co.uk

en-gb	9 International calling card.
cy-gb	9 Rhyngwladol

en-gb	Part of ensuring that we as the Welsh Government have a clear agenda for international engagement will be to work more closely with Wales’ international activists in the cultural sector.
cy-gb	Bydd sicrhau bod gennym ni yn Llywodraeth Cymru agenda glir ar gyfer ymgysylltu rhyngwladol yn cynnwys gweithio'n agosach â'r rheini yn y sector diwylliannol yng Nghymru sy'n gweithredu ar lefel ryngwladol.

en-gb	Following the recent Referendum, the potential reduction in freedom of movement of people, goods and services to and from the EU is a major concern.
cy-gb	Yn dilyn y Refferendwm diweddar, mae’r posibilrwydd y bydd gan bobl, nwyddau a gwasanaethau lai o ryddid i symud i’r UE ac o’r UE, yn destun cryn bryder.

en-gb	Any new restrictions could make it very difficult to bring some creative organisations and professionals into Wales.
cy-gb	Gallai unrhyw gyfyngiadau newydd olygu y bydd yn anodd iawn denu sefydliadau a gweithwyr proffesiynol creadigol i Gymru.

en-gb	We need to support such practitioners to continue to work here, for example by securing a cultural exemption clause to restrictions on freedom of movement.
cy-gb	Mae angen i ni gynorthwyo ymarferwyr o’r fath i barhau i weithio yma, er enghraifft drwy sicrhau cymal a fydd yn eithrio gweithgareddau diwylliannol o’r cyfyngiadau ar y rhyddid i symud.

en-gb	We must also ensure that any loss in EU funding for our culture sector is replaced by UK national funds. Our culture has always been one of our greatest exports.
cy-gb	Mae’n rhaid i ni sicrhau hefyd ein bod yn cael cyllid o gronfeydd y DU ar gyfer ein sector diwylliannol yn lle unrhyw arian Ewropeaidd a gollir. Mae ein diwylliant bob amser wedi bod yn un o’n hallforion pwysicaf.

en-gb	In recent years, some cultural organisations and practitioners have played a prominent role in helping to promote Wales, and its culture, to the world; for example Wales at the Smithsonian (2009), Womex (2013), and Wales in Venice (2003 to the present).
cy-gb	Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae rhai sefydliadau ac ymarferwyr diwylliannol wedi chwarae rhan amlwg mewn helpu i hybu Cymru, a’i diwylliant, i’r byd; er enghraifft Cymru yng Ngwyl y Smithsonian (2009), Womex (2013), a Chymru yn Fenis (2003 hyd heddiw).

en-gb	However in ‘post-Brexit’ Wales, soft power will have an increasingly important role to play, if we are to convince others that Wales is a modern, outward-facing nation, for them to visit and do business with.
cy-gb	Fodd bynnag yng Nghymru ar ôl Brexit, bydd mynd ati i gymell yn dawel yn fwyfwy pwysig os ydym am argyhoeddi eraill bod Cymru yn wlad gyfoes, sy’n edrych tuag allan, iddyn nhw ymweld â hi a gwneud busnes â hi.

en-gb	If our soft power can be deployed effectively, there are huge potential benefits in terms of developing trade, helping to attract inward investment, and encouraging more tourism from overseas.
cy-gb	Os gellir defnyddio ein cymell tawel yn effeithiol, mae buddion posibl enfawr o ran datblygu masnach, gan helpu i ddenu mewnfuddsoddiad ac annog mwy o dwristiaeth o dramor.

en-gb	Looking ahead, we must further develop our relationship with bodies including the British Council, Visit Britain, and the international arm of the Arts Council of Wales, Wales Arts International.
cy-gb	Wrth edrych i'r dyfodol, mae’n rhaid i ni ddatblygu ein perthynas â chyrff, gan gynnwys y British Council, Visit Britain, a braich ryngwladol Cyngor Celfyddydau Cymru, Celfyddydau Rhyngwladol Cymru.

en-gb	From trade missions to diplomatic visits, international showcases to educational exchange, the culture of Wales should be an important
cy-gb	Dylai diwylliant Cymru fod yn nodwedd bwysig o ymgyrchoedd masnach, ymweliadau diplomyddol, arddangosfeydd rhyngwladol a chyfnewid addysgol.

en-gb	NoFit State in Australia
cy-gb	NoFit State yn Awstralia

en-gb	www.nofitstate.org/blog/admin/ bianco-goes-australia
cy-gb	www.nofitstate.org/blog/admin/ bianco-goes-australia

en-gb	Wales in Venice
cy-gb	Cymru yn Fenis

en-gb	www.arts.wales/artsinwales/ venice
cy-gb	www.arts.wales/artsinwales/fenis

en-gb	Wales in Edinburgh
cy-gb	Cymru yng Nghaeredin

en-gb	www.wai.org.uk/wales-in- edinburgh
cy-gb	www.wai.org.uk/wales-in- edinburgh?diablo.lang=cym

en-gb	National Museum Wales in China
cy-gb	Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn Tsieina

en-gb	www.museum.wales/blog/2011- 10-31/Chongqing-and-Wales
cy-gb	www.amgueddfa.cymru/blog/2011- 10-31/Chongqing-and-Wales/

en-gb	BBC National Orchestra of Wales in Patagonia www.bbc.co.uk/news/uk- wales-34687319
cy-gb	Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC ym Mhatagonia www.bbc.co.uk/news/uk- wales-34687319

en-gb	10 Light Springs through the Dark: A Vision for Culture in Wales.
cy-gb	10 Golau yn y Gwyll: Gweledigaeth ar gyfer Diwylliant yng Nghymru.

en-gb	11 Healthy & Active
cy-gb	11 Iach ac Egnïol

en-gb	Health and social care
cy-gb	Iechyd a gofal cymdeithasol

en-gb	Engaging with creative activity can have a positive impact on health and well being.
cy-gb	Gall cymryd rhan mewn gweithgarwch creadigol gael effaith gadarnhaol ar iechyd a lles.

en-gb	By supplementing medicine and care, cultural and creative activities can improve the health of people who experience mental or physical health problems.
cy-gb	O’u defnyddio i ategu meddyginiaeth a gofal, gall gweithgareddau diwylliannol a chreadigol wella iechyd pobl sydd â phroblemau iechyd meddwl neu gorfforol.

en-gb	Well-being, in its widest sense, is a key outcome of arts and cultural activity.
cy-gb	Mae llesiant, yn ei ystyr ehangaf, yn un o ganlyniadau allweddol gweithgarwch ym maes y celfyddydau a diwylliant.

en-gb	Creativity, culture and the arts can help raise aspiration, confidence, a sense of community and cohesion, and individual and community well-being.
cy-gb	Gall creadigrwydd, diwylliant a’r celfyddydau helpu pobl i anelu’n uwch. Gallant feithrin hyder ac ymdeimlad o gymuned a chydlyniant, a hybu lles unigolion a’r gymuned.

en-gb	They can contribute to improved public health.
cy-gb	Gallant gyfrannu at wella iechyd cyhoeddus.

en-gb	Creative activity can promote healthy living and lifestyles, positive
cy-gb	Gall gweithgarwch creadigol hybu byw’n iach a ffyrdd iach o fyw, a gall hyrwyddo negeseuon cadarnhaol am faterion yn ymwneud ag iechyd cyhoeddus.

en-gb	messages around public health issues, and contribute to health, well-being and prevention.
cy-gb	Gall gyfrannu at iechyd, llesiant ac at atal afiechyd.

en-gb	It can also improve the mental, emotional and physical state of Health Service users, improve health and social care environments for staff and service users, and help medical staff, carers, patients and families to communicate more effectively with each other.
cy-gb	Gall hefyd wella cyflwr meddyliol, emosiynol a chorfforol defnyddwyr y Gwasanaeth Iechyd, gwella amgylcheddau iechyd a gofal cymdeithasol i staff a defnyddwyr y gwasanaethau, a helpu staff meddygol, gofalwyr, cleifion a theuluoedd i gyfathrebu yn fwy effeithiol â’i gilydd.

en-gb	There is already a diverse range of individuals and organisations working in this field.
cy-gb	Mae amrywiaeth eang o unigolion a sefydliadau yn gweithio yn y maes hwn eisoes.

en-gb	These include arts therapists, researchers and curators who manage arts and culture programmes in hospitals.
cy-gb	Yn eu plith y mae therapyddion celfyddydau, ymchwilwyr a churaduron sy’n rheoli rhaglenni celfyddydau a diwylliant mewn ysbytai.

en-gb	There are also many individuals and organisations who work in the community to provide cultural opportunities for people experiencing ill-health, or who require long-term social care.
cy-gb	Mae yna hefyd lawer o unigolion a sefydliadau sy’n gweithio yn y gymuned i ddarparu cyfleoedd diwylliannol i bobl sy’n sâl, neu i bobl y mae angen gofal cymdeithasol arnynt yn yr hirdymor.

en-gb	These include libraries, choirs, painting clubs and dance groups.
cy-gb	Yn eu plith y mae llyfrgelloedd, corau, clybiau peintio a grwpiau dawnsio.

en-gb	In these ways, the culture sector is playing a vital part in keeping people well and for some, in avoiding the need for expensive medical interventions.
cy-gb	Drwy wneud hyn, mae’r sector diwylliant yn chwarae rhan hanfodol wrth gadw pobl yn iach ac, yn achos rhai ohonynt, mae’n golygu eu bod yn osgoi’r angen am ymyriadau meddygol costus.

en-gb	Looking ahead, there is scope for the culture sector to play a significant role in shifting the emphasis of our health care system – from one focusing on ill-health, to well-being and prevention.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, gall y sector diwylliant chwarae rhan bwysig wrth newid pwyslais ein system gofal iechyd – o system sy’n canolbwyntio ar afiechyd, i system sy’n canolbwyntio ar les ac ar atal afiechyd.

en-gb	There is already much good work going on.
cy-gb	Mae llawer o waith da yn cael ei wneud eisoes.

en-gb	Throughout the Welsh NHS, cultural interventions are helping to improve healthcare environments and to provide better quality facilities for patients and staff – for example arts therapists, researchers, and curators who manage cultural programmes in hospitals, and targeted programmes in the community like the Wales Council for Voluntary Action and Cwm Taf Health Board ‘Wales Well-being Bond’.
cy-gb	Ar draws GIG Cymru, mae ymyriadau diwylliannol yn helpu i wella amgylcheddau gofal iechyd ac i ddarparu cyfleusterau o ansawdd gwell i gleifion a staff – er enghraifft therapyddion celfyddydau, ymchwilwyr, a churaduron sy’n rheoli rhaglenni diwylliannol mewn ysbytai, a rhaglenni wedi’u targedu yn y gymuned, megis ‘Bond Lles Cymru’ sy’n cael ei ddarparu gan Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru a Bwrdd Iechyd Cwm Taf.

en-gb	We will be extending this work under our new Programme for Government, by encouraging such interventions, by expanding the ‘social prescription scheme’ aimed at improving mental and physical health.
cy-gb	Byddwn yn ehangu’r gwaith hwn o dan ein Rhaglen Lywodraethu newydd, drwy annog ymyriadau o’r fath, drwy ehangu’r ‘cynllun rhagnodi cymdeithasol’ sydd â’r nod o wella iechyd meddwl ac iechyd chorfforol.

en-gb	This will help us to meet our Well-being goal of a ‘healthier Wales, in which people’s physical and mental well-being is maximised and in which choices and behaviours that benefit future health are understood’.
cy-gb	Bydd hynny’n ein helpu i gyrraedd ein nod llesiant ‘Cymru iachach, lle mae llesiant corfforol a meddyliol pobl cystal â phosibl a lle deellir dewisiadau ac ymddygiadau sydd o fudd i iechyd yn y dyfodol’.

en-gb	There is also scope for more collaboration between the sports and culture sectors.
cy-gb	Mae lle hefyd i fwy o gydweithredu rhwng y sector chwaraeon a’r sector diwylliant.

en-gb	The two sectors can help each other – as evidenced for example by the National Trust’s hosting of park runs and heritage walks, and the work of dance companies like Rubicon in introducing contemporary dance to boys and girls, during PE lessons.
cy-gb	Gall y ddau sector helpu’i gilydd – un enghraifft yw’r gweithgareddau rhedeg a’r teithiau cerdded diwylliannol y mae’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn eu cynnal mewn parciau, ac un arall yw’r gwaith sy’n cael ei wneud gan gwmnïau dawns fel Rubicon wrth iddo gyflwyno dawnsio cyfoes i fechgyn a merched yn ystod gwersi ymarfer corff.

en-gb	More broadly, programmes that use sportsmen and women to promote literacy in schools, and Welsh Gymnastics’ ambitious social enterprise schemes are signposting future potential opportunities for the sectors to work together.
cy-gb	Yn fwy cyffredinol, mae rhaglenni sy’n defnyddio dynion a menywod o fyd chwaraeon i hyrwyddo llythrennedd mewn ysgolion, a’r cynlluniau mentrau cymdeithasol uchelgeisiol sydd gan Gymnasteg Cymru, yn tynnu sylw at gyfleoedd posibl i’r sectorau gydweithio.

en-gb	We will look to both sectors, and the sponsored bodies, to take this work further.
cy-gb	Byddwn yn disgwyl i’r ddau sector, a’r cyrff a noddir, ddatblygu mwy ar y gwaith hwn.

en-gb	Betsi Cadwaladr UHB Arts in Health and Well-being programme www.wales.nhs.uk/sitesplus/861/ page/84956
cy-gb	Rhaglen y Celfyddydau mewn Iechyd a Lles BIP Betsi Cadwaladr www.wales.nhs.uk/sitesplus/861/ page/84956

en-gb	cARTrefu arts in social care www.ageuk.org.uk/cymru/health-- wellbeing/cartrefu
cy-gb	Celfyddydau mewn gofal cymdeithasol cARTrefu www.ageuk.org.uk/cymru/health-- wellbeing/cartrefu

en-gb	Better with Books’ scheme www.nhsdirect.wales. nhs.uk/lifestylewellbeing/ bookprescriptionwales
cy-gb	Cynllun ‘Llyfrau Llesol’ www.nhsdirect.wales. nhs.uk/lifestylewellbeing/ bookprescriptionwales?locale=cy

en-gb	WCVA Wales Wellbeing Bond
cy-gb	Bond Lles CGGC

en-gb	www.wcva.org.uk/media/2294746/ wales_wellbeing_bond_-_cwm_taf_ overview.pdf
cy-gb	www.wcva.org.uk/media/2294746/ wales_wellbeing_bond_-_cwm_taf_ overview.pdf

en-gb	‘Singing for the Brain’, Canolfan Gerdd William Mathias/ Alzheimer’s Society project
cy-gb	‘Singing for the Brain’, Canolfan Gerdd William Mathias/ prosiect Cymdeithas Alzheimer

en-gb	Ambitious & Learning
cy-gb	Uchelgais a Dysgu

en-gb	For many young people, culture is the catalyst for developing independent critical thought.
cy-gb	I lawer o bobl ifanc, diwylliant yw’r sbardun sy’n eu symbylu i ddatblygu meddwl beirniadol annibynnol.

en-gb	It inspires them with ambition and confidence.
cy-gb	Mae’n eu hysbrydoli, gan roi uchelgais a hyder iddynt.

en-gb	It challenges poverty of aspiration, and helps to break the cycle of deprivation caused by low educational achievement.
cy-gb	Mae’n herio diffyg dyheadau, ac yn helpu i dorri’r cylch amddifadedd sy’n ganlyniad i gyflawniad addysgol isel.

en-gb	It can be the key that unlocks the door to further and higher education, and to eventual employment.
cy-gb	Gall fod yn allwedd sy’n agor y drws i addysg bellach ac uwch, ac yn y pen draw i gyflogaeth.

en-gb	Our joint £20 million programme with the Arts Council of Wales, ‘Creative Learning through the Arts’ is changing the profile of the arts and culture within our schools.
cy-gb	Mae’r rhaglen sydd gennym ar y cyd â Chyngor Celfyddydau Cymru, ‘Dysgu Creadigol drwy’r Celfyddydau’, sy’n werth £20 miliwn, yn newid proffil y celfyddydau a diwylliant yn ein hysgolion.

en-gb	This programme is putting creativity and the arts at the heart of young people’s learning.
cy-gb	Mae’r rhaglen hon yn rhoi creadigrwydd a’r celfyddydau wrth wraidd addysg pobl ifanc.

en-gb	Two years into this 5 year initiative there is growing evidence that the programme is improving attainment, increasing opportunities, and enabling learners and teachers to develop their skills and creativity.
cy-gb	Ar ôl dwy flynedd o’r rhaglen pum mlynedd hon, mae tystiolaeth gynyddol bod y rhaglen yn gwella cyrhaeddiad, yn creu mwy o gyfleoedd ac yn galluogi dysgwyr ac athrawon i ddatblygu eu sgiliau a’u creadigrwydd.

en-gb	It was praised by Professor Graham Donaldson in his ‘Successful Futures’ report.
cy-gb	Fe’i canmolwyd gan yr Athro Graham Donaldson yn ei adroddiad ‘Dyfodol Llwyddiannus’.

en-gb	This recommended that our new national curriculum should have six Areas of Learning and Experience, and that one of these should be The Expressive arts, alongside Health and well-being; Humanities; Languages, literacy and communication;
cy-gb	Roedd yr adroddiad hwnnw’n argymell y dylai’n cwricwlwm cenedlaethol newydd gynnwys chwe Maes Dysgu a Phrofiad, ac y dylai’r Celfyddydau Mynegiannol fod yn un o’r ohonynt, ynghyd ag Iechyd a Lles; Dyniaethau; Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu; Mathemateg a Rhifedd; a Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

en-gb	13 Mathematics and numeracy; and Science and technology.
cy-gb	13 Wrth edrych i’r dyfodol, un dasg allweddol fydd parhau i sicrhau bod y rhaglen newid sydd ar waith fel rhan o’n menter, ‘Dysgu Creadigol drwy’r Celfyddydau’, yn ymwreiddio.

en-gb	As we look ahead, a key task will be to continue to embed the programme of change underway in our joint 5-year, £20 million initiative, ‘Creative Learning Through the Arts’.
cy-gb	Bydd y fenter honno, sy’n werth £20 miliwn, yn para am gyfnod o 5 mlynedd.

en-gb	We will support schools in the delivery of the new curriculum through the integration of creative teaching methodologies, supporting teachers in the enhancement of their own creative skills.
cy-gb	Byddwn yn helpu ysgolion i gyflwyno’r cwricwlwm newydd drwy integreiddio dulliau addysgu creadigol, gan helpu athrawon i wella eu sgiliau creadigol eu hunain.

en-gb	We want schools in Wales to be creative, inspiring environments in which culture enlivens and animates school life.
cy-gb	Rydym am i ysgolion yng Nghymru fod yn fannau creadigol sy’n ysbrydoli pobl, lle mae diwylliant yn bywiogi ac yn bywiocáu bywyd ysgol.

en-gb	We will also create and help to resource a National Endowment for Music, to help young people to realise their musical talents.
cy-gb	Byddwn hefyd yn creu ac yn helpu i gyllido Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth i helpu pobl ifanc i wireddu eu doniau cerddorol.

en-gb	Skills
cy-gb	Sgiliau

en-gb	The cultural sector has a part to play in developing the skills of Wales’s wider workforce.
cy-gb	Mae gan y sector diwylliannol rôl i’w chwarae o ran datblygu sgiliau gweithlu ehangach Cymru.

en-gb	Creativity is permeating more and more areas of social and economic activity.
cy-gb	Mae creadigrwydd yn treiddio i fwy a mwy o feysydd gweithgarwch cymdeithasol ac economaidd.

en-gb	The dominant global companies used to be concerned with industry and manufacturing, but nowadays they are mainly in the fields of communications, information, entertainment, science and technology.
cy-gb	Ers talwm, diwydiant a gweithgynhyrchu oedd byd y prif gwmnïau byd-eang, ond erbyn hyn maen nhw’n gweithio’n bennaf ym meysydd cyfathrebu, gwybodaeth, adloniant, gwyddoniaeth a thechnoleg.

en-gb	These areas of work all require high degrees of creative imagination and entrepreneurial vision, qualities that culture and the arts are ideally placed to nurture and promote.
cy-gb	Ym mhob un o’r meysydd gwaith hyn, mae angen llawer o ddychymyg creadigol a gweledigaeth flaengar – rhinweddau y mae diwylliant a’r celfyddydau mewn sefyllfa ddelfrydol i’w meithrin a’u hyrwyddo.

en-gb	Increasingly, employers emphasise the need for qualities and aptitudes that academic qualifications don’t always produce: creativity, communication, empathy, flexibility, and team-working.
cy-gb	Mae cyflogwyr yn rhoi mwy a mwy o bwyslais ar yr angen am rinweddau a galluoedd nad ydynt bob tro'n cael eu meithrin gan gymwysterau academaidd: creadigrwydd, cyfathrebu, empathi, hyblygrwydd, a gwaith tîm.

en-gb	The cultural sector also has a crucial role in helping people who for one reason or another are not in education, employment or training.
cy-gb	Mae gan y sector diwylliannol hefyd rôl hollbwysig i’w chwarae o ran helpu pobl nad ydynt, am ba reswm bynnag, mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant.

en-gb	Initiatives like the Arts Council of Wales’s ‘Reach the Heights’ programme have shown how effective cultural bodies can be in re- engaging young people who are not in employment, education or training, or at risk of this, and at helping them to acquire the ‘soft’ skills they need, such as confidence and improved communication, to re-engage with the workforce.
cy-gb	Mae mentrau megis rhaglen ‘Cyrraedd y Nod’ Cyngor Celfyddydau Cymru wedi dangos pa mor effeithiol y gall cyrff diwylliannol fod wrth ennyn diddordeb pobl ifanc nad ydynt mewn cyflogaeth, addysg neu hyfforddiant, neu sydd mewn perygl o fod felly, a’u helpu i feithrin y sgiliau ‘meddal’ y mae eu hangen arnynt, megis hyder a’r gallu i gyfathrebu’n well, er mwyn dod yn rhan o’r gweithlu.

en-gb	A further role lies in maintaining the sector’s own skills base.
cy-gb	Swyddogaeth arall yw cynnal sylfaen sgiliau y sector ei hun.

en-gb	Creative and Cultural Skills, as the national skills academy, has a vital role in attracting young people to work in the creative sector, and to help that sector to flourish.But cultural providers also have an important part to play.
cy-gb	Mae gan Sgiliau Creadigol a Diwylliannol, yr academi sgiliau genedlaethol, ran hollbwysig i’w chwarae o safbwynt denu pobl ifanc i weithio yn y sector creadigol a helpu’r sector hwnnw i ffynnu. Ond mae gan ddarparwyr diwylliannol ran bwysig i’w chwarae yn hyn o beth hefyd.

en-gb	Cadw, for example, helps to ensure that specialist traditional skills are retained for the benefit of future generations by actively engaging in traditional skills development.
cy-gb	Mae Cadw, er enghraifft, yn helpu i sicrhau bod sgiliau traddodiadol arbenigol yn cael eu cadw er budd cenedlaethau’r dyfodol drwy fynd ati i ddatblygu sgiliau traddodiadol.

en-gb	Its in-house conservation crafts team Cadwraeth Cymru, has 25 skilled conservators.
cy-gb	Mae gan ei dîm crefftau cadwraeth mewnol, Cadwraeth Cymru, 25 o gadwraethwyr medrus.

en-gb	Cadw also uses its Historic Buildings Grant scheme to lever skills development and access opportunities.
cy-gb	Mae Cadw hefyd yn defnyddio ei gynllun Grant Adeiladau Hanesyddol i greu cyfleoedd i ddatblygu a meithrin sgiliau.

en-gb	The national arts companies also have an important responsibility to support skills development within their specific art forms; this is something the Wales Millennium Centre, for example, 14 has been active in doing through placements, mentoring of partner venues, and provision of sectorial training.
cy-gb	Mae cyfrifoldeb ar y cwmnïau celfyddydol cenedlaethol pwysig hefyd i helpu i ddatblygu sgiliau yn y ffurfiau penodol o gelfyddyd y maen nhw’n ymwneud â nhw; mae hwn yn rhywbeth y mae Canolfan Mileniwm Cymru, er enghraifft, wedi mynd ati i’w wneud drwy gynnig lleoliadau gwaith, drwy fentora safleoedd sy’n bartneriaid, a thrwy ddarparu hyfforddiant i’r sector.

en-gb	Looking ahead, we must nurture the skills and creativity of all young people, but also stretch those who are more able and talented.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, mae’n rhaid i ni feithrin sgiliau a chreadigrwydd ein holl bobl ifanc, ac ymestyn y rhai mwy abl a thalentog.

en-gb	From the earliest ages we can develop important skills and disciplines, but we also need pathways for these young people to move effectively into further and higher education or the world of work.
cy-gb	Gallwn ddatblygu sgiliau a disgyblaethau pwysig o’r oedrannau cynharaf un, ond mae hefyd angen llwybrau i’r bobl ifanc hyn fedru symud ymlaen yn effeithiol i addysg bellach ac uwch neu i fyd gwaith.

en-gb	We must encourage our universities and colleges in their efforts to build nationally significant centres of learning and research.
cy-gb	Mae’n rhaid i ni annog ein prifysgolion a’n colegau yn eu hymdrechion i adeiladu canolfannau dysgu ac ymchwil o bwys cenedlaethol.

en-gb	We have a strong base to build upon.
cy-gb	Mae gennym sylfaen gref i adeiladu arni.

en-gb	The University of South Wales’ Faculty of Creative Industries, for instance, has more than 3,000 learners studying in the fields of theatre, performance, sound and music, animation, games, visual effects, journalism, media, film, art, design, fashion and photography.
cy-gb	Er enghraifft, mae gan Gyfadran y Diwylliannau Creadigol ym Mhrifysgol De Cymru fwy na 3,000 o ddysgwyr yn astudio ym meysydd theatr, perfformio, sain a cherddoriaeth, animeiddio, gemau, effeithiau gweledol, newyddiaduraeth, y cyfryngau, ffilm, y celfyddydau, dylunio, ffasiwn a ffotograffiaeth.

en-gb	The Royal Welsh College of Music and Drama, as our National Conservatoire, delivers advanced training for the most talented Welsh students alongside learners from the rest of the UK and overseas.
cy-gb	Mae Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru, ein Conservatoire Cenedlaethol, yn cynnig hyfforddiant uwch i’r dysgwyr mwyaf dawnus o Gymru ochr yn ochr â dysgwyr o weddill y DU a thramor.

en-gb	Such training equips graduates to take up positions in the cultural system of Wales and elsewhere.
cy-gb	Mae hyfforddiant o’r fath yn rhoi’r gallu i raddedigion gael swyddi yn y system ddiwylliannol yng Nghymru a thu hwnt.

en-gb	The culture and creative industries sectors should work more closely with universities and colleges to help design and deliver industry-accredited courses which are focused on the needs of the relevant industries.
cy-gb	Dylai’r sector diwylliannol a’r sector diwydiannau creadigol gydweithio’n agosach â phrifysgolion a cholegau i helpu i ddylunio a darparu cyrsiau sy’n cael eu hachredu gan yr amryfal ddiwydiannau ac sy’n canolbwyntio ar eu hanghenion.

en-gb	We also need the culture and creative industries sectors to be more proactive at promoting the careers that they can offer, and to develop more apprenticeships, traineeships and mentoring opportunities.
cy-gb	Mae angen hefyd i’r sectorau diwylliant a’r diwydiannau creadigol fynd ati’n fwy rhagweithiol i hyrwyddo’r gyrfaoedd y gallant eu cynnig, ac i ddatblygu rhagor o brentisiaethau, hyfforddeiaethau a chyfleoedd mentora.

en-gb	There is a particular need to develop the supply chain for the creative sector.
cy-gb	Mae angen arbennig i ddatblygu’r gadwyn gyflenwi ar gyfer y sector creadigol.

en-gb	At present, there are not enough skilled technical staff in Wales to support our growing TV and film production sector.
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid oes digon o staff technegol medrus yng Nghymru i gefnogi’n sector cynhyrchu rhaglenni teledu a ffilmiau, sy’n prysur dyfu.

en-gb	These shortages fluctuate rapidly over time and range, from carpenters to accountants to hair and make up artists; this highlights the need for proactive and agile programmes to train and retrain people.
cy-gb	Mae’r bylchau hyn o ran sgiliau yn newid yn gyflym dros amser, ac yn amrywio o seiri a chyfrifyddion i artistiaid gwallt a cholur; mae hyn yn dangos bod angen rhaglenni mwy rhagweithiol a hyblyg i hyfforddi ac ailhyfforddi pobl.

en-gb	Lead Creative Schools
cy-gb	Ysgolion Creadigol Arweiniol

en-gb	www.arts.wales/what-we-do/ creative-learning/the-lead-creative- schools-scheme
cy-gb	www.arts.wales/what-we-do/ creative-learning/cynllun-yr-ysgolion- creadigol-arweiniol?diablo.lang=cym

en-gb	Experiencing the Arts Fund
cy-gb	Cronfa Profi’r Celfyddydau

en-gb	www.arts.wales/what-we-do/ creative-learning/the-all-wales- arts-and-education-programme/ experiencing-the-arts
cy-gb	www.arts.wales/what-we-do/ creative-learning/the-all-wales- arts-and-education-programme/ experiencing-the-arts

en-gb	Every Child a Library Member
cy-gb	Pob Plentyn yn Aelod o’r Llyfrgel

en-gb	www.libraries.wales/schools
cy-gb	www.llyfrgelloedd.cymru/ysgolion/

en-gb	Summer Reading Challenge;
cy-gb	Sialens Ddarllen yr Haf

en-gb	www.libraries.wales/staff-toolkit/ summer-reading-challenge-2016
cy-gb	www.lyfrgelloedd.cymru/staff-toolkit/ sialens-ddarllen-yr-haf-2016/

en-gb	Sistema Cymru: Codi’r To
cy-gb	Sistema Cymru: Codi’r To

en-gb	www.sistemaeurope.org/wales
cy-gb	www.sistemaeurope.org/wales

en-gb	Cadw education programme
cy-gb	Rhaglen addysg Cadw

en-gb	www.cadw.gov.wales/ learning/?lang=en
cy-gb	www.cadw.gov.wales/ learning/?skip=1&lang=cy

en-gb	Cadw Cadwraeth Cymru
cy-gb	Cadw Cadwraeth Cymru

en-gb	ACW ‘Reach the Heights’ programme
cy-gb	Rhaglen ‘Cyrraedd y Nod’ Cyngor Celfyddydau Cymru

en-gb	www.arts.wales/what-we-do/ research/latest-research/reach-the- heights-participation-programme
cy-gb	www.arts.wales/arts-in-wales/ inspire/reach/reach-the-heights

en-gb	Wales Millennium Centre Creative Apprenticeship Scheme
cy-gb	Cynllun Prentisiaethau Creadigol Canolfan Mileniwm Cymru

en-gb	www.andrewlloydwebberfoundation. com/grants-awarded/wales- millennium-centre
cy-gb	www.andrewlloydwebberfoundation. com/grants-awarded/wales- millennium-centre

en-gb	United & Connected
cy-gb	Unedig a Chysylltiedig

en-gb	Tackling poverty and disadvantage
cy-gb	Trechu tlodi ac anfantais

en-gb	As Baroness Andrews set out in her 2014 ‘Culture and Poverty’ report, the culture sector has a vital role to play in tackling poverty and disadvantage.
cy-gb	Fel y nododd y Farwnes Andrews yn ei hadroddiad ‘Diwylliant a Thlodi’ yn 2014, mae gan y sector diwylliant ran hollbwysig i’w chwarae wrth drechu tlodi ac anfantais.

en-gb	Our ‘Fusion Programme’ is showing how culture can empower disenfranchised and alienated people, and give them a voice.
cy-gb	Mae ein ‘Rhaglen Cyfuno’ yn dangos sut y gall diwylliant rymuso pobl ddifreintiedig sydd wedi ymddieithrio, a rhoi llais iddynt.

en-gb	This programme is breaking down barriers, and identifying new ways to encourage people to visit and participate in cultural sites and projects.
cy-gb	Mae’r rhaglen hon yn chwalu rhwystrau, ac yn nodi ffyrdd newydd o annog pobl i ymweld â safleoedd diwylliannol a chymryd rhan mewn prosiectau diwylliannol.

en-gb	Of the 1,500 people involved in Fusion projects in 2015, nearly a third took part in courses, volunteered, or achieved a new skill or qualification.
cy-gb	O’r 1,500 o bobl a gymerodd ran ym mhrosiectau Cyfuno yn 2015, cymerodd bron traean ohonynt ran mewn cyrsiau neu weithgareddau gwirfoddoli, neu buont wrthi’n ennill sgil neu gymhwyster newydd.

en-gb	This is a radical new way of focussing our cultural investment on those most in need.
cy-gb	Mae hon yn ffordd newydd radical o sicrhau bod ein buddsoddiad diwylliannol yn canolbwyntio ar y bobl mwyaf anghenus.

en-gb	By co-ordinating joined-up working at a local level, with only a relatively small investment, the cultural sector has shown it can innovate and collaborate to provide better outcomes for people needing support.
cy-gb	Drwy gydlynu a chydgysylltu gwaith ar y lefel leol, mae’r sector diwylliannol wedi dangos ei fod, drwy fuddsoddi symiau cymharol fach yn unig, yn gallu arloesi a chydweithredu i ddarparu gwell canlyniadau i bobl y mae angen cymorth arnynt.

en-gb	Looking ahead, we will strengthen the Fusion programme by focussing on activities that promote pathways into employment.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, byddwn yn cryfhau’r rhaglen Cyfuno drwy ganolbwyntio ar weithgareddau sy’n hyrwyddo llwybrau at gyflogaeth.

en-gb	Cultural bodies can play an even greater role in providing structured volunteering opportunities, training placements and accredited learning, all of which increase confidence, motivation and employability through the acquisition of vital skills.
cy-gb	Gall cyrff diwylliannol chwarae hyd yn oed fwy o ran yn hyn o beth drwy ddarparu cyfleoedd gwirfoddoli strwythuredig, a lleoliadau hyfforddiant a dysgu achrededig. Drwy roi cyfle i bobl ennill sgiliau, mae’r rhain i gyd yn meithrin hyder, yn gwella cymhelliant ac yn helpu i greu pobl y gellir eu cyflogi.

en-gb	We will continue to evaluate the impact and effectiveness of the programme, on a continuous basis.
cy-gb	Byddwn yn mynd ati’n barhaus i werthuso effaith ac effeithiolrwydd y rhaglen.

en-gb	National Library ‘Cynefin’ project
cy-gb	Prosiect ‘Cynefin’ y Llyfrgell Genedlaethol

en-gb	www.cynefin.archiveswales.org.uk
cy-gb	www.cynefin.archiveswales.org.uk/cy/

en-gb	‘Kids in Museums’
cy-gb	'Kids in Museums'

en-gb	www.kidsinmuseums.org.uk/ manifesto-wales
cy-gb	www.kidsinmuseums.org.uk/ manifesto-wales

en-gb	‘Young Promoters’
cy-gb	Hyrwyddwyr Ifanc

en-gb	www.nightout.org.uk/night-out/night- out-young-promoters-scheme.aspx
cy-gb	www.nosonallan.org.uk/noson-allan/ cynllun-hyrwyddwyr-ifanc.aspx

en-gb	Fusion: ‘Positive Identity’(Newport)
cy-gb	Cyfuno: ‘Positive Identity’ (Casnewydd)

en-gb	www.facebook.com/UrbanCircle
cy-gb	www.facebook.com/UrbanCircle

en-gb	Fusion: Oriel Crafters /‘ Make Trips’ (Wrexham)
cy-gb	Cyfuno: Oriel Crafters/prosiect ‘Make Trips’ (Wrecsam)

en-gb	www.wrexham.gov.uk/english/ community/arts_centre/arts_centre_ home.htm
cy-gb	www.wrexham.gov.uk/welsh/ community_w/arts_centre/arts_ centre_home_w.htm

en-gb	Equalities
cy-gb	Cydraddoldeb

en-gb	Hijinx Unity Festival
cy-gb	Gwyl Undod Hijinx

en-gb	www.hijinx.org.uk/unity
cy-gb	www.hijinx.org.uk/unity

en-gb	Disability Arts Cymru
cy-gb	Celfyddydau Anabledd Cymru

en-gb	www.disabilityartscymru.co.uk
cy-gb	www.disabilityartscymru.co.uk/cy/

en-gb	The Iris Prize
cy-gb	Gwobr Iris

en-gb	www.irisprize.org
cy-gb	www.irisprize.org

en-gb	The Hynt scheme
cy-gb	Cynllun Hynt

en-gb	www.hynt.co.uk/en
cy-gb	www.hynt.co.uk/cy/

en-gb	Gwanwyn Festival
cy-gb	Gwyl y Gwanwyn

en-gb	www.gwanwyn.org.uk
cy-gb	www.gwanwyn.org.uk

en-gb	Cultural organisations and activities play a particularly important role in bringing people and communities together.
cy-gb	Mae gan sefydliadau a gweithgareddau diwylliannol rôl arbennig o bwysig i’w chwarae o ran dod â phobl a chymunedau at ei gilydd.

en-gb	Involvement in the arts, culture and heritage enables different and excluded voices to be heard, unlike in so many other walks of life.
cy-gb	Mae cymryd rhan yn y celfyddydau, mewn diwylliant a threftadaeth yn golygu bod lleisiau gwahanol a lleisiau sydd wedi’u hallgáu yn cael cyfle i lefaru, sy’n wahanol i’r sefyllfa mewn cynifer o agweddau eraill ar fywyd.

en-gb	Many such organisations are doing excellent work to encourage groups who, for one reason or another, have felt excluded from cultural venues and activities, to access or participate in them.
cy-gb	Mae llawer o sefydliadau o’r fath yn gwneud gwaith rhagorol i annog grwpiau sydd, am ryw reswm neu’i gilydd, yn teimlo nad oes lle iddyn nhw mewn lleoliadau a gweithgareddau diwylliannol, fynd i’r lleoliadau hynny neu i gymryd rhan yn y gweithgareddau hynny.

en-gb	This includes, for example, people with disabilities, people from black and minority ethnic communities and older people.
cy-gb	Mae’r grwpiau hynny’n cynnwys, er enghraifft, pobl ag anableddau, pobl o gymunedau du a lleiafrifoedd ethnig, a phobl hyn.

en-gb	Such initiatives include free or discounted ticket prices, special showings and taster sessions, and tailored projects in the community.
cy-gb	Mae mentrau o’r fath yn cynnwys tocynnau am ddim neu am ostyngiad, perfformiadau arbennig a sesiynau blasu, a phrosiectau wedi’u teilwra yn y gymuned.

en-gb	Looking ahead, despite the sector’s special role in promoting the equalities agenda, many cultural bodies still have work to do, to become truly representative of the communities they serve, and to ensure that their work is fully accessible to everyone.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, er gwaethaf y rôl arbennig sydd gan y sector i’w chwarae o ran hyrwyddo’r agenda cydraddoldeb, mae gan lawer o gyrff diwylliannol waith i’w wneud o hyd i wir gynrychioli’r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu, ac i sicrhau bod eu gwaith ar gael i bawb.

en-gb	Overall, the sector needs to develop a workforce that better reflects the diversity of Wales, to improve representation in its governance structures, and to increase the diversity of its audiences, participants and users.
cy-gb	Yn gyffredinol, mae angen i’r sector ddatblygu gweithlu sy’n adlewyrchu amrywiaeth Cymru’n well, mae angen iddo wella cynrychiolaeth yn ei strwythurau llywodraethu, ac i sicrhau mwy o amrywiaeth yn ei gynulleidfaoedd, ac o ran y bobl sy’n cymryd rhan ynddo ac yn ei ddefnyddio.

en-gb	By doing this, the culture sector will help us to meet our well-being goal of a more equal Wales, where people are enabled to fulfil their potential, no matter what their background or circumstances.
cy-gb	Drwy wneud hynny, bydd y sector diwylliant yn ein helpu i gyrraedd ein nod llesiant o Gymru sy’n fwy cyfartal, lle mae pobl yn cael eu galluogi i gyflawni eu potensial ni waeth beth fo’u cefndir neu eu hamgylchiadau.

en-gb	17 The Welsh language
cy-gb	17 Y Gymraeg

en-gb	The media also plays an important part in supporting the language. The range and standard of Welsh-language programming on S4C and BBC Radio Cymru helps maintain Welsh as a modern language.
cy-gb	Mae perthynas annatod rhwng diwylliant Cymru a’r Gymraeg, ac mae gan y sector diwylliant rôl hanfodol i’w chware o ran cefnogi’n strategaeth ar gyfer y Gymraeg.

en-gb	The broadcasters also help to increase awareness of the language among those who can and cannot speak Welsh.
cy-gb	Mae’r rôl honno’n cynnwys darparu rhagor o weithgareddau Cymraeg i blant a phobl ifanc ac atgyfnerthu sefyllfa’r Gymraeg yn y gymuned.

en-gb	Although broadcasting is not devolved, the Welsh Government is committed to doing all it can to ensure that Welsh-language broadcasting continues to thrive.
cy-gb	Mae’r Eisteddfod Genedlaethol ac Eisteddfodau lleol ac Urdd Gobaith Cymru, yn chwarae rhan arbennig o bwysig, nid yn unig o ran cynnal yr iaith a sicrhau ei bod yn tyfu, ond hefyd o ran annog rhagor o bobl i gymryd rhan mewn gweithgareddau diwylliannol ar lawr gwlad.

en-gb	Our continued financial support for a Welsh language daily on-line news service also contributes to our aspiration of seeing plurality of news services in Welsh.
cy-gb	Mae gan sefydliadau ac adnoddau cymunedol eraill hefyd ran hollbwysig i’w chwarae wrth gefnogi’r iaith; er enghraifft llyfrgelloedd lleol, lle gall pobl fanteisio ar lyfrau a deunyddiau Cymraeg, a gweithgareddau Cymraeg eraill megis grwpiau darllen.

en-gb	Looking ahead, the culture sector has an important role to play in supporting our goal of having one million Welsh speakers by 2050.
cy-gb	Mae gan y cyfryngau hefyd ran bwysig i’w chwarae wrth gefnogi’r iaith.

en-gb	If we are to achieve this, the sector must do more to support the provision of activities in Welsh, and to develop distinct events and activities which celebrate and raise awareness of ‘diwylliant’, our unique Welsh language culture.
cy-gb	Mae amrywiaeth a safon y rhaglenni Cymraeg ar S4C a BBC Radio Cymru yn helpu i gadw’r Gymraeg yn iaith gyfoes. Mae’r darlledwyr hefyd yn helpu i godi ymwybyddiaeth o’r iaith ymhlith siaradwyr Cymraeg a’r di-Gymraeg.

en-gb	It should also ensure that both diwylliant, and culture, are woven into any major events as part of how we project ourselves to the world at large.
cy-gb	Er nad yw darlledu yn fater sydd wedi’i ddatganoli, mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i wneud popeth posibl i sicrhau bod darlledu cyfrwng Cymraeg yn parhau i ffynnu.

en-gb	There is an intrinsic relationship between the culture of Wales and the Welsh language, and the culture sector has a crucial role in supporting our Welsh language strategy.
cy-gb	Rydym yn parhau i roi cymorth ariannol i wasanaeth newyddion ar-lein dyddiol cyfrwng Cymraeg ac mae hynny hefyd yn cyfrannu at ein dyhead i weld mwy o wasanaethau newyddion yn Gymraeg.

en-gb	This includes increasing the provision of Welsh- medium activities for children and young people, and strengthening the position of the Welsh language in the community.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, mae gan y sector diwylliant ran bwysig i’w chwarae o ran cefnogi’n nod o gael miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

en-gb	The National and local Eisteddfodau, and Urdd Gobaith Cymru, have a particularly significant role, not only in maintaining and growing the language, but also in increasing participation in cultural activity at a grass roots level.
cy-gb	I gyrraedd y nod hwnnw, mae’n rhaid i’r sector wneud mwy i helpu i ddarparu gweithgareddau yn Gymraeg, ac i ddatblygu digwyddiadau a gweithgareddau penodol sy’n dathlu ac yn codi ymwybyddiaeth o’n diwylliant Cymraeg unigryw.

en-gb	Other community organisations and resources also play a vital role in supporting the language; for example local libraries, which provide access to Welsh books and materials, and other Welsh language activities such as reading groups.
cy-gb	Dylai hefyd sicrhau bod diwylliant Cymraeg, a diwylliant Cymru, yn cael eu plethu i mewn i unrhyw ddigwyddiadau pwysig a’u bod yn rhan o sut yr ydym yn cyflwyno’n hunain i’r byd a'r betws.

en-gb	Urdd Gobaith Cymru
cy-gb	Urdd Gobaith Cymru

en-gb	www.urdd.cymru/cy
cy-gb	www.urdd.cymru/cy

en-gb	Theatr Genedlaethol
cy-gb	Theatr Genedlaethol Cymru

en-gb	www.theatr.cymru
cy-gb	www.theatr.cymru

en-gb	Theatr Bara Caws
cy-gb	Theatr Bara Caws

en-gb	www.theatrbaracaws.com
cy-gb	www.theatrbaracaws.com

en-gb	Creature Battle Lab’ (gaming)
cy-gb	Creature Battle Lab (gêm gyfrifiadurol)

en-gb	Sain Records digitisation project
cy-gb	Prosiect digideiddio Cwmni Recordiau Sain

en-gb	Ballet Cymru/S4C dance campaign
cy-gb	Ymgyrch ddawns Ballet Cymru/S4C

en-gb	18 Volunteering
cy-gb	18 Gwirfoddoli

en-gb	There are around 4,000 amateur arts, crafts and heritage groups across Wales, everything from choirs, orchestras, brass bands, amateur theatre groups, archivists and curators, to folk dancers, lace makers, quilters and painters.
cy-gb	Mae tua 4,000 o grwpiau celfyddydau, crefftau a threftadaeth amatur ledled Cymru, gan gynnwys corau, cerddorfeydd, bandiau pres, grwpiau theatr amatur, archifwyr a churaduron, dawnswyr gwerin, gwneuthurwyr les, cwiltwyr a pheintwyr.

en-gb	Most of these are local voluntary organisations; they receive no public funding, and are largely self-sufficient, covering costs through member fees and income from ticket sales.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o’r rhain yn sefydliadau gwirfoddol lleol; nid ydynt yn cael unrhyw arian cyhoeddus, ac maent, ar y cyfan, yn hunangynhaliol, ac yn talu costau drwy ffioedd aelodaeth ac incwm a geir drwy werthu tocynnau.

en-gb	Most creative participation happens in such groups, and an estimated 650,000 people regularly participate in them.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o gyfranogiad creadigol yn digwydd mewn grwpiau o’r fath, ac amcangyfrifir bod 650,000 o bobl yn cymryd rhan ynddynt yn rheolaidd.

en-gb	This kind of voluntary activity is about self-improvement, networking and having fun.
cy-gb	Hanfod y math hwn o weithgarwch gwirfoddol yw gwella’ch hun, rhwydweithio a chael hwyl.

en-gb	Such groups give people who would not otherwise participate in culture, arts and heritage the opportunity to do so within their local community.
cy-gb	Mae grwpiau o’r fath yn rhoi cyfle i bobl na fyddent yn cymryd rhan mewn diwylliant, y celfyddydau a threftadaeth fel arall, wneud hynny yn eu cymuned leol.

en-gb	At a time when there is huge competition for time and money, such groups are thriving by utilising the expertise, experience and relationships of their members, friends, families and the local community.
cy-gb	Ar adeg pan fo cynifer o bethau’n cystadlu am amser ac arian, mae grwpiau o’r fath yn ffynnu drwy ddefnyddio arbenigedd a phrofiad eu haelodau, eu ffrindiau, eu teuluoedd a’r gymuned leol, a hefyd y berthynas sydd ganddynt ag eraill.

en-gb	Looking ahead, we must promote the individual and community benefits of cultural volunteering, highlighting the many ways that people from all walks of life can get involved.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, mae’n rhaid i ni hyrwyddo manteision gwirfoddoli diwylliannol i’r unigolyn ac i’r gymuned, gan dynnu sylw at yr amryfal ffyrdd y gall pobl o bob cefndir wneud hynny.

en-gb	Volunteers can do so much to sustain the cultural activities on which local communities depend.
cy-gb	Gall gwirfoddolwyr wneud cymaint i gynnal y gweithgareddau diwylliannol y mae cymunedau lleol yn dibynnu arnynt.

en-gb	Community Asset Transfers are finding new ways of putting important local facilities into the hands of local people.
cy-gb	Mae Trosglwyddo Asedau Cymunedol yn dod o hyd i ffyrdd newydd o roi cyfleusterau lleol pwysig yn nwylo’r bobl leol.

en-gb	We are committed to supporting this activity.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gefnogi’r gweithgarwch hwnnw.

en-gb	We will also keep a careful eye on the rules and regulations of licensing that can sometimes make the difference between something of local value happening or not.
cy-gb	Byddwn hefyd yn cadw golwg ofalus ar y rheolau a’r rheoliadau trwyddedu sydd, weithiau, yn penderfynu a yw rhywbeth o werth lleol yn digwydd ai peidio.

en-gb	There is scope for all parts of the culture sector to create more, good-quality volunteering opportunities, for example by training volunteers to digitise collections.
cy-gb	Gall pob rhan o’r sector diwylliant greu rhagor o gyfleoedd gwirfoddoli o safon, er enghraifft, drwy hyfforddi gwirfoddolwyr i ddigideiddio casgliadau.

en-gb	National Eisteddfod/ Eisteddfod Genedlaethol
cy-gb	Eisteddfod Genedlaethol

en-gb	www.eisteddfod.wales
cy-gb	www.eisteddfod.cymru

en-gb	National Library Cynefin project www.cynefin.archiveswales.org.uk
cy-gb	Prosiect ‘Cynefin’ y Llyfrgell Genedlaethol www.cynefin.archiveswales.org.uk/ cy/

en-gb	National Library of Wales ‘Helping us to Achieve’ project
cy-gb	Prosiect ‘Helpwch Ni i Gyflawni’ Llyfrgell Genedlaethol

en-gb	www.llgc.org.uk/about-nlw/work- with-us/volunteer Blaenavon World Heritage Youth Ambassadors
cy-gb	www.llgc.org.uk/about-nlw/work- with-us/volunteerwww.llgc.org. uk/cy/am-llgc/gweithio-gyda-ni/ gwirfoddoli/

en-gb	www.visitblaenavon.co.uk/en/ Education/YouthAmbassadors/ Youth-Ambassadors.aspx
cy-gb	Llysgenhadon Safle Treftadaeth Byd Blaenafon www.visitblaenavon.co.uk/en/ Education/YouthAmbassadors/ Youth-Ambassadors.aspxEducation/ YouthAmbassadors/Youth- Ambassadors.aspx

en-gb	19 Digital
cy-gb	19 Digidol

en-gb	The last 10 years have seen unprecedented growth in digital channels and a proliferation of online content.
cy-gb	Yn ystod y 10 mlynedd diwethaf, bu twf nas gwelwyd ei debyg o’r blaen yn nifer y sianeli digidol, a gwelwyd cynnydd aruthrol yn y cynnwys sydd ar gael ar-lein.

en-gb	In the culture sphere, mobile phones, webcams and computer software have democratized the means of production.
cy-gb	Ym maes diwylliant, mae ffonau symudol, gwe-gamerâu a meddalwedd gyfrifiadurol wedi democrateiddio’r dull o gynhyrchu.

en-gb	Now, everyone is a potential author, musician or filmmaker.
cy-gb	Erbyn hyn, gall pawb fod yn awdur, yn gerddor neu’n rhywun sy’n gwneud ffilmiau.

en-gb	Technology is getting smaller, cheaper, more powerful, and more personal; it is changing how we consume content, and offering new ways for exchanging views, ideas and content.
cy-gb	Mae technoleg yn llai o ran maint, yn rhatach, yn fwy pwerus ac yn fwy personol; mae’n newid y modd yr ydym yn defnyddio cynnwys, ac yn cynnig ffyrdd newydd o gyfnewid safbwyntiau, syniadau a chynnwys.

en-gb	The Welsh Government, and others like the Arts Council of Wales through its Digital Innovation Fund, are incentivizing new ways of harnessing the power of digital, whilst libraries and community centres are helping people to access digital culture, and acquire digital expertise.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru, ac eraill, megis Cyngor Celfyddydau Cymru drwy ei Gronfa Arloesedd Digidol, yn annog ffyrdd newydd o fanteisio ar rym digidol, ac mae llyfrgelloedd a chanolfannau cymunedol yn helpu pobl i fanteisio ar ddiwylliant digidol, ac i ddatblygu arbenigedd digidol.

en-gb	Looking ahead, digital technology represents a huge opportunity for the creative and cultural sector.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, mae technoleg ddigidol yn gyfle enfawr i’r sector creadigol a diwylliannol.

en-gb	It needs to do more to promote and share its offer, and to exploit its IP.
cy-gb	Mae angen iddo wneud mwy i hyrwyddo a rhannu’r hyn sydd ganddo i’w gynnig, ac i fanteisio ar ei ddarparwr rhyngrwyd.

en-gb	For example we have amazing cultural collections, but many of these are in storage.
cy-gb	Er enghraifft, mae gennym gasgliadau diwylliannol anhygoel, ond mae llawer ohonynt mewn storfeydd.

en-gb	The public has a right to see this work, and digital platforms are a great way to make this happen.
cy-gb	Mae gan y cyhoedd yr hawl i weld y gwaith hwn, ac mae llwyfannau digidol yn ffordd wych o gyflawni hynny.

en-gb	Media and broadcasting
cy-gb	Cyfryngau a darlledu

en-gb	The role of the public service broadcasters in Wales is particularly important, due to the weakness of the print media sector.
cy-gb	Mae swyddogaeth darlledwyr gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru yn arbennig o bwysig, a hynny oherwydd gwendid y sector cyfryngau print.

en-gb	Unfortunately there is limited coverage of Welsh public life and society – including culture – in the UK newspapers and on the UK broadcast services which comprise the main media outlets in Wales.
cy-gb	Yn anffodus, prin yw’r ymdriniaeth â bywyd a chymdeithas Cymru – gan gynnwys ei diwylliant – ym mhapurau newydd y DU ac ar wasanaethau darlledu y DU, sef y prif ddarparwyr ym maes y cyfryngau yng Nghymru.

en-gb	The People’s Collection
cy-gb	Casgliad y Werin

en-gb	www.peoplescollection.wales
cy-gb	www.casgliadywerin.cymru/

en-gb	Sibrwd
cy-gb	Sibrwd

en-gb	www.sibrwd.com
cy-gb	www.sibrwd.com

en-gb	UCAN GO
cy-gb	UCAN GO

en-gb	www.nesta.org.uk/our-projects/ digital-rd-fund-arts-wales-case- studies/ucan-go
cy-gb	www.nesta.org.uk/our-projects/ digital-rd-fund-arts-wales-case- studies/ucan-go

en-gb	Cadw’s CGI dragon
cy-gb	Draig CGI Cadw

en-gb	www.cadw.gov.wales/about/news/ caerphilly-dragon-unleashed-to- support-wales/?lang=en
cy-gb	http://cadw.gov.wales/about/news/ caerphilly-dragon-unleashed-to- support-wales/?skip=1&lang=cy

en-gb	All-Wales Digital Library Service
cy-gb	Gwasanaeth Llyfrgell Ddigidol Cymru Gyfan

en-gb	www.libraries.wales/my-digital- library
cy-gb	https://llyfrgelloedd.cymru/

en-gb	National Theatre Wales community
cy-gb	Cymuned National Theatre Wales

en-gb	www.community.nationaltheatre wales.org
cy-gb	www.community. nationaltheatrewales.org

en-gb	20 20 The portrayal of Wales in UK media does not reflect the cultural diversity and richness of our nation.
cy-gb	20 20 Nid yw’r ddelwedd o Gymru a bortreadir yng nghyfryngau’r DU yn adlewyrchu amrywiaeth ddiwylliannol a chyfoeth ein gwlad.

en-gb	The public service broadcasters have a crucial role in reflecting and enhancing the culture of Wales, in both English and Welsh.
cy-gb	Mae gan y darlledwyr gwasanaethau cyhoeddus swyddogaeth hanfodol i’w chwarae o ran adlewyrchu ac atgyfnerthu diwylliant Cymru, yn y Gymraeg a’r Saesneg fel ei gilydd.

en-gb	It is crucial that this continues, but also that provision is increased.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod y rôl honno’n parhau a bod y ddarpariaeth yn cynyddu.

en-gb	The new BBC Charter gives the BBC a stronger public purpose to reflect, represent and serve the diverse communities of Wales; it also reaffirms its partnership with S4C and provides a strong financial settlement in relation to the licence fee element of S4C’s funding, which is vitally important for S4C to continue to develop its services.
cy-gb	Mae Siarter newydd y BBC yn rhoi pwrpas cyhoeddus cryfach i’r BBC adlewyrchu, cynrychioli a gwasanaethu cymunedau amrywiol Cymru; mae hefyd yn atgyfnerthu ei phartneriaeth ag S4C ac yn rhoi setliad ariannol cadarn o ran yr elfen o gyllid S4C a ddaw o ffi’r drwydded, sy’n hanfodol bwysig er mwyn i S4C barhau i ddatblygu ei gwasanaethau.

en-gb	Looking ahead, we should press for more and better content and programming made for Wales, in Wales and about all aspects of Welsh life, including our culture and heritage.
cy-gb	Wrth edrych i’r dyfodol, dylem bwyso am fwy o gynnwys a rhaglenni gwell sydd wedi eu creu ar gyfer Cymru, yng Nghymru ac sy’n ymwneud â phob agwedd ar fywyd Cymru, gan gynnwys ein diwylliant a’n treftadaeth.

en-gb	Important partnerships have been developed during recent years and this needs to be extended to other bodies.
cy-gb	Datblygwyd partneriaethau pwysig yn ystod y blynyddoedd diwethaf, ac mae angen mynd ati i feithrin partneriaethau â chyrff eraill.

en-gb	The Memorandum of Understanding between the Arts Council of Wales and S4C has provided a platform for the two organisations to identify and co- invest in creative talent that works in the medium of Welsh, as well as finding new ways for artistic events and projects to find audiences.
cy-gb	Mae’r Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth rhwng Cyngor Celfyddydau Cymru ac S4C wedi darparu llwyfan i’r ddau sefydliad nodi a chyd-fuddsoddi mewn talent greadigol sy’n gweithio drwy gyfrwng y Gymraeg, yn ogystal â chanfod ffyrdd newydd i ddigwyddiadau a phrosiectau artistig ddod o hyd i gynulleidfaoedd.

en-gb	Similarly, the Public Value Partnership agreed between BBC Cymru Wales and our Arts Council provides opportunities to identify and nurture creative talent, encourage the commissioning of new work, and to grow digital and craft skills across the creative sector.
cy-gb	Yn yr un modd, mae’r Bartneriaeth Gwerth Cyhoeddus y cytunwyd arni rhwng BBC Cymru Wales a Chyngor y Celfyddydau yn cynnig cyfleoedd i nodi ac i feithrin talent greadigol, i annog darparwyr i gomisiynu gwaith newydd, ac i feithrin sgiliau digidol a sgiliau crefft ar draws y sector creadigol.

en-gb	Y Gwyll / Hinterland
cy-gb	Y Gwyll / Hinterland

en-gb	www.s4c.cymru/en/drama/y-gwyll
cy-gb	www.s4c.cymru/en/drama/y-gwyll

en-gb	Coast and Country
cy-gb	Coast and Country

en-gb	www.itv.com/walesprogrammes/ coast-and-country
cy-gb	www.itv.com/walesprogrammes/ coast-and-country

en-gb	Fferm Factor
cy-gb	Fferm Factor

en-gb	www.s4c.cymru/en/entertainment/ fferm-ffactor
cy-gb	www.s4c.cymru/cy/adloniant/ fferm-ffactor

en-gb	What more needs to be done?
cy-gb	Beth arall mae angen ei wneud?

en-gb	How can we monitor progress?
cy-gb	Sut gallwn ni fonitro cynnydd?

en-gb	To get to where we wish to be will require action, investment and collaboration by national and local government, by the sponsored bodies, and by the many different parts of ‘the culture family’.
cy-gb	Bydd gofyn i lywodraeth genedlaethol a lleol, cyrff noddedig, ac amryfal rannau’r ‘teulu diwylliannol’ weithredu, buddsoddi a chydweithio er mwyn cyrraedd y nod.

en-gb	This section summarises the actions the Welsh Government will take, but also what we will encourage others to do, to help the culture sector to thrive and develop over the coming period.
cy-gb	Awn ati yn yr adran hon i grynhoi’r camau y bydd Llywodraeth Cymru yn eu cymryd, a hefyd yr hyn y byddwn yn annog eraill i’w wneud i helpu’r sector diwylliant i ffynnu ac i ddatblygu yn ystod y cyfnod nesaf.

en-gb	Finally, we describe how we will we monitor and evaluate the progress that is being made.
cy-gb	Yn olaf, rydym yn disgrifio sut y byddwn yn monitro ac yn gwerthuso’r cynnydd a wneir.

en-gb	What the Welsh Government will do
cy-gb	Yr hyn y bydd Llywodraeth Cymru yn ei wneud

en-gb	We will deliver our new programme commitments for Culture, which include a number focused on tackling disadvantage, health, education, and economic development – see Annex 1 which details our new commitments.
cy-gb	Byddwn yn cyflawni’r ymrwymiadau Diwylliant sydd yn ein rhaglen newydd. Mae nifer ohonynt yn canolbwyntio ar fynd i’r afael ag anfantais, iechyd, addysg a datblygiad economaidd.

en-gb	In addition to our published programme, we will
cy-gb	Gweler Atodiad 1, sy’n manylu ar ein hymrwymiadau newydd.

en-gb	• Encourage local authorities to make the case for culture, and work with them, and other partners, to identify more equitable ways to fund regional and national facilities. • Press the UK Government for a full replacement of EU funds beyond 2020, including monies that have been available to support culture, including Creative Europe, Erasmus +, etc. • Make greater use of our ‘soft power’ by continuing to promote international cultural exchange, and where appropriate, by using our cultural resources to support our efforts to promote overseas trade and inward investment.
cy-gb	Yn ogystal â’r hyn sy’n cael ei nodi yn y rhaglen a gyhoeddwyd, byddwn yn: • Annog awdurdodau lleol i ddadlau’r achos dros ddiwylliant, a byddwn yn gweithio gyda nhw, a phartneriaid eraill, i ddod o hyd i ffyrdd tecach o ariannu cyfleusterau rhanbarthol a chenedlaethol. • Pwyso ar Lywodraeth y DU i dalu’n llawn yr arian y byddwn yn ei golli o gronfeydd yr UE ar ôl 2020, gan gynnwys arian sydd wedi bod ar gael i gefnogi diwylliant, megis Ewrop Greadigol, Erasmus +, etc. • Defnyddio mwy ar ein dulliau ‘cymell tawel’ drwy barhau i hyrwyddo cyfnewid diwylliannol rhyngwladol a, lle bo hynny’n briodol, drwy ddefnyddio’n hadnoddau diwylliannol i gefnogi’n hymdrechion i hyrwyddo masnach dramor a mewnfuddsoddiad.

en-gb	• Do more to promote cultural tourism and the major events that invigorate cultural life.
cy-gb	• Gwneud rhagor i hyrwyddo twristiaeth ddiwylliannol a’r digwyddiadau mawr sy’n bywiogi bywyd diwylliannol.

en-gb	What we expect from others
cy-gb	Yr hyn yr ydym yn ei ddisgwyl gan eraill

en-gb	The Well-being of Future Generations Act 2015 calls on us to work in collaboration with others to help us meet our well-being objectives.
cy-gb	Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol 2015 yn galw arnom i gydweithio ag eraill i’n helpu i gyrraedd ein hamcanion llesiant.

en-gb	This way of working will be key to achieving the goals within this statement – we need to work collaboratively with our partners in local government, our sponsored bodies, and those working in the culture sector.
cy-gb	Bydd hynny’n hollbwysig os ydym am gyflawni’r nodau yn y datganiad hwn – mae angen i ni gydweithio â’n partneriaid ym maes llywodraeth leol, gyda’r cyrff a noddir, a chyrff sy’n gweithio yn y sector diwylliant.

en-gb	We look to all of them to help us with this agenda, in the following ways:
cy-gb	Rydym yn disgwyl i bob un ohonynt ein helpu gyda’r agenda hon yn y ffyrdd isod:

en-gb	Local government
cy-gb	Llywodraeth Leol

en-gb	Local government support for culture is vital, not just to avoid cuts and closures, but for maintaining the well-being of their communities.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod llywodraeth leol yn cefnogi diwylliant , nid dim ond er mwyn osgoi toriadau a chau cyfleusterau, ond hefyd er mwyn cynnal llesiant eu cymunedau.

en-gb	We urge authorities to respond positively, by:
cy-gb	Rydym yn annog awdurdodau i ymateb yn bositif drwy:

en-gb	• Using the duties within the Well-being of Future Generations Act as the basis, articulating and leading a local strategy for culture that provides a framework for co operation in which individuals, organisations and institutions can achieve outcomes together. • Consulting and engaging with their communities before taking major decisions about the future ownership, management or continued operation of cultural services and facilities. • Enabling the creative use of public assets for social purposes, in ways that do not drive up their hard pressed revenue budgets.
cy-gb	• Ddefnyddio’r dyletswyddau yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol 2015 yn sail ar gyfer eu gwaith yn hyn o beth, gan lunio ac arwain strategaeth leol ar gyfer diwylliant sy’n darparu fframwaith ar gyfer cydweithio lle gall unigolion, sefydliadau a mudiadau gyflawni canlyniadau ar y cyd. • Ymgynghori ac ymgysylltu â’u cymunedau cyn gwneud penderfyniadau mawr am berchenogaeth a rheolaeth ar wasanaethau a chyfleusterau diwylliannol yn y dyfodol, a chyn gwneud penderfyniadau ynghylch parhau i’w darparu. • Hwyluso defnydd creadigol o asedau cyhoeddus at ddibenion cymdeithasol mewn ffyrdd nad ydynt yn arwain at bwysau mawr ar gyllidebau refeniw.

en-gb	Sponsored Bodies and Lottery Distributors
cy-gb	Cyrff a Noddir a Dosbarthwyr y Loteri

en-gb	The Arts Council of Wales, the National Library of Wales, National Museum Wales, the Welsh Books Council and the Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales, all have a key part to play as funders and enablers, as does the Heritage Lottery Fund and, to a lesser but still significant extent, the Big Lottery Fund.
cy-gb	Mae gan Gyngor Celfyddydau Cymru, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Amgueddfa Cymru, Cyngor Llyfrau Cymru a Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru, i gyd rôl allweddol i’w chwarae o ran ariannu a galluogi gweithgareddau. Mae gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri hithau ei rhan, ac, i raddau llai ond graddau sydd dal yn arwyddocaol, y Gronfa Loteri Fawr.

en-gb	We look to these bodies to:
cy-gb	Disgwyliwn i’r cyrff hyn:

en-gb	• Facilitate a greater contribution by the Culture sector to tackling poverty, and to supporting the health and social care, education, equalities, regeneration and skills and employment agendas. • Encourage the culture sector to be more proactive in pursuing new forms of income, in developing their business and marketing skills, and in exploiting digital technology.
cy-gb	• Hwyluso gwell cyfraniad gan y sector Diwylliant i drechu tlodi, ac o ran cefnogi agendâu iechyd a gofal cymdeithasol, addysg, cydraddoldeb, adfywio, sgiliau a chyflogaeth. • Annog y sector diwylliant i fod yn fwy rhagweithiol wrth fynd ar drywydd ffurfiau newydd o incwm, wrth ddatblygu ei sgiliau busnes a marchnata, ac wrth fanteisio i’r eithaf ar dechnoleg ddigidol.

en-gb	As part of this, these agencies should review and refine their fundraising and business advice services, to help the sector to diversify its income base. • Work together to develop more innovative and collaborative approaches towards investment in culture; for example, ways in which Lottery distributors might co-fund cultural and place-based regeneration projects.
cy-gb	Yn rhan o hynny, dylai’r asiantaethau hyn adolygu a mireinio eu gwasanaethau codi arian a chyngor busnes, er mwyn helpu’r sector i amrywio ei sylfaen incwm. • Cydweithio i ddatblygu dulliau mwy arloesol a chydweithredol o fuddsoddi mewn diwylliant; er enghraifft, sut y gallai dosbarthwyr y Loteri gydariannu prosiectau diwylliannol ac adfywio sy’n seiliedig ar le.

en-gb	23 Cultural organisations
cy-gb	23 Sefydliadau diwylliannol

en-gb	We hope the culture sector will respond positively to all the themes within this Statement, but there are several key areas where we look to it to respond.
cy-gb	Rydym yn gobeithio y bydd y sector diwylliant yn ymateb yn gadarnhaol i’r holl themâu yn y Datganiad hwn, ond mae yna sawl maes allweddol lle’r ydym yn disgwyl iddo ymateb.

en-gb	We look to cultural organisations to:
cy-gb	Rydym yn disgwyl i sefydliadau diwylliannol:

en-gb	• Help to persuade more people to enjoy and take part in creative activity, to help Wales become the most creatively active nation in Europe, and to contribute to our programme of open access to cultural opportunities for young people. • Work to improve their sustainability, reach and resilience by developing their commercial, marketing and fundraising capacity, and by working to fully exploit the potential of digital technology, including the virtual audience (through live-streaming, webinars, etc). • Work with partners to enhance the visitor experience at our cultural attractions.
cy-gb	• Helpu i annog rhagor o bobl i fwynhau a chymryd rhan mewn gweithgarwch creadigol, er mwyn helpu i sicrhau mai Cymru fydd y wlad fwyaf creadigol weithgar yn Ewrop, ac rydym yn disgwyl iddynt gyfrannu at ein rhaglen o gynnig mynediad agored i gyfleoedd diwylliannol i bobl ifanc. • Gweithio i fod yn fwy cynaliadwy, i gyrraedd rhagor o bobl ac i fod yn fwy cydnerth drwy ddatblygu eu gallu masnachol a’u gallu i farchnata a chodi arian, a thrwy weithio i fanteisio’n llawn ar botensial technoleg ddigidol, gan gynnwys y rhith-gynulleidfa (drwy ffrydio byw, gweminarau, etc). • Gweithio gyda phartneriaid i wella profiad ymwelwyr yn ein hatyniadau diwylliannol.

en-gb	Assist Visit Wales, and others to develop more opportunities for ‘cultural tourism’. • Contribute to regeneration programmes, including the Cardiff Capital and Swansea Bay city regions, the Valleys Taskforce and the Mersey- Dee growth deal, by working in partnership with local authorities, other cultural bodies, and other stakeholders. • Work with health boards and health professionals to develop more well-being and preventative health initiatives. • Contribute to ‘Fusion’, our national programme for tackling poverty through culture, and ‘Creative Learning through the Arts’, our national programme for increasing cultural opportunities in schools and improving pupils’ attainment through creativity.
cy-gb	Cynorthwyo Croeso Cymru, ac eraill, i ddatblygu rhagor o gyfleoedd ar gyfer ‘twristiaeth ddiwylliannol’. • Cyfrannu at raglenni adfywio, gan gynnwys dinas-ranbarthau Prifddinas Caerdydd a Bae Abertawe, Tasglu’r Cymoedd, a Bargen Twf Mersi a Dyfrdwy, drwy weithio mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, cyrff diwylliannol eraill, a rhanddeiliaid eraill. • Gweithio gyda byrddau iechyd a gweithwyr iechyd proffesiynol i ddatblygu rhagor o fentrau lles ac iechyd ataliol. • Cyfrannu at ‘Cyfuno’, ein rhaglen genedlaethol i drechu tlodi drwy ddiwylliant, a ‘Dysgu Creadigol drwy’r Celfyddydau’, ein rhaglen genedlaethol i gynnig rhagor o gyfleoedd diwylliannol mewn ysgolion ac i wella cyrhaeddiad disgyblion drwy greadigrwydd.

en-gb	Monitoring and evaluation
cy-gb	Monitro a gwerthuso

en-gb	It will be important to monitor and evaluate the progress being made in implementing the goals set out in this Statement.
cy-gb	Bydd hi’n bwysig monitro a gwerthuso’r cynnydd a wneir o ran cyflawni’r amcanion a nodir yn y Datganiad hwn.

en-gb	Almost by definition, some cultural activities, and the outcomes from them, are difficult to measure objectively.
cy-gb	Mae bron yn anochel bod rhai gweithgareddau diwylliannol, a’u canlyniadau, yn anodd eu mesur yn wrthrychol.

en-gb	Nonetheless, we recognise the need to improve the evidence base on the effectiveness of cultural interventions, especially where these contribute to key policy areas such as health, education and the economy.
cy-gb	Serch hynny, rydym yn cydnabod bod angen gwella’r dystiolaeth sydd ar gael am effeithiolrwydd ymyriadau diwylliannol, yn arbennig pan fo’r rheini’n cyfrannu at feysydd polisi allweddol megis iechyd, addysg a’r economi.

en-gb	In order to do this, we will:
cy-gb	Er mwyn gwneud hynny, byddwn yn:

en-gb	• Monitor and report on progress against the actions in this Statement. • Develop a coordinated Research, Evidence and Evaluation Plan for Culture in Wales, led by Welsh Government, incorporating the commissioning of culture related research.
cy-gb	• Monitro ac yn adrodd ar y cynnydd a wneir ar yr holl gamau gweithredu yn y Datganiad hwn. • Datblygu Cynllun Ymchwil, Tystiolaeth a Gwerthuso cydlynol ar gyfer Diwylliant yng Nghymru, dan arweiniad Llywodraeth Cymru, a fydd yn cynnwys comisiynu gwaith ymchwil ym maes diwylliant.

en-gb	This will draw together the research and evaluation work of Welsh Government and its sponsored bodies, to inform cultural policy making.
cy-gb	Bydd y cynllun hwnnw’n tynnu ynghyd y gwaith ymchwil a gwerthuso a wnaed gan Lywodraeth Cymru a’r cyrff a noddir ganddi, er mwyn llywio polisïau diwylliannol.

en-gb	24 Welsh Government programme commitments for Culture
cy-gb	24 Ymrwymiadau rhaglen Llywodraeth Cymru ar gyfer Diwylliant

en-gb	ANNEX 1
cy-gb	ATODIAD 1

en-gb	PROSPEROUS & SECURE
cy-gb	FFYNIANNUS A DIOGEL

en-gb	We will exploit the unparalleled success of the Creative Industries in Wales to promote the country across the UK and the world.
cy-gb	Byddwn yn manteisio ar lwyddiant digyffelyb y Diwydiannau Creadigol yng Nghymru er mwyn hybu’r wlad ledled y DU ac ym mhedwar ban byd.

en-gb	We will set up ‘Creative Wales’ to support the sector in Wales.
cy-gb	Byddwn yn sefydlu ‘Cymru Greadigol’ i gefnogi’r sector yng Nghymru.

en-gb	In doing so, we will aim to sustain at least 850 jobs and £40 million a year in production expenditure.
cy-gb	Wrth wneud hynny, ein nod bydd cynnal o leiaf 850 o swyddi a £40 miliwn y flwyddyn o wariant ar gynyrchiadau.

en-gb	We will build on the unprecedented success of the Year of Adventure by designating 2017 as the ‘Year of Legends’.
cy-gb	Byddwn yn adeiladu ar lwyddiant digyffelyb y ‘Flwyddyn Antur’ drwy ddynodi 2017 yn ‘Flwyddyn Chwedlau’.

en-gb	We will exploit 2018 as ‘the Year of the Sea’, in order to invest in our seaside towns.
cy-gb	Bydd 2018 yn ‘Flwyddyn y Môr’, ac yn gyfle i fuddsoddi yn ein trefi glan môr.

en-gb	We will ensure closer collaboration with the education sector, to ensure a constant pipeline of skills to support the creative industries sector’s growth.
cy-gb	Byddwn yn sicrhau cydweithrediad agosach â’r sector addysg, er mwyn sicrhau cyflenwad cyson o sgiliau i gefnogi twf y sector diwydiannau creadigol.

en-gb	We will promote the work of the Llangollen International Musical Eisteddfod in bringing together different nations.
cy-gb	Byddwn yn hyrwyddo gwaith Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen i ddod â chenhedloedd gwahanol at ei gilydd.

en-gb	Other related work
cy-gb	Gwaith cysylltiedig arall

en-gb	We will look to develop more cultural tourism routes and trails, by investing in the visitor experience, and accommodation provision, at our landmark cultural attractions.
cy-gb	Byddwn yn ceisio datblygu rhagor o lwybrau twristiaeth ddiwylliannol drwy fuddsoddi ym mhrofiad yr ymwelwyr ac mewn darparu llety yn ein hatyniadau diwylliannol pwysig.

en-gb	Light Springs through the Dark: A Vision for Culture in Wales. December 2016 25 We will work to develop and exploit virtual, off-site, digital audiences for major events, for example through live-streaming and webinars, and identify and develop opportunities for establishing new ‘Made in Wales’ events.
cy-gb	Yng nghyswllt digwyddiadau mawr, byddwn yn gweithio i ddatblygu a manteisio ar rith-gynulleidfaoedd digidol, nad ydynt ar y safle, er enghraifft, drwy ffrydio byw a gweminarau, a byddwn yn nodi ac yn datblygu cyfleoedd i sefydlu digwyddiadau newydd a ‘Wnaed yng Nghymru’.

en-gb	We will work to facilitate an appropriate contribution by the culture sector to the regeneration of the Cardiff Capital and Swansea Bay city regions.
cy-gb	Byddwn yn gweithio i hwyluso cyfraniad priodol gan y sector diwylliant i adfywio dinas-ranbarthau Prifddinas Caerdydd a Bae Abertawe.

en-gb	We will develop our relationship with the British Council, Wales Arts International and Visit Britain, to ensure that we maximise the opportunities to promote Welsh culture overseas; ensure that Wales has appropriate representation in relevant UK initiatives.
cy-gb	Byddwn yn datblygu’n perthynas â’r British Council, Celfyddydau Rhyngwladol Cymru a Visit Britain, er mwyn sicrhau ein bod yn manteisio i’r eithaf ar y cyfleoedd i hyrwyddo diwylliant Cymru dramor; byddwn yn sicrhau bod Cymru yn cael ei chynrychioli’n briodol mewn mentrau perthnasol gan y DU.

en-gb	HEALTHY & ACTIVE
cy-gb	IACH AC EGNÏOL

en-gb	We will introduce a new Wales Well-being Bond aimed at improving mental and physical health.
cy-gb	Byddwn yn cyflwyno Bond Lles newydd ar gyfer Cymru â’r nod o wella iechyd meddwl a chorfforol.

en-gb	We will continue to work to end the stigma of mental illness and work with schools, employers and other partners to improve well-being at work, in education and in our communities.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio i ddileu’r stigma sy’n gysylltiedig â salwch meddwl ac yn gweithio gydag ysgolion, cyflogwyr a phartneriaid eraill i wella lles yn y gweithle, ym myd addysg ac yn ein cymunedau.

en-gb	AMBITIOUS & LEARNING
cy-gb	UCHELGAIS A DYSGU

en-gb	Create a minimum of 100,000 high quality all age apprenticeships.
cy-gb	Creu o leiaf 100,000 o brentisiaethau o safon uchel i bobl o bob oedran.

en-gb	Set new conditions of funding for sports and cultural organisations that receive public monies to support young people from deprived backgrounds.
cy-gb	Pennu amodau newydd yn ymwneud â chefnogi pobl ifanc o gefndiroedd difreintiedig wrth ariannu sefydliadau chwaraeon a diwylliannol sy’n cael arian cyhoeddus.

en-gb	Extend our programme of open access to cultural opportunities for young people.
cy-gb	Ehangu ein rhaglen mynediad agored i gynnwys cyfleoedd diwylliannol ar gyfer pobl ifanc.

en-gb	We will create and help to capitalise a National Endowment for Music, to help young people to realise their musical potential.
cy-gb	Byddwn yn creu ac yn helpu i ddarparu cyllid cyfalaf ar gyfer Cronfa Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth i helpu pobl ifanc i wireddu eu potensial cerddorol.

en-gb	We will continue and consolidate, the work under our 5-year, £20 million initiative, ‘Creative Learning Through the Arts’.
cy-gb	Byddwn yn parhau â’r gwaith a wnaed o dan ein menter 5 mlynedd, ‘Dysgu Creadigol drwy’r Celfyddydau’, sy'n werth £20 miliwn, a byddwn yn atgyfnerthu’r gwaith hwnnw.

en-gb	We will support schools in the delivery of the new curriculum and in the development of more creative teaching methodologies.
cy-gb	Byddwn yn rhoi cymorth i ysgolion gyflwyno’r cwricwlwm newydd ac i ddatblygu dulliau addysgu mwy creadigol.

en-gb	UNITED & CONNECTED
cy-gb	UNEDIG A CHYSYLLTIEDIG

en-gb	We will seek to increase investment in the arts by creating a Challenge Fund, initially for arts and sports organisations, to match fund their projects and to fuse creativity and digital exploitation.
cy-gb	Byddwn yn ceisio cynyddu buddsoddiad yn y celfyddydau drwy gyflwyno Cronfa Her, ar gyfer sefydliadau ym maes y celfyddydau a chwaraeon yn y lle cyntaf, er mwyn darparu cyllid cyfatebol ar gyfer eu prosiectau a chyfuno creadigrwydd â datblygiadau digidol.

en-gb	We will create ‘Historic Wales’ to enhance the commercial functions of the Welsh heritage sector and promote the relevance of national institutions to people’s lives.
cy-gb	Byddwn yn creu ‘Cymru Hanesyddol’ er mwyn gwella swyddogaethau masnachol y sector treftadaeth yng Nghymru a byddwn yn ceisio sicrhau bod sefydliadau cenedlaethol yn fwy perthnasol i fywydau pobl.

en-gb	Working with partners, we will create the ‘A55 Culture Corridor’, promoting the tourism value of our world-class castles, mountains, coast, towns and countryside, and turning it in to one of the major cultural routes in Europe.
cy-gb	Gan weithio gyda phartneriaid, byddwn yn creu ‘Coridor Diwylliant yr A55’, er mwyn hyrwyddo gwerth ein cestyll , ein mynyddoedd, ein harfordir, ein trefi a’n cefn gwlad, sydd o safon fyd-eang, i dwristiaeth, a byddwn yn troi’r coridor hwnnw’n un o lwybrau diwylliannol mawr Ewrop.

en-gb	Invest more than £1 million each year in the continued transformation of our libraries and local museums.
cy-gb	Byddwn yn buddsoddi dros £1 filiwn y flwyddyn er mwyn parhau â’r gwaith o weddnewid ein llyfrgelloedd a’n hamgueddfeydd lleol.

en-gb	We will carry out feasibility studies on establishing a National Art Gallery, and a Football Museum in North Wales – reflecting our agreement with Plaid Cymru on the draft budget for 2017/18.
cy-gb	26 Byddwn yn cynnal astudiaethau dichonoldeb ar sefydlu Oriel Gelfyddyd Genedlaethol, ac Amgueddfa Bêl-droed yn y Gogledd – gan adlewyrchu’n cytundeb gyda Phlaid Cymru ar y gyllideb ddrafft ar gyfer 2017-18.

en-gb	We will look to offer three-year funding settlements, in order to give a greater degree of security and certainty to 26 national sponsored bodies, such as Arts Council Wales and Sport Wales with the caveat that our spending power is dependent on what the UK Government offers Wales.
cy-gb	Byddwn yn ceisio cynnig setliadau ariannol dros gyfnod o dair blynedd er mwyn rhoi mwy o gadernid a sicrwydd i gyrff cenedlaethol a noddir, megis Cyngor Celfyddydau Cymru a Chwaraeon Cymru, ond gan rybuddio ar yr un pryd fod ein grym gwario yn dibynnu ar yr hyn y mae Llywodraeth y DU yn ei gynnig i Gymru.

en-gb	We will continue to work with the National Eisteddfod, as one of the premier cultural events in Europe, on modernisation and marketing.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio gyda’r Eisteddfod Genedlaethol, sy’n un o’r prif ddigwyddiadau diwylliannol yn Ewrop, i’w moderneiddio a’i marchnata.

en-gb	We will press for fair funding of public service broadcasting through the medium of Welsh and English.
cy-gb	Byddwn yn pwyso am gyllid teg ar gyfer darlledu gwasanaeth cyhoeddus drwy gyfrwng y Gymraeg a’r Saesneg.

en-gb	We will place a particular focus on supporting community crowdfunding projects as a means of promoting Wales as a destination, encouraging digital literacy and growing the digital economy.
cy-gb	Byddwn yn rhoi pwyslais penodol ar gefnogi prosiectau cyllido torfol cymunedol fel ffordd o hyrwyddo Cymru fel cyrchfan, gan annog llythrennedd digidol a thyfu’r economi ddigidol.

en-gb	We will explore the options for supporting online and print media.
cy-gb	Byddwn yn archwilio’r dewisiadau ar gyfer cefnogi cyfryngau ar-lein a phrint.

en-gb	We will strengthen the Fusion programme by focussing on activities that promote pathways into employment.
cy-gb	Byddwn yn atgyfnerthu’r rhaglen Cyfuno drwy ganolbwyntio ar weithgareddau sy’n hyrwyddo llwybrau at gyflogaeth.

en-gb	We will implement the provisions of the Historic Environment (Wales) Act 2016 and the associated advice and guidance that will provide more effective protection to listed buildings and scheduled monuments; improve the sustainable management of the historic environment; and introduce greater transparency and accountability into decisions taken on the historic environment.
cy-gb	Byddwn yn gweithredu darpariaethau Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016, ynghyd â’r cyngor a’r arweiniad cysylltiedig, fel y bo modd gwarchod adeiladau a henebion rhestredig mewn ffordd fwy effeithiol; byddwn yn gwella rheolaeth gynaliadwy ar yr amgylchedd hanesyddol; ac yn cyflwyno gwell tryloywder ac atebolrwydd wrth wneud penderfyniadau am yr amgylchedd hanesyddol.

en-gb	We will continue to support Community Asset Transfers as a way of placing important local facilities into the hands of local people.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gefnogi Trosglwyddo Asedau Cymunedol fel ffordd o roi cyfleusterau lleol pwysig yn nwylo’r bobl leol.

en-gb	We will press for more and better broadcasting content, and programming, made for Wales, in Wales and about all aspects of Welsh life, including our culture and heritage.
cy-gb	Byddwn yn pwyso am ragor o gynnwys darlledu ac am gynnwys darlledu o ansawdd gwell, ac am raglenni a wnaed yng Nghymru ar gyfer Cymru, ac sy’n ymdrin â phob agwedd ar fywyd Cymru, gan gynnwys ein diwylliant a’n treftadaeth.

en-gb	27 Image Credits
cy-gb	27 Credyd Lluniau

en-gb	Amgueddfa Cymru China (p.10)
cy-gb	Amgueddfa Cymru China (t.10)

en-gb	Arts Alive Wales, Portfolio (image: Toril Brancher, p.22)
cy-gb	Arts Alive Wales, Portfolio (llun: Toril Brancher, t.22)

en-gb	Awr Ddaear/Earth Hour, Head4Arts (image: Mark Lewis, WWF Cymru, p.13)
cy-gb	Awr Ddaear, Head4Arts (llun: Mark Lewis, WWF Cymru, t.13)

en-gb	BBC Roath Lock, Front View (image: Betina Skovbro, p.07)
cy-gb	Stiwdios y BBC Porth y Rhath, Wyneb Blaen (llun: Betina Skovbro, t.07)

en-gb	Big Splash, The Riverfront (image: Creative Fez, p.01)
cy-gb	Big Splash, Glan yr Afon (llun: Creative Fez, t.01)

en-gb	Cadw Cadwraeth Cymru, Crown Copyright (images: p.14)
cy-gb	Cadw Cadwraeth Cymru, Hawlfraint y Goron (lluniau, t.14)

en-gb	Cynefin Project, National Library of Wales (p.19)
cy-gb	Prosiect Cynefin, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (t.19)

en-gb	DilynFi, Cwmni’r Frân Wen (image: Geraint Thomas, p.27)
cy-gb	DilynFi, Cwmni’r Frân Wen (llun: Geraint Thomas, t.27)

en-gb	Dylan Thomas 100, Writing Shed (image: Literature Wales, p.08)
cy-gb	Dylan Thomas 100, Writing Shed (llun: Llenyddiaeth Cymru, t.08)

en-gb	Ensemble Cello, Canolfan Gerdd William Mathias (image: Geraint Thomas Panorama, p.05)
cy-gb	Ensemble Cello, Canolfan Gerdd William Mathias (llun: Geraint Thomas Panorama, t.05)

en-gb	Expressions Associates Dance Company, Artis Community (image: SpringBox Photography, p.26)
cy-gb	Cwmni Dawns Expressions Associates, Artis Community (llun: SpringBox Photography, t.26)

en-gb	Family Matinee for BBC Get Creative in March 2016, National Dance Company Wales (image: Catherine Gomez, p.05)
cy-gb	Matinee i'r Teulu ar gyfer Get Creative y BBC ym mis Mawrth, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru (llun: Catherine Gomez, t.05)

en-gb	FiDiFi, Cwmni’r Frân Wen (image: Kristina Banholzer, p.11)
cy-gb	FiDiFi, Cwmni’r Frân Wen (llun: Kristina Banholzer, t.11)

en-gb	From the Station to the Sea, Coastal Housing and Volcano Theatre (p.23)
cy-gb	From the Station to the Sea, Coastal Housing and Volcano Theatre (t.23)

en-gb	Green Man Festival (image: Jenna Foxton/Fanatic, p.07)
cy-gb	Gwyl y Dyn Gwyrdd (llun: Jenna Foxton/Fanatic, t.07)

en-gb	Hinterland, by kind permission of S4C (image: Warren Orchard, p.21)
cy-gb	Y Gwyll, drwy garedigrwydd S4C (llun: Warren Orchard, t.21)

en-gb	Jambyls, Eisteddfod yr Urdd 2016 (image: Irfon Bennett, p.18)
cy-gb	Jambyls, Eisteddfod yr Urdd 2016 (llun: Irfon Bennett, t.18)

en-gb	Only The Brave, Wales Millennium Centre (image: Helen Maybanks, p.05)
cy-gb	Only The Brave, Canolfan Mileniwm Cymru (llun: Helen Maybanks, t.05)

en-gb	Pontio Open Day (image: Iolo Penri, p.18)
cy-gb	Diwrnod Agored Pontio (llun: Iolo Penri, t.18)

en-gb	Silly Kings audience (image: National Theatre Wales, p.20)
cy-gb	Cynulleidfa Silly Kings (llun: National Theatre Wales, t.20)

en-gb	Singing and Dementia (image: Betsi Cadwaladr University Health Board Communications, p.12)
cy-gb	Canu a Dementia (llun: Tîm Cyfathrebu Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, t.12)

en-gb	TEAM (image: National Theatre Wales, p.20)
cy-gb	TEAM (llun: National Theatre Wales, t.20)

en-gb	The Company of Trees, Helen Sear, Wales in Venice 2015 (p.06)
cy-gb	The Company of Trees, Helen Sear, Cymru yn Fenis 2015 (t.06)

en-gb	Unusual Stage School DAC (image: Rachel Stelmach, p.17)
cy-gb	Unusual Stage School Celfyddydau Anabledd Cymru (llun: Rachel Stelmach, t.17)

en-gb	What Is Craft? (image: Ruthin Craft Centre, p.16)
cy-gb	Beth yw Crefft? (llun: Canolfan Grefftau Rhuthun, t.16)

en-gb	Welsh Language Writing Group DAC (p.27)
cy-gb	Grwp Ysgrifennu Cymraeg Celfyddydau Anabledd Cymru (t.27)

en-gb	© Crown copyright 2016 WG30393 Digital ISBN 978-1-4734-8316-3
cy-gb	© Hawlfraint y Goron 2017 WG31221 ISBN digidol 978 1 4734 xxxx x

en-gb	Number:
cy-gb	Rhif :

en-gb	Consultation – summary of response
cy-gb	Ymgynghoriad – Crynodeb o’r Ymatebion

en-gb	Geological Disposal of Radioactive Waste
cy-gb	Gwaredu Gwastraff Ymbelydrol yn Ddaearegol

en-gb	Working with Communities
cy-gb	Gweithio gyda Chymunedau

en-gb	Mae’r ddogfen yma hefyd ar gael yn Gymraeg.
cy-gb	Mae’r ddogfen yma hefyd ar gael yn Gymraeg.

en-gb	This document is also available in Welsh.
cy-gb	This document is also available in Welsh.

en-gb	© Crown Copyright  Digital ISBN 978-1-78964-466-1
cy-gb	© Crown Copyright  Digital ISBN 978-1-78964-524-8

en-gb	Page
cy-gb	Tudalen

en-gb	Chapter 1 - Analysis of the responses received to the Consultation questions & the Welsh Government response
cy-gb	Pennod 1 – Dadansoddiad o’r ymatebion a dderbyniwyd i gwestiynau’r Ymgynghoriad ac ymateb Llywodraeth Cymru

en-gb	Chapter 2 - Themes arising other than in response to questions in the consultation &the Welsh Government responses
cy-gb	Pennod 2 - Themâu sy’n codi ar wahân i’r rhai mewn ymateb i’r cwestiynau yn yr ymgynghoriad ac ymatebion Llywodraeth Cymru

en-gb	Annex 1 - List of consultation questions
cy-gb	Atodiad 1 – Rhestr o gwestiynau’r ymgynghoriad

en-gb	Radioactive waste disposal is a devolved matter:
cy-gb	Mae gwaredu gwastraff ymbelydrol yn fater datganoledig:

en-gb	the Welsh Government is therefore responsible for determining the policy for disposal of radioactive waste in Wales.
cy-gb	felly Llywodraeth Cymru sy’n gyfrifol am benderfynu ar bolisi gwaredu gwastraff ymbelydrol yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Government Policy on the Management and Disposal of Higher Activity Radioactive Waste (HAW) was published in May 2015 and adopted geological disposal as the long term management option for HAW and confirmed that the Welsh Government considers that this can only be delivered in Wales on the basis of voluntary engagement with a potential host community.
cy-gb	Cyhoeddwyd polisi Llywodraeth Cymru ar Reoli a Gwaredu Gwastraff Ymbelydrol Uwch ei Actifedd (GUA) ym mis Mai 2015.Roedd y polisi’n mabwysiadu gwaredu daearegol fel yr opsiwn gorau yn yr hirdymor ar gyfer rheoli GUA ac yn cadarnhau barn Llywodraeth Cymru mai’r unig ffordd o gyflawni hyn yng Nghymru yw drwy gymunedau a allai gynnig lleoliad yn ymgysylltu o’u gwirfodd.

en-gb	https://gov.wales/docs/desh/policy/150519-policy-on-the-management-and-disposal-of-higher-activityradioactive-waste-en.pdf
cy-gb	https://llyw.cymru/docs/desh/policy/150519-policy-on-the-management-and-disposal-of-higher-activityradioactive-waste-cy.pdf

en-gb	The Welsh Government policy statement issued on 19 May 2015 also set down the background to the decision to adopt a policy for geological disposal.
cy-gb	Roedd datganiad polisi Llywodraeth Cymru a gyhoeddwyd ar 19 Mai 2015 hefyd yn rhoi cefndir y penderfyniad i fabwysiadu polisi gwaredu daearegol.

en-gb	The main drivers behind the new policy included:
cy-gb	Roedd y prif resymau dros y polisi newydd yn cynnwys:

en-gb	https://gov.wales/about/cabinet/cabinetstatements/previous-administration/2015/haw/?lang=en
cy-gb	https://llyw.cymru/about/cabinet/cabinetstatements/previous-administration/2015/haw/?skip=1&lang=cy

en-gb	the need to ensure compliance with the Spent Fuel and Radioactive Waste Directive;
cy-gb	yr angen i sicrhau cydymffurfiad â’r Gyfarwyddeb Gweddillion Tanwydd a Gwastraff Ymbelydrol;

en-gb	consistency with the Welsh Government’s position on supporting new nuclear power stations on existing sites in Wales;
cy-gb	yr angen i sicrhau cysondeb â safiad Llywodraeth Cymru ynglŷn â chefnogi gorsafoedd pŵer niwclear newydd ar safleoedd sy’n bodoli’n barod yng Nghymru;

en-gb	and intergenerational equity requiring decisions to be taken by the current generation for the disposal of the 60 year legacy of waste which had arisen from historic civil and military uses of radioactive materials.
cy-gb	pontio’r cenedlaethau, hynny yw bod y genhedlaeth bresennol yn gorfod penderfynu sut i waredu’r gwastraff sydd wedi’i etifeddu yn dilyn 60 mlynedd o ddefnyddio deunydd ymbelydrol at ddibenion sifil a milwrol yn y gorffennol.

en-gb	The Welsh Government consultation ‘Geological Disposal of Radioactive Waste:
cy-gb	Agorodd ymgynghoriad Llywodraeth Cymru ‘Gwaredu Gwastraff Ymbelydrol yn Ddaearegol:

en-gb	Working with Potential Host Communities’ opened on 25 January 2018.
cy-gb	Gweithio gyda Chymunedau a allai fod yn Fodlon Cynnig Lleoliad’ ar 25 Ionawr 2018.

en-gb	The consultation ran for 12 weeks and closed on 20 April 2018.
cy-gb	Roedd yr ymgynghoriad ar agor am 12 wythnos a daeth i ben ar 20 Ebrill 2018.

en-gb	There were 26 written responses and 29 online responses.
cy-gb	Derbyniwyd 26 o ymatebion ysgrifenedig a 29 o ymatebion ar-lein.

en-gb	Responses to the consultation are published on the Welsh Government website. The responses are published in the language in which they were received.
cy-gb	Cyhoeddir yr ymatebion i’r ymgynghoriad ar wefan Llywodraeth Cymru yn yr iaith y cawsant eu derbyn.

en-gb	Where requested, details of the respondents have been withheld.
cy-gb	Os gofynnodd yr ymatebwyr i ni guddio eu manylion, rydym wedi gwneud hynny.

en-gb	Where supplementary materials were provided, they have not been published although they were considered.
cy-gb	Os darparwyd deunyddiau ategol, nid ydynt wedi cael eu cyhoeddi, ond maent wedi cael eu hystyried.

en-gb	Supplementary materials can be made available upon request.
cy-gb	Mae’r deunyddiau ategol ar gael i unrhyw un sy’n gwneud cais amdanynt.

en-gb	The consultation questions are listed at Annex 1 for ease of reference.
cy-gb	Rhestrir cwestiynau’r ymgynghoriad yn Atodiad 1 fel bod modd cyfeirio atynt yn rhwydd.

en-gb	The official response form and the online response form afforded the opportunity to those responding to say whether they agreed, mostly agreed or disagreed with questions 1 to 9.
cy-gb	Roedd y ffurflen ymateb swyddogol a’r ffurflen ymateb ar-lein yn rhoi cyfle i’r rhai a oedd yn ymateb ddweud a oeddent yn cytuno, yn cytuno gan mwyaf neu’n anghytuno â chwestiynau 1 i 9.

en-gb	Most of the online responses recorded this as there were automatic prompts.
cy-gb	Roedd y rhan fwyaf o’r ymatebion ar-lein yn cofnodi hyn gan fod y system yn eu cymell i wneud hynny’n awtomatig.

en-gb	However, the tick boxes were used less frequently in written submissions (7 out of 26 responses):
cy-gb	Fodd bynnag, ni ddefnyddiwyd y blychau ticio mor aml mewn cyflwyniadau ysgrifenedig (7 allan o 26 ymateb):

en-gb	Written / Email Responses
cy-gb	Ymatebion Ysgrifenedig / Ebost

en-gb	Mostly Agree
cy-gb	Cytuno gan mwyaf

en-gb	Online Responses
cy-gb	Ymatebion Ar-lein

en-gb	* A list of the consultation questions can be found at Annex 1 at the end of this document.
cy-gb	* Mae rhestr o gwestiynau’r ymgynghoriad i’w gweld yn Atodiad 1 ar ddiwedd y ddogfen hon.

en-gb	It should be noted that the responses came in many different forms.
cy-gb	Dylid nodi bod ffurf yr ymatebion yn amrywio’n fawr.

en-gb	For example, some of the responses were brief emails whilst others used the official response form.
cy-gb	Er enghraifft, roedd rhai o’r ymatebion yn negeseuon ebost byr tra roedd eraill wedi defnyddio’r ffurflen ymateb swyddogol.

en-gb	There was a high level of variability in the length and detail of responses.
cy-gb	Roedd hyd a manylder yr ymatebion hefyd yn amrywio.

en-gb	This applied equally to the online responses – some of which simply recorded whether they agreed or not with the questions whilst others addressed the questions in detail.
cy-gb	Roedd hyn yn wir hefyd am yr ymatebion ar-lein - roedd rhai ohonynt yn nodi’n syml a oeddent yn cytuno â’r cwestiynau ai peidio tra roedd eraill yn rhoi sylw manwl i’r cwestiynau.

en-gb	The figures above should not necessarily be considered as reflective of the detailed views expressed in the consultation responses in general.
cy-gb	Ni ddylai’r ffigurau uchod o reidrwydd gael eu hystyried fel adlewyrchiad o’r safbwyntiau manwl a fynegwyd yn yr ymatebion cyffredinol i’r ymgynghoriad.

en-gb	These figures reflect the tick boxes on the official response form and on the online response form.
cy-gb	Mae’r ffigurau hyn yn adlewyrchu’r blychau ticio ar y ffurflen ymateb swyddogol a’r ffurflen ymateb ar-lein.

en-gb	The majority of online responders ticked a choice because they were automatically prompted to do so;
cy-gb	Roedd y rhan fwyaf o’r ymatebwyr ar-lein wedi rhoi tic wrth eu dewis oherwydd bod y system yn gofyn iddynt wneud hynny’n awtomatig;

en-gb	this was not the case with responses received by email or post.
cy-gb	nid oedd hynny’n digwydd yn achos ymatebion a dderbyniwyd drwy ebost neu drwy’r post.

en-gb	Some online responses opposed every aspect of the consultation.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebwyr ar-lein yn gwrthwynebu pob agwedd ar yr ymgynghoriad.

en-gb	The Welsh Government is grateful to the organisations and individuals that took the time to respond to this consultation.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ddiolchgar i’r sefydliadau a’r unigolion a gymerodd amser i ymateb i’r ymgynghoriad hwn.

en-gb	Analysis of the responses received to the Consultation questions & the Welsh Government response
cy-gb	Dadansoddiad o’r ymatebion a dderbyniwyd i gwestiynau’r Ymgynghoriad ac ymateb Llywodraeth Cymru

en-gb	The responses received to this consultation have been published on the Welsh Government website.
cy-gb	Mae’r ymatebion a dderbyniwyd i’r ymgynghoriad hwn wedi cael eu cyhoeddi ar wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	A summary of the responses received to each question can be found in this section.
cy-gb	Mae crynodeb o’r ymatebion a dderbyniwyd i bob cwestiwn i’w weld yn yr adran hon.

en-gb	This document summarises the responses received on each question and also highlights the main issues which have come out of the consultation.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn crynhoi’r ymatebion a dderbyniwyd i bob cwestiwn ac yn tynnu sylw at y prif faterion sy’n deillio o’r ymgynghoriad.

en-gb	The Welsh Government consideration of the main themes raised can be found in Chapter 2.
cy-gb	Mae ystyriaeth Llywodraeth Cymru o’r prif themâu i’w gweld ym Mhennod 2.

en-gb	Please note that many of these issues have previously been addressed in the Welsh Government response to the Call for Evidence and consultations regarding radioactive waste.
cy-gb	Mae llawer o’r materion hyn wedi cael eu trafod o’r blaen yn ymateb Llywodraeth Cymru i’r Cais am Dystiolaeth ac mewn ymgyngoriadau ynglŷn â gwastraff ymbelydrol.

en-gb	The Government Response will focus on the issues pertinent to the questions raised and new themes that have emerged in the consultation responses.
cy-gb	Bydd Ymateb y Llywodraeth yn canolbwyntio ar y materion sy’n berthnasol i’r cwestiynau a godwyd a themâu newydd a ddaeth i’r amlwg yn yr ymatebion i’r ymgynghoriad.

en-gb	See Chapter 2 of the Welsh Government consultation document ‘Review of Welsh Government Policy on the Management & Disposal of Higher Activity Radioactive Waste  - https://beta.gov.wales/sites/default/files/consultations/2018-01/141023haw-consultation-en.pdf
cy-gb	Gweler Pennod 2 o ddogfen ymgynghori Llywodraeth Cymru ‘Adolygiad o’r Polisi Presennol ar Waredu Gwastraff Ymbelydrol Uwch ei Actifedd’  - https://beta.llyw.cymru/sites/default/files/consultations/2018-01/141023hawconsultation-cy.pdf

en-gb	https://beta.gov.wales/sites/default/files/consultations/2018-01/150527-haw-consultation-responses-en.pdfandhttps://beta.gov.wales/sites/default/files/consultations/2018-01/151210summary-of-responses-en.pdf
cy-gb	https://beta.llyw.cymru/sites/default/files/consultations/2018-01/150528-haw-consultation-responses-cy.pdfahttps://beta.llyw.cymru/sites/default/files/consultations/2018-01/151210summary-of-responses-cy.pdf

en-gb	Question 1(a)
cy-gb	Cwestiwn 1(a)

en-gb	Formative engagement is the process for identifying a potential host community as explained in paragraphs 62 to 71.
cy-gb	Ymgysylltu ffurfiannol yw’r broses ar gyfer nodi cymuned a allai gynnig lleoliad fel yr esbonnir ym mharagraffau 62 i 71.

en-gb	1(a) Do you agree with the proposed approach of identifying communities?
cy-gb	1(a) Ydych chi’n cytuno â’r ffordd arfaethedig o nodi cymunedau?

en-gb	Do you have any alternative solutions that we should consider?
cy-gb	A oes gennych unrhyw ddulliau eraill y dylem eu hystyried?

en-gb	Some responses considered the definition of “community” to be vague.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebion yn credu bod y diffiniad o “gymuned” yn annelwig.

en-gb	Some responses felt it was important to have a flexible definition whilst others preferred something more prescriptive.
cy-gb	Teimlai rhai ei bod yn bwysig cael diffiniad hyblyg tra roedd eraill yn ffafrio rhywbeth mwy cyfarwyddol.

en-gb	There was a consensus that the focus of the “community” with regards the Potential Host Community should be the areas that would be impacted by the development of a GDF.
cy-gb	Roedd consensws y dylai’r “gymuned”, yng nghyswllt Cymunedau a Allai Gynnig Lleoliad, olygu’r ardaloedd a fyddai’n cael eu heffeithio pe bai Cyfleuster Gwaredu Daearegol (CGD) yn cael ei ddatblygu.

en-gb	However, some responses considered that a community should represent a wider area than that which would be immediately impacted.
cy-gb	Er hyn, roedd rhai ymatebion o’r farn y dylai cymuned gynrychioli ardal ehangach na’r ardal a fyddai’n cael ei heffeithio’n uniongyrchol.

en-gb	It was noted that formative engagement in Sweden has been cited as an example of international best practice.
cy-gb	Nodwyd bod cyfeiriad at ymgysylltu ffurfiannol yn Sweden fel enghraifft o ymarfer da rhyngwladol.

en-gb	Welsh Government response:
cy-gb	Ymateb Llywodraeth Cymru:

en-gb	The Welsh Government consider it important that the method used to identify communities is sufficiently flexible to allow for differences between communities that might be interested in entering formative engagement.
cy-gb	Cred Llywodraeth Cymru ei bod yn bwysig bod y dull a ddefnyddir i nodi cymunedau yn ddigon hyblyg i ystyried gwahaniaethau rhwng cymunedau a allai fod â diddordeb mewn bod yn rhan o ymgysylltu ffurfiannol.

en-gb	It is also important that the arrangements in Wales are compatible with those in England to ensure that there is fair treatment wherever the community might be based.
cy-gb	Mae’n bwysig hefyd bod y trefniadau yng Nghymru yn gydnaws â’r rhai sydd yn Lloegr er mwyn sicrhau triniaeth deg i bob cymuned.

en-gb	The delivery body, Radioactive Waste Management Ltd (RWM), will provide detailed guidance on how it will engage and work with communities in due course.
cy-gb	Bydd y corff cyflawni, Radioactive Waste Management Ltd (RWM), yn darparu canllawiau manwl i egluro sut y bydd yn ymgysylltu ac yn gweithio gyda chymunedau maes o law.

en-gb	The Search Area is the geographical area within which RWM will seek to identify potentially suitable sites to host a GDF.
cy-gb	Yr Ardal Chwilio yw’r ardal ddaearyddol lle bydd RWM yn ceisio nodi safleoedd addas posibl ar gyfer CGD.

en-gb	An interested party could initiate discussions and, should they wish to proceed, form a Working Group.
cy-gb	Gallai parti sydd â diddordeb gychwyn trafodaethau, a phe bai’n dymuno symud ymlaen, gallai ffurfio Gweithgor.

en-gb	The Working Group would put forward proposals for a Search Area and look to establish a Community Partnership, which would require any local authorities with community council areas in the proposed Search Area to be involved to enable that land to be considered in the siting process.
cy-gb	Byddai’r Gweithgor yn cyflwyno cynigion ar gyfer Ardal Chwilio ac yn ceisio sefydlu Partneriaeth Gymunedol, a fyddai’n golygu bod rhaid cynnwys unrhyw awdurdodau lleol sydd ag ardaloedd cynghorau cymuned yn yr Ardal Chwilio arfaethedig er mwyn gallu ystyried y tir hwnnw yn y broses leoli.

en-gb	The Search Area might begin with a small or large area of land and then, following extensive scoping work, be narrowed down or expanded.
cy-gb	Gallai’r Ardal Chwilio ddechrau â darn bach neu fawr o dir ac yna, ar ôl gwaith cwmpasu helaeth, gallai gael ei lleihau neu ei hehangu.

en-gb	As the siting process evolves over time it is likely that the Search Area will be narrowed down to a Potential Host Community.
cy-gb	Wrth i’r broses leoli esblygu dros gyfnod mae’n debyg y bydd yr Ardal Chwilio’n cael ei lleihau i Gymuned a Allai Gynnig Lleoliad.

en-gb	Welsh Government believes that it is for those who will be directly impacted by a GDF to determine whether or not they are willing to host it.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn credu mai’r rhai hynny a fydd yn cael eu heffeithio’n uniongyrchol gan CGD ddylai gael penderfynu a ydynt yn barod i’w dderbyn ai peidio.

en-gb	Therefore, it is proposed that only community council areas where the following might be located should be a part of the Potential Host Community and able to participate in the Test of Public Support:
cy-gb	Felly, cynigir mai dim ond ardaloedd cynghorau cymuned lle gallai’r canlynol gael eu lleoli ddylai fod yn rhan o Gymuned a Allai Gynnig Lleoliad a gallu cymryd rhan yn y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd:

en-gb	Proposed surface and underground elements of a GDF;
cy-gb	elfennau arfaethedig o CGD ar yr wyneb ac o dan y ddaear;

en-gb	Any associated development which is relevant to the GDF facility and any land required to mitigate impacts;
cy-gb	unrhyw ddatblygiad cysylltiedig sy’n berthnasol i’r cyfleuster CGD ac unrhyw dir sydd ei angen er mwyn lliniaru effeithiau;

en-gb	Transport links/routes from the geological disposal facility site to the nearest port, railhead or primary road network (i.e. out to where minor roads meet the nearest A roads);
cy-gb	cysylltiadau/llwybrau trafnidiaeth o safle’r cyfleuster gwaredu daearegol i’r porthladd, y pen rheilffordd neu’r rhwydwaith o brif ffyrdd agosaf (h.y. allan i’r man lle mae’r isffyrdd yn cwrdd â’r ffyrdd Dosbarth A agosaf);

en-gb	Direct physical impacts associated with underground investigations, construction and operation of the geological disposal facility (identified through environmental assessment work carried out to support RWM’s engagement with communities and its planning permission applications).
cy-gb	effeithiau ffisegol uniongyrchol sy’n gysylltiedig ag ymchwiliadau o dan y ddaear, adeiladu a gweithredu’r cyfleuster gwaredu daearegol (a nodwyd drwy waith asesu amgylcheddol a wnaethpwyd i gefnogi ymgysylltiad RWM â chymunedau a’i geisiadau am ganiatâd cynllunio).

en-gb	With regards the Swedish example of formative engagement being considered as best practice, RWM participate in information sharing with international partners, such as the delivery body in Sweden, in order to learn lessons from organisations that have experience in this field.
cy-gb	O ran yr enghraifft o Sweden, lle mae ymgysylltu ffurfiannol yn cael ei ystyried fel ymarfer gorau, mae RWM yn cymryd rhan mewn gweithgareddau rhannu gwybodaeth â phartneriaid rhyngwladol, fel y corff cyflawni yn Sweden, er mwyn dysgu gwersi gan sefydliadau sydd â phrofiad yn y maes hwn.

en-gb	Question 1(b)
cy-gb	Cwestiwn 1(b)

en-gb	Do you agree with the proposals for an independent chair and independent facilitators and evaluators to help with the formative engagement activities?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno â’r cynigion ar gyfer cadeirydd annibynnol a hwyluswyr a gwerthuswyr annibynnol i helpu gyda’r gweithgareddau ymgysylltu ffurfiannol?

en-gb	Are there any other approaches we should consider?
cy-gb	A oes unrhyw ymagweddau eraill y dylem eu hystyried?

en-gb	Some responses pointed out the importance of ensuring that the facilitation team is genuinely independent and not appointed by either central or local government.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebion yn nodi ei bod yn bwysig sicrhau bod y tîm hwyluso’n wirioneddol annibynnol ac nad yw wedi cael ei benodi gan y llywodraeth ganolog na llywodraeth leol.

en-gb	It was suggested that Government should learn from the experience of the West Cumbrian MRWS (Managing Radioactive Waste Safely) Partnership.
cy-gb	Awgrymwyd y dylai’r Llywodraeth ddysgu o brofiad y rhaglen MRWS, sef y Bartneriaeth Rheoli Gwastraff Ymbelydrol yng Ngorllewin Cumbria.

en-gb	It was suggested that the Chair and independent facilitators should reflect the linguistic situation of the community concerned.
cy-gb	Awgrymwyd y dylai’r Cadeirydd a’r hwyluswyr annibynnol adlewyrchu sefyllfa ieithyddol y gymuned dan sylw.

en-gb	In some areas it will be very important to ensure Welsh language provision to encourage and enable accurate input from all parties involved.
cy-gb	Mewn rhai ardaloedd bydd yn bwysig iawn sicrhau darpariaeth Gymraeg er mwyn annog a galluogi mewnbwn cywir gan bob parti.

en-gb	Following discussions with Department for Business, Energy & Industrial Strategy (BEIS) it has now been decided to replace the term formative engagement team with Working Group as this is more readily understood by the public.
cy-gb	Yn dilyn trafodaethau gyda’r Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol (BEIS) penderfynwyd defnyddio’r term Gweithgor yn lle’r term tîm ymgysylltu ffurfiannol gan fod hynny’n llawer cliriach i’r cyhoedd.

en-gb	The Welsh Government Working with Communities policy explains that the Working Group should comprise the interested party, RWM, an independent chair and an independent facilitator.
cy-gb	Mae polisi Gweithio gyda Chymunedau Llywodraeth Cymru yn egluro y dylai’r Gweithgor gynnwys y parti sydd â diddordeb, RWM, cadeirydd annibynnol a hwylusydd annibynnol.

en-gb	Relevant local authority(ies) will be invited to participate but their involvement will not be required at this stage.
cy-gb	Gwahoddir yr awdurdod(au) lleol perthnasol i gymryd rhan ond nid yw hynny’n ofynnol yn y cam hwn o’r broses.

en-gb	RWM is fully aware of the importance of ensuring that discussions can be conducted bilingually.
cy-gb	Mae RWM yn ymwybodol iawn ei bod yn bwysig sicrhau bod modd cynnal trafodaethau’n ddwyieithog.

en-gb	RWM understand the importance of stakeholders being able to communicate in their preferred language and will ensure that suitable provision is made or arranged.
cy-gb	Mae RWM yn deall ei bod yn bwysig bod rhanddeiliaid yn gallu cyfathrebu yn eu dewis iaith a bydd yn sicrhau bod darpariaeth addas ar gael neu’n cael ei threfnu.

en-gb	In some communities whether or not the independent Chair and facilitators are fully bilingual might be an important consideration.
cy-gb	Mae’n bosibl y bydd cael Cadeirydd a hwyluswyr annibynnol sy’n rhugl yn y ddwy iaith yn ystyriaeth bwysig mewn rhai cymunedau.

en-gb	RWM’s public-facing material relevant to Wales, is already bilingual and they appreciate the importance of ensuring that material made available to a potential host community, interested party, or stakeholder in Wales can be provided in both Welsh and English.
cy-gb	Mae deunydd cyhoeddus RWM sy’n berthnasol i Gymru eisoes yn ddwyieithog, ac mae’r cwmni’n sylweddoli pa mor bwysig yw sicrhau bod modd darparu deunydd sydd ar gael i gymunedau a allai gynnig lleoliad, partïon sydd â diddordeb, neu randdeiliaid yng Nghymru yn y Gymraeg a’r Saesneg.

en-gb	Question 1 (c)
cy-gb	Cwestiwn 1 (c)

en-gb	Do you agree with the proposed membership of the formative engagement team?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno â’r aelodaeth arfaethedig o’r tîm ymgysylltu ffurfiannol?

en-gb	Are there any other potential members that should be considered?
cy-gb	A oes unrhyw aelodau posibl eraill y dylid eu hystyried?

en-gb	Please give your reasons for proposing additional members.
cy-gb	Rhowch eich rhesymau dros gynnig aelodau ychwanegol.

en-gb	Some responses suggested that a flexible approach to membership is taken and that specialists can be brought in as required i.e. there could be a ‘core team’ for formative engagement which may wish to co-opt additional members to cover particular specialisms.It was considered that an independent chair and facilitators working with the formative engagement team would build trust and develop meaningful conversation.
cy-gb	Awgrymodd rhai o’r ymatebwyr y dylai’r aelodaeth fod yn hyblyg ac y dylid gallu dod ag arbenigwyr i mewn yn ôl y galw h.y. gellid cael ‘tîm craidd’ ar gyfer ymgysylltu ffurfiannol a fyddai o bosibl yn hoffi cyfethol aelodau ychwanegol ar gyfer meysydd arbenigol penodol.Teimlid y byddai cael cadeirydd a hwyluswyr annibynnol i weithio gyda’r tîm ymgysylltu ffurfiannol yn meithrin ymddiriedaeth ac yn datblygu sgwrs ystyrlon.

en-gb	It was suggested that nongovernmental organisations should be considered for membership on the formative engagement team.
cy-gb	Awgrymwyd y dylid ystyried cyrff anllywodraethol ar gyfer aelodaeth o’r tîm ymgysylltu ffurfiannol.

en-gb	It was also suggested that local planning authorities (LPAs) and specialist minerals planners should form part of the formative engagement team.
cy-gb	Awgrymwyd hefyd y dylai awdurdodau cynllunio lleol a chynllunwyr mwynau arbenigol fod yn rhan o’r tîm ymgysylltu ffurfiannol.

en-gb	The role of the formative engagement team (now Working Group) is to engage with the wider community and following a consideration of local issues, including technical, geographical, political and cultural aspects,  help define a Search Area and form a Community Partnership.
cy-gb	Swyddogaeth y tîm ymgysylltu ffurfiannol (Gweithgor bellach) yw ymgysylltu â’r gymuned ehangach ac ar ôl ystyried materion lleol, gan gynnwys agweddau technegol, daearyddol, gwleidyddol a diwylliannol,  helpu i ddiffinio Ardal Chwilio a ffurfio Partneriaeth Gymunedol.

en-gb	The suggested membership of the Working Group in the consultation document is not prescriptive and other parties can be considered.
cy-gb	Nid yw’r aelodaeth a awgrymir ar gyfer y Gweithgor yn y ddogfen ymgynghori yn gyfarwyddol a gellir ystyried partïon eraill.

en-gb	Do you agree with the proposed approach for defining a Search Area?
cy-gb	A ydych chi’n cytuno â’r dull arfaethedig o ddiffinio Ardal Chwilio?

en-gb	Are there any other approaches we should consider?
cy-gb	A oes unrhyw ddulliau eraill y dylem eu hystyried?

en-gb	Several responses did not agree with the proposed approach and considered that ‘best geology’ should be considered first and volunteer communities sought within those areas with the most suitable geological containment.
cy-gb	Roedd llawer o’r ymatebion yn anghytuno â’r dull arfaethedig ac roeddent yn credu y dylid ystyried y ‘ddaeareg orau’ yn gyntaf a chwilio am gymunedau fyddai’n gwirfoddoli yn yr ardaloedd hynny sydd â’r cyfyngiant daearegol mwyaf addas.

en-gb	The level of knowledge of the geology at depth of much of the UK is not sufficiently detailed to support a ‘screening out/in’ and therefore a ‘best geology’ process.
cy-gb	Nid yw’r wybodaeth sydd ar gael am ddaeareg ddofn rhannau helaeth o’r DU yn ddigon manwl i gefnogi proses ‘sgrinio allan/i mewn’ ac, o ganlyniad, proses ‘daeareg orau’.

en-gb	Without further, detailed, site-specific investigative work, it is not possible to identify areas of the country that would definitely be suitable for hosting a GDF.
cy-gb	Heb ragor o waith ymchwil manwl ar safleoedd penodol, nid yw’n bosibl nodi rhannau o’r wlad a fyddai’n bendant yn addas ar gyfer CGD.

en-gb	The amount known about any potential site in the early stages of evaluation is likely to be low.
cy-gb	Mae’n debyg mai ychydig iawn o wybodaeth fydd ar gael am unrhyw safle posibl yng nghamau cynnar y broses werthuso.

en-gb	The case for the suitability of the site for a GDF must be built by progressively detailed investigation of the site.
cy-gb	Rhaid i’r achos o blaid addasrwydd y safle ar gyfer CGD gael ei adeiladu drwy ymchwiliad cynyddol fanylach o’r safle.

en-gb	These investigations would cover not only the site’s geological suitability, but also its ability to host the surface facilities of a GDF, and to be accessible to the level of transport needed for both construction and operation.
cy-gb	Byddai’r ymchwiliadau hyn yn edrych ar addasrwydd y safle o safbwynt daearegol, a hefyd ar ei allu i gynnal y cyfleusterau CGD fyddai’n cael eu lleoli ar yr wyneb, a bod yn hygyrch i’r holl drafnidiaeth y byddai ei hangen ar gyfer y gwaith adeiladu a gweithredu.

en-gb	However, there will be more information about the geology across England, Wales and Northern Ireland available to communities at the start of the process than was previously the case.
cy-gb	Er hyn, bydd rhagor o wybodaeth am ddaeareg ardaloedd yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon ar gael i gymunedau ar ddechrau’r broses nag a oedd ar gael o’r blaen.

en-gb	For example, there will be updated National Geological Screening data available that will share what is known about geology relevant to the safety of a GDF for Wales, England and Northern Ireland.
cy-gb	Er enghraifft, bydd data Sgrinio Daearegol Cenedlaethol wedi’u diweddaru ar gael a fydd yn rhannu gwybodaeth am ddaeareg sy’n berthnasol i ddiogelwch CGD yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon.

en-gb	https://www.gov.uk/guidance/about-national-geological-screening-ngs
cy-gb	https://www.gov.uk/guidance/about-national-geological-screening-ngs.cy

en-gb	Although the geological screening outputs include Northern Ireland because this was a commitment in the 2014 White Paper issued by the UK Government and the Northern Ireland Executive, they will only be used initially for England and Wales.
cy-gb	Er bod allbynnau’r sgrinio daearegol yn cynnwys Gogledd Iwerddon, oherwydd bod hyn yn ymrwymiad ym Mhapur Gwyn 2014 a gyhoeddwyd gan Lywodraeth y DU a Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon, dim ond ar gyfer Cymru a Lloegr y byddant yn cael eu defnyddio i ddechrau.

en-gb	Future policy decisions in relation to geological disposal in Northern Ireland would be a matter for the Northern Ireland  Executive, which is currently suspended.
cy-gb	Mater i Weithrediaeth Gogledd Iwerddon, sydd wedi’i gohirio ar hyn o bryd, fyddai penderfyniadau polisi yn ymwneud â gwaredu daearegol yng Ngogledd Iwerddon yn y dyfodol.

en-gb	Do you agree with the proposed approach to forming a Community Partnership that is supported by a Community Stakeholder Forum?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno â’r dull arfaethedig o ffurfio Partneriaeth Gymunedol sy’n cael ei chynorthwyo gan Fforwm Rhanddeiliaid Cymunedol?

en-gb	Are there other approaches we should consider?
cy-gb	A oes dulliau eraill y dylem eu hystyried?

en-gb	Some responses considered that the detailed design and implementation of the proposal to create these bodies is key to the process and that it is therefore important to ensure that the direction of this partnership is not driven by strong personalities or those with financial or other interests in ensuring that construction either does or does not proceed.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebion yn credu bod cynllun manwl a gweithrediad y cynnig i greu’r cyrff hyn yn allweddol i’r broses ac, o ganlyniad, ei bod yn bwysig sicrhau nad yw cyfeiriad y bartneriaeth hon yn cael ei bennu gan bersonoliaethau cryf na chan y rhai sydd â diddordeb ariannol neu ddiddordeb arall mewn sicrhau bod y gwaith adeiladu yn mynd yn ei flaen neu ddim yn mynd yn ei flaen.

en-gb	It was suggested that the delivery body will need to be able to engage meaningfully with the community on issues important and specific to them and that the power of its formation lies with the Community Partnership’s members.
cy-gb	Awgrymwyd y bydd angen i’r corff cyflawni allu ymgysylltu’n ystyrlon â’r gymuned ynglŷn â materion sy’n bwysig ac yn benodol iddynt hwy ac y dylai’r grym i’w ffurfio fod yn nwylo aelodau’r Bartneriaeth Gymunedol.

en-gb	Engagement needs to be socially interactive and understandable to all age groups.
cy-gb	Mae angen i’r ymgysylltu fod yn seiliedig ar ryngweithio cymdeithasol a dylai fod yn ddealladwy i bob grŵp oedran.

en-gb	Flexibility is important and suggested membership outlined in the consultation should not be considered as prescriptive.
cy-gb	Mae hyblygrwydd yn bwysig ac ni ddylai’r aelodaeth a awgrymir yn yr ymgynghoriad gael ei hystyried yn gyfarwyddol.

en-gb	Continuity in membership should be sought where possible.
cy-gb	Dylid ceisio sicrhau cysondeb o ran aelodaeth os yw hynny’n bosibl.

en-gb	Some respondents felt that it was important for the delivery body to be a member whilst others felt this to be inappropriate as they were perceived to have a vested interest in the construction of a GDF.
cy-gb	Teimlai rhai o’r ymatebwyr ei bod yn bwysig i’r corff cyflawni fod yn aelod, ond teimlai eraill nad oedd hyn yn briodol oherwydd ei fod yn cael ei weld fel corff a fyddai’n elwa’n bersonol pe bai CGD yn cael ei adeiladu.

en-gb	It has been emphasised in several responses that the discussions must progress at a pace that the wider community is content with.
cy-gb	Pwysleisiwyd mewn llawer o ymatebion bod rhaid i’r trafodaethau fynd yn eu blaenau ar gyflymder y mae’r gymuned ehangach yn fodlon ag ef.

en-gb	The Community Partnership needs to consider impacts outside of the immediate vicinity e.g. transport.
cy-gb	Mae angen i’r Bartneriaeth Gymunedol ystyried effeithiau y tu allan i’r cylch uniongyrchol e.e. trafnidiaeth.

en-gb	The Partnership should evolve as the project is developed and should aim to be as simple, streamlined, flexible, open and transparent as possible i.e. should not slavishly follow any potentially bureaucratic process if it is not required.
cy-gb	Dylai’r Bartneriaeth esblygu wrth i’r prosiect gael ei ddatblygu a dylai geisio bod mor syml, clir, hyblyg, agored a thryloyw ag sy’n bosibl h.y. ni ddylai lynu’n gaeth at unrhyw broses fiwrocrataidd bosibl os nad yw hynny’n ofynnol.

en-gb	Strong opposition was presented with regards the potential for a GDF being constructed in a National Park or an Area of Outstanding Natural Beauty (AONB).
cy-gb	Mynegwyd gwrthwynebiad cryf i’r posibilrwydd o adeiladu CGD mewn Parc Cenedlaethol neu Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol (AHNE).

en-gb	It was suggested that at the very least the National Park Authority should have an equivalent role to the one proposed for local authorities on a Community Partnership.
cy-gb	Awgrymwyd y dylai Awdurdod Parc Cenedlaethol gael swyddogaeth a fyddai o leiaf yn cyfateb i’r un a fwriedir ar gyfer awdurdodau lleol mewn Partneriaeth Gymunedol.

en-gb	The Welsh Government Working with Communities policy will require RWM to be a part of the Community Partnership.
cy-gb	Bydd polisi Gweithio gyda Chymunedau Llywodraeth Cymru yn golygu ei bod yn ofynnol i RWM fod yn rhan o’r Bartneriaeth Gymunedol.

en-gb	Whilst a member of the Community Partnership, RWM will play no role in representing the community.
cy-gb	Er y bydd yn aelod o’r Bartneriaeth Gymunedol, ni fydd RWM yn cynrychioli’r gymuned mewn unrhyw ffordd.

en-gb	A lesson learned from the previous siting policy in England (which concluded in Cumbria in 2013) was that the community did not have sufficient access to RWM’s expertise on geological disposal and that this should be addressed in any future process.
cy-gb	Un o’r gwersi a ddysgwyd o’r polisi lleoli blaenorol yn Lloegr (a gwblhawyd yn Cumbria yn 2013) oedd nad oedd y gymuned yn cael mynediad digonol at arbenigedd RWM ar waredu daearegol ac y dylid rhoi sylw i hyn mewn unrhyw broses yn y dyfodol.

en-gb	RWM’s involvement in the Community Partnership will enable the other members to effectively scrutinise and contribute to their proposals and should help ensure that all the community’s questions and concerns are attended to.
cy-gb	Bydd cynnwys RWM yn y Bartneriaeth Gymunedol yn galluogi’r aelodau eraill i graffu a chyfrannu’n effeithiol at eu cynigion a dylai helpu i sicrhau bod sylw’n cael ei roi i holl gwestiynau a phryderon y gymuned.

en-gb	RWM can help facilitate access to information and expertise on geological disposal and put the Community Partnership in contact with experts from RWM or other organisations.
cy-gb	Gall RWM helpu i hwyluso mynediad at wybodaeth ac arbenigedd am waredu daearegol a rhoi’r Bartneriaeth Gymunedol mewn cysylltiad ag arbenigwyr o RWM neu sefydliadau eraill.

en-gb	The Welsh Government considers it important that the Community Partnership is well placed to represent the interests of the wider community.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn credu ei bod yn bwysig bod y Bartneriaeth Gymunedol mewn sefyllfa dda i allu cynrychioli buddiannau’r gymuned ehangach.

en-gb	Therefore, as suggested, it should be constructed in a way that ensures all voices are heard.
cy-gb	Felly, fel yr awgrymwyd, dylai gael ei ffurfio mewn ffordd sy’n sicrhau bod pob llais yn cael ei glywed.

en-gb	The Welsh Government considers it vital that discussions progress at a speed that the community feels comfortable with and agree that it is appropriate for the Community Partnership to evolve as discussions progress and that unnecessary bureaucracy is avoided.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn credu ei bod yn hanfodol bod trafodaethau’n symud ymlaen ar gyflymder y mae’r gymuned yn teimlo’n gyfforddus ag ef ac mae’n cytuno ei bod yn briodol i’r Bartneriaeth Gymunedol esblygu wrth i’r trafodaethau symud ymlaen a bod angen osgoi biwrocratiaeth ddiangen.

en-gb	If a National Park or an AONB is within the Search Area or the Potential Host Community then someone to represent their interests should be invited to join the Community Partnership.
cy-gb	Os yw Parc Cenedlaethol neu AHNE o fewn Ardal Chwilio neu yn y Gymuned a Allai Gynnig Lleoliad yna dylid gwahodd rhywun a allai gynrychioli eu buddiannau i ymuno â’r Bartneriaeth Gymunedol.

en-gb	The Welsh Government does not agree that they should have an equivalent role to local authorities, who are elected representatives of the local community.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru yn cytuno y dylent gael swyddogaeth sy’n cyfateb i un awdurdodau lleol, sy’n cynnwys cynrychiolwyr etholedig y gymuned leol.

en-gb	Do you consider the process outlined in paragraphs 100 – 102 and detailed elsewhere in the consultation paper provides a suitably defined role for relevant local authorities in the siting process?
cy-gb	Ydych chi’n ystyried bod y broses a nodir uchod ac a gaiff ei hamlinellu ym mharagraffau 100 – 102 ac mewn rhannau eraill o’r papur ymgynghori yn cynnig swyddogaeth sydd wedi’i diffinio’n addas i awdurdodau lleol perthnasol yn y broses leoli?

en-gb	Are there alternatives that we should consider?
cy-gb	A oes dewisiadau eraill y dylem eu hystyried?

en-gb	Some respondents suggested that greater clarity was required as to the exact role of local authorities6 in the siting process.
cy-gb	Awgrymodd rhai o’r ymatebwyr bod angen mwy o eglurder ynglŷn ag union swyddogaeth awdurdodau lleol yn y broses leoli.

en-gb	There was general acknowledgement that it was vital for local authorities to be involved in the process but differing opinions on how central their role should be.
cy-gb	Roedd y rhan fwyaf yn cydnabod ei bod yn hanfodol bod awdurdodau lleol yn ymwneud â’r broses, ond roedd y farn ynglŷn â pha mor ganolog ddylai eu swyddogaeth fod yn amrywio.

en-gb	Others suggested that whilst local authorities should be engaged from an early stage they should not be compelled to join the Community Partnership.
cy-gb	Awgrymodd eraill ei bod yn iawn i awdurdodau lleol gael eu cynnwys yn gynnar yn y broses ond na ddylai fod yn orfodol iddynt ymuno â’r Bartneriaeth Gymunedol.

en-gb	Some respondents felt it was important that local authorities should have an explicit right of veto whilst others considered that they should not.
cy-gb	Teimlai rhai o’r ymatebwyr ei bod yn bwysig bod yr awdurdodau lleol yn cael hawl benodol i ddefnyddio feto, ond roedd eraill yn teimlo na ddylent gael yr hawl hon.

en-gb	Concerns were raised that should a local authority have an effective right of veto it could lock a community into discussions as it would be able to control the Right of Withdrawal and the timing of the Test of Public
cy-gb	Mynegwyd pryder y gallai awdurdod lleol, pe bai ganddo hawl i ddefnyddio feto gloi cymuned mewn trafodaethau gan y byddai’n gallu rheoli’r hawl i dynnu’n ôl ac amseriad y Prawf o

en-gb	66 The term local authority is used throughout this document – this refers to the 22 unitary authorities in Wales:
cy-gb	Defnyddir y term awdurdod lleol drwy gydol y ddogfen hon – mae’n cyfeirio at y 22 awdurdod unedol sydd yng Nghymru:

en-gb	https://gov.wales/topics/localgovernment/unitary-authorities/?lang=en
cy-gb	https://llyw.cymru/topics/localgovernment/unitary-authorities/?skip=1&lang=cy

en-gb	Support.
cy-gb	Gefnogaeth y Cyhoedd.

en-gb	Alternatively, it was considered that a local authority veto could prevent meaningful discussions from taking place.
cy-gb	Neu, teimlid y gallai feto gan awdurdod lleol atal trafodaethau ystyrlon rhag digwydd.

en-gb	Some respondents considered that elected officials would represent voters whilst others were concerned that local and political interests might stymie an important part of national infrastructure.
cy-gb	Teimlai rhai o’r ymatebwyr y byddai swyddogion etholedig yn cynrychioli pleidleiswyr ond roedd eraill yn bryderus y gallai buddiannau lleol a gwleidyddol atal rhan bwysig o seilwaith cenedlaethol.

en-gb	Concerns were expressed that elected representatives might overlook risks to human health and local ecology and overly focus on potential economic dividends from a GDF.
cy-gb	Mynegwyd pryder y gallai cynrychiolwyr etholedig beidio â rhoi sylw digonol i’r perygl i iechyd pobl ac i’r ecoleg leol a rhoi gormod o bwyslais ar fudd economaidd posibl CGD.

en-gb	Given the likely length of discussions about hosting a GDF concerns were raised that this could lead to changes in local authority councillors and leadership that might potentially have a significant impact upon discussions.
cy-gb	Roedd pryder y gallai’r trafodaethau ynglŷn â derbyn CGD gymryd llawer iawn o amser, a phe bai cynghorwyr ac arweinyddiaeth yr awdurdodau lleol yn newid gallai hynny gael effaith fawr ar y trafodaethau.

en-gb	Concerns were raised that Welsh Government proposals undermined the role of community councils and they might have limited ability to prevent a GDF in their locality.
cy-gb	Mynegwyd pryder bod cynigion Llywodraeth Cymru yn tanseilio swyddogaeth cynghorau cymuned ac mai ychydig iawn y byddent yn gallu ei wneud o bosibl i atal CGD yn eu hardal.

en-gb	The Welsh Government acknowledges the concerns about the lack of clarity of the role of local authorities in the consultation.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod y pryder ynglŷn â diffyg eglurder ynghylch swyddogaeth awdurdodau lleol yn yr ymgynghoriad.

en-gb	The Working with Communities policy paper will make the role of local authorities clearer.
cy-gb	Bydd y papur polisi Gweithio gyda Chymunedau yn gwneud swyddogaeth awdurdodau lleol yn gliriach.

en-gb	In summary, a local authority will not be required to take part during the initial discussions nor on the Working Group (formerly the formative engagement team) although they will be invited to participate in the latter.
cy-gb	Yn fyr, ni fydd yn ofynnol i awdurdod lleol gymryd rhan yn y trafodaethau cychwynnol nac yn y Gweithgor (y tîm ymgysylltu ffurfiannol cyn hyn) er y bydd yn derbyn gwahoddiad i gymryd rhan yn y Gweithgor.

en-gb	A Community Partnership can only be formed and continue to operate if a relevant local authority or local authorities are included in its membership.
cy-gb	Ni ellir ffurfio Partneriaeth Gymunedol, ac ni all barhau i weithredu, os nad yw ei haelodaeth yn cynnwys awdurdod lleol neu awdurdodau lleol perthnasol.

en-gb	If a local authority on the Community Partnership decides to leave the partnership then the siting process will end in the community council areas covered by that local authority.
cy-gb	Os bydd awdurdod lleol sy’n aelod o’r Bartneriaeth Gymunedol yn penderfynu gadael y bartneriaeth bydd y broses leoli yn canfod ei hun yn yr ardaloedd cynghorau cymuned sydd o fewn yr awdurdod lleol hwnnw.

en-gb	Neither a Right of Withdrawal nor a Test of Public Support can be enacted without the support of the relevant local authority or authorities on the Community Partnership.
cy-gb	Ni ellir gweithredu Hawl i Dynnu’n Ôl na Phrawf o Gefnogaeth y Cyhoedd heb gefnogaeth yr awdurdod lleol neu’r awdurdodau lleol perthnasol ar y Bartneriaeth Gymunedol.

en-gb	It would be inappropriate for a local authority to take these decisions without being fully engaged in the process.
cy-gb	Byddai’n amhriodol i awdurdod lleol wneud y penderfyniadau hyn heb ymgysylltu’n llawn â’r broses.

en-gb	There could potentially be multiple community council areas within the Search Area so it might therefore prove difficult for all community councils that wish to be involved in the process to be represented individually.
cy-gb	Gallai’r Ardal Chwilio gynnwys nifer o ardaloedd cynghorau cymuned felly mae’n bosibl y byddai’n anodd i’r holl gynghorau cymuned sy’n dymuno bod yn rhan o’r broses gael eu cynrychioli’n unigol.

en-gb	However, the Welsh Government consider that it would be appropriate for a representative of affected community councils to be invited to join the Community Partnership.
cy-gb	Er hyn, mae Llywodraeth Cymru yn credu y byddai’n briodol gwahodd cynrychiolydd o gynghorau cymuned sy’n cael eu heffeithio i ymuno â’r Bartneriaeth Gymunedol.

en-gb	Once the Potential Host Community is known, consideration should be given to including representatives from specific community council area(s).
cy-gb	Pan fydd y Gymuned a Allai Gynnig Lleoliad yn hysbys, dylid ystyried cynnwys cynrychiolwyr o ardal(oedd) cyngor cymuned penodol.

en-gb	Do you agree that, in Wales, the community council area or group of community council areas should be the basis for identifying a Potential Host  Community?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno mai ardal cyngor cymuned neu grŵp o ardaloedd cyngor cymuned, yng Nghymru, ddylai fod yn sail i nodi cymuned a allai gynnig lleoliad?

en-gb	Are alternative ways of identifying the boundary of a potential host community preferable?
cy-gb	A yw ffyrdd eraill o nodi ffin cymuned a allai gynnig lleoliad yn well?

en-gb	Please give your reasons.
cy-gb	Rhowch eich rhesymau.

en-gb	Some concerns were raised about the use of community council areas, for the example they might be too small or the local community might be unaware of the boundary or boundaries involved.
cy-gb	Mynegwyd rhywfaint o bryder ynglŷn â’r defnydd o ardaloedd cynghorau cymuned, er enghraifft efallai y byddent yn rhy fach neu efallai na fyddai’r gymuned leol yn ymwybodol o’r ffin neu’r ffiniau dan sylw.

en-gb	No alternatives were proposed and some responses suggested that the use of any administrative boundaries might not accurately capture the appropriate area for engagement and decision making.
cy-gb	Ni chynigiwyd dewisiadau eraill ac roedd rhai o’r ymatebion yn awgrymu na fyddai unrhyw ffiniau gweinyddol a ddefnyddid yn nodi’r ardal briodol ar gyfer ymgysylltu a gwneud penderfyniadau yn gywir.

en-gb	The Welsh Government accepts that there are issues with whichever type of administrative boundaries are used but still considers that community council areas are the most appropriate type of boundary to use in Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn derbyn bod problemau â pha bynnag ffiniau gweinyddol a ddefnyddir, ond mae’n dal i gredu mai ardaloedd cynghorau cymuned yw’r math mwyaf priodol o ffin i’w defnyddio yng Nghymru.

en-gb	With regard to concerns that the area would not be big enough, this should not be an issue as the Potential Host Community will cover all the community council areas in which the following are located:
cy-gb	O ran y pryder na fyddai’r ardal yn ddigon mawr, ni ddylai hyn fod yn broblem gan y bydd y Gymuned a Allai Gynnig Lleoliad yn cynnwys yr holl ardaloedd cynghorau cymuned y mae’r canlynol wedi’u lleoli ynddynt:

en-gb	Proposed surface and underground elements of a GDF ;
cy-gb	elfennau arfaethedig o CGD ar yr wyneb ac o dan y ddaear;

en-gb	any associated development which is relevant to the GDF and any land required to mitigate impacts;
cy-gb	unrhyw ddatblygiad cysylltiedig sy’n berthnasol i’r cyfleuster CGD ac unrhyw dir sydd ei angen er mwyn lliniaru effeithiau;

en-gb	transport links/routes from the geological disposal facility site to the nearest port, railhead or primary road network (i.e. out to where minor roads meet the nearest A roads);
cy-gb	cysylltiadau/llwybrau trafnidiaeth o safle’r cyfleuster gwaredu daearegol i’r porthladd, y pen rheilffordd neu’r rhwydwaith o brif ffyrdd agosaf (h.y. allan i’r man lle mae’r isffyrdd yn cwrdd â’r ffyrdd Dosbarth A agosaf);

en-gb	direct physical impacts associated with underground investigations,  construction and operation of the GDF (identified through environmental assessment work carried out to support RWM’s engagement with communities and its planning permission applications).
cy-gb	effeithiau ffisegol uniongyrchol sy’n gysylltiedig ag ymchwiliadau o dan y ddaear, adeiladu a gweithredu’r cyfleuster gwaredu daearegol (a nodwyd drwy waith asesu amgylcheddol a wnaethpwyd i gefnogi ymgysylltiad RWM â chymunedau a’i geisiadau caniatâd cynllunio).

en-gb	Do you agree with the proposed approach to the way community investment funding would be provided?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno â’r dull arfaethedig o ddarparu cyllid buddsoddi cymunedol?

en-gb	Are there alternatives that we should consider?
cy-gb	A oes dulliau eraill y dylem eu hystyried?

en-gb	Concerns were raised that the investment funding might encourage a community to volunteer solely for economic reasons.
cy-gb	Mynegwyd pryder y gallai’r cyllid buddsoddi annog cymuned i wirfoddoli am resymau economaidd yn unig.

en-gb	It was also suggested that communities should be deterred from volunteering simply to access community investment funding.
cy-gb	Awgrymwyd hefyd y dylid atal cymunedau rhag gwirfoddoli dim ond er mwyn cael mynediad at gyllid buddsoddi cymunedol.

en-gb	It was stated that the Finnish Government did not offer any direct investment for potential host communities.
cy-gb	Nodwyd nad oedd Llywodraeth y Ffindir yn cynnig unrhyw fuddsoddiad uniongyrchol i gymunedau a allai gynnig lleoliad.

en-gb	Some respondents considered the investment funding to be bribery.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebwyr yn gweld y cyllid buddsoddi fel llwgrwobrwyaeth.

en-gb	A question was raised about the  effects of inflation on the funds available as this could be considerable over the timescales of the project and that greater clarity on this issue is required.
cy-gb	Gofynnwyd cwestiwn ynglŷn ag effeithiau chwyddiant ar y cyllid a oedd ar gael.  Gallai hwn fod yn swm sylweddol dros gyfnod y prosiect ac roedd angen mwy o eglurder ynglŷn â hyn.

en-gb	It was noted that the proposals are consistent with previous publicly-funded community investment schemes that have been successfully implemented.
cy-gb	Nodwyd bod y cynigion yn gyson â chynlluniau buddsoddi cymunedol blaenorol yn defnyddio cyllid cyhoeddus sydd wedi cael eu gweithredu’n llwyddiannus.

en-gb	An argument was made that the Community Investment Funding should be additional to other planned investment and should not be used to cover any shortfall in local authority funding
cy-gb	Dadleuwyd y dylai’r Cyllid Buddsoddi Cymunedol fod yn ychwanegol at fuddsoddiad arall sydd wedi’i gynllunio ac na ddylai gael ei ddefnyddio i wneud iawn am unrhyw ddiffyg yng nghyllid yr awdurdod lleol.

en-gb	It was suggested that the Welsh Government should commission research on the potential negative impacts of a GDF on the local area on e.g. tourism and local businesses (especially food related).
cy-gb	Awgrymwyd y dylai Llywodraeth Cymru gomisiynu ymchwil i effeithiau negyddol posibl CGD ar yr ardal leol e.e. ar dwristiaeth a busnesau lleol (yn enwedig busnesau sy’n gysylltiedig â bwyd).

en-gb	A GDF is a multi-billion pound infrastructure investment and is likely to have a positive effect on the local economy.
cy-gb	Mae CGD yn fuddsoddiad gwerth biliynau o bunnoedd mewn seilwaith ac mae’n debygol o gael effaith gadarnhaol ar yr economi leol.

en-gb	The UK Government estimates that a GDF will provide jobs and benefits to the economy for more than 100 years.
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU yn amcangyfrif y bydd CGD yn darparu swyddi a budd i’r economi am dros 100 mlynedd.

en-gb	It will directly employ around 600 skilled, well-paid staff per year, over the duration of the project, with workforce numbers rising to more than 1,000 during construction and early operations.
cy-gb	Bydd yn cynnig cyflogaeth uniongyrchol i tua 600 o staff medrus, fydd yn cael cyflog da, bob blwyddyn dros gyfnod y prosiect, a bydd niferoedd y gweithlu’n cynyddu i dros 1,000 yn ystod y cam adeiladu a’r gweithrediadau cynnar.

en-gb	In addition, it is also likely to involve major investments in local transport facilities and other infrastructure and create secondary benefits within industry, local education resources and local service industries.
cy-gb	Yn ychwanegol at hyn, mae hefyd yn debygol o olygu buddsoddiadau sylweddol mewn cyfleusterau trafnidiaeth lleol a seilwaith arall a chreu buddion eilaidd ym maes diwydiant, adnoddau addysg lleol a diwydiannau gwasanaeth lleol.

en-gb	However, these benefits will not materialise for a number of years.
cy-gb	Er hyn, ni fydd y buddion hyn i’w gweld am nifer o flynyddoedd.

en-gb	The UK Government is therefore making available Community Investment Funding to those communities that form Community Partnerships and participate in the siting process.
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU felly’n sicrhau bod Cyllid Buddsoddi Cymunedol ar gael i’r cymunedau hynny sy’n ffurfio Partneriaethau Cymunedol ac yn cymryd rhan yn y broses leoli.

en-gb	The UK Government has decided that community funding will not be adjusted to take account of inflation.
cy-gb	Mae Llywodraeth y DU wedi penderfynu na fydd cyllid cymunedol yn cael ei addasu i ystyried chwyddiant.

en-gb	A Community Partnership could commission research as to whether a GDF might impact upon local tourism or businesses.
cy-gb	Gallai Partneriaeth Gymunedol gomisiynu ymchwil i ganfod a fyddai CGD yn cael effaith ar dwristiaeth neu fusnesau lleol.

en-gb	Do you agree with the proposed arrangements for managing community investment funding?
cy-gb	Ydych chi’n cytuno â’r trefniadau arfaethedig ar gyfer rheoli cyllid buddsoddi cymunedol?

en-gb	Are there alternatives that we should consider?
cy-gb	A oes trefniadau eraill y dylem eu hystyried?

en-gb	Some respondents cited the importance of the Community Investment Funding being managed and being seen to be managed independently of RWM and in a way that is transparent and can be scrutinised.
cy-gb	Dywedodd rhai o’r ymatebwyr ei bod yn bwysig bod y Cyllid Buddsoddi Cymunedol yn cael ei reoli, ac yn cael ei weld yn cael ei reoli, yn annibynnol ar RWM ac mewn ffordd dryloyw y gellir craffu arni.

en-gb	It was suggested that dissenting voices should be funded throughout the process to provide a challenge function.
cy-gb	Awgrymwyd y dylid cyllido lleisiau anghydsyniol drwy gydol y broses er mwyn darparu swyddogaeth herio.

en-gb	It was also suggested that Community Investment Funding was a distraction from the main decision of whether or not to host a GDF.
cy-gb	Awgrymwyd hefyd bod Cyllid Buddsoddi Cymunedol yn tynnu sylw oddi wrth y prif benderfyniad, sef a ddylid derbyn CGD ai peidio.

en-gb	The Welsh Government’s preference is that Community Investment Funding should be administered by a body separate to RWM.
cy-gb	Byddai’n well gan Lywodraeth Cymru weld y Cyllid Buddsoddi Cymunedol yn cael ei weinyddu gan gorff ar wahân i RWM.

en-gb	This body could be an appropriate community or public body if it had the necessary skill set, legal status and complies with all relevant procurement rules.
cy-gb	Gallai’r corff hwn fod yn gorff cymunedol neu gyhoeddus priodol pe bai ganddo’r set sgiliau angenrheidiol a statws cyfreithiol, a phe bai’n cydymffurfio â’r holl reolau caffael perthnasol.

en-gb	The body that administers the funding would need to be a ‘legal entity’ and enter into an agreement(s) with RWM.
cy-gb	Byddai angen i’r corff a fyddai’n gweinyddu’r cyllid fod yn ‘endid cyfreithiol’ a byddai angen iddo wneud cytundeb(au) gydag RWM.

en-gb	This formal separation from RWM, who will provide the Community Investment Funding, is to aid transparency and to demonstrate that the Community Partnership can, within certain parameters which will  be set out in the Welsh Government’s Working with Communities policy, determine how the money is spent...
cy-gb	Pwrpas y gwahanu ffurfiol hwn oddi wrth RWM, a fydd yn darparu’r Cyllid Buddsoddi Cymunedol, yw hybu tryloywder a dangos y gall y Bartneriaeth Gymunedol, â pharamedrau penodol a fydd yn cael eu nodi ym mholisi Gweithio gyda Chymunedau Llywodraeth Cymru, benderfynu sut i wario’r arian.

en-gb	The Community Partnership will have the opportunity to commission reports and research from various sources including those that might oppose geological disposal.
cy-gb	Bydd y Bartneriaeth Gymunedol yn cael cyfle i gomisiynu adroddiadau ac ymchwil o ffynonellau amrywiol gan gynnwys y rhai hynny a allai wrthwynebu gwaredu daearegol.

en-gb	Welsh Government does not consider Community Investment Funding to be a distraction from the wider discussion within a community as to whether or not to host a GDF.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru yn credu y bydd Cyllid Buddsoddi Cymunedol yn tynnu sylw oddi wrth y drafodaeth ehangach mewn cymuned ynglŷn ag a ddylid derbyn CGD ai peidio.

en-gb	As explained at question 6 above, Community Investment Funding is offered in recognition that discussions and exploratory work are likely to last for a number of years and therefore the benefits of a GDF being built in a community may not be realised for some time.
cy-gb	Fel yr eglurwyd yng nghwestiwn 6 uchod, cynigir Cyllid Buddsoddi Cymunedol fel cydnabyddiaeth bod trafodaethau a gwaith archwilio yn debygol o bara am flynyddoedd a bod posibilrwydd felly na fydd manteision adeiladu CGD mewn cymuned i’w gweld am beth amser.

en-gb	Should the arrangements to provide communities with access to third party expert views, outlined in the UK Government and the Northern Ireland administration jointly issued 2014 White Paper and discussed above, be extended to include communities in Wales?
cy-gb	A ddylai’r trefniadau i alluogi cymunedau i gael barn arbenigol trydydd parti, a nodir ym Mhapur Gwyn 2014 a gyhoeddwyd ar y cyd rhwng Llywodraeth y DU a gweinyddiaeth Gogledd Iwerddon, ac a drafodwyd uchod, gael eu hymestyn i gynnwys cymunedau yng Nghymru?

en-gb	Several respondents expressed scepticism about the independence of the learned societies and there was support for allowing communities to approach other experts.
cy-gb	Mynegwyd amheuaeth gan nifer o’r ymatebwyr ynglŷn ag annibyniaeth y cymdeithasau dysgedig a chefnogid y syniad o ganiatáu i gymunedau gysylltu ag arbenigwyr eraill.

en-gb	Other responses suggested that the issues that could be covered by learned societies could not be considered to be comprehensive and doubts were raised about their level of expertise on nuclear issues.
cy-gb	Roedd ymatebion eraill yn awgrymu na ellid ystyried y materion y gallai cymdeithasau dysgedig ymdrin â hwy fel rhai cynhwysfawr a chodwyd amheuaeth ynglŷn â lefel eu harbenigedd am faterion niwclear.

en-gb	There was strong support for allowing communities to access independent expertise from within the UK or abroad.
cy-gb	Roedd cefnogaeth gref i’r syniad o ganiatáu i gymunedau gael mynediad at arbenigedd annibynnol yn y DU neu dramor.

en-gb	Concern was raised that it was insufficiently clear who had the commissioning power to secure independent expertise and it was suggested that proponents, opponents and neutrals should all have the capacity to do such.
cy-gb	Mynegwyd pryder nad oedd yn ddigon clir pwy oedd â’r pŵer comisiynu i sicrhau arbenigedd annibynnol ac awgrymwyd y dylai cynigwyr, gwrthwynebwyr a phartïon niwtral i gyd allu gwneud hynny.

en-gb	The Community Partnership will be able to seek opinion or commission research from a variety of sources.
cy-gb	Bydd y Bartneriaeth Gymunedol yn gallu gofyn am farn neu gomisiynu ymchwil o ffynonellau amrywiol.

en-gb	This includes advice provided by or via RWM but this would not preclude the Community Partnership from seeking and procuring advice directly where this is required.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cyngor a roddir gan neu drwy RWM ond ni fyddai hyn yn atal y Bartneriaeth Gymunedol rhag ceisio a chaffael cyngor yn uniongyrchol os oes angen.

en-gb	Given that the Community Partnership may receive a large volume of complex, scientific / technical advice which might sometimes be conflicting, Welsh Government feels it is important that the Community Partnership has access to independent expert views to resolve issues that are contested or unresolved.
cy-gb	Gan ei bod yn bosibl y bydd y Bartneriaeth Gymunedol yn derbyn llawer iawn o gyngor cymhleth, gwyddonol / technegol a allai fod yn croesddweud ei gilydd weithiau, teimla Llywodraeth Cymru ei bod yn bwysig bod y Bartneriaeth Gymunedol yn cael mynediad at farn arbenigol annibynnol er mwyn datrys materion y mae dadlau yn eu cylch neu sydd heb eu datrys.

en-gb	Members of the community will be able to recommend that the Community Partnership refer issues to a number of Learned Societies through a mechanism that has been established in conjunction with the UK Government
cy-gb	Bydd aelodau o’r gymuned yn gallu argymell bod y Bartneriaeth Gymunedol yn cyfeirio materion at nifer o Gymdeithasau Dysgedig drwy fecanwaith a sefydlwyd ar y cyd â Llywodraeth y DU.

en-gb	The Welsh Government consultation stated that the “members of the Learned Societies who agree to be part of this mechanism will not make decisions, provide recommendations or give advice on any aspect of GDF policy.
cy-gb	Roedd ymgynghoriad Llywodraeth Cymru yn nodi, “Ni fydd yr aelodau o’r Cymdeithasau Dysgedig sy’n cytuno i fod yn rhan o’r mecanwaith hwn yn gwneud penderfyniadau, darparu argymhellion na rhoi cyngor.

en-gb	Rather, they will be asked to offer a third party expert view on contested and unresolved technical and/or scientific issues, which the requester can use to inform their own processes or considerations.”
cy-gb	Yn hytrach, gofynnir iddynt gynnig barn arbenigol trydydd parti ar faterion technegol a gwyddonol, y gall y sawl a ofynnodd amdani ei defnyddio i ddarparu gwybodaeth ar gyfer ei brosesau neu ystyriaethau ei hun.”

en-gb	A committee will be formed of these Learned Societies for them to identify the appropriate expert (depending on the subject matter) who will be asked to provide a view.
cy-gb	Bydd pwyllgor o’r Cymdeithasau Dysgedig hyn yn cael ei ffurfio er mwyn iddynt nodi arbenigwr priodol (gan ddibynnu ar y pwnc) y gofynnir iddo fynegi barn.

en-gb	This may be an individual or collective view from a group of people.
cy-gb	Gall hon fod yn farn unigol neu’n farn y cytunir arni gan grŵp o bobl.

en-gb	The Welsh Government does not agree that Learned Societies  are not genuinely independent – learned societies are not affiliated to Government and exist  to promote an academic discipline,profession, or a group of related disciplines.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru yn cytuno â’r honiad nad yw Cymdeithasau Dysgedig yn wirioneddol annibynnol – nid yw cymdeithasau dysgedig yn gysylltiedig â’r Llywodraeth ac maent yn bodoli er mwyn hybu disgyblaeth academaidd, proffesiwn, neu grŵp o ddisgyblaethau cysylltiedig.

en-gb	The Learned Society of Wales will be one of the bodies that can be accessed through this mechanism.
cy-gb	Un o’r cyrff y gellir cael mynediad ato drwy’r mecanwaith hwn yw Cymdeithas Ddysgedig Cymru.

en-gb	Is it appropriate for the Community Partnership to decide whether to exercise the right of withdrawal and put the question to the community?
cy-gb	A yw’n briodol i’r Bartneriaeth Gymunedol benderfynu a ddylid arfer yr hawl i dynnu’n ôl a gofyn y cwestiwn i’r gymuned?

en-gb	Do you have views on how else this could be decided?
cy-gb	A oes gennych farn ar ffyrdd eraill o benderfynu hyn?

en-gb	Some respondents considered that the Right of Withdrawal should be continuous and remain an option even after the Test of Public Support.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebwyr yn credu y dylai’r hawl i dynnu’n ôl fod yn barhaus ac y dylai ddal i fod yn opsiwn hyd yn oed ar ôl y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd.

en-gb	It was suggested that technology could be used to monitor public opinion anonymously.
cy-gb	Awgrymwyd y gellid defnyddio technoleg i fonitro barn y cyhoedd yn ddienw.

en-gb	It was also suggested that there should be regular opinion polls and if support falls beneath a specific threshold then this should trigger withdrawal.
cy-gb	Awgrymwyd hefyd y dylid cael polau piniwn rheolaidd a phe bai cefnogaeth yn mynd yn is na throthwy penodol y dylai hynny ysgogi tynnu’n ôl.

en-gb	Some respondents supported the Community Partnership being able to enact the Right of Withdrawal but emphasised that it was important to ensure that their decision making process is robust and appropriate.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebwyr yn credu y dylai’r Bartneriaeth Gymunedol allu arfer yr  hawl i dynnu’n ôl ond roeddent yn pwysleisio ei bod yn bwysig sicrhau bod ei phroses wneud penderfyniadau yn gadarn ac yn briodol.

en-gb	There was a suggestion that there needs to be greater clarity on the interaction between Right of Withdrawal and Test of Public Support, with clearer definition of the terms.
cy-gb	Awgrymwyd bod angen mwy o eglurder ynglŷn â’r rhyngweithiad rhwng “hawl i dynnu’n ôl” a “Phrawf o Gefnogaeth y Cyhoedd”, a bod angen diffiniad cliriach o’r termau.

en-gb	It was suggested that the Right of Withdrawal should be at the heart of any voluntary process, but this process should be designed to maximise the likelihood that any withdrawal is based on a mature assessment of the benefits and disbenefits of the GDF proposal.
cy-gb	Awgrymwyd y dylai’r Hawl i Dynnu’n Ôl fod yn ganolog i unrhyw broses wirfoddol, ond dylid cynllunio’r broses hon er mwyn cynyddu’r tebygolrwydd y bydd unrhyw achos o dynnu’n ôl yn seiliedig ar asesiad aeddfed o fanteision ac anfanteision cynnig y CGD.

en-gb	The Community Agreement should define how the Right of Withdrawal is exercised.
cy-gb	Dylai’r Cytundeb Cymunedol ddiffinio sut y bydd yr Hawl i Dynnu’n Ôl yn cael ei weithredu.

en-gb	The Welsh Government Working with Communities policy explains that the agreement of the relevant local authority(ies) will be required before the Community Partnership proceeds with either the Right of Withdrawal or the Test of Public Support._
cy-gb	Mae polisi Gweithio gyda Chymunedau Llywodraeth Cymru yn egluro na all y Bartneriaeth Gymunedol symud ymlaen â’r Hawl i Dynnu’n Ôl na’r Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd os nad yw’r awdurdod(au) lleol perthnasol yn cytuno.

en-gb	Additionally, a local authority can effectively enact a Right of Withdrawal for the community council areas within its boundaries by leaving the Community Partnership.
cy-gb	Yn ychwanegol at hyn, gall awdurdod lleol i bob pwrpas weithredu Hawl i Dynnu’n Ôl ar gyfer yr ardaloedd cynghorau cymuned o fewn ei ffiniau drwy adael y Bartneriaeth Gymunedol.

en-gb	The relevant local authority(ies) on the Community Partnership can invoke the Right of Withdrawal at any point up  until the Test of Public Support.
cy-gb	Gall yr awdurdod(au) lleol perthnasol ar y Bartneriaeth Gymunedol ddefnyddio’r Hawl i Dynnu’n Ôl ar unrhyw adeg hyd at y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd.

en-gb	The Test of Public Support is designed to determine a final view from the community as to whether they are willing to host a GDF.
cy-gb	Mae’r Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd wedi’i gynllunio er mwyn canfod beth yw barn derfynol y gymuned, hynny yw, a yw’n fodlon derbyn CGD ai peidio.

en-gb	Should the Test of Public Support not return a positive result the siting process will end in the community
cy-gb	Pe na bai canlyniad cadarnhaol i’r Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd byddai’r broses leoli’n dod i ben yn y gymuned.

en-gb	A GDF would still require planning permission and to meet rigorous safety, security and environmental standards in order to secure the necessary permits.
cy-gb	Byddai angen caniatâd cynllunio ar gyfer CGD o hyd, a byddai angen iddo fodloni safonau diogelwch a safonau amgylcheddol trylwyr er mwyn cael y trwyddedau angenrheidiol.

en-gb	Both the planning and the environmental permitting process will include further public consultation so the local community will have the opportunity for on-going dialogue after the Test of Public Support
cy-gb	Bydd y broses gynllunio a’r broses drwyddedu amgylcheddol yn cynnwys rhagor o ymgynghori â’r cyhoedd felly bydd y gymuned leol yn cael cyfle i gymryd rhan mewn deialog barhaus ar ôl y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd.

en-gb	The Welsh Government expects the Community Partnership to monitor local public opinion but it will be for them to decide how this is best achieved.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn disgwyl i’r Bartneriaeth Gymunedol fonitro’r farn gyhoeddus yn lleol ond hi fydd yn penderfynu beth yw’r ffordd orau o wneud hyn.

en-gb	The Welsh Government agrees that how the Community Partnership proposes to implement a Right of Withdrawal should be covered in the Community Partnership Agreement.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cytuno y dylai Cytundeb y Bartneriaeth Gymunedol egluro sut y mae’r Bartneriaeth Gymunedol yn bwriadu gweithredu Hawl i Dynnu’n Ôl.

en-gb	A Test of Public Support must take place in the potential host community before a GDF can be developed.
cy-gb	Rhaid i Brawf o Gefnogaeth y Cyhoedd gael ei gynnal yn y gymuned a allai gynnig lleoliad cyn y gellir datblygu CGD.

en-gb	Is it appropriate that the Community Partnership should decide how and when the Test of Public Support should be carried out?
cy-gb	A yw’n briodol i’r Bartneriaeth Gymunedol benderfynu sut a phryd y dylid cynnal y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd?

en-gb	Do you have views on how else this could be decided?
cy-gb	A oes gennych farn am sut arall y gellid penderfynu hyn?

en-gb	Concern has been raised that only one Test of Public Support is available.
cy-gb	Mynegwyd pryder mai dim ond un Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd sydd ar gael.

en-gb	It was suggested that the Community Partnership should not have the power to determine how and when the Test of Public Support is undertaken as the decision will impact upon generations not yet born.
cy-gb	Awgrymwyd na ddylai’r Bartneriaeth Gymunedol gael y grym i benderfynu sut a phryd y bydd y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd yn cael ei gynnal gan y bydd y penderfyniad yn effeithio ar genedlaethau nad ydynt wedi’u geni eto.

en-gb	Other respondents agreed that it was appropriate to have one decisive vote.
cy-gb	Roedd ymatebwyr eraill yn cytuno ei bod yn briodol cael un bleidlais bendant.

en-gb	Clarity was sought as to whether communities on the transport route would be able to vote in the Test of Public Support.
cy-gb	Gofynnwyd am eglurder ynglŷn â’r cwestiwn a fyddai cymunedau ar y llwybr trafnidiaeth yn gallu pleidleisio yn y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd.

en-gb	Questions were raised as to how it would be ensured that the Community Partnership designs and supervises the Test in a fair manner.
cy-gb	Codwyd cwestiynau ynglŷn â sut y gellid sicrhau bod y Bartneriaeth Gymunedol yn cynllunio’r Prawf yn deg ac yn ei oruchwylio.

en-gb	Some respondents agreed it was appropriate for the Community Partnership to determine how the Test of Public Support should be undertaken but suggested that RWM could provide guidance and that extensive community engagement should take place ahead of such an important decision.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebwyr yn cytuno ei bod yn briodol i’r Bartneriaeth Gymunedol benderfynu sut y dylai’r Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd gael ei gynnal ond roeddent yn awgrymu y gallai RWM ddarparu canllawiau ac y dylid ymgysylltu’n helaeth â’r gymuned cyn gwneud penderfyniad mor bwysig.

en-gb	Issues such as the criteria, timing, trigger points and process for moving to a Test of Public Support should be explicitly set out in the Community Agreement and/or the Terms of Reference for the Community Partnership.
cy-gb	Dylai materion fel y meini prawf, amseriad, trothwyon a’r broses ar gyfer symud tuag at Brawf o Gefnogaeth y Cyhoedd gael eu nodi’n glir yn y Cytundeb Cymunedol a/neu yng Nghylch Gorchwyl y Bartneriaeth Gymunedol.

en-gb	It was considered important that whatever test is devised, is robust and transparent to the Potential Host Community and neighbouring communities.
cy-gb	Teimlid ei bod yn bwysig bod unrhyw brawf sy’n cael ei ddyfeisio yn gadarn ac yn dryloyw i’r Gymuned a Allai Gynnig Lleoliad ac i gymunedau cyfagos.

en-gb	It was recommended that social scientists should assist in the development of the Test of Public Support process to ensure that it is fair and balanced.
cy-gb	Argymhellwyd y dylai gwyddonwyr cymdeithasol helpu i ddatblygu proses y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd er mwyn sicrhau ei fod yn deg ac yn gytbwys.

en-gb	It was also suggested that the Electoral Commission should oversee the process.
cy-gb	Awgrymwyd hefyd y dylai’r Comisiwn Etholiadol oruchwylio’r broses.

en-gb	It was suggested that existing democratic structures, at the lowest level possible, should be central to the local engagement process and it should be these existing democratic structures that determine when the Test of Public Support should be carried out, perhaps informed by independent opinion polling.
cy-gb	Awgrymwyd y dylai’r strwythurau democrataidd presennol, ar y lefelau isaf posibl, fod yn ganolog i’r broses ymgysylltu leol ac mai’r strwythurau democrataidd presennol hyn ddylai benderfynu pryd y dylid cynnal y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd, a hynny efallai ar sail pôl piniwn annibynnol.

en-gb	The previous siting process for a GDF took place in England only.
cy-gb	Yn Lloegr yn unig y digwyddodd y broses leoli flaenorol ar gyfer CGD.

en-gb	In the previous process the local authorities had a continuing Right of Withdrawal and would take the final decision on whether or not a GDF could be sited in their community.
cy-gb	Yn y broses flaenorol roedd gan yr awdurdodau lleol Hawl i Dynnu’n Ôl ar unrhyw adeg a hwy fyddai’n penderfynu’n derfynol a ellid lleoli CGD yn eu cymuned ai peidio.

en-gb	There was no provision for any Test of Public Support in the previous process.
cy-gb	Nid oedd darpariaeth ar gyfer Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd yn y broses flaenorol.

en-gb	The Welsh Government does not consider that it would be appropriate to have multiple tests of public support as this may encourage the Community Partnership to call a Test of Public Support prematurely and before the community has all the necessary information and has had the opportunity to have all its questions and concerns about a GDF addressed.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru yn credu y byddai’n briodol cael nifer o brofion o gefnogaeth y cyhoedd oherwydd gallai hynny annog y Bartneriaeth Gymunedol i alw am Brawf o Gefnogaeth y Cyhoedd yn rhy fuan a chyn i’r gymuned gael yr holl wybodaeth angenrheidiol a chael cyfle i gael ateb i’w holl gwestiynau a phryderon ynglŷn â CGD.

en-gb	By having the Test of Public Support later in the process this will enable people in the community to understand the impacts, positive and negative, that hosting a GDF would bring.
cy-gb	Bydd cael y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd yn ddiweddarach yn y broses yn galluogi pobl yn y gymuned i ddeall effeithiau cadarnhaol a negyddol derbyn CGD.

en-gb	However, the relevant local authority will have a continuing right to withdraw the community, which can be exercised at any time after the formation of the Community Partnership up until the Test of Public Support.
cy-gb	Er hyn, bydd gan yr awdurdod lleol perthnasol hawl barhaus i dynnu’r gymuned yn ôl o’r trafodaethau, a gellir defnyddio’r hawl hon unrhyw bryd ar ôl ffurfio’r Bartneriaeth Gymunedol hyd at y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd.

en-gb	The Welsh Government would expect the Test of Public Support to be taken once the community has had the opportunity to have all its questions answered.
cy-gb	Byddai Llywodraeth Cymru yn disgwyl i’r Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd gael ei gynnal ar ôl i’r gymuned gael cyfle i gael ateb i’w holl gwestiynau.

en-gb	It must take place before RWM can apply for planning permission and the necessary permits for underground investigations, construction and operation of a GDF.
cy-gb	Rhaid i’r prawf fod wedi’i gynnal cyn y gall RWM wneud cais am ganiatâd cynllunio a’r trwyddedau sydd eu hangen ar gyfer ymchwiliadau o dan y ddaear, ac ar gyfer adeiladu neu weithredu CGD.

en-gb	No such applications will be made if the Test of Public Support is not positive.
cy-gb	Ni fydd ceisiadau o’r fath yn cael eu gwneud os nad yw’r Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd yn gadarnhaol.

en-gb	To clarify the extent of the transport route that will be included in the Potential Host Community, and therefore able to take part in the Test of Public Support, this will be the community council areas on the route from the proposed GDF site to the nearest port, railhead or primary road network (i.e. out to where minor roads meet the nearest A roads).
cy-gb	O ran faint o’r llwybr trafnidiaeth fydd yn cael ei gynnwys yn y Gymuned a Allai Gynnig Lleoliad, ac a fyddai o ganlyniad yn gallu cymryd rhan yn y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd, bydd hyn yn cynnwys yr ardaloedd cynghorau cymuned ar y llwybr o safle’r CGD arfaethedig i’r porthladd, pen rheilffordd neu rwydwaith prif ffyrdd agosaf (h.y. allan i’r man lle mae’r is-ffyrdd yn cwrdd â’r ffyrdd Dosbarth A agosaf).

en-gb	Impacts along transport corridors from higher activity radioactive waste storage sites to a GDF are likely to be very small.
cy-gb	Nid yw’n debygol y bydd llawer o effeithiau ar hyd coridorau trafnidiaeth o safleoedd storio gwastraff ymbelydrol uwch ei actifedd i CGD.

en-gb	Higher activity radioactive waste will be transported over a long period of operation and therefore the rate of movement will be low.
cy-gb	Bydd gwastraff ymbelydrol uwch ei actifedd yn cael ei gludo dros gyfnod gweithredu hir felly bydd y gyfradd symud yn isel.

en-gb	The Welsh Government agrees that how the Community Partnership proposes to undertake a Test of Public Support should be included in  the Community Partnership Agreement.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cytuno y dylai Cytundeb y Bartneriaeth Gymunedol nodi sut y mae’r Bartneriaeth Gymunedol yn bwriadu cynnal Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd.

en-gb	The Welsh Government considers it appropriate that the Community Partnership decides how the Test of Public Support is undertaken but it will need to be transparent and fair..
cy-gb	Cred Llywodraeth Cymru ei bod yn briodol i’r Bartneriaeth Gymunedol benderfynu sut y bydd y Prawf o Gefnogaeth y Cyhoedd yn cael ei gynnal ond bydd angen iddo fod yn deg ac yn dryloyw.

en-gb	The Welsh Government would support the involvement of social scientists or oversight from the Electoral Commission should the Community Partnership decide to proceed in that manner.
cy-gb	Byddai Llywodraeth Cymru o blaid defnyddio dulliau gwyddorau cymdeithasol neu gael goruchwyliaeth gan y Comisiwn Etholiadol pe bai’r Bartneriaeth Gymunedol yn penderfynu symud ymlaen yn y modd hwnnw.

en-gb	The Welsh Government agrees that existing democratic structures should be central to the process and that is why relevant local authorities are being given an important and central role in the process.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cytuno y dylai’r strwythurau democrataidd presennol fod yn ganolog i’r broses a dyna pam y mae awdurdodau lleol perthnasol yn cael rhan bwysig a chanolog yn y broses.

en-gb	The Community Partnership should also consider how to involve other democratically elected representatives such as community councillors.
cy-gb	Dylai’r Bartneriaeth Gymunedol hefyd ystyried sut i gynnwys cynrychiolwyr eraill sy’n cael eu hethol yn ddemocrataidd, megis cynghorwyr cymunedol.

en-gb	Themes arising other than in response to questions in the consultation &the Welsh Government responses
cy-gb	Themâu sy’n codi ar wahân i’r rhai mewn ymateb i’r cwestiynau yn yr ymgynghoriad ac ymatebion Llywodraeth Cymru

en-gb	This chapter contains the Welsh Government consideration of the main themes raised by consultation responses other than those that directly address the consultation questions.
cy-gb	Mae’r bennod hon yn cynnwys ystyriaeth Llywodraeth Cymru o’r prif themâu a godwyd gan ymatebion i’r ymgynghoriad ar wahân i’r rhai sy’n cyfeirio’n uniongyrchol at gwestiynau’r ymgynghoriad.

en-gb	The consultation was not about the Welsh Government policy supporting geological disposal nor its support for the development of new nuclear power stations on existing sites in Wales.
cy-gb	Nid oedd yr ymgynghoriad yn ymwneud â pholisi Llywodraeth Cymru yn cefnogi gwaredu daearegol na’r gefnogaeth i ddatblygu gorsafoedd pŵer niwclear newydd ar safleoedd sy’n bodoli’n barod yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Government has already announced policies with regards these matters.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi cyhoeddi polisïau yn ymwneud â’r materion hynny.

en-gb	However, many of the responses addressed these issues as well as some other issues that were not directly related to the consultation questions.
cy-gb	Er hyn, roedd llawer o’r ymatebion yn rhoi sylw i’r materion hyn yn ogystal â rhai materion eraill nad oeddent yn uniongyrchol gysylltiedig â chwestiynau’r ymgynghoriad.

en-gb	As explained in Chapter 1, many of these issues have previously been addressed in the Welsh Government response to the Call for Evidence and consultations regarding radioactive waste.
cy-gb	Fel yr eglurwyd ym Mhennod 1, rhoddwyd sylw i lawer o’r materion hyn o’r blaen yn ymateb Llywodraeth Cymru i’r Cais am Dystiolaeth ac mewn ymgyngoriadau ynglŷn â gwastraff ymbelydrol.

en-gb	This section will focus on significant new issues raised.
cy-gb	Bydd yr adran hon yn canolbwyntio ar faterion newydd o bwys a godwyd.

en-gb	See Chapter 2 of the Welsh Government consultation document ‘Review of Welsh Government Policy on the Management & Disposal of Higher Activity Radioactive Waste  -
cy-gb	Gweler Pennod 2 yn nogfen ymgynghori Llywodraeth Cymru, ‘Adolygiad o’r Polisi Presennol ar Waredu

en-gb	https://beta.gov.wales/sites/default/files/consultations/2018-01/141023haw-consultation-en.pdf
cy-gb	Gwastraff Ymbelydrol Uwch ei Actifedd  - https://beta.llyw.cymru/sites/default/files/consultations/201801/141023haw-consultation-cy.pdf

en-gb	Welsh Government is grateful for input from CoRWM and RWM with regards some of the technical issues raised.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ddiolchgar i CoRWM a RWM am y mewnbwn mewn cysylltiad â rhai o’r materion technegol a godwyd.

en-gb	Some responses considered that it is unclear what would happen in the absence of any communities participating in the process
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebion yn teimlo nad yw’n glir iawn beth fyddai’n digwydd pe na bai unrhyw gymunedau’n cymryd rhan yn y broses.

en-gb	The Welsh Government position is clear:
cy-gb	Mae sefyllfa Llywodraeth Cymru yn glir:

en-gb	a GDF cannot be constructed in Wales without a Potential Host Community that explicitly consents to host the facility through a Test of Public Support.
cy-gb	ni ellir adeiladu CGD yng Nghymru oni bai fod Cymuned a Allai Gynnig Lleoliad yn datgan yn bendant ei bod yn cydsynio i dderbyn y cyfleuster drwy Brawf o Gefnogaeth y Cyhoedd.

en-gb	Without this consent there can be no applications for planning permission for construction of a GDF and the necessary safety and environmental permits.
cy-gb	Heb y cydsyniad hwn ni ellir gwneud cais am ganiatâd cynllunio i adeiladu CGD nac am y trwyddedau diogelwch a’r trwyddedau amgylcheddol sydd eu hangen.

en-gb	Some responses referred to a case in the Swedish Environmental Court with regards the safety of copper canisters as packaging for radioactive waste.
cy-gb	Roedd rhai o’r ymatebion yn cyfeirio at achos yn Llys Amgylcheddol Sweden a oedd yn ymwneud â diogelwch defnyddio cynwysyddion copr i ddal gwastraff ymbelydrol.

en-gb	RWM has a number of candidate materials under consideration for use in high heat generating waste (HHGW) container designs.
cy-gb	Mae RWM yn ystyried nifer o ddeunyddiau posibl y gellid eu defnyddio i wneud cynwysyddion ar gyfer gwastraff sy’n cynhyrchu gwres uchel.

en-gb	At the current generic (non-site specific) stage of the GDF programme, the final choice of container material has not yet been made.
cy-gb	Nid oes penderfyniad terfynol wedi’i wneud eto, yn y cam cyffredinol hwn o’r rhaglen CGD (heb safle penodol), ynglŷn â’r deunydd a fydd yn cael ei ddewis ar gyfer y cynhwysydd.

en-gb	The final material selected will be dependent on the geology/hydrogeology within which the GDF will be sited and the eventual site specific design.
cy-gb	Bydd y deunydd terfynol a ddewisir yn dibynnu ar ddaeareg/hydroddaeareg yr ardal lle bydd y CGD yn cael ei leoli ac ar ddyluniad penodol y safle yn y pen draw.

en-gb	RWM collaborate closely with many international waste management organisations, including SKB, and regularly exchange information on the science & technology behind disposal concepts to help inform future decision making here in the UK.
cy-gb	Mae RWM yn gweithio mewn cysylltiad agos â llawer o sefydliadau rheoli gwastraff rhyngwladol, gan gynnwys SKB, ac mae’n cyfnewid gwybodaeth yn rheolaidd ynglŷn â’r agweddau gwyddonol a’r dechnoleg sydd y tu ôl i gysyniadau gwaredu, fel sail i benderfyniadau a fydd yn cael eu gwneud yn y dyfodol yma yn y DU.

en-gb	As part of this regular exchange, RWM has an ongoing programme of technical work looking at HHGW container integrity, including the copper disposal containers utilised as part of the Swedish KBS-3 concept.
cy-gb	Fel rhan o’r broses reolaidd hon o gyfnewid gwybodaeth, mae gan RWM raglen barhaus o waith technegol sy’n edrych ar gadernid cynwysyddion gwastraff sy’n cynhyrchu gwres uchel, gan gynnwys y cynwysyddion gwaredu copr sy’n cael eu defnyddio fel rhan o’r cysyniad KBS-3 yn Sweden.

en-gb	Whichever container material is eventually selected for use in the UK, RWM will need to meet strict environmental safety standards set by the independent UK regulators – Natural Resources Wales (NRW), the Environment Agency (EA) and the Office for Nuclear Responsibility (ONR).
cy-gb	Pa bynnag ddeunydd fydd yn cael ei ddewis ar gyfer cynwysyddion yn y DU yn y pen draw, bydd angen i RWM fodloni safonau diogelwch amgylcheddol llym a fydd yn cael eu gosod gan gyrff rheoleiddio annibynnol yn y DU – Cyfoeth Naturiol Cymru, Asiantaeth yr Amgylchedd a’r Swyddfa dros Reoli Niwclear.

en-gb	There will be a major impact on the routes where radioactive materials are transported between Sellafield and the GDF.
cy-gb	Bydd effaith fawr ar y llwybrau a ddefnyddir i gludo deunydd ymbelydrol rhwng Sellafield a’r CGD.

en-gb	People on these routes are at greater risk than those living near the GDF
cy-gb	Mae pobl sydd ar y llwybrau hyn yn wynebu mwy o risg na’r rhai sy’n byw yn agos at y CGD.

en-gb	The UK has more than 50 years’ experience of safely transporting radioactive waste and materials by road, rail and sea.
cy-gb	Mae gan y DU dros 50 mlynedd o brofiad o gludo gwastraff a deunydd ymbelydrol yn ddiogel ar y ffyrdd, ar y rheilffyrdd ac ar y môr.

en-gb	Nuclear fuel is transported routinely from fuel fabrication plants to nuclear power stations, and spent nuclear fuel is transported from power stations to Sellafield for reprocessing and storage.
cy-gb	Cludir tanwydd niwclear yn rheolaidd o weithfeydd cynhyrchu tanwydd i orsafoedd pŵer niwclear, a chludir gweddillion tanwydd niwclear o orsafoedd pŵer i Sellafield i gael eu hailbrosesu a’u storio.

en-gb	This transportation is subject to strict controls and is robustly and independently regulated in order to protect people, property and the environment.
cy-gb	Mae rheolau llym ar gyfer y gwaith cludo hwn ac mae’n cael ei reoleiddio’n drylwyr ac yn annibynnol er mwyn diogelu pobl, eiddo a’r amgylchedd.

en-gb	There have been no transport incidents resulting in any significant radiation dose to an individual in connection with the transportation of radioactive waste and materials between UK nuclear facilities.
cy-gb	Nid chafwyd unrhyw achos o ddigwyddiad trafnidiaeth sydd wedi arwain at ddos sylweddol o ymbelydredd i unigolyn sy’n ymwneud â chludo gwastraff a deunydd ymbelydrol rhwng cyfleusterau niwclear yn y DU.

en-gb	Given the lengthy period before a GDF could be operational there should be further exploration of alternatives
cy-gb	Oherwydd y cyfnod hir cyn y gallai CGD fod yn weithredol dylid ymchwilio ymhellach i ddewisiadau eraill.

en-gb	RWM have an ongoing commitment to review developments in the area of alternative radioactive waste management options.
cy-gb	Mae gan RWM ymrwymiad parhaus i adolygu datblygiadau ym maes opsiynau amgen ar gyfer rheoli gwastraff ymbelydrol.

en-gb	The last report was published in March 2017 and considered the following alternative options:
cy-gb	Cyhoeddwyd yr adroddiad diwethaf ym mis Mawrth 2017 ac roedd yn ystyried yr opsiynau amgen a ganlyn:

en-gb	https://rwm.nda.gov.uk/publication/geological-disposal-review-of-alternative-radioactive-waste-managementoptions/
cy-gb	https://rwm.nda.gov.uk/publication/geological-disposal-review-of-alternative-radioactive-waste-managementoptions/

en-gb	Long-term Interim Storage Options
cy-gb	Opsiynau Storio Interim Hirdymor

en-gb	Higher Activity Waste Treatment Techniques
cy-gb	Technegau Trin Gwastraff Uwch ei Actifedd

en-gb	Near-surface and Intermediate Depth Disposal
cy-gb	Gwaredu yn Agos i’r Wyneb a Gwaredu Dyfnder Canolradd

en-gb	Deep Borehole Disposal
cy-gb	Gwaredu mewn Tyllau Turio Dwfn

en-gb	The report, like previous reports, concluded that there is currently no alternative, or combination of alternatives, that would completely obviate the need for a GDF.
cy-gb	Roedd yr adroddiad, fel yr adroddiadau blaenorol, yn dod i’r casgliad nad oes dewis amgen ar hyn o bryd, na chyfuniad o ddewisiadau amgen, a fyddai’n dileu’r angen am CGD yn llwyr.

en-gb	Other long-term management options could emerge as practical alternatives to geological disposal for some waste in future.
cy-gb	Gallai opsiynau rheoli hirdymor eraill ddod i’r amlwg fel dewisiadau ymarferol amgen yn lle gwaredu daearegol ar gyfer rhai mathau o wastraff yn y dyfodol.

en-gb	In line with this, the NDA and RWM continue to review appropriate solutions including learning from and engaging with overseas programmes, which could have the potential to improve the long-term management of some of the UK’s higher activity radioactive wastes.
cy-gb	Yn unol â hyn, mae’r Awdurdod Datgomisiynu Niwclear ac RWM yn dal i adolygu atebion priodol gan gynnwys ymgysylltu â rhaglenni tramor a dysgu ohonynt, yn y gobaith y gellir gwella rheolaeth hirdymor rhywfaint o’r gwastraff ymbelydrol uwch ei actifedd sydd yn y DU.

en-gb	At the moment, no credible alternatives have emerged that would accommodate all of the categories of waste in the inventory for disposal and it is clear that a GDF will remain necessary for some types of higher activity radioactive waste.
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid oes dewisiadau amgen credadwy a fyddai’n darparu ar gyfer yr holl gategorïau gwastraff yn y rhestr i’w gwaredu wedi dod i’r amlwg ac mae’n amlwg y bydd angen CGD o hyd ar gyfer rhai mathau o wastraff ymbelydrol uwch ei actifedd.

en-gb	NDA Radioactive waste management strategy:https://www.gov.uk/government/consultations/ndaradioactive-waste-management-strategy
cy-gb	Strategaeth rheoli gwastraff ymbelydrol yr Awdurdod Datgomisiynu Niwclear: https://www.gov.uk/government/consultations/nda-radioactive-waste-management-strategy

en-gb	Geological Disposal:
cy-gb	Geological Disposal:

en-gb	Review of Alternative Radioactive Waste Management Options:
cy-gb	Review of Alternative Radioactive Waste Management Options:

en-gb	The NDA is also required to review options that have the potential to improve the long-term management of some of the UK’s higher activity waste.
cy-gb	Mae hefyd yn ofynnol i’r Awdurdod Datgomisiynu Niwclear adolygu opsiynau sydd â’r potensial i wella rheolaeth hirdymor rhai mathau o wastraff uwch ei actifedd yn y DU.

en-gb	In support of this requirement and Scottish Government Higher Activity Waste Policy, the NDA is exploring in more detail alternative management options for waste at the ILW/LLW boundary, including opportunities for HAW disposal in near-surface facilities.
cy-gb	Er mwyn cefnogi’r gofyniad hwn a Pholisi Gwastraff Uwch ei Actifedd Llywodraeth yr Alban, mae’r Awdurdod Datgomisiynu Niwclear yn edrych yn fanylach ar opsiynau amgen ar gyfer rheoli gwastraff sydd ar y ffin rhwng gwastraff lefel ganolraddol a gwastraff lefel isel, gan gynnwys cyfleoedd i waredu GUA mewn cyfleusterau yn agos i’r wyneb.

en-gb	The Government will consider the NDA’s findings once its work is complete and will assess the implications for the Government’s policy on management of HAW.
cy-gb	Bydd y Llywodraeth yn ystyried canfyddiadau’r Awdurdod Datgomisiynu Niwclear pan fydd y gwaith wedi cael ei gwblhau a bydd yn asesu’r goblygiadau o ran polisi’r Llywodraeth ar reoli GUA.

en-gb	However, it is clear that in any realistic future scenario, some form of GDF will remain necessary.
cy-gb	Mae’n amlwg, fodd bynnag, y bydd angen rhyw fath o CGD o hyd mewn unrhyw senario realistig yn y dyfodol.

en-gb	Clarity was sought as to whether the Welsh Government views the role of the Regulator in the same way that BEIS do as outlined in their consultation paper
cy-gb	Gofynnwyd am eglurder ynglŷn â’r cwestiwn a yw Llywodraeth Cymru yn gweld rôl y Corff Rheoleiddio yr un fath ag y mae BEIS yn ei gweld, fel y mae’n cael ei hamlinellu ym mhapur ymgynghori BEIS.

en-gb	The BEIS consultation states the following under the heading ‘Role of the Regulator’:
cy-gb	Mae ymgynghoriad BEIS yn nodi’r canlynol dan y pennawd ‘Rôl y Rheoleiddwyr’:

en-gb	“The regulators are independent bodies and they will only authorise construction and operation of a geological disposal facility, if the delivery body can demonstrate that it will be safe and secure and that the environment and human health will be protected.
cy-gb	“Mae’r rheoleiddwyr yn gyrff annibynnol ac ni fyddant yn awdurdodi adeiladu a gweithredu cyfleuster gwaredu daearegol oni bai bod y corff cyflawni’n gallu dangos y bydd y cyfleuster yn ddiogel ac y bydd yr amgylchedd yn cael ei warchod.

en-gb	The Office for Nuclear Regulation (ONR) is responsible for the safety and security regulation of the nuclear sector across Great Britain;
cy-gb	Mae’r Swyddfa dros Reoli Niwclear yn gyfrifol am reoleiddio diogelwch a diogeledd y sector niwclear ledled Prydain;

en-gb	it licenses nuclear sites and holds the licensee to account for their safety and security.
cy-gb	mae’n trwyddedu safleoedd niwclear ac yn dal y trwyddedai i gyfrif am eu diogelwch a’u diogeledd.

en-gb	The Office for Nuclear Regulation also regulates the transport of radioactive materials and plays a key role in ensuring that the UK’s safeguards obligations are met.
cy-gb	Mae’r Swyddfa dros Reoli Niwclear hefyd yn rheoleiddio cludiant deunyddiau ymbelydrol ac yn chwarae rhan allweddol yn y gwaith o sicrhau y cyflawnir rhwymedigaethau’r Deyrnas Unedig o ran mesurau diogelu.

en-gb	The Environment Agency is responsible for implementing and enforcing environmental protection legislation in England, regulating radioactive and non-radioactive discharges to air and water and disposal of solid waste to land.”
cy-gb	Mae Asiantaeth yr Amgylchedd yn gyfrifol am weithredu a gorfodi deddfwriaeth diogelu’r amgylchedd yn Lloegr, gan reoleiddio gollyngiadau ymbelydrol a rhai nad ydynt yn ymbelydrol i’r aer a dŵr a gwaredu gwastraff solid i dir.”

en-gb	The Welsh Government confirms that it fully supports the text above.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cadarnhau ei bod yn cefnogi’r testun uchod yn gyfan gwbl.

en-gb	In Wales the regulator for environmental protection is Natural Resources Wales.
cy-gb	Y corff rheoleiddio ar gyfer diogelu’r amgylchedd yng Nghymru yw Cyfoeth Naturiol Cymru.

en-gb	ONR has the same regulatory functions in Wales as it does in England.
cy-gb	Mae gan y Swyddfa dros Reoli Niwclear yr un swyddogaethau rheoleiddio yng Nghymru ag sydd ganddi yn Lloegr.

en-gb	Annex 1
cy-gb	Atodiad 1

en-gb	List of Consultation Questions
cy-gb	Rhestr o Gwestiynau’r Ymgynghoriad

en-gb	Q1(a).
cy-gb	C1(a).

en-gb	Q1(b) Do you agree with the proposals for an independent chair and independent facilitators and evaluators to help with the formative engagement activities?
cy-gb	C1(b) Ydych chi’n cytuno â’r cynigion ar gyfer cadeirydd annibynnol a hwyluswyr a gwerthuswyr annibynnol i helpu gyda’r gweithgareddau ymgysylltu ffurfiannol?

en-gb	Q1(c) Do you agree with the proposed membership of the formative engagement team?
cy-gb	C1(c) Ydych chi’n cytuno â’r aelodaeth arfaethedig o’r tîm ymgysylltu ffurfiannol?

en-gb	Q2 Do you agree with the proposed approach for defining an Search Area?
cy-gb	C2 A ydych chi’n cytuno â’r dull arfaethedig o ddiffinio Ardal Chwilio?

en-gb	Q3 Do you agree with the proposed approach to forming a Community Partnership that is supported by a Community Stakeholder Forum?
cy-gb	C3 Ydych chi’n cytuno â’r dull arfaethedig o ffurfio Partneriaeth Gymunedol sy’n cael ei chynorthwyo gan Fforwm Rhanddeiliaid Cymunedol?

en-gb	Q4 Do you consider the process outlined in paragraphs 100 – 102 and detailed elsewhere in the consultation paper provides a suitably defined role for relevant local authorities in the siting process?
cy-gb	C4 Ydych chi’n ystyried bod y broses a nodir uchod ac a gaiff ei hamlinellu ym mharagraffau 100 – 102 ac mewn rhannau eraill o’r papur ymgynghori yn cynnig swyddogaeth sydd wedi’i diffinio’n addas i awdurdodau lleol perthnasol yn y broses leoli?

en-gb	Q5 Do you agree that, in Wales, the community council area or group of community council areas should be the basis for identifying a potential host community?
cy-gb	C5 Ydych chi’n cytuno mai ardal cyngor cymuned neu grŵp o ardaloedd cyngor cymuned, yng Nghymru, ddylai fod yn sail i nodi cymuned a allai gynnig lleoliad?

en-gb	Q6 Do you agree with the proposed approach to the way community investment funding would be provided?
cy-gb	C6 Ydych chi’n cytuno â’r dull arfaethedig o ddarparu cyllid buddsoddi cymunedol?

en-gb	Q7 Do you agree with the proposed arrangements for managing community investment funding?
cy-gb	C7 Ydych chi’n cytuno â’r trefniadau arfaethedig ar gyfer rheoli cyllid buddsoddi cymunedol?

en-gb	Q8 Should the arrangements to provide communities with access to third party expert views, outlined in the UK Government and the Northern Ireland administration jointly issued 2014 White Paper and discussed above, be extended to include communities in Wales?
cy-gb	C8 A ddylai’r trefniadau i alluogi cymunedau i gael barn arbenigol trydydd parti, a nodir ym Mhapur Gwyn 2014 a gyhoeddwyd ar y cyd rhwng Llywodraeth y DU a gweinyddiaeth Gogledd Iwerddon, ac a drafodwyd uchod, gael eu hymestyn i gynnwys cymunedau yng Nghymru?

en-gb	Q9 Is it appropriate for the Community Partnership to decide whether to exercise the right of withdrawal and put the question to the community?
cy-gb	C9 A yw’n briodol i’r Bartneriaeth Gymunedol benderfynu a ddylid arfer yr hawl i dynnu’n ôl a gofyn y cwestiwn i’r gymuned?

en-gb	Q10 A Test of Public Support must take place in the potential host community before a GDF can be developed.
cy-gb	C10 Rhaid i Brawf o Gefnogaeth y Cyhoedd gael ei gynnal yn y gymuned a allai gynnig lleoliad cyn y gellir datblygu CGD.

en-gb	Q11 Do you have any other views on the matters presented in this consultation?
cy-gb	C11 A oes gennych unrhyw farn arall am y materion sy’n cael eu cyflwyno yn yr ymgynghoriad hwn?

en-gb	Draft Curriculum for Wales 2022:
cy-gb	Draft Curriculum for Wales 2022:

en-gb	Science and Technology 01
cy-gb	Science and Technology 01

en-gb	Contents Draft Curriculum for Wales 2022: Science and Technology 02
cy-gb	Cynnwys CwrDicrwalfwt CmuDrrricauffltuimGfyomr rWua2l0e2s22:0G2w2:ySdcdioennicaeetahnadTTheechchnnoololeggy 02

en-gb	Introduction to the Science and Technology Area of Learning and Experience 03
cy-gb	Cyﬂwyniad i Faes Dysgu a Phroﬁad Gwyddoniaeth a Thechnoleg 03

en-gb	What Matters in Science and Technology
cy-gb	Yr Hyn sy’n Bwysig mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg

en-gb	Being curious and searching for answers helps further our understanding of the natural world and helps society progress.
cy-gb	Bod yn chwilfrydig a chwilio am atebion yn helpu i wella ein dealltwriaeth o’r byd naturiol ac yn hwyluso cynnydd cymdeithas.

en-gb	Design thinking and engineering are technical and creative endeavours intended to meet society’s needs and wants.
cy-gb	Mae meddylfryd dylunio a pheirianneg yn ymdrechion technegol a chreadigol, a’u bwriad yw diwallu anghenion a dymuniadau cymdeithas.

en-gb	28
cy-gb	30

en-gb	Understanding the atomic nature of matter and how it shapes the world.
cy-gb	45 Deall natur atomig mater a’r modd y mae’n llywio’r byd.

en-gb	51 Forces and energy determine the structure and dynamics of the universe.
cy-gb	54 Mae grymoedd ac egni yn pennu strwythur a deinamig y bydysawd.

en-gb	Glossary 85
cy-gb	Geirfa 91

en-gb	INTRODUCTION TO THE SCIENCE AND TECHNOLOGY AREA OF LEARNING AND EXPERIENCE
cy-gb	CYFLWYNIAD I FAES DYSGU A PHROFIAD GWYDDONIAETH A THECHNOLEG

en-gb	Science and Technology draws on the disciplines of biology, chemistry, computer science, design and technology, and physics to enhance our knowledge and understanding of the world.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn dwyn ynghyd feysydd bioleg, cemeg, cyfriﬁadureg, dylunio a thechnoleg, a fﬁseg, a hynny er mwyn cyfoethogi ein gwybodaeth a’n dealltwriaeth o’r byd.

en-gb	Developments in both Science and Technology have always been drivers of change in society, underpinning innovation and impacting on everyone’s lives, materially, economically and culturally.
cy-gb	Bu datblygiadau mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn sbardun i newidiadau mewn cymdeithas erioed, gan arwain at arloesi sydd wedi dylanwadu ar fywydau pawb, yn faterol, yn economaidd ac yn ddiwylliannol.

en-gb	As such, this area of learning and experience will be consistently relevant in the opportunities young people encounter and the life choices that they make.
cy-gb	Yn hyn o beth, bydd y maes dysgu a phroﬁad hwn yn gyson berthnasol yn y cyﬂeoedd a ddaw i ran pobl ifanc ac yn y dewisiadau bywyd a wnânt.

en-gb	The importance of scientiﬁc and technological literacy in our modern world cannot be understated.
cy-gb	Ni ellir gorbwysleisio pwysigrwydd llythrennedd gwyddonol a thechnolegol yn ein byd modern.

en-gb	It is not sufﬁcient that learners can simply ‘do’ Science and Technology.
cy-gb	Nid yw’n ddigon i ddysgwyr allu ‘gwneud’ Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

en-gb	Ready access to vast amounts of information requires all learners to be able to assess inputs critically, understand the basis of information presented as fact, and make informed judgements that impact their own behaviours and values.
cy-gb	Mae mynediad parod i symiau sylweddol o wybodaeth yn golygu bod angen i bob dysgwr allu asesu mewnbynnau mewn ffordd feirniadol, deall sail yr wybodaeth a gyﬂwynir fel ffaith, ac i ddod at farn wybodus sy’n effeithio ar eu hymddygiad a’u gwerthoedd.

en-gb	They need to develop the ability to meaningfully ask the question, ‘Just because we can, does that mean we should?’.
cy-gb	Mae angen iddynt feithrin y gallu i ofyn y cwestiwn ‘A yw’r ffaith ein bod ni’n gallu yn golygu y dylwn ni?’.

en-gb	Further information on how the Science and Technology Area of Learning and Experience can support this is provided in the ‘Developing a broad and balanced curriculum’ section of this document.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth ar sut y gall Maes Dysgu a Phroﬁad Gwyddoniaeth a Thechnoleg gefnogi hyn yn adran ‘Datblygu cwricwlwm eang a chytbwys’ o’r ddogfen hon.

en-gb	This statutory guidance for the Science and Technology Area of Learning and Experience, which forms part of the wider Curriculum for Wales 2022 statutory guidance, is intended to provide a national framework that funded non-maintained settings and schools can build on to develop their own curriculum.
cy-gb	Nod y canllawiau statudol hyn ar gyfer Maes Dysgu a Phroﬁad Gwyddoniaeth a Thechnoleg, sy’n rhan o’r canllawiau statudol ehangach ar gyfer Cwricwlwm i Gymru 2022, yw rhoi fframwaith cenedlaethol y gall lleoliadau a ariennir nas cynhelir ac ysgolion ei ddefnyddio i ddatblygu eu cwricwlwm eu hunain.

en-gb	• the broad expectations for learners for the Science and Technology Area of Learning and Experience at each progression step.
cy-gb	• y disgwyliadau eang ar gyfer dysgwyr ar bob cam cynnydd ym Maes Dysgu a Phroﬁad Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

en-gb	Science and Technology uses prediction, testing and questioning to develop theories and innovations that increase our understanding of both our physical and digital worlds and that aim to improve our lives.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn defnyddio dulliau rhagfynegi, proﬁ a chwestiynu i ddatblygu damcaniaethau a newidiadau arloesol sy’n gwella ein dealltwriaeth o’n byd fﬁsegol a’n byd digidol, ac yn anelu at wella ein bywydau.

en-gb	Ambitious, capable learners, ready to learn throughout their lives understand that if repeatable observations, prototypes or experimental results do not support an idea, the idea should be rejected or modiﬁed and tested again.
cy-gb	Mae dysgwyr uchelgeisiol, galluog sy’n barod i ddysgu drwy gydol eu hoes yn deall, os nad yw arsylwadau, prototeipiau neu ganlyniadau arbrofol y gellir eu hailadrodd yn cefnogi syniad, y dylai’r syniad gael ei wrthod neu ei addasu a’i roi ar brawf unwaith eto.

en-gb	Learners who are enterprising, creative contributors, ready to play a full part in life and work embrace such challenges, as they are encouraged to take risks, to innovate and evaluate, and learn to develop solutions.
cy-gb	Mae dysgwyr sy’n gyfranwyr mentrus, creadigol sy’n barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith yn croesawu heriau o’r fath, oherwydd cânt eu hannog i gymryd risg, i arloesi a gwerthuso, a dysgu sut i daro ar atebion.

en-gb	Thus, they can become more resilient and purposeful learners across all areas of learning and experience.
cy-gb	Felly, gallant ddod yn ddysgwyr mwy gwydn a phwrpasol ar draws yr holl feysydd dysgu a phroﬁad.

en-gb	Through robust and consistent evaluation of scientiﬁc and technological evidence, learners are then supported to become ethical, informed citizens of Wales and the world, who will be able to make informed decisions about future actions.
cy-gb	Drwy werthuso tystiolaeth wyddonol a thechnolegol mewn ffordd gadarn a chyson, caiff dysgwyr eu cefnogi yn y broses o ddod yn ddinasyddion egwyddorol, gwybodus Cymru a’r byd, a fydd yn abl i wneud penderfyniadau gwybodus am eu gweithredoedd yn y dyfodol.

en-gb	Healthy, conﬁdent individuals, ready to lead fulﬁlling lives as valued members of society are also informed by knowledge of their bodies and the ecosystems around them, and of how technological innovations can support improvements in health and lifestyle.
cy-gb	Caiff unigolion iach, hyderus sy’n barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas eu llywio gan wybodaeth am eu corff a’r ecosystemau o’u hamgylch, ac am sut y gall datblygiadau technolegol arloesol gefnogi gwelliannau mewn perthynas ag iechyd a ffordd o fyw.

en-gb	Indeed it is hoped that the knowledge and deep understanding gained through experiencing What Matters in Science and Technology will help them live independent and fulﬁlling lives that see them contributing to society in a variety of ways.
cy-gb	Yn wir, y gobaith yw y bydd yr wybodaeth a’r ddealltwriaeth ddofn a ddaw yn sgil proﬁ’r Hyn sy’n Bwysig mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn eu helpu i fyw bywydau annibynnol a llawn, ac i gyfrannu at gymdeithas mewn amryw ffyrdd.

en-gb	Science and Technology 06
cy-gb	Gwyddoniaeth a Thechnoleg 06

en-gb	WHAT MATTERS STATEMENTS FOR SCIENCE AND TECHNOLOGY
cy-gb	DATGANIADAU O’R HYN SY’N BWYSIG MEWN GWYDDONIAETH A THECHNOLEG

en-gb	Curiosity about Science and Technology leads us to ask questions about the world around us.
cy-gb	Mae chwilfrydedd am Wyddoniaeth a Thechnoleg yn ein hannog i ofyn cwestiynau am y byd o’n cwmpas.

en-gb	Using logic, imagination and creativity, we can apply scientiﬁc knowledge to further our understanding of how that world works.
cy-gb	Gan ddefnyddio rhesymeg, dychymyg a chreadigrwydd, gallwn gymhwyso gwybodaeth wyddonol er mwyn gwella ein dealltwriaeth o sut mae’r byd yn gweithio.

en-gb	We can develop and test useful models to help us make sense of its complexity.
cy-gb	Gallwn ddatblygu a phroﬁ modelau defnyddiol i’n helpu i wneud synnwyr o’n byd cymhleth.

en-gb	With evidence derived from observations new theories can be developed, and existing ideas may be reﬁned or challenged.
cy-gb	Gyda thystiolaeth arsylwadau gellir datblygu damcaniaethau newydd, a gellir mireinio neu herio syniadau sy’n bodoli eisoes.

en-gb	We need to be able to evaluate scientiﬁc claims to help us make informed decisions that affect our world and well-being.
cy-gb	Mae angen i ni allu gwerthuso honiadau gwyddonol i’n helpu i wneud penderfyniadau gwybodus sy’n effeithio ar ein byd ac ar ein lles.

en-gb	The choices we make depend on many factors, including our moral viewpoints and personal beliefs.
cy-gb	Mae’r dewisiadau a wnawn yn dibynnu ar lawer o ffactorau, gan gynnwys ein safbwyntiau moesegol a’n credoau personol.

en-gb	However, rigorous and robust evidence-based research provides us with a solid foundation on which to base our decisions.
cy-gb	Fodd bynnag, mae gwaith ymchwil trylwyr a chadarn, ac sy’n seiliedig ar dystiolaeth, yn cynnig sylfaen gadarn ar gyfer ein penderfyniadau.

en-gb	As ethically informed citizens we need to consider the impact of our actions and technological developments on Wales and the wider world, asking ‘Just because we can, does that mean we should?’.
cy-gb	Fel dinasyddion egwyddorol a gwybodus mae angen i ni ystyried effaith ein gweithredoedd a datblygiadau technolegol ar Gymru a’r byd ehangach, gan ofyn ‘A yw’r ffaith ein bod ni’n gallu yn golygu y dylwn ni?’.

en-gb	Design thinking and engineering are technical and creative endeavours intended to meet society’s needs and wants.
cy-gb	Mae meddylfryd dylunio a pheirianneg yn ymdrechion technegol a chreadigol,a’u bwriad yw diwallu anghenion a dymuniadau cymdeithas.

en-gb	In Science and Technology, learners use experiences and apply their skills and knowledge to design and shape innovative engineered solutions.
cy-gb	Mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg, mae dysgwyr yn defnyddio eu proﬁadau ac yn cymhwyso eu sgiliau a’u gwybodaeth er mwyn dylunio a llunio datrysiadau peirianyddol arloesol.

en-gb	As part of a user-centred design process, we develop ideas, manage and mitigate risks, and minimise complexities.
cy-gb	Fel rhan o broses ddylunio sy’n canolbwyntio ar y defnyddiwr, rydym yn datblygu syniadau, yn rheoli ac yn lliniaru risg, ac yn lleihau cymhlethdodau cymaint â phosibl.

en-gb	When we engineer products, services and systems, we need to understand and control the interactions between materials, components, structures and users.
cy-gb	Wrth greu cynhyrchion, gwasanaethau a systemau, mae angen i ni ddeall a rheoli’r rhyngweithio rhwng defnyddiau, cydrannau, strwythurau a defnyddwyr.

en-gb	The application of engineering processes allows learners to develop accuracy, precision, dexterity and craftsmanship.
cy-gb	Drwy gymhwyso prosesau peirianyddol, mae dysgwyr yn cael cyﬂe i ddatblygu cywirdeb, manylder, deheurwydd a chrefftwriaeth.

en-gb	By designing and engineering outcomes in response to needs, wants or difﬁculties, learners become enterprising problem-solvers who are well placed to contribute to society.
cy-gb	Drwy ddylunio a chreu canlyniadau mewn ymateb i anghenion, dymuniadau neu broblemau, mae dysgwyr yn dod yn ddatryswyr problem blaengar sydd mewn sefyllfa dda i gyfrannu at gymdeithas.

en-gb	In Science and Technology, we recognise that living things are diverse, interacting with their environment and evolving over generations.
cy-gb	Mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg, rydym yn adnabod bod pethau byw yn amrywiol, yn rhyngweithio â’u hamgylchedd ac yn esblygu dros genedlaethau.

en-gb	All living things require speciﬁc conditions and resources to survive and they may have to compete with other organisms to do so.
cy-gb	Mae angen amodau ac adnoddau penodol ar bob peth byw er mwyn goroesi, a gall fod yn rhaid iddynt gystadlu ag organebau eraill er mwyn gwneud hynny.

en-gb	Humans form part of the living world and our decisions and actions, along with natural selection, can have a signiﬁcant impact on the diversity of life.
cy-gb	Mae pobl hefyd yn rhan o’r byd hwn o bethau byw, a gall ein penderfyniadau a’n gweithredoedd, ynghyd â’r broses ddetholiad naturiol, gael effaith sylweddol ar amrywiaeth bywyd.

en-gb	Knowing about the structures and functions of living things enables us to understand how they grow, develop and reproduce successfully.
cy-gb	Mae gwybod am strwythurau a swyddogaethau pethau byw yn ein galluogi i ddeall sut maent yn tyfu, datblygu ac atgenhedlu’n llwyddiannus.

en-gb	Developing an understanding of harmful factors in our environment allows us to make informed decisions, including about seeking prevention and treatments for diseases.
cy-gb	Mae datblygu dealltwriaeth o ffactorau niweidiol yn ein hamgylchedd yn caniatáu i ni wneud penderfyniadau gwybodus, gan gynnwys chwilio am ffyrdd o atal a thrin clefydau.

en-gb	Understanding the atomic nature of matter and how it shapes the world.
cy-gb	Deall natur atomig mater a’r modd y mae’n llywio’r byd.

en-gb	In Science and Technology, understanding matter and its properties enables us to recognise the role that chemistry plays in the world around us.
cy-gb	Mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg, mae deall mater a’i briodweddau yn ein galluogi ni i gydnabod y rôl y mae cemeg yn ei chwarae yn y byd o’n cwmpas.

en-gb	Similarly, being able to separate, identify and manipulate substances helps us to better understand both what our world and our bodies are made of.
cy-gb	Yn yr un modd, mae gallu gwahanu, adnabod a thrin sylweddau yn ein galluogi i ddeall cyfansoddiad ein byd, a’n cyrff ein hunain, yn well.

en-gb	As we then develop a deeper understanding of matter and its properties, we can design and create new substances and materials that can enrich our lives.
cy-gb	Wrth i ni wedyn ddatblygu dealltwriaeth ddyfnach o fater a’i briodweddau, gallwn ddylunio a chreu sylweddau a defnyddiau newydd sy’n cyfoethogi ein bywydau.

en-gb	This activity is particularly relevant in Wales, where it has had signiﬁcant industrial application and where innovation continues.
cy-gb	Dyma weithgarwch sy’n arbennig o berthnasol yng Nghymru, lle bu cymhwyso diwydiannol sylweddol ar hyn ac lle mae arloesi’n parhau.

en-gb	Forces and energy determine the structure and dynamics of the universe.
cy-gb	Mae grymoedd ac egni yn pennu strwythur a deinamig y bydysawd.

en-gb	In Science and Technology, forces and energy can be used to describe the behaviour of everything from the smallest building blocks of matter to the motion of stars and planets.
cy-gb	Mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg, gellir defnyddio grymoedd ac egni er mwyn disgriﬁo ymddygiad popeth, o ﬂociau adeiladu lleiaf mater i fudiant sêr a phlanedau.

en-gb	Understanding forces and energy helps us to predict and control the behaviour of our surroundings.
cy-gb	Mae deall grymoedd ac egni yn ein helpu i ragfynegi a rheoli ymddygiad ein hamgylchedd.

en-gb	These ideas can be modelled and expressed formally, providing a consistent mathematical framework to describe physical systems.
cy-gb	Gellir modelu’r syniadau hyn a’u mynegi’n ffurﬁol, gan ddarparu fframwaith mathemategol cyson ar gyfer disgriﬁo systemau fﬁsegol.

en-gb	This has enabled some of society’s greatest scientiﬁc breakthroughs and engineering achievements.
cy-gb	Mae hyn wedi arwain at rai o ddarganfyddiadau gwyddonol a chyﬂawniadau peirianyddol mwyaf cymdeithas.

en-gb	As responsible citizens of Wales and the world, an understanding of forces and energy will help us overcome future challenges and use our planet’s resources efﬁciently.
cy-gb	Fel dinasyddion cyfrifol yng Nghymru a’r byd, bydd dealltwriaeth o rymoedd ac egni yn ein helpu i ddod i ben â’r heriau yn y dyfodol ac i ddefnyddio adnoddau ein planed yn effeithlon.

en-gb	Computation applies algorithms to data in order to solve real-world problems.
cy-gb	Mae cyfriﬁant yn cymhwyso algorithmau at ddata er mwyn datrys problemau go iawn.

en-gb	In Science and Technology, we recognise that computational processes have changed the way people interact with one another and their environment, as well as how humans organise their work, their communities, and their lives.
cy-gb	Mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg, mae prosesau cyfriﬁannol wedi newid y ffordd y mae pobl yn rhyngweithio â’i gilydd a’u hamgylchedd, yn ogystal â sut mae pobl yn rhoi trefn ar eu gwaith, eu cymunedau a’u bywydau.

en-gb	Society, in turn, has inﬂuenced the development of computation as people’s needs for processing information have changed.
cy-gb	Mae cymdeithas, yn ei thro, wedi dylanwadu ar y broses o ddatblygu cyfriﬁant a hynny oherwydd y newidiadau yn anghenion pobl o ran prosesu gwybodaeth.

en-gb	Through these computational processes, the world has been enriched and technological development has accelerated, and seems set to continue doing so.
cy-gb	Drwy’r prosesau cyfriﬁannol hyn, mae’r byd wedi cael ei gyfoethogi ac mae datblygiad technolegol wedi cyﬂymu ac mae’n debygol o barhau i wneud hynny.

en-gb	In order to use and create these technologies to their full potential, learners need to know how they work.
cy-gb	Er mwyn defnyddio a chreu’r technolegau hyn i’w llawn botensial, mae angen i ddysgwyr wybod sut maent yn gweithio.

en-gb	Developing creative algorithmic and computational approaches can solve challenging real-world problems.
cy-gb	Gall datblygu dulliau gweithredu algorithmig a chyfriﬁannol creadigol ddatrys problemau heriol yn y byd go iawn.

en-gb	However, we must be conscious that there are limits to what computers can achieve.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n rhaid i ni fod yn ymwybodol bod cyfyngiadau i’r hyn y gall cyfriﬁaduron ei gyﬂawni.

en-gb	Understanding that there are also wider legal, social and ethical consequences of how technology is used enables learners to make informed decisions about the application of computational technologies.
cy-gb	Mae deall bod canlyniadau cyfreithiol, cymdeithasol a moesegol ehangach hefyd i’r ffordd y caiff technoleg ei defnyddio yn galluogi dysgwyr i wneud penderfyniadau gwybodus am gymhwyso technolegau cyfriﬁannol.

en-gb	Relationships between what matters statements in Science and Technology
cy-gb	Y berthynas rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg

en-gb	The six what matters statements capture the key aspects of learning for Science and Technology.
cy-gb	Y mae’r chwe datganiad o’r hyn sy’n bwysig yn nodi agweddau allweddol ar gyfer dysgu mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

en-gb	They are designed to operate together, and support settings and schools to develop a more detailed and holistic curriculum for learning and teaching.
cy-gb	Fe’u cynlluniwyd i’w gweithredu ar y cyd, ac i helpu lleoliadau ac ysgolion i ddatblygu cwricwlwm mwy manwl a holistaidd ar gyfer dysgu ac addysgu.

en-gb	What matters statements within this area of learning and experience do not align exactly with traditional subject areas.
cy-gb	Nid yw’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn cyfateb yn unioni’r meysydd pwnc traddodiadol.

en-gb	However, aspects of the traditional Science and Technology subjects can be identiﬁed throughout.
cy-gb	Fodd bynnag, gellir nodi agweddau ar y pynciau Gwyddoniaeth a Thechnoleg traddodiadol drwy gydol y maes dysgu a phroﬁad hwn.

en-gb	What also comes to the fore are the links between these aspects of what matters in Science and Technology.
cy-gb	Beth ddaw i’r amlwg hefyd yw’r cysylltiadau rhwng yr hyn sy’n bwysig mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

en-gb	For example, the discovery of new knowledge, as well as validation of existing knowledge using scientiﬁc and technological reasoning, connects what matters statements throughout the area of learning and experience.
cy-gb	Er enghraifft, mae darganfod gwybodaeth newydd, yn ogystal â dilysu gwybodaeth ﬂaenorol gan ddefnyddio dulliau rhesymu gwyddonol a thechnolegol, yn cysylltu’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig drwy gydol y maes dysgu a phroﬁad.

en-gb	Similarly, energy is a core concept across all the disciplines.
cy-gb	Yn yr un modd, mae egni yn gysyniad creiddiol ar draws yr holl ddisgyblaethau.

en-gb	The ﬁrst of the six what matters statements for Science and Technology embraces using evidence derived in different ways in order to question ideas, form opinions and deepen scientiﬁc and technological understanding, while also highlighting the impact of Science and Technology.
cy-gb	Mae’r datganiad cyntaf o’r hyn sy’n bwysig mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn cwmpasu defnydd o dystiolaeth, a gesglir mewn gwahanol ffyrdd, er mwyn cwestiynu syniadau, llunio barnau a dyfnhau dealltwriaeth wyddonol a thechnolegol, gan amlygu hefyd ddylanwad Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

en-gb	The design and engineering what matters statement champions the technical and creative experiences, skills and knowledge needed to design and shape engineered solutions.
cy-gb	Mae’r datganiad o’r hyn sy’n bwysig sy’n ymwneud â dylunio a pheirianneg yn pledio achos y proﬁadau, y sgiliau a’r wybodaeth dechnegol a chreadigol sydd eu hangen i ddylunio a llywio datrysiadau peirianyddol.

en-gb	Living things and the study of organisms and how they compete to survive is central to the third aspect of this area of learning and experience.
cy-gb	Pethau byw a’r broses o astudio organebau a sut y maent yn cystadlu er mwyn goroesi yw’r hyn sy’n ganolog i’r trydydd datganiad o’r hyn sy’n bwysig.

en-gb	The fourth then urges learners to discover more about the nature of matter, and what things are made of, and how they behave and interact.
cy-gb	Mae’r pedwerydd wedyn yn annog dysgwyr i ddarganfod mwy am natur mater a chyfansoddiad pethau, a sut maent yn ymddwyn ac yn rhyngweithio.

en-gb	The relationship between forces and energy and how it impacts on us is set out in the ﬁfth what matters.
cy-gb	Mae’r berthynas rhwng grymoedd ac egni a sut mae’n effeithio arnom yn dod i’r amlwg yn y pumed datganiad o’r hyn sy’n bwysig.

en-gb	The ﬁnal statement introduces a new curriculum focus, one which addresses how computation can be applied to solve problems across Science and Technology.
cy-gb	Mae’r datganiad olaf yn cyﬂwyno agwedd newydd i’r cwricwlwm, un sy’n mynd i’r afael â sut y gellir cymhwyso cyfriﬁant er mwyn datrys problemau ym mhob rhan o Wyddoniaeth a Thechnoleg.

en-gb	Learner progression in Science and Technology is developed through experiencing and building knowledge in a range of related ideas, concepts and principles, while embedding practical and wider skills to deﬁne a problem, explore ideas, produce solutions and justify choices.
cy-gb	Caiff cynnydd dysgwr mewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg ei ddatblygu drwy gael proﬁadau a datblygu gwybodaeth mewn perthynas ag amrywiaeth o syniadau, cysyniadau ac egwyddorion cysylltiedig, gan ymgorffori sgiliau ymarferol ac ehangach i ddifﬁnio problemau, archwilio syniadau, llunio atebion a chyﬁawnhau dewisiadau.

en-gb	The ‘Principles of progression’ used in the development of achievement outcomes in this area of learning and experience are contained within the ‘Learning’ section under each what matters statement.
cy-gb	Mae’r ‘Egwyddorion cynnydd’ a ddefnyddiwyd wrth ddatblygu deilliannau cyﬂawniad yn y maes dysgu a phroﬁad hwn i’w gweld yn yr adran ‘Dysgu’ ym mhob un o’r datganiadau o’r hyn sy’n bwysig.

en-gb	Starting from a more immediate sense of the world, learners develop the ability to consider others and the wider world.
cy-gb	Gan ddechrau ag ymdeimlad mwy uniongyrchol o’r byd, mae dysgwyr yn meithrin y gallu i ystyried eraill a’r byd ehangach.

en-gb	Learners move from describing ideas to being able to explain them, and their analysis and description move from qualitative to quantitative.
cy-gb	Mae dysgwyr yn symud ymlaen o ddisgriﬁo syniadau i allu eu hegluro, ac mae eu gwaith dadansoddi a disgriﬁo yn datblygu o’r ansoddol i’r meintiol.

en-gb	In their progression, learners begin by recognising single factors before developing the ability to consider multiple factors.
cy-gb	Wrth wneud cynnydd, mae dysgwyr yn dechrau drwy adnabod ffactorau unigol cyn meithrin y gallu i ystyried ffactorau lluosog.

en-gb	Their development of simple skills through imitation and manipulation matures into more elaborate skills that enable perfecting and articulating.
cy-gb	Mae eu sgiliau syml a feithrinir drwy ddynwared a thrin a thrafod yn aeddfedu’n sgiliau mwy cymhleth sy’n eu galluogi i berffeithio ac egluro.

en-gb	While progression in this area of learning and experience is similar across the disciplines, there are key differences between how a learner might progress in the sciences as opposed to design.
cy-gb	Er bod cynnydd yn y maes dysgu a phroﬁad hwn yn debyg ar draws y disgyblaethau, mae yna wahaniaethau allweddol rhwng y ffordd y gallai dysgwr wneud cynnydd yn y gwyddorau o gymharu â dylunio.

en-gb	Progression for most of the area of learning and experience may be represented through either the physical or the intellectual.
cy-gb	Gellir cynrychioli cynnydd ar gyfer y rhan fwyaf o’r maes dysgu a phroﬁad drwy naill ai ddeilliant fﬁsegol neu ddeallusol.

en-gb	However, for design and engineering this is not necessarily the case, as the outcome will most often be physical.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw hyn o reidrwydd yn wir yn achos dylunio a pheirianneg, gan y bydd y deilliant fel arfer yn un fﬁsegol.

en-gb	Thinking often moves from concrete ideas to an abstract understanding within science and computation, while in design and engineering learners can progress from more abstract ideas to concrete outputs.
cy-gb	Yn achos gwyddoniaeth a chyfriﬁant, mae’r meddylfryd fel arfer yn symud o syniadau diriaethol i ddealltwriaeth haniaethol, ond yn achos dylunio a pheirianneg, mae dysgwyr yn gallu symud o syniadau mwy haniaethol i allbynnau diriaethol.

en-gb	Science and Technology provides learners with a wide range of opportunities to develop their literacy skills.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn cynnig ystod eang o gyﬂeoedd i ddysgwyr feithrin eu sgiliau llythrennedd.

en-gb	Learners need every opportunity to explain their thinking, explore and discuss ideas, and use their literacy skills appropriately in order to communicate their ideas.
cy-gb	Mae angen pob cyﬂe ar ddysgwyr i egluro eu meddylfryd, archwilio a thrafod syniadau, a defnyddio eu sgiliau llythrennedd yn briodol er mwyn cyﬂeu eu syniadau.

en-gb	They will describe and justify their understanding with increasing complexity.
cy-gb	Byddant yn disgriﬁo ac yn cyﬁawnhau eu dealltwriaeth gan ddangos dyfnder cynyddol.

en-gb	Oracy, whether as group discussions or debates, will support learners’ writing and give them a voice into their writing, particularly where they are challenged by difﬁcult concepts.
cy-gb	Bydd llafaredd, boed hynny ar ffurf dadleuon neu drafodaethau grŵp, yn ategu sgiliau ysgrifennu dysgwyr ac yn rhoi llais iddynt wrth ysgrifennu, yn enwedig pan fyddant yn cael eu herio gan gysyniadau anodd.

en-gb	They need opportunities to ‘think aloud’; listening, discussing and exploring ideas with each other.
cy-gb	Mae angen iddynt gael cyﬂeoedd i ‘feddwl yn uchel’, gan wrando, trafod ac archwilio syniadau gyda’i gilydd.

en-gb	Science and Technology is rich in specialised words, many of which have both everyday as well as technical deﬁnitions.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn gyfoethog o ran geiriau arbenigol, y mae i lawer ohonynt ddifﬁniadau pob-dydd yn ogystal â rhai technegol.

en-gb	Improving learners’ spelling, range of technical vocabulary and understanding of the origin of terms, improves their understanding of Science and Technology.
cy-gb	Mae gwella sillafu a geirfa dechnegol dysgwyr, yn ogystal â’u dealltwriaeth o darddiad termau, yn gwella eu dealltwriaeth o Wyddoniaeth a Thechnoleg.

en-gb	Using specialised vocabulary will also develop both writing and a range of reading techniques, such as close reading, skimming and scanning, through access to a range of specialised texts which will deepen understanding and stimulate active discussions.
cy-gb	Bydd defnyddio geirfa arbenigol hefyd yn meithrin sgiliau ysgrifennu, yn ogystal ag amrywiaeth o dechnegau darllen, megis darllen yn agos, cip ddarllen (sgimio) a llithr ddarllen (sganio), a hynny drwy astudio amrywiaeth o destunau arbenigol a fydd yn dyfnhau dealltwriaeth ac yn ysgogi trafodaethau gweithredol.

en-gb	Learners can reinforce their numeracy skills and apply mathematical knowledge within Science and Technology in a variety of ways.
cy-gb	Gall dysgwyr atgyfnerthu eu sgiliau rhifedd a chymhwyso gwybodaeth fathemategol o fewn Gwyddoniaeth a Thechnoleg mewn amrywiaeth o ffyrdd.

en-gb	Science and Technology offers opportunities for learners to engage in a wide range of collaborative investigative tasks.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn cynnig cyﬂeoedd i ddysgwyr gymryd rhan mewn ystod eang o dasgau ymchwilio cydweithredol.

en-gb	Both within and beyond the classroom they can learn to design, create, measure, interpret data, make deductions and draw conclusions, based on evidence.
cy-gb	Yn yr ystafell ddosbarth a thu hwnt gallant ddysgu sut i ddylunio, creu, mesur, dehongli data, gwneud didyniadau a dod i gasgliadau ar sail tystiolaeth.

en-gb	Learners can work quantitatively, gathering data by making observations and taking measurements.
cy-gb	Gall dysgwyr weithio mewn modd ansoddol, gan gasglu data drwy wneud arsylwadau a chymryd mesuriadau.

en-gb	Working independently, and in collaboration, they will design and create prototypes and engineering products with accuracy and precision.
cy-gb	Gan weithio’n annibynnol ac ar y cyd, byddant yn dylunio ac yn creu prototeipiau a chynhyrchion peirianneg â chywirdeb a manylder.

en-gb	Learners should have the opportunities to develop and reﬁne their numeracy as they process data using calculation, tabulation and graphing skills to research and develop their ideas.
cy-gb	Dylai dysgwyr gael cyﬂeoedd i ddatblygu a mireinio eu rhifedd wrth iddynt brosesu data gan ddefnyddio sgiliau cyfrifo, tablu a grafﬁo i ymchwilio a datblygu eu syniadau.

en-gb	The development of these skills will allow learners to make judgments about the accuracy of data with increasing maturity.
cy-gb	Bydd meithrin y sgiliau hyn yn galluogi dysgwyr i wneud penderfyniadau am gywirdeb data ag aeddfedrwydd cynyddol.

en-gb	Learners develop further by changing information from text to data and vice versa, e.g. through interpreting information presented in tables and graphs to identify patterns and describe trends.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn datblygu ymhellach drwy newid gwybodaeth o destun i ddata, ac i’r gwrthwyneb, e.e. drwy ddehongli data a gyﬂwynir mewn tablau a grafﬁau er mwyn adnabod patrymau a disgriﬁo tueddiadau.

en-gb	Science and Technology gives learners an abundance of opportunities to develop and apply digital skills appropriately.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn rhoi llu o gyﬂeoedd i ddysgwyr feithrin a chymhwyso sgiliau digidol yn briodol.

en-gb	It is important to recognise, however, that this area of learning and experience is not the sole home of digital competence, nor the only opportunity to develop these skills.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bwysig cydnabod nad y maes dysgu a phroﬁad hwn yw’r unig un sy’n canolbwyntio ar gymhwysedd digidol nac yn cynnig cyﬂe i feithrin y sgiliau hyn.

en-gb	Learners should critically evaluate the science and technology they use and develop so that they are prepared to encounter the positive and negative aspects of being a digital citizen.
cy-gb	Dylai dysgwyr werthuso’r wyddoniaeth a’r dechnoleg y maent yn eu defnyddio mewn modd beirniadol, a hynny fel eu bod yn barod ar gyfer yr agweddau cadarnhaol a negyddol sy’n gysylltiedig â bod yn ddinesydd digidol.

en-gb	For example, as they source information and understand how to store data appropriately on different systems, they will become more mindful of the implications of data laws.
cy-gb	Er enghraifft, wrth iddynt ddod o hyd i wybodaeth a deall sut i storio data yn briodol ar systemau gwahanol, byddant yn dod yn fwy ymwybodol o oblygiadau’r gyfraith o ran data.

en-gb	They should also explore methods of electronic communication and identify which are the most effective for given situations.
cy-gb	Dylent hefyd archwilio dulliau electronig o gyfathrebu a phenderfynu pa rai sydd fwyaf effeithiol ar gyfer sefyllfaoedd penodol.

en-gb	As learners work, both independently and collaboratively, they should access opportunities to participate in the iterative process of planning, creating, evaluating and improving digital content.
cy-gb	Wrth i ddysgwyr weithio, yn annibynnol ac ar y cyd, dylent gael cyﬂeoedd i gymryd rhan yn y broses iterus o gynllunio, creu, gwerthuso a gwella cynnwys digidol.

en-gb	Inquiry, problem-solving and thinking skills can all be developed, allowing learners to understand problems with increasing complexity and, importantly, when to use technology appropriately to solve them.
cy-gb	Gellir meithrin sgiliau ymchwilio, datrys problemau a meddwl, gan alluogi dysgwyr i ddeall problemau â chymhlethdod cynyddol ac, yn bwysig, pryd i ddefnyddio technoleg yn briodol i’w datrys.

en-gb	Learners will combine multimedia components in increasingly complex ways, requiring greater consideration of the audience and the purpose of digital content.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn cyfuno elfennau amlgyfrwng mewn ffyrdd cynyddol gymhleth, gan olygu bod angen iddynt roi mwy o ystyriaeth i’r gynulleidfa a diben y cynnwys digidol.

en-gb	Learners should have opportunities to gain an understanding of the importance of data and information literacy by exploring aspects of collection, representation and analysis associated with data handling and modelling.
cy-gb	Dylai dysgwyr gael cyﬂeoedd i feithrin eu dealltwriaeth o bwysigrwydd llythrennedd gwybodaeth a data drwy archwilio agweddau ar y prosesau casglu, cynrychioli a dadansoddi sy’n gysylltiedig â thrin a modelu data.

en-gb	Learners should explore how Wales’ geography, resources and workforce shaped the scientiﬁc activity and technological industry of the country, and how it could inﬂuence our future society, culture and economy.
cy-gb	Dylai dysgwyr ystyried y modd y mae daearyddiaeth, adnoddau a gweithlu Cymru wedi llywio diwydiant technolegol a gweithgarwch gwyddonol y wlad, ynghyd â’r modd y gallent ddylanwadu ar ein cymdeithas, ein diwylliant a’n heconomi yn y dyfodol.

en-gb	Learning about the histories of people with ties to Wales who have contributed to our understanding of the world and key technological advancements is valuable.
cy-gb	Mae dysgu am hanes pobl sydd â chysylltiadau â Chymru sydd wedi cyfrannu at ein dealltwriaetho’r byd a datblygiadau technolegol allweddol yn werthfawr.

en-gb	Celebration of Welsh individuals who currently work successfully in science and technology will inspire learners in an accessible and relevant manner.
cy-gb	Bydd dathlu unigolion o Gymru sy’ngweithio’n llwyddiannus ym maes gwyddoniaeth a thechnoleg yn ysbrydoli dysgwyr mewn modd hygyrch a pherthnasol.

en-gb	Equally valuable are the contributions of people from a range of nationalities who work in science and technology in Wales.
cy-gb	Mae cyfraniad pobl o amrywiol genhedloedd sy’n gweithio ym maes gwyddoniaeth a thechnoleg yng Nghymru yr un mor werthfawr.

en-gb	The contexts provided by Welsh industry should be used to bring learning to life across the area of learning and experience.
cy-gb	Dylid defnyddio’r cyd-destunau a ddarperir gan ddiwydiant Cymru i ennyn diddordeb dysgwyr ar draws y maes dysgu a phroﬁad.

en-gb	Welsh industrial facilities, both traditional and contemporary, involve a wealth of interdependent scientiﬁc and technological aspects which can be used to provide powerful reinforcement of learning in a Welsh context.
cy-gb	Mae cyﬂeusterau diwydiannol Cymru, boed yn rhai traddodiadol neu gyfoes, yn cynnwys cyfoeth o agweddau gwyddonol a thechnolegol rhyngddibynnol y gellir eu defnyddio i atgyfnerthu’r dysgu mewn cyd-destun Cymreig.

en-gb	Wales beneﬁts from, and contributes to, international science and technology projects, providing the expertise and skills required to help make these collaborations a success.
cy-gb	Mae Cymru yn elwa ar brosiectau gwyddoniaeth a thechnoleg rhyngwladol, ac yn cyfrannu atynt, gan ddarparu’r arbenigedd a’r sgiliausy’n ofynnol i helpu i wneud y cydweithrediadau hyn yn llwyddiant.

en-gb	Our environmental impact transcends geographical and political boundaries.
cy-gb	Mae ein heffaith amgylcheddol yn mynd y tu hwnt i fﬁniau daearyddol a gwleidyddol.

en-gb	The effects of industrial activities on Wales’ ecology and the effects of Wales’ activities on ecosystems in other countries should be a focus, where appropriate.
cy-gb	Lle y bo’n briodol, dylid canolbwyntio ar effeithiau gweithgareddau diwydiannol ar ecoleg Cymru, ynghyd ag effaith gweithgareddau Cymru ar ecosystemau mewn gwledydd eraill.

en-gb	Through Science and Technology all learners can develop and apply all the wider skills to become more accomplished, resilient and independent learners.
cy-gb	Drwy Wyddoniaeth a Thechnoleg gall pob dysgwr feithrin a chymhwyso’r holl sgiliau ehangach er mwyn dod yn ddysgwyr mwy medrus, gwydn ac annibynnol.

en-gb	As a result, they will become capable and deal more effectively with the opportunities and challenges they face as individuals and members of society, both now and in the future.
cy-gb	O ganlyniad, byddant yn gallu delio’n fwy effeithiol â’r cyﬂeoedd a’r heriau y maent yn eu hwynebu fel unigolion ac aelodau o gymdeithas,nawr ac yn y dyfodol.

en-gb	Critical thinking and problem-solving are at the heart of Science and Technology when analysing problems to develop models, solutions and innovations.
cy-gb	Mae meddwl yn feirniadol a datrys problemau wrth wraidd Gwyddoniaeth a Thechnoleg wrth ddadansoddi problemau i ddatblygu modelau, atebion a datblygiadau arloesol.

en-gb	It helps learners to develop a deeper understanding of the concepts and competencies required to progress.
cy-gb	Mae’n helpu dysgwyr i feithrin dealltwriaeth ddyfnach o’r cysyniadau a’r cymwyseddau sy’n ofynnol er mwyn gwneud cynnydd.

en-gb	Science and Technology provides rich contexts for learners to engage in making reasoned judgements, decisions and conclusions, and to develop their ideas, including in the ﬁeld of computation.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn darparu cyd-destunau cyfoethog i ddysgwyr lunio barn, gwneud penderfyniadau a dod i gasgliadau mewn ffordd resymol, a datblygu eu syniadau, gan gynnwys ym maes cyfriﬁant.

en-gb	Learners will be able to develop their problem-solving skills and personal resilience by learning through failure and feedback from others.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn gallu meithrin eu sgiliau datrys problemau a’u gwydnwch personol drwy ddysgu o fethiannau ac o adborth gan eraill.

en-gb	Learners will develop their self-evaluation through the critical-thinking processes.
cy-gb	Byddant yn meithrin eu sgiliau hunanwerthuso drwy brosesau meddwl yn feirniadol.

en-gb	Planning and organisation are key in scientiﬁc and technological processes.
cy-gb	Mae cynllunio a threfnu yn rhan allweddol o brosesau gwyddonol a thechnolegol.

en-gb	Learners will be able to organise and plan their own projects and ideas, while setting their own goals within distinct requirements.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn gallu trefnu a chynllunio eu prosiectau a’u syniadau eu hunain, gan osod eu nodau eu hunain yn unol â gofynion penodol.

en-gb	They will be able to critically evaluate their progress and results to further improve their ideas and outcomes.
cy-gb	Byddant yn gallu gwerthuso eu cynnydd a’u canlyniadau’n feirniadol er mwyn gwella eu syniadau a’u deilliannau ymhellach.

en-gb	Curiosity and inquisitiveness develop creativity and innovation;
cy-gb	Mae chwilfrydedd a holgarwch yn meithrin creadigrwydd ac arloesi;

en-gb	learners should explore and develop ideas and put them into action.
cy-gb	dylai dysgwyr archwilio a datblygu syniadau, a’u rhoi ar waith.

en-gb	Creative thinking is deﬁned as the thinking that enables learners to apply their imagination to generating ideas, designs, questions and hypotheses, experimenting with alternatives, and evaluating their own and their peers’ ideas, ﬁnal products and processes.
cy-gb	Ystyrir bod meddwl yn greadigol yn galluogi dysgwyr i gymhwyso eu dychymyg er mwyn creu syniadau, dyluniadau, cwestiynau a damcaniaethau, arbroﬁ â dewisiadau amgen, a gwerthuso eu syniadau, eu prosesau a’u cynhyrchion terfynol eu hunain, yn ogystal â rhai eu cyfoedion.

en-gb	These areas are essential to problem-solving and effective design.
cy-gb	Mae’r rhain yn hanfodol er mwyn datrys problemau a chreu dyluniadau effeithiol.

en-gb	Science and Technology enables learners to reﬂect on their own understanding of the world around them.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn galluogi dysgwyr i fyfyrio ar eu dealltwriaeth eu hunain o’r byd o’u cwmpas.

en-gb	Through this they can form clear, strong values which inform achievable life goals, and enable them to develop as effective citizens.
cy-gb	Drwy hyn gallant lunio gwerthoedd clir a chadarn, sy’n llywio nodau bywyd cyraeddadwy, er mwyn iddynt ddatblygu’n ddinasyddion effeithiol.

en-gb	Reﬂecting on scientiﬁc and technological processes can develop personal effectiveness, evaluation of strengths and areas for development, better solutions to problems, and the creation of new innovations.
cy-gb	Gall myfyrio ar brosesau gwyddonol a thechnolegol ddatblygu effeithiolrwydd personol, yn ogystal â’r gallu i werthuso cryfderau a meysydd i’w datblygu, canfod atebion gwell i broblemau, a chreu datblygiadau arloesol newydd.

en-gb	This is a key area for Science and Technology as it is essential for learners to develop an understanding of the real world and contexts for possible employment, as well as life skills.Employers’ need for science and technology-based knowledge and skills remains strong.
cy-gb	Mae hwn yn faes allweddol ar gyfer Gwyddoniaeth a Thechnoleg, a hynny am ei bod yn hollbwysig bod dysgwyr yn meithrin dealltwriaeth o’r byd go iawn a chyd-destunau ar gyfer cyﬂogaeth bosibl, yn ogystal â sgiliau bywyd. Mae’r angen am wybodaeth a sgiliau gwyddonol a thechnolegol yn parhau’n gryf ymhlith cyﬂogwyr.

en-gb	Science and technology are crucial to Wales’ success.
cy-gb	Mae gwyddoniaeth a thechnoleg yn allweddol i lwyddiant Cymru.

en-gb	Knowledge-intensive organisations and highly skilled people make a major contribution towards innovation, economic growth and the quality of our public services.
cy-gb	Mae sefydliadau gwybodaeth-ddwys a phobl fedrus iawn yn gwneud cyfraniad mawr at ddatblygiadau arloesol, twf economaidd ac ansawdd ein gwasanaethau cyhoeddus.

en-gb	While related occupations are generally well paid and rewarding, many experience signiﬁcant ongoing skills shortages and are unable to ﬁnd suitable candidates to ﬁll vacancies.
cy-gb	Er bod galwedigaethau cysylltiedig fel arfer yn talu’n dda ac yn rhoi boddhad, mae yna brinder sgiliau parhaus sylweddol mewn llawer ohonynt, ynghyd â phrinder ymgeiswyr addas i lenwi swyddi gwag.

en-gb	Linking the area of learning and experience to careers and work-related experiences Learners should be encouraged to undertake research and explore the links between Science and Technology and their related career paths.
cy-gb	Cysylltu’r maes dysgu a phroﬁad â gyrfaoedd a phroﬁadau sy’n gysylltiedig â gwaith Dylid annog dysgwyr i ymgymryd â gwaith ymchwil ac i ystyried y cysylltiadau rhwng Gwyddoniaeth a Thechnoleg a’u llwybrau gyrfa cysylltiedig.

en-gb	Both science and technology equip learners with the necessary skills and knowledge to pursue careers related to these disciplines.
cy-gb	Mae gwyddoniaeth a thechnoleg yn rhoi’r sgiliaua’r wybodaeth sydd eu hangen ar ddysgwyr i ddilyn gyrfa sy’n gysylltiedig â’r disgyblaethau hyn.

en-gb	More importantly, the transferable skills which sit at the heart of scientiﬁc and technological understanding contribute to learners’ preparation for professions and jobs that do not yet exist.
cy-gb	Yn bwysicach, mae’r sgiliau trosglwyddadwy sydd wrth wraidd dealltwriaeth wyddonol a thechnolegol yn helpu i baratoi dysgwyr ar gyfer proffesiynau a swyddi nad ydynt yn bodoli eto.

en-gb	The skills developed through Science and Technology are transferable, highly valued and sought after in the wider employment market.
cy-gb	Mae’r sgiliau a feithrinir drwy Wyddoniaeth a Thechnoleg yn drosglwyddadwy ac yn werthfawr iawn, ac mae galw mawr amdanynt yn y farchnad gyﬂogaeth ehangach.

en-gb	These include problem-solving, interpreting data and information, reasoning ability and the ability to think logically.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys datrys problemau, dehongli data a gwybodaeth, y gallu i resymu a’r gallu i feddwl yn rhesymegol.

en-gb	While there isn’t a ‘typical’ science and technology job, traditional stereotypes persist and need to be challenged.
cy-gb	Er nad oes yr un swydd ‘nodweddiadol’ ym maes gwyddoniaeth a thechnoleg, mae’r stereoteipiau traddodiadol yn parhau, ac mae angen eu herio.

en-gb	Females, those with disabilities and those from minority or socially disadvantaged groups are consistently under-represented.
cy-gb	Nid yw merched, pobl ag anableddau na’r rhaisy’n perthyn i grwpiau lleiafrifol neu sy’n wynebu anfantais gymdeithasol yn cael eu cynrychioli’n ddigonol, a hynny’n gyson.

en-gb	With the introduction of careers-related education in primary schools these sorts of stereotypes can be tackled from an early age – an age when they are often formed.
cy-gb	Drwy gyﬂwyno addysg sy’n gysylltiedig â gyrfaoedd mewn ysgolion cynradd gellir mynd i’r afael â’r mathau hyn o stereoteipiau o oedran cynnar – oedran pan fyddant yn aml yn cael eu ffurﬁo.

en-gb	A more diverse workforce with rounded scientiﬁc and technological understanding is not just desirable in terms of equality, but essential to maximising opportunities for all learners and meeting Wales’ economic needs.
cy-gb	Yn ogystal â bod yn ddymunol o ran cydraddoldeb, mae creu gweithlu mwy amrywiol sy’n meddu ar ddealltwriaeth wyddonol a thechnolegol gyﬂawn yn hollbwysig er mwyn sicrhau cynifer o gyﬂeoedd â phosibl i bob dysgwr, yn ogystal â diwallu anghenion economaidd Cymru.

en-gb	Success for a young primary school learner could include:
cy-gb	Gallai llwyddiant i ddysgwr ifanc ysgol gynradd gynnwys:

en-gb	• identifying interests, strengths and skills to make informed post-16 choices
cy-gb	• canfod diddordebau, cryfderau a sgiliau er mwyn gwneud dewisiadau gwybodus ôl-16

en-gb	Learners develop interests, strengths, knowledge, skills and aspirations through their educational experiences within and beyond school.
cy-gb	Mae dysgwyr yn meithrin diddordebau, cryfderau, gwybodaeth, sgiliau a dyheadau drwy eu proﬁadau addysgol yn yr ysgol a thu hwnt.

en-gb	A range of partners support these exciting journeys through co-design and co-delivery and together they shape learners’ decisions about their future and the pathways they follow.
cy-gb	Mae amrywiaeth o bartneriaid ynghlwm â’r teithiau cyffrous hyn drwy gyd-ddylunio a chyd-gyﬂwyno, a, gyda’i gilydd, maent yn llywio penderfyniadau dysgwyr am eu dyfodol a’r llwybrau y byddant yn eu dilyn.

en-gb	Collaboration and access to individuals and employers provide learners with opportunities to learn about work, employment and the skills valued in the workplace.
cy-gb	Mae cydweithredu a’r gallu i gysylltu ag unigolion a chyﬂogwyr yn cynnig cyﬂeoedd i ddysgwyr ddysgu am waith, cyﬂogaeth a’r sgiliau a werthfawrogir yn y gweithle.

en-gb	Learners can use the knowledge and skills gained from taking part in work-related experiences to develop successful enterprise activities.
cy-gb	Gall dysgwyr ddefnyddio’r wybodaeth a’r sgiliau a feithrinir drwy gymryd rhan mewn proﬁadau sy’n gysylltiedig â gwaith i ddatblygu gweithgareddau menter llwyddiannus.

en-gb	These can provide an authentic learning experience which helps them develop as creative, enterprising contributors, forming links to the world of work.
cy-gb	Gall y rhain gynnig proﬁad dysgu dilys sy’n eu helpu i ddatblygu’n gyfranwyr creadigol, blaengar, gan greu cysylltiadau â’r byd gwaith.

en-gb	Effective careers guidance is essential in establishing the most appropriate route for learners’ aspirations, informing them of the wide range of entry points and pathways into further learning and the world of work.
cy-gb	Mae arweiniad gyrfaoedd effeithiol yn hanfodol er mwyn sicrhau’r llwybr mwyaf priodol ar gyfer dyheadau dysgwyr, gan roi gwybod iddynt am yr amrywiaeth eang o bwyntiau mynediad a llwybrau i ddysgu pellach ac i fyd gwaith.

en-gb	Learners should have opportunities to foster entrepreneurial skills and to make them aware of the beneﬁts of setting up an enterprise.
cy-gb	Dylai dysgwyr gael cyﬂeoedd i feithrin sgiliau entrepreneuraidd ac i ddysgu am fanteision sefydlu menter.

en-gb	Science and Technology offers learners the opportunity to study the scientiﬁc basis of relationships and sexuality education.
cy-gb	Mae Gwyddoniaeth a Thechnoleg yn cynnig cyﬂe i ddysgwyr astudio sylfaen wyddonol addysg cydberthynas a rhywioldeb.

en-gb	Opportunities can be strengthened depending on practitioners’ approach.
cy-gb	Gellir atgyfnerthu’r cyﬂeoedd yn unol â dull yr ymarferydd.

en-gb	There are clear links between this area of learning and experience and health and well-being.
cy-gb	Mae yna gysylltiadau clir rhwng y maes dysgu a phroﬁad hwn ac iechyd a lles.

en-gb	Through Science and Technology, learners will understand that the survival of the human race is based on relationships between individuals.
cy-gb	Drwy Wyddoniaeth a Thechnoleg, bydd dysgwyr yn deall bod gallu pobl i oroesi yn seiliedig ar gydberthnasau rhwng unigolion.

en-gb	This interdependency is essential for the continuation of life.
cy-gb	Mae’r rhyngddibyniaeth hon yn hanfodol i barhad bywyd.

en-gb	Children, the elderly, and vulnerable individuals are more dependent on others.
cy-gb	Mae plant, yr henoed, ac unigolion sy’n agored i niwed yn fwy dibynnol ar eraill.

en-gb	Through the study of living things, learners will come to understand that we are all unique, due to genetic variation and environmental inﬂuence.
cy-gb	Drwy astudio pethau byw, bydd dysgwyr yn dod i ddeall bod pob un ohonom yn unigryw, a hynny o ganlyniad i amrywiad genetig a dylanwadau amgylcheddol.

en-gb	Every human has a right to be respected and can contribute to society, regardless of their differences.
cy-gb	Mae gan bawb yr hawl i gael ei barchu ac i gyfrannu at gymdeithas, ni waeth beth fo’u gwahaniaethau.

en-gb	We are all valuable and have a right to be treated with dignity and respect.
cy-gb	Mae pob un ohonom yn werthfawr, ac mae gennym yr hawl i gael ein trin ag urddas a pharch.