en-gb	Non-Domestic Rates – Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief 2025-26
cy-gb	Ardrethi Annomestig – Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch 2025-26

en-gb	Guidance
cy-gb	Canllawiau

en-gb	About this guidance
cy-gb	Disgrifiad o’r canllawiau

en-gb	This guidance is intended to support county and county borough councils (local authorities) in administering the Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief scheme (the relief).
cy-gb	Lluniwyd y canllawiau hyn i helpu cynghorau sir a bwrdeistref sirol (“awdurdodau lleol”) i weinyddu’r cynllun Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch (“y rhyddhad”).

en-gb	On 10 December 2024, the Cabinet Secretary for Finance and Welsh Language announced the continuation of the relief on a temporary basis for 2025-26.
cy-gb	Ar 10 Rhagfyr 2024, cyhoeddodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a’r Gymraeg y byddai'r rhyddhad ardrethi'n cael ei ehangu dros dro ar gyfer 2025-26.

en-gb	This guidance applies to Wales only.
cy-gb	Mae’r canllawiau hyn yn berthnasol i Gymru yn unig.

en-gb	This guidance sets out the criteria which the Welsh Government will use to determine the funding for local authorities for relief provided to retail, leisure and hospitality properties.
cy-gb	Mae’r canllawiau yn gosod y meini prawf y bydd Llywodraeth Cymru yn eu defnyddio i bennu cyllid i awdurdodau lleol ar gyfer rhyddhad ardrethi sy’n cael ei ddarparu i eiddo manwerthu, hamdden a lletygarwch.

en-gb	The guidance does not replace any existing non-domestic rates legislation or any other relief.
cy-gb	Nid yw’r canllawiau yn disodli unrhyw ddeddfwriaeth bresennol ar ardrethi annomestig nac unrhyw fath arall o ryddhad.

en-gb	Billing queries about the relief should be directed to the relevant local authority.
cy-gb	Dylid anfon ymholiadau bilio ynglŷn â'r rhyddhad i'r awdurdod lleol perthnasol.

en-gb	Contact details for local authorities can be found on the Business Wales webpage.
cy-gb	Gellir dod o hyd i fanylion cyswllt yr awdurdodau lleol ar yr Busnes Cymru tudalen we.

en-gb	Enquiries about this guidance should be sent to localtaxationpolicy@gov.wales
cy-gb	Dylid anfon unrhyw ymholiadau ynglŷn â'r canllawiau i: localtaxationpolicy@llyw.cymru

en-gb	The relief is being offered from 1 April 2025 and will be available until 31 March 2026.
cy-gb	Mae’r rhyddhad yn cael ei gynnig o 1 Ebrill 2025 a bydd ar gael tan 31 Mawrth 2026.

en-gb	Introduction
cy-gb	Cyflwyniad

en-gb	This relief is aimed at businesses and other ratepayers in Wales in the retail, leisure and hospitality sectors, for example shops, pubs and restaurants, gyms, performance venues and hotels.
cy-gb	Mae’r rhyddhad hwn wedi’i anelu at fusnesau a threthdalwyr eraill yng Nghymru yn y sectorau manwerthu, hamdden a lletygarwch, er enghraifft siopau, tafarnau a bwytai, campfeydd, lleoliadau perfformio a gwestai.

en-gb	The aim of the relief is to support these sectors to improve their chances of recovery from the economic challenges which have affected them in recent years.
cy-gb	Darperir y rhyddhad fel cymorth ar gyfer y sectorau hyn er mwyn sicrhau bod mwy o obaith ganddynt o adfer o’r heriau economaidd sydd wedi effeithio arnynt dros y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	The Welsh Government will provide grant funding to all 22 local authorities in Wales to deliver the Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief scheme to eligible businesses for 2025-26.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn rhoi cyllid grant i bob un o’r 22 awdurdod lleol yng Nghymru i ddarparu’r Cynllun Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch i fusnesau sy’n gymwys ar gyfer 2025-26.

en-gb	The scheme aims to provide support for eligible occupied properties by offering a discount of 40% on non-domestic rates bills for such properties.
cy-gb	Nod y cynllun yw darparu cymorth i eiddo cymwys sydd wedi’i feddiannu drwy gynnig 40% o ostyngiad ar filiau ardrethi annomestig ar gyfer eiddo o’r fath.

en-gb	The scheme will apply to all eligible businesses, however the relief will be subject to a cap in the amount each business can claim across Wales.
cy-gb	Bydd y cynllun ar gael i bob busnes cymwys, fodd bynnag bydd uchafswm i swm y rhyddhad y caiff busnesau ei hawlio ar draws Cymru.

en-gb	The total amount of relief available is £110,000 across all properties occupied by the same business.
cy-gb	Cyfanswm y rhyddhad sydd ar gael yw £110,000 ar draws yr holl eiddo sy’n cael eu defnyddio gan yr un busnes.

en-gb	All businesses are required to make a declaration when applying to individual local authorities, confirming that the amount of relief they are seeking across Wales does not exceed this cap.
cy-gb	Mae angen i bob busnes ddatgan, wrth wneud cais i awdurdodau lleol unigol, eu bod yn cadarnhau nad yw swm y rhyddhad y maent yn gwneud cais amdano ar draws Cymru yn fwy na’r uchafswm hwn.

en-gb	An example declaration form is at Annex 1 for local authorities to utilise when developing their own forms to publish and issue to businesses.
cy-gb	Mae enghraifft o ffurflen ddatganiad wedi’i hamgáu yn Atodiad 1 i awdurdodau lleol ei defnyddio wrth ddatblygu eu ffurflenni eu hunain i’w cyhoeddi a’u cyflwyno i fusnesau.

en-gb	This document provides guidance on the operation and delivery of the scheme.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn darparu canllawiau ynghylch rhoi’r cynllun hwn ar waith a’i gyflwyno.

en-gb	Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief - How will the relief be provided?
cy-gb	Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch - Sut bydd y rhyddhad yn cael ei ddarparu?

en-gb	As this is a temporary measure, we are providing the relief by reimbursing local authorities that use their discretionary relief powers under section 47 of the Local Government Finance Act 1988.
cy-gb	Gan mai mesur dros dro yw hwn, rydym yn darparu’r rhyddhad drwy roi ad-daliad i awdurdodau lleol sy’n defnyddio’u pwerau rhyddhad ardrethi yn ôl disgresiwn o dan adran 47 o Ddeddf Cyllid Llywodraeth Leol 1988.

en-gb	It will be for individual local authorities to adopt a scheme and decide in each individual case when to grant relief under section 47.
cy-gb	Yr awdurdodau lleol unigol eu hunain fydd yn mabwysiadu cynllun ac yn penderfynu ym mhob achos a ddylid caniatáu’r rhyddhad o dan adran 47.

en-gb	The Welsh Government will reimburse local authorities for the relief that is provided in line with this guidance via a grant under section 31 of the Local Government Act 2003 and section 58A of the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn rhoi ad-daliad i’r awdurdodau lleol am y rhyddhad sy’n cael ei ddarparu yn unol â’r canllawiau hyn drwy grant o dan adran 31 o Ddeddf Llywodraeth Leol 2003 ac adran 58A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	How will the scheme be administered?
cy-gb	Sut bydd y cynllun yn cael ei weinyddu?

en-gb	It will be for local authorities to determine how they wish to administer the scheme to maximise take-up and minimise the administrative burden for ratepayers and for local authority staff.
cy-gb	Yr awdurdodau lleol eu hunain fydd yn penderfynu sut i weinyddu'r cynllun er mwyn sicrhau bod cymaint â phosib yn cymryd rhan a bod cyn lleied â phosib o faich gweinyddol ar dalwyr ardrethi a staff yr awdurdod lleol.

en-gb	Local authorities are responsible for providing businesses with clear and accessible information on the details and administration of the scheme.
cy-gb	Mae awdurdodau lleol yn gyfrifol am ddarparu gwybodaeth glir a hygyrch i fusnesau ynghylch manylion a gweinyddiaeth y cynllun.

en-gb	Which properties will benefit from relief?
cy-gb	Pa eiddo fydd yn gallu manteisio ar y rhyddhad?

en-gb	Properties that will benefit from this relief will be occupied retail, leisure and hospitality properties – such as shops, pubs and restaurants, gyms, performance venues and hotels across Wales.
cy-gb	Yr eiddo a fydd yn gallu manteisio ar y rhyddhad hwn fydd eiddo manwerthu, hamdden a lletygarwch – fel siopau, tafarnau a bwytai, campfeydd, lleoliadau perfformio a gwestai ledled Cymru.

en-gb	More detailed eligibility criteria and exceptions to the relief are set out below.
cy-gb	Ceir rhagor o fanylion am y meini prawf cymhwysedd a'r eithriadau i'r rhyddhad isod.

en-gb	Relief should be granted to each eligible business as a reduction to its rates bill based on occupation between 1 April 2025 and 31 March 2026.
cy-gb	Dylai’r rhyddhad gael ei roi i bob busnes cymwys fel gostyngiad yn ei fil ardrethi yn seiliedig ar feddiannaeth rhwng 1 Ebrill 2025 a 31 Mawrth 2026.

en-gb	It is intended that, for the purposes of this scheme, retail properties such as ‘shops, restaurants, cafes and drinking establishments’ will mean the following (subject to the other criteria in this guidance).
cy-gb	At ddibenion y cynllun hwn, bydd eiddo manwerthu fel "siopau, bwytai, caffis a llefydd sy'n gwerthu diod" yn golygu fel a ganlyn (yn ddarostyngedig i feini prawf eraill yn y canllawiau).

en-gb	Hereditaments that are being used for the sale of goods to visiting members of the public
cy-gb	Hereditamentau sy'n cael eu defnyddio i werthu nwyddau i aelodau o'r cyhoedd sy'n ymweld â nhw

en-gb	Shops (such as florists, bakers, butchers, grocers, greengrocers, jewellers, stationers, off-licences, newsagents, hardware stores, supermarkets, etc)
cy-gb	Siopau (fel siop flodau, siop fara, cigydd, groser, siop ffrwythau a llysiau, gemydd, siop bapur ysgrifennu, siop drwyddedig, siop bapur newydd, siop caledwedd, archfarchnad ac ati)

en-gb	Charity shops
cy-gb	Siopau elusen

en-gb	Opticians
cy-gb	Optegydd

en-gb	Pharmacies
cy-gb	Fferyllfeydd

en-gb	Post offices
cy-gb	Swyddfeydd post

en-gb	Furnishing shops or display rooms (such as carpet shops, double-glazing, garage doors)
cy-gb	Siopau dodrefn neu ystafelloedd arddangos (fel siopau carpedi, gwydr dwbl, drysau garej)

en-gb	Car or caravan showrooms
cy-gb	Ystafelloedd arddangos ceir neu garafannau

en-gb	Second hand car lots
cy-gb	Canolfannau gwerthu ceir ail law

en-gb	Markets
cy-gb	Marchnadoedd

en-gb	Petrol stations
cy-gb	Gorsafoedd petrol

en-gb	Garden centres
cy-gb	Canolfannau garddio

en-gb	Art galleries (where art is for sale or hire)
cy-gb	Orielau celf (lle mae modd prynu neu logi gwaith celf)

en-gb	Hereditaments that are being used for the provision of the following services to visiting members of the public
cy-gb	Hereditamentau sy'n cael eu defnyddio i ddarparu'r gwasanaethau canlynol i aelodau o'r cyhoedd sy'n ymweld â nhw

en-gb	Hair and beauty services
cy-gb	Gwasanaethau trin gwallt a harddwch

en-gb	Shoe repairs or key cutting
cy-gb	Trwsio esgidiau/torri allweddi

en-gb	Travel agents
cy-gb	Asiantaethau teithio

en-gb	Ticket offices (e.g. for theatre)
cy-gb	Swyddfeydd tocynnau (ee ar gyfer y theatr)

en-gb	Dry cleaners
cy-gb	Gwasanaethau sychlanhau

en-gb	Launderettes
cy-gb	Golchdai

en-gb	PC, TV or domestic appliance repair
cy-gb	Trwsio cyfrifiaduron, setiau teledu neu gyfarpar domestig

en-gb	Funeral directors
cy-gb	Trefnwyr angladdau

en-gb	Photo processing
cy-gb	Prosesu lluniau

en-gb	DVD or video rentals
cy-gb	Llogi DVD neu fideo

en-gb	Tool hire
cy-gb	Llogi offer

en-gb	Car hire
cy-gb	Llogi ceir

en-gb	Estate and letting agents
cy-gb	Swyddfeydd gwerthu a gosod tai

en-gb	Hereditaments that are being used for the sale of food and / or drink to visiting members of the public
cy-gb	Hereditamentau sy'n cael eu defnyddio i werthu bwyd a/neu ddiod i aelodau o'r cyhoedd sy'n ymweld â nhw

en-gb	Restaurants
cy-gb	Bwytai

en-gb	Drive-through or drive-in restaurants
cy-gb	Bwytai archebu o’r car

en-gb	Takeaways
cy-gb	Siopau tecawê

en-gb	Sandwich shops
cy-gb	Siopau brechdanau

en-gb	Cafés
cy-gb	Caffis

en-gb	Coffee shops
cy-gb	Siopau coffi

en-gb	Pubs
cy-gb	Tafarnau

en-gb	Bars or Wine Bars
cy-gb	Bariau neu fariau gwin

en-gb	We consider assembly and leisure to mean the following:
cy-gb	Rydym yn ystyried bod ymgynnull a hamdden yn golygu’r canlynol.

en-gb	Hereditaments that are being used for the provision of sport, leisure and facilities to visiting members of the public (including for the viewing of such activities) and for the assembly of visiting members of the public
cy-gb	Hereditamentau sy'n cael eu defnyddio i ddarparu chwaraeon, hamdden a chyfleusterau i aelodau o’r cyhoedd sy’n ymweld â nhw (gan gynnwys i wylio gweithgareddau o’r fath) ac i ymgynnull aelodau o’r cyhoedd sy’n ymweld â nhw

en-gb	Sports grounds and clubs
cy-gb	Meysydd a chlybiau chwaraeon

en-gb	Sport and leisure facilities
cy-gb	Cyfleusterau chwaraeon a hamdden

en-gb	Gyms
cy-gb	Campfeydd

en-gb	Tourist attractions
cy-gb	Atyniadau twristaidd

en-gb	Museums and art galleries
cy-gb	Amgueddfeydd ac orielau celf

en-gb	Stately homes and historic houses
cy-gb	Plastai a thai hanesyddol

en-gb	Theatres
cy-gb	Theatrau

en-gb	Live Music Venues
cy-gb	Lleoliadau cerddoriaeth fyw

en-gb	Cinemas
cy-gb	Sinemâu

en-gb	Nightclubs
cy-gb	Clybiau nos

en-gb	Hereditaments that are being used for the assembly of visiting members of the public
cy-gb	Hereditamentau sy'n cael eu defnyddio i ymgynnull aelodau o’r cyhoedd sy’n ymweld â nhw

en-gb	Public halls
cy-gb	Neuaddau cyhoeddus

en-gb	Clubhouses, clubs and institutions
cy-gb	Tai clybiau, clybiau a sefydliadau

en-gb	We consider hotels, guest and boarding premises, and self-catering accommodation to mean the following.
cy-gb	Rydym yn ystyried bod gwestai, eiddo llety a phreswyl a llety hunanarlwyo yn golygu’r canlynol:

en-gb	Hereditaments where the non-domestic part is being used for the provision of living accommodation as a business
cy-gb	Hereditamentau lle mae’r rhan annomestig yn cael ei defnyddio i ddarparu llety preswyl fel busnes

en-gb	Hotels, Guest and Boarding Houses
cy-gb	Gwestai, tai llety a thai preswyl

en-gb	Holiday homes
cy-gb	Cartrefi gwyliau

en-gb	Caravan parks and sites
cy-gb	Parciau a safleoedd carafannau

en-gb	Retrospective relief
cy-gb	Rhyddhad ôl-weithredol

en-gb	Applications must be made to local authorities by 31 March 2026 for ratepayers to be eligible for relief in 2025-26.
cy-gb	I fod yn gymwys am ryddhad yn 2025-26, rhaid i drethdalwyr wneud ceisiadau i’r awdurdodau lleol erbyn 31 Mawrth 2026.

en-gb	New awards of relief may not be made retrospectively for previous financial years under the terms of the scheme, unless the local authority determines that the ratepayer could not reasonably have been expected to apply in the relevant year.
cy-gb	Ni cheir gwneud dyfarniadau rhyddhad newydd yn ôl-weithredol ar gyfer blynyddoedd ariannol blaenorol o dan delerau'r cynllun, oni bai bod yr awdurdod lleol yn penderfynu na ellid bod wedi disgwyl yn rhesymol i’r talwr ardrethi wneud cais yn y flwyddyn berthnasol.

en-gb	Whilst the broad powers of local authorities enable discretionary relief to be retrospectively awarded, funding for any such awards is only covered by the terms of the funding agreement for the current year if the condition for a retrospective application has been met.
cy-gb	Er bod pwerau eang awdurdodau lleol yn golygu ei bod yn bosibl i ryddhad yn ôl disgresiwn gael ei ddyfarnu yn ôl-weithredol, nid yw cyllid ar gyfer unrhyw ddyfarniadau o'r fath ond yn dod o dan delerau'r cytundeb cyllido ar gyfer y flwyddyn gyfredol os yw’r amod ar gyfer cais ôl-weithredol wedi’i fodloni.

en-gb	Retrospective adjustments may otherwise only be made where relief has already been awarded under the terms of the scheme in the relevant year and the ratepayer’s liability is subsequently revised as a consequence of a change in circumstances (e.g. a change of rateable value).
cy-gb	Fel arall, ni ellir ond gwneud addasiadau yn ôl-weithredol os oes rhyddhad eisoes wedi'i ddyfarnu o dan delerau'r cynllun yn y flwyddyn berthnasol a bod atebolrwydd y trethdalwr yn cael ei ddiwygio yn dilyn hynny, o ganlyniad i newid mewn amgylchiadau (e.e. newid mewn gwerth ardrethol).

en-gb	Other considerations
cy-gb	Ystyriaethau eraill

en-gb	To qualify for the relief, the hereditament should be wholly or mainly used for the qualifying purposes.
cy-gb	Er mwyn gallu manteisio ar y rhyddhad, dylai'r hereditament gael ei ddefnyddio'n bennaf neu'n gyfan gwbl at y dibenion cymwys.

en-gb	In a similar way to other reliefs, this is a test on use rather than occupation.
cy-gb	Yn debyg i fathau eraill o ryddhad, yr hyn sy'n digwydd yn yr eiddo sy'n bwysig yn hytrach na'r ffaith ei fod yn cael ei ddefnyddio.

en-gb	Therefore, hereditaments that are occupied, but not wholly or mainly used for the qualifying purpose, will not qualify for the relief.
cy-gb	Felly, os yw hereditamentau yn cael eu defnyddio, ond nid yn bennaf neu'n gyfan gwbl ar gyfer y pwrpas cymwys, ni fyddant yn gymwys i gael y rhyddhad.

en-gb	For the avoidance of doubt, hereditaments which closed temporarily due to the government’s advice on Covid-19 should be treated as occupied for the purposes of this relief.
cy-gb	I osgoi amheuaeth, dylid ystyried bod hereditamentau a gaeodd dros dro oherwydd cyngor y Llywodraeth ar COVID-19 yn hereditamentau sydd wedi’u meddiannu at ddibenion y rhyddhad hwn.

en-gb	The above list is not intended to be exhaustive as it would be impossible to list all the many and varied retail, leisure and hospitality uses that exist.
cy-gb	Nid oes bwriad i'r rhestr uchod fod yn un gwbl drylwyr, gan y byddai'n amhosibl rhestru'r holl ddefnyddiau manwerthu, hamdden a lletygarwch amrywiol sy'n bodoli.

en-gb	There will also be mixed uses.
cy-gb	Hefyd bydd rhai enghreifftiau'n codi o ddefnydd cymysg.

en-gb	However, it is intended to be a guide for local authorities as to the types of uses that the Welsh Government considers for this purpose to be eligible for relief.
cy-gb	Fodd bynnag, y bwriad yw rhoi arweiniad i'r awdurdodau lleol ynghylch y mathau o ddefnydd sy'n gymwys am y rhyddhad ym marn Llywodraeth Cymru at y diben hwn.

en-gb	Local authorities should determine for themselves whether particular properties not listed are broadly similar in nature to those above and, if so, to consider them eligible for the relief.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol benderfynu dros eu hunain a yw eiddo penodol nad yw ar y rhestr yn gyffredinol debyg o ran natur i'r uchod. Os felly dylid ei ystyried yn gymwys ar gyfer y cynllun.

en-gb	Conversely, properties that are not broadly similar in nature to those listed above should not be eligible for the relief.
cy-gb	Yn yr un modd, os nad yw eiddo yn debyg yn gyffredinol i'r rhai ar y rhestr uchod, ni ddylai fod yn gymwys ar gyfer y cynllun.

en-gb	The grant of the relief is discretionary.
cy-gb	Mae’r rhyddhad ardrethi yn cael ei roi yn ôl disgresiwn.

en-gb	Should local authorities decide to exercise their discretion not to apply the relief to eligible businesses, they may wish to consider taking their own legal advice upon any potential consequential legal issues which might arise from such a decision and on a case by case basis.
cy-gb	Os yw awdurdodau lleol yn penderfynu defnyddio’u disgresiwn i beidio â chaniatáu rhyddhad i fusnesau cymwys, efallai y byddent yn dymuno ceisio cyngor cyfreithiol ar gyfer unrhyw faterion cyfreithiol a allai godi o ganlyniad i benderfyniad o’r fath, fesul achos.

en-gb	Businesses may view that they have not faced substantial impacts from the recent economic pressures and as such may be inclined to not apply for the relief.
cy-gb	Efallai y bydd busnesau o’r farn eu bod wedi gallu parhau i fasnachu ar lefel sylweddol yn ystod y cyfyngiadau Coronafeirws, ac felly efallai na fyddent yn dymuno gwneud cais am y rhyddhad.

en-gb	Types of hereditaments that are not considered to be eligible for Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief
cy-gb	Y mathau o hereditamentau nad ydynt yn cael eu hystyried yn gymwys i gael Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch

en-gb	The following list sets out the types of uses that the Welsh Government does not consider to be retail, leisure or hospitality use for the purpose of this relief and which would not be deemed eligible for the relief.
cy-gb	Mae'r rhestr ganlynol yn nodi'r mathau o ddefnydd nad ydynt yn cael eu hystyried gan Lywodraeth Cymru fel defnydd manwerthu, hamdden neu letygarwch at ddiben y cynllun hwn, ac na fyddai'n gymwys i gael y rhyddhad.

en-gb	However, it will be for local authorities to determine if hereditaments are similar in nature to those listed and if they would not be eligible for relief under the scheme.
cy-gb	Fodd bynnag, yr awdurdodau lleol eu hunain fydd yn penderfynu a yw hereditamentau yn debyg o ran natur i'r rhai sy'n cael eu rhestru ac os na fyddent yn gymwys i gael y rhyddhad o dan y cynllun.

en-gb	Hereditaments that are being used wholly or mainly for the provision of the following services to visiting members of the public
cy-gb	Hereditamentau sy'n cael eu defnyddio'n gyfan gwbl neu'n bennaf i ddarparu'r gwasanaethau canlynol i aelodau o'r cyhoedd sy'n ymweld â nhw

en-gb	Financial services (eg banks, building societies, cash points, ATMs, bureaux de change, payday lenders, betting shops, pawnbrokers)
cy-gb	Gwasanaethau ariannol (ee banciau, cymdeithasau adeiladu, peiriannau arian parod, bureaux de change, benthycwyr diwrnod cyflog, siopau betio, gwystlyddion)

en-gb	Medical services (eg vets, dentists, doctors, osteopaths, chiropractors)
cy-gb	Gwasanaethau meddygol (ee milfeddygon, deintyddion, meddygon, osteopathiaid, ceiropractyddion)

en-gb	Professional services (eg solicitors, accountants, insurance agents, financial advisers, tutors)
cy-gb	Gwasanaethau proffesiynol (ee cyfreithwyr, cyfrifwyr, asiantaethau yswiriant, ymgynghorwyr ariannol, tiwtoriaid)

en-gb	Post Office sorting offices
cy-gb	Swyddfeydd dosbarthu Swyddfa’r Post

en-gb	Day nurseries
cy-gb	Meithrinfeydd dydd

en-gb	Kennels and catteries
cy-gb	Llety cŵn a chathod

en-gb	Casinos and gambling clubs
cy-gb	Clybiau casino a gamblo

en-gb	Show homes and marketing suites
cy-gb	Cartrefi arddangos ac ystafelloedd marchnata

en-gb	Employment agencies
cy-gb	Asiantaethau cyflogaeth

en-gb	Hereditaments that are not reasonably accessible to visiting members of the public
cy-gb	Hereditamentau nad ydynt yn rhesymol hygyrch i aelodau o’r cyhoedd sy’n ymweld â nhw

en-gb	If a hereditament is not usually reasonably accessible to visiting members of the public, it will be ineligible for relief under the scheme, even if there is ancillary use of the hereditament that might be considered to fall within the descriptions listed under Which properties will benefit from the relief?
cy-gb	Os nad yw hereditamentau fel arfer yn rhesymol hygyrch i aelodau o'r cyhoedd sy'n ymweld â nhw, ni fyddant yn gymwys i gael rhyddhad o dan y cynllun, hyd yn oed os oes defnydd atodol o'r hereditament y gellid ystyried ei fod yn syrthio o dan y disgrifiadau yn Pa eiddo fydd yn gallu manteisio ar y rhyddhad?

en-gb	Hereditaments that are not occupied
cy-gb	Hereditamentau gwag

en-gb	Properties that are not occupied on 1 April 2025 should be excluded from this relief.
cy-gb	Dylai pob eiddo sy'n wag ar 1 Ebrill 2025 gael ei eithrio rhag y rhyddhad hwn.

en-gb	However, under the mandatory Empty Property Rates Relief scheme, empty properties will receive a 100% reduction in rates for the first three months (and in certain cases, six months) of being empty.
cy-gb	Fodd bynnag, o dan y cynllun Rhyddhad Eiddo Gwag gorfodol, bydd eiddo gwag yn derbyn gostyngiad o 100% yn ei ardrethi ar gyfer y tri mis cyntaf (ac mewn rhai achosion y chwe mis cyntaf) o fod yn wag.

en-gb	Hereditaments that are owned, rented or managed by a local authority
cy-gb	Hereditamentau sy’n eiddo i awdurdod lleol neu sy’n cael eu rhentu neu eu rheoli ganddo

en-gb	Hereditaments owned, rented or managed by a local authority, such as visitor centres, tourist information shops and council-run coffee shops or gift shops attached to historic buildings, are exempt from this scheme.
cy-gb	Mae hereditamentau sy’n eiddo i awdurdod lleol neu sy’n cael eu rhentu neu eu rheoli ganddo, er enghraifft canolfannau ymwelwyr, siopau gwybodaeth i dwristiaid a siopau coffi neu siopau rhoddion sy’n rhan o adeiladau hanesyddol ac yn cael eu rhedeg gan awdurdodau lleol, yn esempt o’r cynllun hwn.

en-gb	How much relief will be available?
cy-gb	Faint o ryddhad sydd ar gael?

en-gb	The total amount of government funded relief available for each property under this scheme for 2025-26 is 40% of the relevant bill.
cy-gb	Cyfanswm y rhyddhad a ariennir gan y Llywodraeth sydd ar gael i bob eiddo o dan y cynllun hwn ar gyfer 2025-26 yw 40% o’r bil perthnasol.

en-gb	This is subject to a cap of £110,000 per business across all their properties in Wales.
cy-gb	Mae hyn yn amodol ar uchafswm o £110,000 i bob busnes ar draws eu holl eiddo yng Nghymru.

en-gb	The relief should be applied to the net bill remaining after mandatory reliefs (including discretionary elements that are fully or partly local authority funded) and other discretionary reliefs funded by section 31 grants have been applied (excluding those where local authorities have used their wider discretionary relief powers introduced by the Localism Act 2011, which are not funded by section 31 grants).
cy-gb	Dylid cymhwyso’r rhyddhad i’r bil net sy’n weddill ar ôl gweithredu unrhyw ryddhad gorfodol (gan gynnwys elfennau yn ôl disgresiwn a ariennir yn llawn neu’n rhannol gan yr awdurdod lleol) ac unrhyw ryddhad arall yn ôl disgresiwn a ariennir gan grantiau adran 31 (ac eithrio’r rhai pan fo awdurdodau lleol wedi defnyddio eu pwerau rhyddhad ehangach yn ôl disgresiwn a gyflwynwyd gan Ddeddf Lleoliaeth 2011, nad ariennir gan grantiau adran 31).

en-gb	The reliefs to be applied before Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief include categories of discretionary relief available prior to the Localism Act 2011 (eg rates relief for charities, community amateur sports clubs, non-profit organisations, hardship, empty properties).
cy-gb	Mae’r mathau o ryddhad y dylid eu cymhwyso cyn y Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch yn cynnwys categorïau o ryddhad yn ôl disgresiwn a oedd ar gael cyn Deddf Lleoliaeth 2011 (e.e. rhyddhad ardrethi ar gyfer elusennau, clybiau chwaraeon amatur cymunedol, sefydliadau nid-er-elw, caledi, eiddo gwag).

en-gb	Local authorities may use their wider discretionary powers to offer further discounts outside this scheme or additional relief to hereditaments within the scheme.
cy-gb	Caiff awdurdodau lleol ddefnyddio eu pwerau ehangach yn ôl disgresiwn i gynnig gostyngiadau pellach y tu allan i’r cynllun hwn neu ryddhad ychwanegol i hereditamentau o fewn y cynllun.

en-gb	Where a local authority applies a locally funded relief under section 47 of the Local Government Finance Act 1988, this should be applied after the Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief.
cy-gb	Pan fo awdurdod lleol yn cymhwyso rhyddhad a ariennir yn lleol o dan adran 47 o Ddeddf Cyllid Llywodraeth Leol 1998, dylid ei gymhwyso ar ôl y Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch.

en-gb	The eligibility for the relief and the relief itself will be assessed and calculated on a daily basis.
cy-gb	Bydd cymhwysedd ar gyfer y cynllun rhyddhad ardrethi a’r rhyddhad ei hun yn cael ei asesu a’i gyfrifo ar sail ddyddiol.

en-gb	The following formula should be used to determine the amount of relief to be granted for a particular hereditament in the financial year.
cy-gb	Dylid defnyddio’r fformiwla ganlynol wrth benderfynu ar swm y rhyddhad ardrethi i’w ganiatáu ar gyfer hereditament penodol yn ystod blwyddyn ariannol:

en-gb	Amount of relief to be granted = V x 0.4, where
cy-gb	Swm y rhyddhad i’w ganiatáu = V x 0.4, lle

en-gb	V is the daily charge for the hereditament for the chargeable day after the application of any mandatory relief and any other discretionary reliefs (excluding those where local authorities have used their discretionary relief powers introduced by the Localism Act 2011, which are not funded by section 31 grants).
cy-gb	V yw’r tâl dyddiol am yr hereditament ar gyfer y diwrnod trethadwy ar ôl gweithredu unrhyw ryddhad gorfodol ac unrhyw ryddhad arall yn ôl disgresiwn (ac eithrio’r rhai pan fo awdurdodau lleol wedi defnyddio eu pwerau rhyddhad yn ôl disgresiwn a gyflwynwyd gan Ddeddf Lleoliaeth 2011, nad ariennir gan grantiau adran 31).

en-gb	This should be calculated ignoring any prior-year adjustments in liabilities which fall to be liable on the day.
cy-gb	Dylid cyfrifo hyn gan anwybyddu unrhyw addasiadau blwyddyn flaenorol i’r atebolrwydd sy'n syrthio ar y diwrnod.

en-gb	Businesses that occupy more than one property will be entitled to Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief for each of their eligible properties, within the cap of £110,000 per business across Wales.
cy-gb	Bydd busnesau sy'n defnyddio mwy nag un eiddo yn gallu cael Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch ar gyfer pob eiddo cymwys, o fewn uchafswm o £110,000 i bob busnes ar draws Cymru.

en-gb	A business with a single property with a remaining liability (after reliefs) greater than £275,000 can use the entire allocation of relief.
cy-gb	Gall busnes gydag un eiddo a rhwymedigaeth o fwy na £275,000 yn weddill (ar ôl unrhyw ryddhad) ddefnyddio dyraniad cyfan y rhyddhad.

en-gb	No other properties owned by that business will be eligible for the scheme.
cy-gb	Ni fydd unrhyw fusnesau eraill sy’n eiddo i’r busnes hwnnw yn gymwys o dan y cynllun.

en-gb	Retail, leisure and hospitality properties which are excluded from Small Business Rates Relief due to the multiple occupation rule are eligible for this relief scheme, subject to the cap being applied.
cy-gb	Mae eiddo manwerthu, hamdden a lletygarwch sydd wedi’i eithrio o’r Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach oherwydd y rheolau amlfeddiannaeth yn gymwys am y cynllun rhyddhad hwn, o fewn yr uchafswm.

en-gb	Changes to existing hereditaments, including change in occupier
cy-gb	Newidiadau i hereditamentau presennol, gan gynnwys newid meddiant

en-gb	Empty properties becoming occupied after 1 April 2025 will qualify for this relief from the time of occupation.
cy-gb	Bydd eiddo gwag sy'n dechrau cael ei ddefnyddio ar ôl 1 Ebrill 2025 yn gymwys i gael y rhyddhad hwn o ddyddiad ei feddiannu.

en-gb	If there is a change in occupier part way through the financial year, after relief has already been provided to the hereditament, the new occupier will qualify for the relief if they operate in the retail, leisure or hospitality sectors, on a pro-rata basis.
cy-gb	Os oes newid meddiant yn ystod y flwyddyn ariannol, ar ôl i'r rhyddhad gael ei ddarparu i'r hereditament, bydd y meddiannydd newydd yn gymwys i dderbyn y rhyddhad ar sail pro-rata os ydynt yn gweithredu yn y sectorau manwerthu, hamdden neu letygarwch.

en-gb	This will be calculated based on the remaining days of occupation using the formula used in the section titled How much relief will be available?
cy-gb	Bydd hyn yn cael ei gyfrifo yn seiliedig ar weddill y dyddiau meddiannu gan ddefnyddio’r fformiwla yn yr adran Faint o ryddhad sydd ar gael?

en-gb	The discount should be applied on a day-to-day basis using the formula set out above.
cy-gb	Dylid gweithredu’r gostyngiad yn ddyddiol gan ddefnyddio’r fformiwla a nodir uchod.

en-gb	A new hereditament created as a result of a split or merger during the financial year, or where there is a change of use, should be considered afresh for the discount on that day.
cy-gb	Dylai hereditament a grëwyd o ganlyniad i raniad neu uniad yn ystod y flwyddyn ariannol, neu pan fo newid defnydd wedi bod, gael ei ystyried o’r newydd ar gyfer y gostyngiad ar y diwrnod hwnnw.

en-gb	The cash cap and subsidy control
cy-gb	Y terfyn arian parod a rheoli cymorthdaliadau

en-gb	No ratepayer can, in any circumstances, exceed the £110,000 cash cap across all of their hereditaments in Wales.
cy-gb	Ni chaiff talwr ardrethi, o dan unrhyw amgylchiadau, fynd y tu hwnt i’r terfyn arian parod, sef £110,000, ar draws eu holl hereditamentau yng Nghymru.

en-gb	Where a ratepayer has a qualifying connection with another ratepayer, those ratepayers should be considered as one ratepayer for the purposes of the cash caps.
cy-gb	Pan fo gan dalwr ardrethi gysylltiad cymwys â thalwr ardrethi arall, dylid ystyried y talwyr ardrethi hynny fel un talwr ardrethi at ddibenion y terfynau arian parod.

en-gb	A ratepayer shall be treated as having a qualifying connection with another where:
cy-gb	Ystyrir bod gan dalwr ardrethi gysylltiad cymwys ag un arall yn yr achosion isod:

en-gb	both ratepayers are companies and one is a subsidiary of the other, or both are subsidiaries of the same company; or
cy-gb	mae’r ddau dalwr ardrethi yn gwmnïau ac mae un yn is-gwmni i’r un arall, neu mae’r ddau’n is-gwmnïau i’r un cwmni; neu

en-gb	only one ratepayer is a company and the other ratepayer has such an interest in that company as would, if the other ratepayer were a company, result in its being the holding company of the other.
cy-gb	dim ond un talwr ardrethi sy’n gwmni ac mae gan y talwr ardrethi arall y fath fuddiant yn y cwmni hwnnw a fyddai’n golygu mai ef fyddai cwmni daliannol yr un arall, pe bai’r talwr ardrethi arall yn gwmni.

en-gb	As of 4 January 2023, the new UK subsidy control regime commenced with the coming into force of the Subsidy Control Act 2022.
cy-gb	Dechreuodd cyfundrefn rheoli cymorthdaliadau newydd y DU ar 4 Ionawr 2023, pan ddaeth Deddf Rheoli Cymorthdaliadau 2022 i rym.

en-gb	The Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief scheme is likely to be a subsidy under the new regime.
cy-gb	Mae’r Cynllun Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch yn debygol o fod yn gymhorthdal o dan y gyfundrefn newydd.

en-gb	Any relief provided by local authorities under this scheme will need to comply with the UK’s domestic and international subsidy control obligations.
cy-gb	Bydd angen i unrhyw ryddhad a ddarperir gan awdurdodau lleol o dan y cynllun hwn gydymffurfio â rhwymedigaethau rheoli cymorthdaliadau domestig a rhyngwladol y DU.

en-gb	To the extent that a local authority is seeking to provide relief that falls below the Minimal Financial Assistance (MFA) thresholds, the Subsidy Control Act 2022 allows an economic actor (eg a holding company and its subsidiaries) to receive up to £315,000 in a 3-year period (consisting of the 2025-26 year and the two previous financial years).
cy-gb	I’r graddau y mae awdurdod lleol yn bwriadu darparu rhyddhad sydd o dan y trothwyon Cymorth Ariannol Lleiaf (MFA), mae Deddf Rheoli Cymorthdaliadau 2022 yn caniatáu i gyfranogwr economaidd (ee cwmni daliannol a’i is-gwmnïau) dderbyn hyd at £315,000 mewn cyfnod o 3 blynedd (sef blwyddyn 2025-26 a’r ddwy flwyddyn ariannol flaenorol).

en-gb	Local authorities should ask the ratepayers, on a self-assessment basis, to declare as part of their application for RLHRR that they are not in breach of the cash cap or MFA limit.
cy-gb	Dylai awdurdodau lleol ofyn i’r talwyr ardrethi, ar sail hunanasesu, ddatgan fel rhan o’u cais am Ryddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch nad ydynt yn mynd y tu hwnt i’r terfyn arian parod na’r terfyn MFA.

en-gb	It is the responsibility of the local authority to comply with all relevant subsidy control provisions, including MFA procedure and transparency requirements.
cy-gb	Cyfrifoldeb yr awdurdod lleol yw cydymffurfio â’r holl ddarpariaethau rheoli cymorthdaliadau perthnasol, gan gynnwys gofynion MFA o ran gweithdrefnau a thryloywder.

en-gb	More information is available in the UK statutory subsidy control guidance from the UK Government.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth ar gael yn y canllawiau statudol ar reoli cymorthdaliadau gan Lywodraeth y DU.

en-gb	For further advice, the Subsidy Control Unit at the Welsh Government can be contacted at:
cy-gb	I gael cyngor pellach, cysylltwch â’r Uned Rheoli Cymorthdaliadau yn Llywodraeth Cymru drwy’r manylion isod:

en-gb	Subsidy Control Unit  Welsh Government Cathays Park Cardiff CF10 3NQ Email:
cy-gb	Yr Uned Rheoli Cymorthdaliadau  Llywodraeth Cymru Parc Cathays  Caerdydd CF10 3NQ E-bost:

en-gb	SubsidyControlUnit@gov.wales
cy-gb	YrUnedRheoliCymorthdaliadau@llyw.cymru

en-gb	Applying for the relief
cy-gb	Gwneud cais am y rhyddhad

en-gb	All applications for the relief should be made to the relevant local authority.
cy-gb	Dylid anfon pob cais am ryddhad ardrethi i'r awdurdod lleol perthnasol.

en-gb	Links to local authority application forms can be found on the Business Wales webpage after the scheme launches on 1 April 2025.
cy-gb	Gellir dod o hyd i ddolenni at ffurflenni cais yr awdurdodau lleol ar yr Busnes Cymru tudalen we ar ôl i'r cynllun gael ei lansio ar 1 Ebrill 2025.

en-gb	Application form template for local authorities
cy-gb	Templed ffurflen gais ar gyfer awdurdodau lleol

en-gb	Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief Scheme 2025-26
cy-gb	Cynllun Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch 2025-26

en-gb	Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief - Purpose of the Relief
cy-gb	Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden A Lletygarwch – Diben Y Rhyddhad

en-gb	The Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief Scheme is available to qualifying businesses who operate in the retail, leisure, and hospitality sectors.
cy-gb	Mae’r Cynllun Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch ar gael i fusnesau cymwys sy’n gweithredu yn y sectorau manwerthu, hamdden a lletygarwch.

en-gb	The aim of the relief is to support these sectors to improve their chances of recovery from the economic challenges which have affected them in recent years.
cy-gb	Nod y rhyddhad yw darparu cymorth ar gyfer y sectorau hyn er mwyn sicrhau bod mwy o obaith ganddynt o adfer o’r heriau economaidd sydd wedi effeithio arnynt dros y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	Eligible business will receive a 40% reduction to their non-domestic rates net liability in 2025-26.
cy-gb	Bydd busnesau cymwys yn cael gostyngiad o 40% yn eu rhwymedigaeth net ar gyfer ardrethi annomestig yn 2025-26.

en-gb	The maximum cash value of the rates relief allowed, across all properties in Wales occupied by the same business, should not exceed £110,000.
cy-gb	Ni ddylai uchafswm gwerth ariannol y rhyddhad ardrethi a ganiateir, ar draws pob eiddo yng Nghymru sy’n cael eu defnyddio gan yr un busnes, fod yn fwy na £110,000.

en-gb	The relief will be provided as a subsidy by way of Minimal Financial Assistance (MFA).
cy-gb	Bydd y rhyddhad yn cael ei ddarparu fel cymhorthdal ar ffurf Cymorth Ariannol Lleiaf (MFA).

en-gb	The same business must not claim more than £315,000 in total of MFA over three years (including 2025-26).
cy-gb	Rhaid i’r un busnes beidio â hawlio cyfanswm o fwy na £315,000 o MFA dros dair blynedd (gan gynnwys 2025-26).

en-gb	The gross value of relief claimed by the same business must, therefore, not exceed £110,000 in Wales for 2025-26 (to comply with the terms of this scheme) or £315,000 from 2023-24 to 2025-26 inclusive (to comply with subsidy control requirements).
cy-gb	Felly, rhaid i werth gros y rhyddhad a hawlir gan yr un busnes beidio â bod yn fwy na £110,000 yng Nghymru ar gyfer 2025-26 (i gydymffurfio â thelerau’r cynllun hwn) neu £315,000 o 2023-24 i 2025-26, gan gynnwys y blynyddoedd hynny (i gydymffurfio â gofynion rheoli cymorthdaliadau).

en-gb	Businesses claiming the relief must declare that the amount being claimed does not exceed those limits, before the relief can be awarded.
cy-gb	Rhaid i fusnesau sy’n hawlio’r rhyddhad ddatgan nad yw’r swm a hawlir yn mynd y tu hwnt i’r terfynau hynny, cyn y gellir dyfarnu’r rhyddhad.

en-gb	Businesses are required to declare that they meet the eligibility criteria set out in this guidance document and state which properties they seek to claim relief on.
cy-gb	Mae angen i fusnesau ddatgan eu bod yn bodloni’r meini prawf cymhwysedd a nodwyd yn y ddogfen ganllawiau hon a nodi ar gyfer pa eiddo y maent yn dymuno hawlio rhyddhad.

en-gb	Where 40% of liability across a business’s properties exceeds £110,000 or the MFA limit, businesses are required to specify which properties they would like the relief to apply to.
cy-gb	Os yw 40% o’r atebolrwydd ar draws eiddo’r busnes yn fwy na £110,000 neu’r terfyn MFA, bydd angen i fusnesau nodi ar gyfer pa eiddo yr hoffent hawlio’r rhyddhad.

en-gb	Businesses may choose which properties they seek relief for.
cy-gb	Gall busnesau ddewis ar gyfer pa eiddo y byddant yn ceisio rhyddhad.

en-gb	Where the total relief allowed for other properties is close to the maximum amount of £110,000 or the MFA limit, an amount of relief of less than 40% may be allowed for a further eligible property.
cy-gb	Pan fydd cyfanswm y rhyddhad a ganiateir ar gyfer eiddo eraill yn agos i’r uchafswm o £110,000 neu’r terfyn MFA, gellir caniatáu swm o ryddhad sy’n llai na 40% ar gyfer eiddo cymwys arall.

en-gb	An application form must be submitted to each local authority from which a business is seeking to claim relief for a property in that authority’s area.
cy-gb	Rhaid cyflwyno ffurflen gais i bob awdurdod lleol y mae’r busnes yn gwneud cais am ryddhad ar gyfer eiddo yn ei ardal.

en-gb	Each form must include details of all properties for which relief is being sought throughout Wales.
cy-gb	Rhaid i bob ffurflen gynnwys manylion pob eiddo y gwneir cais am ryddhad ar ei gyfer ar draws Cymru.

en-gb	If an application is not made, then relief cannot be awarded.
cy-gb	Os na wneir cais, ni ellir rhoi rhyddhad.

en-gb	Any attempt by a business to deliberately claim in excess of £110,000 relief will risk the withdrawal of relief granted under the scheme to that business by any local authority in Wales.
cy-gb	Bydd unrhyw ymgais gan fusnes i wneud cais bwriadol i hawlio mwy na £110,000 o ryddhad yn ei roi mewn perygl o golli unrhyw ryddhad a roddwyd o dan y cynllun i’r busnes hwnnw gan unrhyw awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	Information on relief claimed under the scheme will be shared with other local authorities and the Welsh Government, enabling any aggregate claims in excess of £110,000 to be identified and if necessary, acted upon.
cy-gb	Bydd gwybodaeth ar ryddhad a hawliwyd o dan y cynllun yn cael ei rhannu gydag awdurdodau lleol eraill a Llywodraeth Cymru, gan eu galluogi i adnabod unrhyw hawliau sy’n gyfanswm o fwy na £110,000 a gweithredu ar y rhain os oes angen.

en-gb	The Welsh Government and [name of local authority] will not tolerate any business falsifying their records or providing false evidence to gain this discount, including claiming support above the £110,000 cap or the exemption threshold.
cy-gb	Ni fydd Llywodraeth Cymru a [enw’r awdurdod lleol] yn goddef unrhyw ymgais gan fusnes i ffugio’u cofnodion na rhoi tystiolaeth ffug i gael y gostyngiad hwn. Mae hyn yn cynnwys hawlio cymorth sy’n fwy na’r uchafswm o £110,000 neu’r trothwy eithrio.

en-gb	A business that falsely applies for any relief, or provides false information or makes false representation in order to gain relief may be guilty of fraud under the Fraud Act 2006 and subject to legal action, in addition to having all Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief removed from all of their properties for the 2025-26 scheme.
cy-gb	Gall busnes sy’n gwneud cais ffug am unrhyw ryddhad, neu sy’n rhoi gwybodaeth ffug neu’n gwneud sylwadau ffug er mwyn cael rhyddhad, fod yn euog o dwyll o dan Ddeddf Twyll 2006 a gall wynebu camau cyfreithiol, yn ogystal â cholli unrhyw Ryddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch ar gyfer eu holl eiddo o dan gynllun 2025-26.

en-gb	[Local authorities to insert privacy statement into their forms as data controllers – allowing data to be shared with the Welsh Government and other local authorities]
cy-gb	[Dylai awdurdodau lleol fel y rheolwyr data gynnwys datganiad preifatrwydd ar eu ffurflenni – gan alluogi rhannu data gyda Llywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol eraill]

en-gb	Annex 1
cy-gb	Atodiad 1

en-gb	RETAIL, LEISURE AND HOSPITALITY RATES RELIEF - PURPOSE OF THE RELIEF
cy-gb	RHYDDHAD ARDRETHI MANWERTHU, HAMDDEN A LLETYGARWCH – DIBEN Y RHYDDHAD

en-gb	The aim of the relief is to support these sectors to improve their chances of recovery from the economic challenges which have affected them in recent years.
cy-gb	Nod y rhyddhad yw darparu cymorth ar gyfer y sectorau hyn er mwyn sicrhau bod mwy o obaith ganddynt o adfer o’r heriau economaidd sydd wedi effeithio arnynt dros y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	Eligible business will receive a 40% reduction to their non-domestic rates net liability in 2025-26.
cy-gb	Bydd busnesau cymwys yn cael gostyngiad o 40% yn eu rhwymedigaeth net ar gyfer ardrethi annomestig yn 2025-26.

en-gb	Businesses are required to declare that they meet the eligibility criteria set out in this guidance document and state which properties they seek to claim relief on.
cy-gb	Mae angen i fusnesau ddatgan eu bod yn bodloni’r meini prawf cymhwysedd a nodwyd yn y ddogfen ganllawiau hon a nodi ar gyfer pa eiddo y maent yn dymuno hawlio rhyddhad.

en-gb	Where 40% of liability across a business’s properties exceeds £110,000 or the MFA limit, businesses are required to specify which properties they would like the relief to apply to.
cy-gb	Os yw 40% o’r atebolrwydd ar draws eiddo’r busnes yn fwy na £110,000 neu’r terfyn MFA, bydd angen i fusnesau nodi ar gyfer pa eiddo yr hoffent hawlio’r rhyddhad.

en-gb	The Welsh Government and [name of local authority] will not tolerate any business falsifying their records or providing false evidence to gain this discount, including claiming support above the £110,000 cap or the exemption threshold.
cy-gb	Ni fydd Llywodraeth Cymru a [enw’r awdurdod lleol] yn goddef unrhyw ymgais gan fusnes i ffugio’u cofnodion na rhoi tystiolaeth ffug i gael y gostyngiad hwn. Mae hyn yn cynnwys hawlio cymorth sy’n fwy na’r uchafswm o £110,000 neu’r trothwy eithrio.

en-gb	All applicants will need to provide the following information
cy-gb	Bydd angen i bob ymgeisydd ddarparu’r wybodaeth a ganlyn

en-gb	Are you making an application for Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief in more than one local authority area?
cy-gb	Ydych chi’n gwneud cais am Ryddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch mewn mwy nag un ardal awdurdod lleol?

en-gb	If yes, please complete Parts 1 and 2
cy-gb	Os ydych, llenwch Rannau 1 a 2

en-gb	If no, please complete Part 1 only
cy-gb	Os nad ydych, llenwch Ran 1 yn unig

en-gb	Part 1:
cy-gb	Rhan 1:

en-gb	Applicable to all applicants in relation to properties for which Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief is being claimed from [name of local authority]
cy-gb	Mae’r rhan hon yn berthnasol i bob ymgeisydd ac yn ymwneud â’r eiddo y maent yn hawlio Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch ar eu cyfer gan [enw’r awdurdod lleol]

en-gb	Business name and address:
cy-gb	Enw a chyfeiriad y busnes:

en-gb	Company registration number (if applicable):
cy-gb	Rhif cofrestru’r cwmni (os yw’n berthnasol):

en-gb	Applicant’s name:
cy-gb	Enw’r ymgeisydd:

en-gb	Applicant’s role in the business (eg owner / director / company secretary / accountant):
cy-gb	Rôl yr ymgeisydd yn y busnes (ee perchennog / cyfarwyddwr / ysgrifennydd y cwmni / cyfrifydd):

en-gb	Applicant’s email:
cy-gb	Cyfeiriad e-bost yr ymgeisydd:

en-gb	Applicant’s telephone number:
cy-gb	Rhif ffôn yr ymgeisydd:

en-gb	If you are applying for relief in relation to more than one business premises, please list them in order of preference to which the relief should be applied, noting that the maximum relief that can be allowed to a business in Wales for 2025-26 is £110,000.
cy-gb	Os ydych chi’n gwneud cais ar gyfer mwy nag un eiddo busnes, rhestrwch y rhain yn nhrefn blaenoriaeth ar gyfer derbyn rhyddhad, gan nodi mai’r uchafswm rhyddhad y gellir ei ganiatáu i fusnes yng Nghymru ar gyfer 2025-26 yw £110,000.

en-gb	Relief will be granted in the order in which you list the premises.
cy-gb	Bydd rhyddhad yn cael ei roi ar gyfer eiddo yn y drefn yr ydych wedi’u nodi.

en-gb	The required details can be found on the non-domestic rates bill issued to you in relation to each property you wish to claim relief for.
cy-gb	Gellir dod o hyd i’r manylion angenrheidiol ar y bil Trethi Annomestig a anfonwyd atoch ar gyfer pob eiddo yr ydych yn dymuno hawlio rhyddhad ar ei gyfer.

en-gb	Address of Property
cy-gb	Cyfeiriad yr eiddo

en-gb	NDR (Business Rates) Account Number
cy-gb	Rhif Cyfrif Trethi Annomestig (Trethi Busnes)

en-gb	Rateable Value*
cy-gb	Gwerth Trethadwy*

en-gb	[Property address]
cy-gb	[Cyfeiriad yr eiddo]

en-gb	£ [LAs may be able to auto-populate]
cy-gb	£ [efallai y gall awdurdodau lleol lenwi’r tabl yn awtomatig]

en-gb	Total amount of Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief sought in [name of local authority] (not to exceed £110,000 across Wales)
cy-gb	Cyfanswm y Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch a geisir yn [enw’r awdurdod lleol] (dim mwy na £110,000 ar draws Cymru)

en-gb	You may leave this field blank if Part 2 of this application is not relevant to your business, or if the maximum relief entitlement for your business across Wales will be lower than £110,000.
cy-gb	Cewch adael y rhan hon yn wag os nad yw Rhan 2 y cais hwn yn berthnasol i’ch busnes, neu os fydd uchafswm hawl eich busnes i ryddhad ar draws Cymru yn is na £110,000.

en-gb	If you are required to claim a specific amount of relief from [name of local authority], to avoid your business exceeding the 2025-26 £110,000 cap across Wales, you must enter it here.
cy-gb	Os oes angen ichi hawlio swm penodol o ryddhad gan [enw’r awdurdod lleol] i osgoi hawlio mwy na’r uchafswm ar gyfer 2025-26 o £110,000 ar gyfer eich busnes ar draws Cymru, rhaid ichi nodi hynny yma.

en-gb	£ [LAs may be able to auto-calculate a maximum, but the applicant must be able to request a lower amount, to avoid exceeding £110,000 across Wales]
cy-gb	£ [gall awdurdodau lleol gyfrifo uchafswm yn awtomatig, ond rhaid i’r ymgeisydd fedru gwneud cais am swm is i osgoi hawlio mwy na £110,000 ar draws Cymru]

en-gb	*To find out your rateable value, you can enter details at the Valuation Office Agency’s online checker.
cy-gb	*I ddarganfod eich gwerth trethadwy, gallwch nodi eich manylion yng ngwiriwr ar-lein Asiantaeth y Swyddfa Brisio.

en-gb	Applicable only to businesses applying for relief from multiple local authorities in Wales.
cy-gb	Mae’r rhan hon yn berthnasol i fusnesau sy’n gwneud cais am ryddhad gan sawl awdurdod lleol yng Nghymru yn unig.

en-gb	In such cases, a separate application should be made to each local authority.
cy-gb	Mewn achosion o’r fath, dylid gwneud cais ar wahân i bob awdurdod lleol.

en-gb	Properties in other local authorities in Wales, for which Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief is being claimed for this business.
cy-gb	Eiddo mewn awdurdodau lleol eraill yng Nghymru, y mae Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch yn cael ei hawlio ar gyfer y busnes.

en-gb	Address
cy-gb	Cyfeiriad

en-gb	Local authority
cy-gb	Awdurdod Lleol

en-gb	[Pick list could be used]
cy-gb	[Rhestr]

en-gb	Declaration:
cy-gb	Datganiad:

en-gb	I understand that the total value of the relief claimed under the Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief Scheme sought by [INSERT BUSINESS NAME] across the whole of Wales cannot exceed £110,000 in the 2025-26 financial year, and that deliberate attempts to claim relief over £110,000 risks all relief granted under the scheme being withdrawn.
cy-gb	Rwy’n deall na all cyfanswm gwerth y rhyddhad a hawliwyd gan [ENW’R BUSNES] o dan y Cynllun Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch ar draws Gymru gyfan fod yn fwy na £110,000 ym mlwyddyn ariannol 2025-26 ac y bydd gwneud cais bwriadol i hawlio rhyddhad o dros £110,000 yn peryglu colli’r holl ryddhad a roddwyd o dan y cynllun.

en-gb	I accept responsibility for notifying my local authority of any change in circumstances, following my application for relief, which could result in the relief awarded to my business being incorrect or exceeding £110,000 across Wales (e.g. a change rateable value).
cy-gb	Rwy’n derbyn y cyfrifoldeb am roi gwybod i’m hawdurdod lleol am unrhyw newid mewn amgylchiadau, ar ôl cyflwyno fy nghais am ryddhad, a allai olygu bod y rhyddhad a roddwyd i’m busnes yn anghywir neu’n fwy na £110,000 ar draws Cymru (e.e. newid mewn gwerth trethadwy).

en-gb	I understand that, should relief in excess of £110,000 be granted in the 2025-26 financial year for any reason, a proportion of it will be reclaimed, in respect of one or more properties, to reduce the value of the relief awarded to £110,000 or below as appropriate.
cy-gb	Rwy’n deall, os bydd rhyddhad o fwy na £110,000 ym mlwyddyn ariannol 2025-26 yn cael ei roi am unrhyw reswm, y bydd cyfran ohono’n cael ei hawlio’n ôl, ar gyfer un eiddo neu ragor, i leihau gwerth y rhyddhad a roddwyd i £110,000 neu lai fel sy’n briodol.

en-gb	I also understand that, if relief in excess of £110,000 is granted as a result of a deliberate attempt to claim more than the maximum amount allowed, all the Retail, Leisure and Hospitality Rates Relief allowed for [INSERT BUSINESS NAME] across Wales may be removed, and the full amount of rates liability for 2025-26 will become payable.
cy-gb	Rwy’n deall hefyd, os bydd rhyddhad o fwy na £110,000 yn cael ei roi o ganlyniad i ymgais fwriadol i hawlio mwy na’r uchafswm a ganiateir, y gellir dileu’r hawl i’r Rhyddhad Ardrethi Manwerthu, Hamdden a Lletygarwch cyfan a ganiateir ar gyfer [ENW’R BUSNES] ar draws Cymru, a bydd swm llawn yr atebolrwydd ardrethi ar gyfer 2025-26 yn daladwy.

en-gb	I understand that the relief will be provided as a subsidy by way of Minimal Financial Assistance (MFA) in accordance with the Subsidy Control Act 2022.
cy-gb	Rwy’n deall y bydd y rhyddhad yn cael ei ddarparu fel cymhorthdal ar ffurf Cymorth Ariannol Lleiaf (MFA) yn unol â Deddf Rheoli Cymorthdaliadau 2022.

en-gb	I confirm that, in claiming this relief, I shall not receive more than £315,000 in total of MFA over three years (financial years 2023-24 to 2025-26 inclusive).
cy-gb	Rwy’n cadarnhau na fyddaf, drwy hawlio’r rhyddhad hwn, yn derbyn cyfanswm o fwy na £315,000 o MFA dros dair blynedd (blynyddoedd ariannol 2023-24 i 2025-26, gan gynnwys y blynyddoedd hynny).

en-gb	I acknowledge that my local authority, any other local authority in Wales and/or the Welsh Government will undertake any appropriate checks considered necessary to assess this application for rates relief, including cross checks of any information already held by the authority, any other local authority in Wales or Welsh Government.
cy-gb	Rwy’n cydnabod y bydd fy awdurdod lleol, unrhyw awdurdod lleol arall yng Nghymru a/neu Lywodraeth Cymru yn gwneud unrhyw wiriadau priodol i asesu’r cais hwn am ryddhad ardrethi, gan gynnwys croeswirio yn erbyn unrhyw wybodaeth sydd gan yr awdurdod, unrhyw awdurdod arall yng Nghymru neu Lywodraeth Cymru eisoes.

en-gb	I understand the data I have provided will be shared with Welsh Government and, if necessary, any other local authority in Wales, for this purpose and to prevent fraud and error.
cy-gb	Rwy’n deall y bydd y data yr wyf wedi’u darparu yn cael eu rhannu gyda Llywodraeth Cymru ac, os oes angen, unrhyw awdurdod lleol arall yng Nghymru at y diben hwn i atal twyll a chamgymeriadau.

en-gb	I declare that the information provided in this application is true and accurate to the best of my information, knowledge and belief, and I understand that making a false response to any of the questions in this application could be an act of fraud.
cy-gb	Rwy’n datgan, hyd eithaf fy ngwybodaeth a’m cred, bod yr wybodaeth a ddarperir yn y cais hwn yn wir ac yn gywir, ac rwy’n deall y gallai rhoi ateb ffug i unrhyw un o’r cwestiynau yn y cais hwn gael ei ystyried fel twyll.

en-gb	Signed [xxx]
cy-gb	Llofnod [xxx]

en-gb	Name [xxx]
cy-gb	Enw [xxx]

en-gb	Date [xx/xx/xxxx]
cy-gb	Dyddiad [xx/xx/xxxx]