TermCymru

Results are displayed in Welsh alphabetical order A-Y

English: nitrogen oxide

Status A

Subject: Environment

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Plural: ocsidau nitrogen

Context: Prif amcan y rheolaeth ar allyriadau ocsidau nitrogen (NOx) o longau o dan Reoliadau Llongau Masnach (Atal Llygredd Aer o Longau) 2008 (fel y’u diwygiwyd) yw gwella ansawdd aer drwy ei gwneud yn ofynnol bod peiriannau a osodwyd ar long yn cyrraedd y safon a bennwyd ar gyfer allyriadau NOx.

Notes: Sylwer ar y drefn wrthdro ar gyfer y ffurf luosog. Yn gyffredinol yn Gymraeg, nodir enwau cemegol gan ddilyn trefn y symbolau. Serch hynny nid yw hyn yn gweithio'n ystyrlon yn achos ffurfiau lluosog.

Last updated: 6 June 2019

Welsh: Niue

English: Niue

Status A

Subject: Place-names

Part of speech: Proper noun

Notes: Safonwyd yr enw hwn gan ddilyn yr egwyddorion a nodir yn yr erthygl 'Dynodi enwau gwladwriaethau, tiriogaethau a chenhedloedd diwladwriaeth' yn yr Arddulliadur.

Last updated: 17 August 2021

Welsh: Niwbwrch

English: Newborough

Status A

Subject: Place-names

Part of speech: Proper noun

Definition: Ynys Môn

Last updated: 14 August 2003

Welsh: niwcleocapsid

English: nucleocapsid

Status B

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Plural: niwcleocapsidau

Definition: Genom feirws, ynghyd â’r amlen o broteinau sy’n ei amddiffyn.

Last updated: 23 July 2020

Welsh: niwcleoprotein

English: nucleoprotein

Status B

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Plural: niwcleoproteinau

Last updated: 22 July 2020

Welsh: niwcleotid

English: nucleotide

Status B

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Plural: niwcleotidau

Last updated: 22 July 2020

Welsh: niwclews bachog

English: uncinate nucleus

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Plural: niwcleysau bachog

Definition: Rhan o’r hypothalamws yn yr ymennydd dynol.

Context: Dangosodd yr ymchwil honno mewn tair astudiaeth post-mortem fach (ond ystadegol gadarn) am unigolion a oedd yn profi dysfforia ryweddol, bod dwy ran ddwyffurf y system rywiol - israniad canolog niwclews gwaelodol y stria terminalis (BSTc) a'r niwclews bachog - wedi'u gwahaniaethu yn groes i nodweddion cromosomaidd, cenhedlol a gonadaidd y system rywiol.

Last updated: 21 April 2016

Welsh: niwclews gwaelodol

English: bed nucleus

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Plural: niwcleysau gwaelodol

Last updated: 9 June 2016

Welsh: niwclid

English: nuclide

Status C

Subject: Environment

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 29 September 2005

Welsh: niwed afresymol

English: unreasonable prejudice

Status C

Subject: General

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 25 January 2011

Welsh: niwed ar ôl rhoi genedigaeth

English: birth injuries

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Context: Dan gyfarwyddyd Gweinidogol i edrych ar adroddiadau ar dâp a rhwyll y wain, endometriosis ac anymataliaeth ysgarthol yn dilyn niwed ar ôl rhoi genedigaeth

Last updated: 7 November 2019

Welsh: niwed arwyddocaol

English: significant harm

Status B

Subject: Social services

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Notes: Ym maes diogelu plant. Dyma’r trothwy sy’n cyfiawnhau cymryd camau i ymyrryd ym mywyd y teulu er lles plentyn, o dan Ddeddf Plant 1989. Sylwer bod angen gwahaniaethu rhwng significant harm (niwed arwyddocaol) a substantial harm (niwed sylweddol) yn y maes hwn.

Last updated: 19 April 2023

Welsh: niwed arwyddocaol gwirioneddol

English: actual significant harm

Status C

Subject: Environment

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 3 October 2006

Welsh: niwed corfforol

English: bodily harm

Status B

Subject: Justice and order

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 2 August 2012

Welsh: niwed corfforol difrifol

English: GBH

Status C

Subject: Justice and order

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Definition: grievous bodily harm

Last updated: 3 June 2011

Welsh: niwed corfforol difrifol

English: grievous bodily harm

Status C

Subject: Justice and order

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Definition: GBH

Last updated: 3 June 2011

Welsh: niwed corfforol difrifol

English: GBH

Status A

Subject: Law

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Notes: Dyma'r acronym a ddefnyddir yn gyffredin yn Saesneg am 'grievous bodily harm'. Argymhellir defnyddio'r term llawn yn Gymraeg hyd y bo modd, ond gellid defnyddio'r ffurf GBH mewn amgylchiadau eithriadol.

Last updated: 13 December 2017

Welsh: niwed corfforol difrifol

English: grievous bodily harm

Status A

Subject: Law

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Notes: Defnyddir yr acronym GBH yn gyffredin yn Saesneg. Argymhellir defnyddio'r term llawn yn Gymraeg hyd y bo modd, ond gellid defnyddio'r ffurf GBH mewn amgylchiadau eithriadol.

Last updated: 13 December 2017

Welsh: Niwed Cudd

English: Hidden Harm

Status C

Subject: Social services

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Definition: Nid yw'r ddogfen "Hidden Harm" a gyhoeddwyd gan y Cyngor Cynghorol ar Gamddefnyddio Cyffuriau yn 2003 wedi'i chyfieithu.

Last updated: 10 February 2005

Welsh: niwed cyfreithadwy

English: actionable harm

Status C

Subject: Law

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 18 October 2011

Welsh: niwed i fuddiannau masnachol

English: prejudice to commercial interests

Status C

Subject: Religion

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 5 November 2007

Welsh: niwed i’r claf

English: patient harm

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Context: Gellid defnyddio “niwed i gleifion”, gan ddibynnu ar y cyd-destun.

Last updated: 8 June 2015

Welsh: niwed i'r ymennydd

English: brain damage

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 30 October 2009

Welsh: niwed i’r ymennydd yn gysylltiedig ag alcohol

English: alcohol-related brain damage

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 8 June 2015

Welsh: niwed moesol

English: moral harm

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 4 February 2021

Welsh: niwed nad yw'n fân niwed

English: non-trivial harm

Status B

Subject: Justice and order

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 2 July 2025

Welsh: niwed nad yw'n gysylltiedig â COVID

English: non-Covid harms

Status B

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 25 March 2021

Welsh: niwed na ellir ei wrthdroi

English: irreversible harm

Status B

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Context: Bydd y cynigion yn sicrhau gofal effeithiol drwy osgoi ymyriadau meddygol diangen y gallai fod angen eu gwrthdroi yn y dyfodol. Gall y cynigion hefyd leihau nifer yr achosion o niwed na ellir ei wrthdroi a allai ddeillio o driniaeth.

Last updated: 4 July 2024

Welsh: niwed personol

English: personal injury

Status C

Subject: Law

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 18 October 2011

Welsh: niwed seicolegol

English: psychological harm

Status A

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Context: The circumstances are that the applicant or any person who might reasonably be expected to reside with the applicant— [...] (b) is at risk of suffering psychological harm connected with previous [domestic or other abuse] (wherever it occurred) and living in the area of the local housing authority would reduce that risk; [...]

Last updated: 21 February 2025

Welsh: niwed sylweddol

English: substantial harm

Status B

Subject: Social services

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Notes: Ym maes diogelu plant ac oedolion. Sylwer bod angen gwahaniaethu rhwng significant harm (niwed arwyddocaol) a substantial harm (niwed sylweddol) yn y maes hwn.

Last updated: 19 April 2023

Welsh: niwed sylweddol

English: material detriment

Status C

Subject: Law

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 10 December 2004

Welsh: niwed sy'n gysylltiedig â gamblo

English: gambling-related harm

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 19 May 2022

Welsh: niweidio buddiannau

English: prejudice interests

Status C

Subject: Education

Part of speech: Verb

Last updated: 20 October 2011

Welsh: niweidio erlyniad

English: prejudice a prosecution

Status A

Subject: Law

Part of speech: Verb

Last updated: 21 August 2003

Welsh: niwmonia

English: pneumonia

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 26 October 2004

Welsh: niwroadsefydlu

English: neurorehabilitation

Status C

Subject: Health

Part of speech: Verb

Last updated: 14 November 2008

Welsh: niwro-adsefydlu

English: neurorehabilitation

Status B

Subject: Health

Part of speech: Verb

Definition: Neurorehabilitation is a complex medical process which aims to aid recovery from a nervous system injury, and to minimize and/or compensate for any functional alterations resulting from it

Context: £1.2 miliwn sydd wedi'i fuddsoddi i wella gwasanaethau niwro-adsefydlu ar hyd a lled Cymru.

Last updated: 6 April 2017

Welsh: niwroamrywiaeth

English: neurodiversity

Status B

Subject: General

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Definition: Yr holl sefyllfaoedd o ran niwroteipiau a geir yn y rhywogaeth ddynol neu mewn grŵp o bobl, gan gynnwys pobl niwrowahanol a phobl niwronodweddiadol.

Context: Mae Llywodraeth Cymru yn gwerthfawrogi niwroamrywiaeth yn ei weithlu, ac mae’n ymdrechu i fod yn sefydliad niwroamrywiol.

Notes: Defnyddir y term hwn fel rhan o gyfundrefn feddwl sy’n ystyried bod niwroteipiau nad ydynt yn rhai nodweddiadol, fel niwroteipiau awtistig neu ddyslecsig, yn rhan o amrywiaeth arferol y genom dynol.

Last updated: 5 November 2024

Welsh: niwroamrywiol

English: neurodiverse

Status B

Subject: General

Part of speech: Adjective

Definition: Disgrifiad o sefyllfa lle ceir amrywiaeth o ran niwroteipiau mewn grŵp o bobl.

Context: Mae Llywodraeth Cymru yn gwerthfawrogi niwroamrywiaeth yn ei weithlu, ac mae’n ymdrechu i fod yn sefydliad niwroamrywiol.

Last updated: 6 November 2024

Welsh: niwroanabledd

English: neurodisability

Status B

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Definition: Term cyffredinol sy'n gysylltiedig ag amhariadau ar y system nerfol, gan gynnwys cyflyrau fel parlys yr ymennydd, awtistiaeth ac epilepsi.

Notes: Gweler yr erthygl ar y Model Cymdeithasol o Anabledd yn yr Arddulliadur. Yn unol â'r Model, mae amhariad ("impairment", a elwid yn "nam" o'r blaen) yn nodwedd ar berson, a all effeithio ar ei ymddangosiad neu ar sut y mae ei gorff neu ei feddwl yn gweithio; caiff pobl anabl (y gellir hefyd cyfeirio atynt fel "pobl anabledig" neu "bobl sy'n cael eu hanablu") eu hanablu gan ffactorau allanol fel yr amgylchedd, polisi neu arferion, neu yn sgil methiant i ddarparu addasiadau ar eu cyfer; ac anabledd yw canlyniad anablu pobl sydd ag amhariadau.

Last updated: 8 November 2023

Welsh: niwroanabledd difrifol

English: severe neurodisability

Status B

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 14 November 2023

Welsh: niwrobioleg

English: neurobiology

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Feminine, Singular

Last updated: 14 August 2014

Welsh: niwrobiolegydd

English: neurobiologist

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 14 August 2014

Welsh: niwroddatblygiadol

English: neurodevelopmental

Status C

Subject: Health

Part of speech: Adjective

Last updated: 29 September 2022

Welsh: niwrofasgwlaidd

English: neurovascular

Status C

Subject: Health

Part of speech: Adjective

Last updated: 14 November 2008

Welsh: niwroffibromatosis

English: neurofibromatosis

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Context: Yn ystod ei gyrfa ymchwil, bu'n canolbwyntio ar nifer o anhwylderau genetig, yn enwedig niwroffibromatosis.

Last updated: 5 July 2017

Welsh: niwroffisioleg

English: neurophysiology

Status C

Subject: Social services

Part of speech: Noun, Feminine, Singular

Last updated: 10 January 2006

Welsh: niwroffisiolegydd clinigol

English: clinical neurophysiologist

Status C

Subject: Health

Part of speech: Noun, Masculine, Singular

Last updated: 5 September 2003

Welsh: niwrogadarnhaol

English: neuroaffirming

Status B

Subject: General

Part of speech: Adjective

Notes: Ffurf gywasgedig ar y term llawn neurodiversity affirming / cadarnhaol am niwroamrywiaeth yw hon. Gall y ffurf hon fod yn adferf yn ogystal ag yn ansoddair.

Last updated: 11 July 2024

TermCymru

Share this page